Artykuły historyczne

90 lat temu w zamachu terrorystycznym OUN zginął minister Pieracki

15 czerwca 1934 r. członek Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów dokonał w Warszawie zamachu na szefa MSW Bronisława Pierackiego, który w wyniku odniesionych ran zmarł. Jedną z konsekwencji zamachu było utworzenie obozu w Berezie Kartuskiej dla osób podejrzanych o działalność antypaństwową.

390 lat temu Rzeczpospolita zawarła ostatni korzystny pokój z Moskwą

390 lat temu, 14 czerwca 1634 r., w Polanowie zawarto pokój między Rzecząpospolitą a Moskwą. Jego zapisy na 20 lat zapewniały spokój w stosunkach z Rosją. Był to ostatni traktat z Moskwą, zawarty w czasach Rzeczypospolitej, jednoznacznie korzystny dla polskich i litewskich interesów.

Żył krótko, a wszyscy byli odwróceni - 55 lat temu zmarł Marek Hłasko

Był właściwie najważniejszym z młodych pisarzy okresu przełomu Października ’56, a dzięki zbiorowi opowiadań "Pierwszy krok w chmurach" stał się głośnym i kojarzonym nazwiskiem - mówi PAP prof. Anna Nasiłowska z IBL PAN. 14 czerwca 1969 r. zmarł Marek Hłasko. Przypominamy tekst ze stycznia tego roku.

W piątek obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady

14 czerwca 1940 r. do powstającego KL Auschwitz z więzienia w Tarnowie dotarł pierwszy transport 728 polskich więźniów politycznych. O tym wydarzeniu przypomina Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady, ustanowiony przez Sejm w 2006 r.

„Prezent dla socjalistycznej Ojczyzny”. 50 lat temu rozpoczął się piłkarski mundial w Niemczech

„Dziękujemy za wspaniały prezent, jaki zgotowaliście naszej socjalistycznej ojczyźnie” – mówił Edward Gierek do piłkarzy po ich powrocie z mistrzostw świata. Wystarczył miesiąc, by stali się bohaterami narodowymi, których witały na ulice dziesiątki tysięcy ludzi i przyjmowali najważniejsi notable PRL. A przecież, gdy na początku czerwca jechali na mundial, mało kto na nich stawiał. Dokładnie pół wieku temu rozpoczęły się w Niemczech mistrzostwa świata w piłce nożnej, na którym Polacy zajęli trzecie miejsce.

80 lat temu Niemcy zaczęli zrzucać na Londyn „latające bomby”

13 czerwca 1944 r. po raz pierwszy na Londyn spadły niemieckie pociski V-1. „Zanim zostały użyte na polu walki, czyli wysłane m.in. na Londyn, próby tej broni przeprowadzano na wschodzie Polski” – powiedział PAP historyk Sławomir Kordaczuk.

80 lat temu zamordowano Ludwika Widerszala

13 czerwca 1944 r. do mieszkania rodziny Widerszalów przy ul. Asfaltowej w Warszawie weszło czterech uzbrojonych mężczyzn. Powołując się na wyrok za sprzyjanie komunizmowi, zastrzelili 35-letniego mężczyznę. Był nim Ludwik Widerszal, pseudonim „Pisarczyk”, doktor historii, członek Wydziału Informacji Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Tego samego dnia zastrzelono również jego przełożonego w BiP, Jerzego Makowieckiego. Choć Widerszal należał do grona najznakomitszych badaczy historii XIX w., jego dorobek pozostaje zapomniany.

95 lat temu urodziła się Anne Frank – autorka słynnego świadectwa niemieckich zbrodni

95 lat temu, 12 czerwca 1929 r., urodziła się Anne Frank. W wieku 13 lat rozpoczęła pisanie swojego dziennika. Opisywała w nim codzienność w ukryciu. Dziennik jest jednym z najbardziej znanych świadectw Holokaustu, lecz nie jedynym. Podobne relacje stworzyli Dawid Sierakowiak oraz Renia Spiegel, którzy żyli w okupowanej Polsce.

Wielka czystka w Armii Czerwonej. Pierwszą ofiarą padł Tuchaczewski, niedoszły zdobywca Warszawy

11 czerwca 1937 r. na tajnym posiedzeniu Kolegium Specjalnego Sądu Najwyższego ZSRS na śmierć zostali skazani czołowi dowódcy Armii Czerwonej, wśród nich marszałek Michaił Tuchaczewski czyli niedoszły zdobywca Warszawy w trakcie wojny polsko-bolszewickiej. W ten sposób rozpoczęła się zarządzona przez Stalina wielka czystka, której ofiarami padła większość generalicji i korpusu oficerskiego.

39 lat od sławnej wymiany szpiegów. Marian Zacharski za Jerzego Pawłowskiego

11 czerwca 1985 r. na moście Glienicke oddzielającym Berlin Zachodni od NRD doszło do sławnej wymiany szpiegów. Skazany w USA na dożywocie Marian Zacharski, który zdobył dla PRL-owskiego wywiadu tajemnice amerykańskiego przemysłu zbrojeniowego, został wymieniony na Jerzego Pawłowskiego - mistrza olimpijskiego, odsiadującego 25-letni wyrok za przekazywanie poufnych informacji na rzecz CIA.