> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz dat

1893

  • W Warszawie urodził się Mieczysław Krawicz, reżyser, scenarzysta i producent filmowy, autor m.in. filmów "Jadzia" (1936) i "Jego wielka miłość" (1936).

  • Michał Karaszewicz-Tokarzewski. Fot. IPN

    We Lwowie urodził się Michał Karaszewicz-Tokarzewski, żołnierz Legionów Polskich, generał WP; w czasie II wojny światowej dowódca Służby Zwycięstwu Polski, po powstaniu Związku Walki Zbrojnej komendant obszaru obejmującego okupację sowiecką; jeden z twórców Polskiego Państwa Podziemnego; część źródeł jako datę urodzenia Karaszewicza-Tokarzewskiego podaje 21 grudnia 1892 r.

  • W Sanoku urodził się Kazimierz Piech, botanik, cytolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku, więzień niemieckiego obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. 

  • W Rewlu, obecnie Tallin, urodził się Alfred Rosenberg, ideolog partyjny NSDAP; od 1941 r. minister Rzeszy ds. Terenów Wschodnich; skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze na karę śmierci.

  • Hermann Goering. Źródło: NAC

    W Rosenheim w Bawarii urodził Hermann Goering, marszałek Rzeszy, jeden z głównych przywódców nazistowskich Niemiec, skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze na karę śmierci za zbrodnie wojenne oraz zbrodnie przeciwko ludzkości.

  • Gen. Zygmunt Szyszko-Bohusz. Fot. NAC

    W Chełmie urodził się Zygmunt Szyszko-Bohusz, generał WP; dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich walczącej w 1940 r. o Narwik; szef sztabu Armii Polskiej w ZSRS (1942); zastępca dowódcy 2. Korpusu Polskiego w latach 1943-1946.

  • Wacław Jędrzejewicz. Fot. NAC

    W Spiczyńcach na Ukrainie urodził się Wacław Jędrzejewicz, żołnierz Legionów Polskich i POW, dyplomata, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (1934-1935); współzałożyciel Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku; autor prac historycznych i wspomnień.

  • W Warszawie urodził się Roman Umiastowski, żołnierz, historyk wojskowości, pisarz science fiction.

  • Teofil Lenartowicz. Źródło: CBN Polona

    We Florencji zmarł Teofil Lenartowicz, etnograf, poeta, rzeźbiarz, autor poematów „Bitwa Racławicka” i „Wanda”.

  • Prof. Roman Ingarden. Fot. PAP/PAI/I. Jarosińska

    W Krakowie urodził się Roman Ingarden, filozof, uczeń Edmunda Husserla, twórca krakowskiej szkoły filozoficznej, fenomenolog, badacz podstaw teorii literatury i estetyki opisowej, członek PAN, wieloletni wykładowca i profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego..

  • We Lwowie zmarł Wilhelm Czerwiński, kompozytor, autor opery „Rusałka” i „Marszu Sokołów” do słów Jana Lama, hymnu Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

  • Michaił Tuchaczewski. Źródło: Wikimedia Commons

    W majątku Aleksandrowskoje w guberni smoleńskiej urodził się Michaił Tuchaczewski, marszałek ZSRS; dowódca wojsk sowieckich w Bitwie Warszawskiej i w Bitwie nad Niemnem w 1920 r.; główny inicjator przebudowy Armii Czerwonej i stworzenia z niej nowoczesnych i ofensywnych sił zbrojnych.

  • Julian Grobelny. Źródło: Wikimedia Commons

    W Brzezinach k. Łodzi urodził się Julian Grobelny, działacz PPS; w latach 1943-1944 przewodniczący Rady Pomocy Żydom "Żegota", Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

  • Płk Konstanty Drucki-Lubecki. Fot. CAW/WBH. Źródło: Wikimedia Commons

    W majątku Porochońsk koło Pińska urodził się Konstanty Drucki-Lubecki, pułkownik WP; w kampanii polskiej 1939 r. dowódca Wileńskiej Brygady Kawalerii; więziony w sowieckim obozie w Starobielsku, zamordowany przez NKWD w Charkowie.

  • Roman Dmowski. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Warszawie z inicjatywy Romana Dmowskiego krajowa część Ligi Polskiej i „Zet” zostały przekształcone w Ligę Narodową.

  • W Baranowiczach urodziła się Maja Berezowska (część źródeł jako datę urodzenia podaje 1898 r.); malarka, rysowniczka, ilustratorka; autorka cyklu karykatur Adolfa Hitlera, opublikowanych we Francji w 1934 r.; w 1942 r. aresztowana w Warszawie przez Gestapo; więziona na Pawiaku i w KL Ravensbrueck.

  • W Krakowie zmarł Józef Bliziński, komediopisarz.

  • W Warszawie urodził się Marceli Nowotko, działacz komunistyczny, członek KPP; w 1942 r. współzałożyciel i sekretarz KC PPR; zastrzelony w Warszawie w listopadzie 1942 r. w wyniku walk wewnętrznych w kierownictwie PPR.

  • Powstała Socjaldemokracja Królestwa Polskiego, partia założona przez działaczy robotniczych z Różą Luksemburg na czele, którzy wystąpili z PPS. Celem SDKP było obalenie caratu i wywołanie międzynarodowej rewolucji robotniczej.

  • Fragment obrazu Jana Henryka Rosena "Śmierć księdza Skorupki". Fot. NAC

    W Warszawie urodził się Ignacy Skorupka, ksiądz, kapelan Wojska Polskiego, ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej; poległ w Bitwie Warszawskiej 1920 r.

  • W Płocku zakonnica Feliksa Magdalena Kozłowska doznała pierwszego z serii objawień, trwającej do roku 1918, a stanowiącej podstawę nowego wyznania – mariawityzmu.

  • Gen. Nikodem Sulik. Fot. NAC

    W Starej Kamiennej na Podlasiu urodził się Nikodem Sulik, generał WP, dowódca 5. Kresowej Dywizji Piechoty 2. Korpusu Polskiego, walczącej m.in. pod Monte Cassino.

  • Stefan Starzyński. Fot. NAC

    W Warszawie urodził się Stefan Starzyński, żołnierz Legionów Polskich, członek Polskiej Organizacji Wojskowej; w latach 1934–1939 prezydent Warszawy; we wrześniu 1939 r. komisarz cywilny przy Dowództwie Obrony Warszawy; aresztowany przez Niemców 27 października 1939 r. i przewieziony do więzienia na Pawiaku; jego dalsze losy przez wiele lat były nieznane, w 2014 r. pion śledczy IPN ustalił, że Starzyński został zamordowany przez gestapo między 21 a 23 grudnia 1939 r. w Warszawie lub w jej okolicach.

  • W Nałęczowie zmarł Michał Elwiro Andriolli, rysownik, ilustrator, malarz, przedstawiciel romantyzmu; uczestnik Powstania Styczniowego, emisariusz Komitetu Emigracji Polskiej.

  • W Kielcach urodził się Władysław Karaś, żołnierz Legionów Polskich i POW, oficer wywiadu WP; na igrzyskach olimpijskich w Berlinie w 1936 r. zdobył brązowy medal w strzelectwie – był to pierwszy medal olimpijski w historii polskiego strzelectwa sportowego; w czasie II wojny światowej oficer ZWZ-AK; rozstrzelany przez Niemców w 1942 r.

  • W Berlinie założono Polską Partię Socjalistyczną zaboru pruskiego.

  • Nowa Zelandia jako pierwszy kraj na świecie przyznała kobietom prawa wyborcze.

  • W Nowym Folwarku w Wielkopolsce urodził się Michał Kozal, biskup pomocniczy diecezji włocławskiej; zamordowany w 1943 r. w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau; beatyfikowany w 1987 r.

  • Teatr Miejski w Krakowie - pocztówka z 1904 r. Źródło: CBN Polona
  • Merian Cooper. Źródło: Wikimedia Commons

    W Jacksonville w stanie Floryda urodził się Merian Cooper, reżyser filmowy, scenarzysta; pilot, ppłk Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, organizator Eskadry Kościuszkowskiej.

  • Jan Matejko. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł Jan Matejko, najwybitniejszy przedstawiciel polskiego malarstwa historycznego w XIX w.; autor obrazów „Bitwa pod Grunwaldem”, „Kazanie Skargi”, „Hołd pruski”, „Sobieski pod Wiedniem”, „Reytan na sejmie warszawskim 1773 roku”, „Unia lubelska”, „Stańczyk”, „Batory pod Pskowem”, „Konstytucja 3 Maja”, „Kościuszko pod Racławicami”, a także cyklu „Poczet królów i książąt polskich”.

  • W Sankt Petersburgu zmarł Piotr Czajkowski, kompozytor.

  • Władysław Strzemiński. Fot. NAC

    W Mińsku urodził się Władysław Strzemiński, malarz, teoretyk sztuki; o postaci Strzemińskiego opowiada ostatni film Andrzeja Wajdy „Powidoki”.

  • Henryk Floyar-Rajchman. Fot. NAC

    W Warszawie urodził się mjr Henryk Floyar-Rajchman (do 1917 Reichman), działacz niepodległościowy, polityk, dyplomata, żołnierz.

  • W Krakowie urodził się Jerzy Stempowski, eseista, krytyk literacki, epistolograf, publicysta.

  • Mieczysław Gębarowicz, Źródło: CBN Polona

    W Jarosławiu urodził się Mieczysław Gębarowicz, historyk sztuki, wykładowca Politechniki Lwowskiej i Uniwersytetu Lwowskiego; dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

  • Mikołaj Bołtuć. Fot. NAC

    W Petersburgu urodził się Mikołaj Bołtuć, generał WP, w czasie kampanii 1939 r. dowodził Grupą Operacyjną „Wschód” w składzie Armii „Pomorze”; poległ 22 września 1939 r. w bitwie pod Łomiankami Górnymi, prowadząc atak na bagnety.

  • Gen. Mieczysław Smorawiński. Źródło: Wikimedia Commons

    W Kaliszu urodził się Mieczysław Smorawiński, żołnierz Legionów Polskich, generał WP; we wrześniu 1939 r. dostał się do sowieckiej niewoli; przetrzymywany w obozie w Kozielsku; w kwietniu 1940 r. zamordowany przez NKWD w Katyniu.