Kalendarz historyczny
3 października
-
Wisława Szymborska została laureatką literackiej Nagrody Nobla.
-
Zmarł Św. Franciszek z Asyżu – duchowny, mistyk, założyciel zakonu franciszkanów, najliczniejszego zgromadzenia zakonnego w Polsce i jednego z trzech największych na świecie. Jedna z postaci, które miały największy wpływ na duchowość chrześcijaństwa.
-
W wieku 89 lat zmarł Jerzy Urban, dziennikarz, publicysta, redaktor „Po prostu” i „Polityki”. Za czasów Gomułki za „niepokorność” objęty zakazem pracy w dziennikarstwie, a w latach 1981-1989 rzecznik prasowy rządu - główna twarz propagandy stanu wojennego, W III RP był redaktorem naczelnym założonego przez siebie tygodnika „Nie”.
-
Czarny protest - w 149 miejscowościach w Polsce odbyły się protesty przeciwko planom zaostrzenia przepisów antyaborcyjnych. Protest był konsekwencją odrzucenia w Sejmie obywatelskiego projektu ustawy komitetu Ratujmy Kobiety, który przewidywał liberalizację prawa aborcyjnego. Podpisało się pod nim 215 tys. osób. Jednocześnie do dalszych prac został skierowany obywatelski projekt stowarzyszenia Ordo Iuris i komitetu Stop Aborcji, podpisany przez ok. 450 tys. osób, który przewidywał całkowity zakaz aborcji – również gdy ciąża jest wynikiem gwałtu, zagraża zdrowiu i życiu kobiety lub gdy płód jest uszkodzony. Za aborcję groziłaby kara do pięciu lat więzienia.
-
W wieku 95 lat zmarł Franciszek Walicki, dziennikarz muzyczny, autor tekstów piosenek dla takich artystów jak Czesław Niemen, Wojciech Korda, Urszula Sipińska oraz zespołów SBB, Czerwone Gitary i Breakout. Nazywany był ojcem polskiego bigbitu i rocka, współorganizował pierwsze dwa festiwale muzyki jazzowej w Sopocie.
-
Wojna w Iraku: Trzy osoby zginęły w zamachu na konwój dyplomatyczny w Bagdadzie, wśród nich funkcjonariusz BOR; ranny został ambasador RP Edward Pietrzyk.
-
W wieku 75 lat zmarł Wojciech Jerzy Has, reżyser, jeden z najważniejszych twórców polskiej szkoły filmowej, autor takich filmów jak „Rękopis znaleziony w Saragossie”, „Lalka”, „Sanatorium pod Klepsydrą”.
-
Telewizja TVN rozpoczęła nadawanie pierwszych programów; tego samego dnia po raz pierwszy wyemitowane program informacyjny „Fakty”.
-
Rosja i Czeczenia zawarły porozumienie; wspólne oświadczenie o zasadach pokojowego uregulowania konfliktu podpisali premier Rosji Wiktor Czernomyrdin i prezydent Czeczenii Zelimchan Jandarbijew.
-
Zjednoczenie Niemiec: Niemiecka Republika Demokratyczna przystąpiła do Republiki Federalnej Niemiec; w Berlinie przed budynkiem Reichstagu odbyły się oficjalne uroczystości.
-
Premiera serialu telewizyjnego „Jan Serce” w reżyserii Radosława Piwowarskiego.
-
W Warszawie zmarł prof. Tadeusz Kotarbiński, wybitny polski filozof, logik, etyk, twórca prakseologii, czyli teorii sprawnego działania.
-
W Warszawie zmarł Jerzy Żurawlew, pianista, pedagog, inicjator Konkursu Chopinowskiego; w latach 1923–1939 profesor warszawskiej Wyższej Szkoły Muzycznej im. Fryderyka Chopina, a od 1949 r. Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie.
-
W Sztokholmie urodził się Jan-Ove Waldner, tenisista stołowy, mistrz olimpijski z Barcelony (1992), dwukrotny mistrz świata (1989, 1997); łącznie z tytułami drużynowymi ma w dorobku sześć złotych medali mistrzostw świata; jedenastokrotny mistrz Europy - w singlu, deblu i drużynie.
-
Premiera filmu „Popiół i diament” w reżyserii Andrzeja Wajdy i ze Zbigniewem Cybulskim w roli głównej.
-
Początek kilkudniowych manifestacji w Warszawie wywołanych zamknięciem przez władze komunistyczne tygodnika „Po Prostu”.
-
Wojska włoskie zaatakowały Etiopię.
-
W Kórniku zmarł Władysław Zamoyski, działacz społeczny; inicjator budowy linii kolejowej Chabówka-Zakopane; uratował od całkowitego zniszczenia zdewastowane przez poprzednich właścicieli lasy tatrzańskie; zaangażowany w spór graniczny z Królestwem Węgier o Morskie Oko; wszystkie swoje dobra wielkopolskie oraz zakopiańskie przekazał na cele społeczne i narodowe.
-
We Lwowie urodził się Stanisław Skrowaczewski, dyrygent, kompozytor.
-
W Warszawie zmarł gen. Józef Leśniewski, dowódca 3 Dywizji Strzelców I Korpusu Polskiego w Rosji (1917–1918). W latach 1919–1920 minister spraw wojskowych i członek Rady Obrony Państwa.
-
We Lwowie powołano tajną organizację Armia Polska, która powstała w miejsce Polskiego Związku Wojskowego; Armia Polska utworzona została z inicjatywy Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”.
-
W Tuchowie urodził się Władysław Czapliński, historyk, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego; badacz dziejów XVII-wiecznej Rzeczpospolitej.
-
W Biórkowie Wielkim w Małopolsce urodził się Stanisław Tatar, generał WP. W latach 1940–1943 szef Oddziału III Operacyjnego KG ZWZ-AK, od 1943 r. zastępca Komendanta Głównego. W 1951 r. skazany w „procesie generałów” na dożywotnie więzienie. W 1956 r. zwolniony i zrehabilitowany.
-
W Konstantinowie urodził się Siergiej Jesienin, rosyjski poeta, autor poematów „Przemienienie”, „Sorokoust”, „Pugaczow”, „Spowiedź chuligana”; wierszy „Moskwa karczemna” i „Czarny człowiek”.
-
W Hamburgu urodził się Carl von Ossietzky, niemiecki publicysta, działacz pacyfistyczny, prześladowany przez nazistowski reżim, więziony w obozach koncentracyjnych; laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1935 r.; zmarł w więziennym szpitalu w Berlinie w 1938 r.
-
W Berlinie odbyła się premiera operetki „Noc w Wenecji” Johanna Straussa (syna).
-
W Warszawie urodził się Julian Krzewiński, aktor, scenarzysta.
-
W Tymoszówce urodził się Karol Szymanowski, kompozytor, pianista, krytyk muzyczny, przedstawiciel Młodej Polski; uznawany obok Fryderyka Chopina za najwybitniejszego polskiego kompozytora.
-
Katarzyna II Wielka została koronowana na cesarzową Rosji.
-
W Krakowie urodził się Kazimierz Jagiellończyk, syn króla Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki; kanonizowany w 1602 r.; patron Korony i Litwy.