Artykuły historyczne

Zbrodnię pod Nowymi Święcianami popełnili litewscy kolaboranci, ale rozkaz wydali Niemcy

85 lat temu, w październiku 1941 r., dawny poligon pod Nowymi Święcianami stał się miejscem masowej egzekucji. Na rozkaz niemieckich władz członkowie wileńskiego Oddziału Specjalnego (Ypatingasis būrys), przy udziale litewskiej policji, zamordowali tam, według raportu Karla Jägera, 3726 Żydów z powiatu święciańskiego.

105 lat temu urodził się Tadeusz Różewicz

„Po wojnie nad Polską przeszła kometa poezji. Głową tej komety był Różewicz, reszta to ogon” - powiedział o nim Stanisław Grochowiak. 9 października 1921 roku urodził się Tadeusz Różewicz.

Mija 20 lat od śmierci Marka Grechuty, piosenkarza, poety i kompozytora

Kulturą twórczą i wykonawczą rzucał estetyczne wyzwanie estradowej tandecie i artystycznej bylejakości - 9 października 2006 r. zmarł Marek Grechuta - piosenkarz, poeta i kompozytor, wykonawca takich piosenek jak „Dni, których nie znamy”, „Będziesz moją panią”, „Niepewność” i „Hop, szklankę piwa”.

82 lata temu wybuchł bunt więźniów Sonderkommando w Birkenau

7 października 1944 roku w obozie Auschwitz II-Birkenau wybuchł bunt Sonderkommanda, czyli specjalnej grupy więźniów, głównie Żydów, których Niemcy wykorzystywali do usuwania ciał zgładzonych w komorach gazowych.

Historyczka dla PAP: „Ukropolin” to antyukraińska, antysemicka i antyelitarna teoria spiskowa

„Ukropolin” to antyukraińska, antysemicka i antyelitarna teoria spiskowa, która staje się coraz powszechniejsza w polskiej narracji politycznej – powiedziała PAP historyczka dr Katarzyna Kwiatkowska-Moskalewicz. Jak podkreśliła, korzenie tej narracji sięgają carskiej Rosji przełomu XIX i XX w.

Trzy lata po ataku Hamasu/ Jak wyglądał największy atak terrorystyczny na Izrael w historii?

7 października 2023 r. rządzący Strefą Gazy Hamas i inne palestyńskie ugrupowania zbrojne przeprowadziły niespodziewany atak na Izrael, zabijając blisko 1200 osób i porywając 251. Był to największy atak terrorystyczny w historii Izraela. Wywołał trwającą do dziś wojnę w Strefie Gazy.

Historyczka: W Niemczech długo dominowały strategie dystansowania się od osobistej odpowiedzialności za zbrodnie

- W powojennych Niemczech przez długi czas dominowały strategie dystansowania się od osobistej odpowiedzialności. Zbrodnie przypisywano abstrakcyjnemu „nazizmowi”, wąskiej grupie przywódców albo aparatowi SS – mówi w rozmowie z PAP dr Joanna Nikel z Instytutu Pileckiego w Warszawie.

Historyk: do dziś w Krakowie są ślady po okupacji, ale zgoła inne niż w Warszawie

W Krakowie pozostało po okupacji sporo architektury, Niemcy bowiem postanowili stolicę Generalnego Gubernatorstwa nie tylko zdepolonizować, ale i podrasować germanizacją miejskiej przestrzeni — mówi historyk Jan Jakub Grabowski, autor książki „Okupowany Kraków”.

Trzy lata po ataku Hamasu/ Strefa Gazy zniszczona wojną

Trzy lata po rozpoczęciu wojny większość z ponad 2 mln mieszkańców Strefy Gazy pozostaje uzależniona od pomocy humanitarnej. Od zawarcia rozejmu w październiku 2025 r. poprawiła się dostępność żywności, ale setki tysięcy osób nadal żyją w namiotach, bez dostępu do prądu, wody i opieki medycznej.

20 lat temu powstało WikiLeaks: od wolności słowa do narzędzia walki politycznej i dezinformacji

Platforma WikiLeaks publikująca tajne dokumenty rządowe i korporacyjne została założona 4 października 2006 r. przez australijskiego programistę i aktywistę Juliana Assange’a. Witryna udostępniła ponad 10 mln materiałów i analiz, które były wykorzystywane m.in. w walce politycznej i dezinformacji.