Kościół katolicki w PRL

Nowa Huta. Godzinki na rogu Marksa i Majakowskiego 

Prosta, podręcznikowa opowieść o „wydarzeniach nowohuckich” jest dość szeroko znana: żądania wzniesienia kościoła, fatalna decyzja władz partyjnych o usunięciu z przestrzeni publicznej kilkumetrowego krzyża, która doprowadziła do przepychanek, błyskawicznie eskalujących do zamieszek, a wreszcie walk ulicznych. „Bitwa o krzyż” sprzed 60 lat zwykle wpisywana jest w jeden z trzech nurtów wydarzeń i przemian składających się na historię PRL. W rzeczywistości jednak jest zjawiskiem trochę osobnym – i nadal nie do końca wyjaśnionym. 

„Pro memoria. Tom VI: 1959”

„Rok 1959 w Polsce był trzecim rokiem po odwilży październikowej, uwidocznionej w relacjach państwo–Kościół uwolnieniem z internowania Prymasa Tysiąclecia i ponownym nawiązaniem wzajemnych kontaktów przez stworzenie Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu. Jednakże ten krótki okres normalizacji dawno już się zakończył, o czym informował również w swoich zapiskach kard. Wyszyński” – czytamy we wstępie.

Ignacy Tokarczuk (1918-2012)

Urodził się 1 lutego 1918 r. w Łubiankach Wyższych k. Zbaraża. W latach 1937–1942 studiował teologię na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Święcenia kapłańskie otrzymał 21 czerwca 1942 r.

Antoni Baraniak (1904-1977)

Sekretarz dwóch kolejnych prymasów: Augusta Hlonda i Stefana Wyszyńskiego. W latach 1953-1956 był więziony, ale pomimo brutalnego śledztwa nie dał się złamać. Został arcybiskupem metropolią poznańskim, a pośmiertnie - kawalerem Orderu Orła Białego.

70 lat temu powołano Urząd do spraw Wyznań

70 lat temu, 19 kwietnia 1950 r., władze powołały Urząd ds. Wyznań. Formalnie jego funkcją było regulowanie stosunków państwa i Kościoła. W rzeczywistości przez niemal cały okres PRL organ ten był narzędziem walki ateistycznego państwa z religią.

„Antymilenium. Konflikt państwa z Kościołem na tle obchodów tysiąclecia chrztu Polski (1956–1966/1967)”

„Po zakończeniu drugiej wojny światowej chyba żadna rocznica historyczna nie wywołała w naszym kraju tylu emocji co tysiąclecie chrztu Polski. Wokół żadnej innej nie rozgorzał tak otwarty i ostry spór, który pogłębił antagonizm między komunistycznym państwem a hierarchicznym Kościołem rzymskokatolickim” – uważa Bartłomiej Noszczak.

Czesław Kaczmarek (1895-1963)

Urodził się 16 kwietnia 1895 r. w Lisewie Małym. Studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Płocku. 20 sierpnia 1922 r. przyjął święcenia kapłańskie. 

Franciszek Macharski (1927-2016)

Urodził się 20 maja 1927 r. w Krakowie, w rodzinie kupieckiej. Był uczniem m.in. prof.

„Biskupi w rzeczywistości politycznej Polski +ludowej+”

„Polscy biskupi od początku istnienia Polski +ludowej+ nie ukrywali swojego sceptycznego, a nawet negatywnego stanowiska wobec komunistycznych władz, narzuconych przez sowieckiego okupanta” – czytamy we wstępie. 

Prof. A. Mirek: w 1950 r. celem władz było zniszczenie podstaw materialnych Kościoła

Na posiedzeniu Sekretariatu KC PZPR 23 lutego 1950 r. postulowano przejęcie dóbr kościelnych i utworzenie Funduszu Kościelnego. Miało to zdaniem władz pozbawić Kościół bazy materialnej do akcji antypaństwowych – mówi PAP prof. Agata Mirek, historyk z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.