Artykuły historyczne

Nie tylko bitwa o most, czyli 3 maja w latach 1982–1989

3 maja był w PRL – z wyjątkiem 1981 r. – świętem zakazanym. Nie przeszkadzało to działaczom opozycji w organizowaniu jego nielegalnych obchodów w latach osiemdziesiątych. Największą skalę miały one w 1982 r., kiedy doszło do szeregu burzliwych manifestacji, w wielu przypadkach zakończonych starciami z „siłami porządkowymi” (głównie Zmotoryzowanymi Odwodami Milicji Obywatelskiej).

100 lat temu wybuchło III Powstanie Śląskie

100 lat temu, w nocy z 2 na 3 maja 1921 r., wybuchło III Powstanie Śląskie. Efektem trwających dwa miesiące walk było przyznanie Polsce znacznie większej części Górnego Śląska i większości kopalń, hut i innych zakładów przemysłowych. Latem 1922 r. na przydzielone terytorium wkroczyły oddziały Wojska Polskiego.

65 lat temu uchwalono ustawę o amnestii

65 lat temu, 27 kwietnia 1956 r., Sejm PRL uchwalił ustawę o amnestii, która oznaczała uwolnienie tysięcy więźniów politycznych. „Amnestia miała być aktem łaski, a nie zadośćuczynienia. Nie zamierzano niczego odwoływać, niczego demaskować, nikomu przywracać czci” – pisała po latach adwokat Aniela Steinsbergowa.

65 lat temu wolność odzyskał Kazimierz Moczarski

65 lat temu, 24 kwietnia 1956 r., po jedenastu latach więzienia wolność odzyskał Kazimierz Moczarski, żołnierz AK, oficer Biura Informacji i Propagandy, późniejszy autor „Rozmów z katem”. Jego uwolnienie oraz głośny proces rehabilitacyjny były przejawami odwilży politycznej w PRL.

Jak władze PRL pozbyły się z kraju przywódców Solidarności Walczącej

Do dziś wyjazd z Polski liderów Solidarności Walczącej – Kornela Morawieckiego i Andrzeja Kołodzieja, a szczególnie tego pierwszego – w kwietniu 1988 r. wywołuje dyskusję i jest podstawą ataków na założyciela SW. Ataków zresztą całkowicie bezpodstawnych. Dlatego warto przypomnieć jego – szerzej nieznane, a bardzo ciekawe – kulisy. 

4 lata temu zmarł Oleg Zakirow, major KGB badający zbrodnię katyńską

Oleg Zakirow, major KGB badający zbrodnię katyńską, zmarł w wielkanocny poniedziałek 18 kwietnia 2017 r. w Łodzi. W Polsce trwały akurat obchody i uroczystości upamiętniające sowieckie ludobójstwo polskich obywateli.

110 lat temu urodził się Marian Gołębiewski

110 lat temu, 16 kwietnia 1911 r., urodził się Marian Gołębiewski, Cichociemny, żołnierz podziemia antykomunistycznego i opozycji, działacz emigracyjny oraz kombatancki. W komunistycznych więzieniach spędził ponad czternaście lat.

80 lat temu zmarł Mariusz Zaruski

80 lat temu, 8 kwietnia 1941 r., w sowieckim więzieniu w Chersoniu zmarł Mariusz Zaruski – generał Wojska Polskiego, twórca Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, pionier polskiego żeglarstwa.

75 lat temu Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej zdecydował o likwidacji niezależnego systemu bankowego

75 lat temu, 4 kwietnia 1946 r., zdominowany przez komunistów Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej podjął decyzję o rozpoczęciu likwidacji niezależnego systemu bankowego. Faktyczne upaństwowienie cieszących się zaufaniem instytucji bankowych było jednym z elementów upodabniania polskiej gospodarki do wzorów sowieckich.

40 lat temu ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Solidarność”

40 lat temu, 3 kwietnia 1981 r., ukazał się numer 1 „Tygodnika Solidarność”. Był to pierwszy od ponad trzech dekad legalny tytuł prasowy, niezależny od władz komunistycznych. Niemal od razu stał się jednym z najważniejszych elementów społeczeństwa obywatelskiego „karnawału Solidarności”.