Kalendarz dat

2023

• 4.01

  W wieku prawie 102 lat zmarł Jan Podhorski, ochotnik w czasie kampanii wrześniowej, a później żołnierz AK i uczestnik Powstania Warszawskiego. W czasach stalinizmu więziony z powodu zaangażowania w działalność Młodzieży Wszechpolskiej. Po wyjściu na wolność ukończył studia na wydziale leśnym Wyższej Szkoły Rolniczej. W lutym 2016 r. został awansowany do stopnia generała brygady.

• 11.01

  W Katowicach zmarł Jan Ludwiczak – przewodniczący NSZZ "Solidarności" w kopalni Wujek w 1981 roku. W jego obronie, gdy został zatrzymany przez milicję w noc wprowadzenia w Polsce stanu wojennego, w kopalni wybuchł strajk, zakończony pacyfikacją i śmiercią 9 górników.

• 12.01

  W wieku 94 lat zmarł Paul Johnson, brytyjski historyk, autor wydanych również w Polsce książek, takich jak "Historia chrześcijaństwa", "Historia świata od roku 1917", "Narodziny nowoczesności", "Jezus. Najwierniejsza biografia", "Napoleon", "Twórcy", "Bohaterowie". 

• 15.01

  W Warszawie zmarł dziennikarz i prezenter muzyczny Marek Gaszyński, autor tekstów ponad 150 piosenek, wśród nich "Snu o Warszawie" i "Gdzie się podziały tamte prywatki", twórca książek o tematyce muzycznej. Miał 83 lata.

• 27.01

  W Krakowie w wieku 100 lat zmarł prof. Aleksander Krawczuk, wybitny znawca starożytności, filolog klasyczny, od 1949 r. związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. Był autorem licznych publikacji, w tym biografii Juliusza Cezara, Kleopatry, Konstantyna Wielkiego. Od 1986 do 1989 r. był ministrem kultury PRL.

• 27.01

  W Krakowie zmarł prof. Wojciech Narębski, jeden z ostatnich żyjących weteranów 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa, uczestnik walk o Monte Cassino, jeden z opiekunów legendarnego Misia Wojtka, zesłaniec syberyjski, popularyzator historii.

• 

  1.02

  W Warszawie zmarł aktor teatralny i filmowy Leonard Pietraszak. Popularność przyniosły mu role m.in. doktora Karola Stelmacha w "Czterdziestolatku", Krzysztofa Dowgirda w "Czarnych chmurach", pułkownika Wacława Waredy w "Karierze Nikodema Dyzmy" i Gustawa Kramera w kultowych filmach "Vabank" i "Vabank II".

• 

  3.02

  W Tel Awiwie zmarł Szewach Weiss, obywatel II RP pochodzenia żydowskiego, uratowany z Holokaustu przez polskich sąsiadów, polityk izraelskiej Partii Pracy, poseł do Knesetu w latach 1981–1999 i jego przewodniczący (1992–1996), w latach 2001–2003 ambasador Izraela w Polsce, kawaler Orderu Orła Białego.

• 

  3.02

  Zmarł Augustyn Dyrda – autor wielu rzeźb plenerowych stojących w Parku Śląskim w Chorzowie, a także pomnika „Bohaterom Czerwonych Sztandarów” w Dąbrowie Górniczej. Mieszkańcy miasta nie pozwolili go po 1989 r. zburzyć i zadedykowali Jimiemu Hendrixowi

• 8.02

  W Krakowie zmarł Mirosław Domińczyk, założyciel świętokrzyskiej „Solidarności”, uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej, współpracownik Komitetu Pomocy „Solidarności” w Nowym Jorku i amerykańskich związków zawodowych, organizator wsparcia dla podziemnej „S” w stanie wojennym.

• 20.02

  W Rzymie zmarł prof. Stanisław Grygiel, filozof i filolog, publicysta katolicki bliski przyjaciel i współpracownik św. Jana Pawła II. W latach 1980–1983 był dyrektorem Polskiego Instytutu Kultury Chrześcijańskiej.

• 10.03

  W Warszawie zmarł Janusz Weiss, dziennikarz, prezenter radiowy, telewizyjny, gospodarz teleturnieju "Miliard w rozumie" i audycji "Dzwonię do Pani, Pana w bardzo nietypowej sprawie".

• 16.03

  Sąd Okręgowy w Gdańsku skazał na karę dożywotniego pozbawienia wolności Stefana Wilmonta, który w styczniu 2019 roku zamordował urzędującego prezydenta miasta Pawła Adamowicza.

• 

  30.03

  W Warszawie zmarł historyk myśli społecznej i socjolog, były dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego prof. Paweł Śpiewak.

• 9.04

  Zmarł Maciej Prus, aktor, reżyser teatralny i operowy, dyrektor i kierownik artystyczny wielu teatrów, odznaczony m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Gloria Artis.

• 13.05

  W Warszawie zmarła Anna Branicka-Wolska, ostatnia przedstawicielka rodu Branickich, żołnierz Armii Krajowej, w styczniu 1945 r. aresztowana przez NKWD i wywieziona na Łubiankę, a następnie do obozu internowania w Krasnogorsku. W latach 1947-1948 więziona przez reżim komunistyczny w Polsce. Współzałożycielka Związku Sybiraków i Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego, autorka wspomnień: „Miałam szczęśliwe życie. Ostatnia z Branickich” i „Listów niewysłanych”.

• 

  9.06

  W Warszawie zmarła Barbara Borys-Damięcka, reżyserka teatralna i telewizyjna, wieloletnia dyrektor Teatru Syrena, przewodnicząca Stowarzyszenia Dyrektorów Teatrów, senator RP od 2007 r.

• 15.06

  W Warszawie zmarł Bohdan Urbankowski, poeta, dramaturg, prozaik, historyk i filozof, twórca ruchu Nowego Romantyzmu.

• 16.06

  W Warszawie zmarła Hanna Zembrzuska, aktorka filmowa i teatralna. Grała na deskach teatrów warszawskich: Ateneum (1957-59), Narodowego (1959-69), Polskiego (1969-75), Na Woli (1983-86) oraz Teatru Kwadrat (dwukrotny angaż w latach 1976-83 i 1986- 2012). Zagrała w 20 spektaklach Teatru Telewizji i wielu słuchowiskach Teatru Polskiego Radia.

• 

  18.06

  Zmarła Jolanta Wadowska-Król, lekarz - pediatra, nazywana "Matką Boską Szopienicką", bo zwróciła uwagę władz na spowodowaną działaniem przemysłu ołowicę dzieci. W wyniku podjętych przez nią (i jej przełożoną - prof. Bożenę Hager-Małecką) chore dzieci wysłano do sanatoriów, a mieszkające najbliżej huty ołowiu rodziny przeprowadzono. Na kanwie tej historii nakręcony został serial "Ołowiane dzieci".

• 

  30.06

  W wieku 102 lat zmarła Joanna Muszkowska-Penson. Lekarka, w stanie wojennym działaczka opozycji demokratycznej, bliska współpracowniczka Lecha Wałęsy, zatrzymana i aresztowana za kolportowanie pism drugiego obiegu. Podczas II wojny światowej należała do Związku Walki Zbrojnej, była więziona w Pawiaku i przez cztery lata w obozie koncentracyjnym Ravensbrück. W 2016 r. została uhonorowana przez Rzecznika Praw Obywatelskich odznaką Za zasługi dla ochrony praw człowieka.

• 

  30.06

  Oddano do użytku tunel pod Świną w Świnoujściu łączący wyspy Uznam i Wolin oraz centrum miasta z resztą kraju.

• 5.07

  W Warszawie zmarła Miriam Aleksandrowicz, polska aktorka, reżyserka dubbingu w wielu serialach i filmach animowanych.

• 13.07

  Zmarła Kaya Mirecka-Ploss, pisarka, projektantka mody, społeczniczka rodem z Górnego Śląska. Od połowy lat 60. mieszkała w Stanach Zjednoczonych, przyjaźniła się z Janem Karskim, któremu poświęciła książkę.

• 14.07

  W Warszawie w wieku 109 lat zmarł płk Kazimierz Klimczak, ps. Szron, żołnierz września 1939 r. (ciężko ranny w bitwie nad Bzurą), Armii Krajowej, najdłużej żyjący uczestnik Powstania Warszawskiego. 5 kwietnia 2022 roku, po śmierci Stanisława Kowalskiego, został najstarszym żyjącym mężczyzną w Polsce.

• 17.07

  Zmarł Lech Jęczmyk, tłumacz, eseista, publicysta, znawca literatury science fiction, publikował m.in. w „Fantastyce”, tłumaczył m.in. książki Thomasa Bergera, Philipa K. Dicka, Josepha Hellera, Kurta Vonneguta, JG Ballarda.

• 5.09

  W Warszawie zmarła członkini Szarych Szeregów i Armii Krajowej, prezes Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy AK (2021-2023) Teresa Stanek ps. „Mitsuko”.

• 10.09

  Zamordowana przez Niemców za pomoc swoim żydowskim sąsiadom rodzina Ulmów została ogłoszona błogosławioną w trakcie mszy świętej w miejscowości Markowa na Podkarpaciu.

• 2.10

  Zmarł muzyk Janusz Grudziński, w latach 1981-2020 był klawiszowcem zespołu Kult, brał również udział w nagrywaniu solowych albumów lidera Kultu, Kazika Staszewskiego. W 2006 r. jako Xiążę Warszawski wydał solowy album „Olśnienie”, komponował także muzykę do filmów dokumentalnych.

• 

  7.10

  Palestyńska grupa zbrojna Hamas (uznawana przez Unię Europejską oraz USA za organizację terrorystyczną) przeprowadziła niespodziewany atak na Izrael. Łącznie po stronie izraelskiej zginęło 1175 osób (w tym 379 żołnierzy i policjantów oraz 71 cudzoziemców), ponad 3,4 tys. osób zostało rannych, a 251 osób, również kobiety i dzieci, uprowadzono do kontrolowanej przez Hamas Strefy Gazy. Atak doprowadził do mobilizacji izraelskiej armii i rozpoczęcia operacji odwetowych.

• 

  14.10

  W Krakowie zmarł kompozytor Stanisław Radwan. Był kierownikiem muzycznym w Teatrze Rozmaitości w Krakowie, a potem w Teatrze Ateneum w Warszawie, a w latach 1980-1990 dyrektorem Starego Teatru w Krakowie. Stworzył muzykę do ok. 200 spektakli teatralnych i filmów, współpracował m.in. z Zygmuntem Hübnerem, Konradem Swinarskim, Jerzym Grzegorzewskim i Andrzejem Wajdą.

• 15.10

  W wyborach do Sejmu RP przy najwyższej od upadku komunizmu frekwencji (74,38 proc.) większość mandatów poselskich zdobył blok trzech komitetów: Koalicji Obywatelskiej (wspólnej listy Platformy Obywatelskiej, „Nowoczesnej” i Zielonych), koalicji „Trzecia Droga Polska 2050 – Polskie Stronnictwo Ludowe” oraz Nowej Lewicy. W rezultacie rządzące Polską przez osiem poprzednich lat Prawo i Sprawiedliwość straciło władzę. Blok ugrupowań opozycyjnych wobec PiS zdobył również większość mandatów w Senacie RP.

• 

  24.10

  W Krakowie w wieku 102 lat zmarła Wanda Półtawska, lekarka, w czasie II wojny światowej więźniarka obozu Ravensbrück, współpracowniczka i przyjaciółka Jana Pawła II.

• 

  12.11

  Zmarła Hanna Gucwińska, wieloletnia dyrektor Ogrodu Zoologicznego we Wrocławiu; od 1971 roku, przez ponad 30 lat wraz z mężem tworzyła popularny program telewizyjny „Z kamerą wśród zwierząt”.