> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

10 września

  • Kpt. Władysław Raginis. Fot. NAC

    Kampania polska: padła polska pozycja umocniona pod Wizną; jej dowódca kpt. Władysław Raginis popełnił samobójstwo.

  • „Kazimierz Pułaski pod Częstochową” Juliusza Kossaka. Źródło: Wikimedia Commons

    Konfederacja barska: rozpoczęła się obrona Jasnej Góry przed wojskami rosyjskimi.

  • W Cieszynie zmarł Karol Śliwka, autor znanych znaków graficznych, plakatów i etykiet, uznawany za jednego z ośmiu najwybitniejszych twórców w swojej dziedzinie. Zaprojektował m.in. logo PKO BP i opakowania produktów fabryki Wedla.

  • W Nowym Jorku zmarł Eli Zborowski, wiceprezes Światowej Federacji Żydów Polskich oraz przewodniczący Międzynarodowego Stowarzyszenia Yad Vashem; pochodził z Żarek w pow. myszkowskim.

  • Witalij Kliczko pokonał Tomasza Adamka w walce o mistrzostwo świata w wadze ciężkiej organizacji WBC.

  • Jan Józef Lipski. Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    W Krakowie zmarł Jan Józef Lipski, historyk literatury, działacz opozycji demokratycznej; żołnierz Szarych Szeregów i Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego; współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników, działacz NSZZ „Solidarność”, przewodniczący reaktywowanej PPS; senator OKP.

  • W gdańskiej hali „Olivia” zakończyła się pierwsza tura I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”.

  • Melchior Wańkowicz. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Warszawie zmarł Melchior Wańkowicz, mistrz szlacheckiej gawędy, klasyk reportażu, autor takich książek jak „Monte Cassino”, „Hubalczycy” czy „Ziele na kraterze”.

  • Piłkarska reprezentacja Polski przed finałowy meczem z Węgrami na igrzyskach olimoijskich w Monachium. Fot. PAP/CAF

    Na igrzyskach olimpijskich w Monachium piłkarska reprezentacja Polski, pokonując w finale Węgry 2:1, zdobyła złoty medal. Obie bramki w finałowym meczu strzelił dla Polski Kazimierz Deyna, który z liczbą dziewięciu zdobytych goli został najlepszym strzelcem turnieju.

  • Obraz Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej. Fot. PAP/T. Waszczuk

    Prymas kardynał Stefan Wyszyński ukoronował obraz Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej.

  • Mieszkańcy Gibraltaru opowiedzieli się w referendum za pozostaniem pod zwierzchnictwem brytyjskim.

  • Paweł Huelle. Fot. PAP/P. Wittman

    W Gdańsku urodził się Paweł Huelle, pisarz, autor m.in. powieści „Weiser Dawidek”.

  • Konrad Adenauer. Fot. PAP/EPA

    W Luksemburgu kanclerz RFN Konrad Adenauer i minister spraw zagranicznych Izraela Mosze Szaret podpisali niemiecko-izraelski układ o odszkodowaniach dla ofiar Holocaustu.

  • Płk Franciszek Niepokólczycki podczas procesu  działaczy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego. 08.1947. Fot. PAP/CAF/W. Kondracki

    W Krakowie zakończył się proces działaczy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego. Władze komunistyczne skazały osiem osób na karę śmierci, wśród nich komendanta WiN płk. Franciszka Niepokólczyckiego.

  • W Oslo na karę śmierci skazany został Vidkun Quisling, założyciel i przywódca norweskiej partii faszystowskiej; w czasie II wojny światowej premier kolaboracyjnego rządu norweskiego, ściśle współpracującego z niemieckimi władzami okupacyjnymi.

  • Utworzony został Zarząd Informacji Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, jego pierwszym szefem został płk Piotr Kożuszko, współpracownik gen. mjr. NKWD Gieorgija Żukowa.

  • Kampania polska: początek odwrotu Armii „Modlin” znad dolnego Bugu.

  • Gen. Kazimierz Sosnkowski. Fot. NAC

    Marsz. Śmigły-Rydz utworzył Front Południowy z gen. Kazimierzem Sosnkowskim na czele.

  • Rozstrzelanie polskich cywilów na Starym Rynku. Bydgoszcz, 09.1939. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Bydgoszczy Niemcy przeprowadzili pierwszą masową egzekucję Polaków; łącznie rozstrzelali około 1500 osób.

  • Olga Krzyżanowska. Fot. PAP/R. Jocher

    W Warszawie urodziła się Olga Krzyżanowska, lekarz, w czasie II wojny światowej członek Szarych Szeregów; działaczka Solidarności; w latach 1989–1991 i 1993–1997 wicemarszałek Sejmu; senator (2001–2005).

  • W Berlinie otwarto pierwszy w Europie odcinek autostrady o długości ok. 10 km.

  • Premier Francji Georges Clemenceau i premier Anglii David Lloyd George podczas defilady w dniu podpisania traktatu pokojowego z Austrią. Saint-Germain, 10.09.1919. Źródło: NAC

    I wojna światowa: w Saint-Germain-en-Laye państwa zwycięskiej koalicji podpisały traktat pokojowy z Austrią.

  • Walki 1. Pułku Legionów Polskich pod Nowym Korczynem, Opatowem, Uściskowem, Grotnikami, Winiarami, Ksanami i Czarkową.

  • W Winchester w stanie Indiana urodził się Robert Wise, reżyser, montażysta i producent filmowy; twórca wyróżnionej 10 Oscarami filmowej wersji „West Side Story”, a także musicalu „Dźwięki muzyki” nagrodzonego pięcioma Oscarami. 

  • W Kluczewie w pow. Szamotuły urodził się Marian Konopiński, duchowny katolicki; w kampanii polskiej 1939 r. kapelan 15 Pułku Ułanów Poznańskich; zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau, w którym był poddawany pseudomedycznym eksperymentom. Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II w 1999 r.

  • W Genewie włoski anarchista zasztyletował cesarzową Austrii i królową Węgier Elżbietę, nazywaną Sisi, żonę cesarza Franciszka Józefa I.

  • W Berlinie założono Polską Partię Socjalistyczną zaboru pruskiego.

  • Ignacy Matuszewski. Fot. NAC

    W Warszawie urodził się Ignacy Matuszewski, jeden z czołowych reprezentantów obozu sanacyjnego, członek POW, płk WP, w 1920 r. szef Oddziału II Naczelnego Dowództwa, dyplomata, minister skarbu, redaktor naczelny „Gazety Polskiej”; we wrześniu 1939 r. kierował ewakuacją złota Banku Polskiego do Francji.

  • We Lwowie urodził się Stanisław Kętrzyński, historyk, dyplomata.

  • Gen. Maciej Rybiński został ostatnim wodzem naczelnym Powstania Listopadowego.

  • W Końskowoli zmarł Franciszek Zabłocki, komediopisarz, poeta, sekretarz Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych; autor komedii „Fircyk w zalotach”.

  • Piotr Wysocki. Źródło: CBN Polona

    W Winiarach niedaleko Warki urodził się Piotr Wysocki, przywódca spisku w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie, który zapoczątkował wybuch Powstania Listopadowego; zesłany przez władze carskie na Syberię, do kraju powrócił po ponad 25 latach.

  • Sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi polskiemu, oficjalnie potwierdzając inkorporację Mazowsza do Korony.

  • W Nagyszombat na Węgrzech (obecnie Trnawa na Słowacji) zmarł Ludwik Węgierski, król Polski od 1370 r.

  • Papieżem wybrany został Celestyn I (422–432).