> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz dat

1935

  • W Tupelo w stanie Missisipi urodził się Elvis Presley, piosenkarz, aktor, nazywany królem rock and rolla; do jego największych przebojów należały piosenki "Love Me Tender", "Always On My Mind", "It's Now Or Never" czy "Blue Suede Shoes".

  • W Nowym Jorku zmarła Marcelina Sembrich-Kochańska, śpiewaczka operowa, gwiazda nowojorskiej Metropolitan Opera.

  • W Morges w Szwajcarii zmarła Helena Paderewska, żona Ignacego Jana Paderewskiego, inicjatorka powstania i działaczka Polskiego Czerwonego Krzyża.

  • We wsi Boże (niem. Bosemb), położonej w powiecie mrągowskim, urodził się Udo Lattek, jeden z najbardziej znanych niemieckich trenerów piłkarskich; pracował m.in. z Bayernem Monachium, Borussią Moenchengladbach, Barceloną i Borussią Dortmund.

  • Bolesław Limanowski. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Bolesław Limanowski, jeden z pierwszych działaczy polskiego ruchu socjalistycznego, współzałożyciel PPS.

  • Premiera filmu „Antek policmajster” w reżyserii Michała Waszyńskiego.

  • W Katowicach urodził się Tadeusz Strugała, dyrygent, pianista, pedagog; pełnił m.in. funkcję szefa Filharmonii Wrocławskiej (1969-1980), dyrektora naczelnego i artystycznego WOSPR w Katowicach (1975-1976), w latach 1981-1986 był dyrektorem artystycznym i dyrygentem Orkiestry Filharmonii Krakowskiej.

  • W Ostrowi Mazowieckiej urodziła się Krystyna Sienkiewicz, aktorka, związana z warszawskimi teatrami Ateneum i Syrena; występowała w Kabarecie Olgi Lipińskiej; zagrała m.in. w filmach "Rzeczpospolita babska", "Lekarstwo na miłość" oraz serialu "Rodzina Leśniewskich".

  • Roman Malinowski. Fot. PAP/R. Guz

    W Białymstoku urodził się Roman Malinowski, działacz Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego; wicepremier (1980-1985); marszałek Sejmu PRL w latach 1985-1989.

  • Ernest Bryll. Fot. PAP/T. Gzell

    W Warszawie urodził się Ernest Bryll, poeta, prozaik, dramaturg, tłumacz, krytyk filmowy; ambasador RP w Irlandii w latach 1991-1995.

  • W Radomiu urodził się Kazimierz Paździor, bokser, mistrz olimpijski z Rzymu (1960) i mistrz Europy z Pragi (1957).

  • We Lwowie zmarł Stanisław Tołłoczko, chemik, filozof, profesor Uniwersytetu Lwowskiego.

  • Uchwalenie przez Sejm nowej konstytucji. 23.03.1935. Fot. NAC

    Sejm uchwalił konstytucję kwietniową, podpisaną miesiąc później przez prezydenta Ignacego Mościckiego.

  • Izabela Cywińska. Fot. PAP/L. Szymański

    W Kamieniu Puławskim urodziła się Izabela Cywińska, reżyserka teatralna i filmowa, minister kultury i sztuki w rządzie Tadeusza Mazowieckiego (1989-1990), reżyserka m.in. serialu „Boża podszewka” i filmu „Kochankowie z Marony”.

  • W Miechowicach, obecnie dzielnica Bytomia, urodził się Józef Schmidt, lekkoatleta, trójskoczek, zdobywca złotych medali olimpijskich na igrzyskach w Rzymie (1960) i Tokio (1964), dwukrotny mistrz Europy, rekordzista świata.

  • Marek Nowakowski. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Marek Nowakowski, pisarz, scenarzysta, publicysta; opisywał powojenną Warszawę i świat ludzi żyjących na marginesie społeczeństwa; autor zbiorów opowiadań „Ten stary złodziej”, „Benek Kwiaciarz”, „Układ zamknięty”, „Książę Nocy”, „Wesele raz jeszcze”, „Raport o stanie wojennym”, „Notatki z codzienności”, a także książek „Homo Polonicus”, „Grecki bożek”, „Nekropolis” oraz felietonów „Moja Warszawa. Powidoki”.

  • Wacław Sobieski. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł Wacław Sobieski, historyk, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  • Gen. Daniel Konarzewski. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł gen. Daniel Konarzewski, prawnik, archeolog, pułkownik armii rosyjskiej, następnie w I Korpusie Polskim w Rosji (1917–1918); od 1918 r. w Wojsku Polskim; w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca Wielkopolskiej Grupy Operacyjnej.

  • Emil Młynarski. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Emil Młynarski, dyrygent, skrzypek, kompozytor. W latach 1919-1929 dyrektor Opery Warszawskiej.

  • W Warszawie urodził się Marek Nowicki, reżyser i operator filmowy, reżyser m.in. filmów „Widziadło”, „Miłość z listy przebojów”.

  • W Poznaniu urodził się Jerzy Milian, muzyk, kompozytor, wibrafonista, malarz.

  • Andrzej Gwiazda. Fot. PAP/CAF/J. Uklejewski

    W Pińczowie urodził się Andrzej Gwiazda, działacz związkowy, jeden z założycieli Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża; w sierpniu 1980 r. członek Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej, współautor 21 Postulatów Sierpniowych; współzałożyciel NSZZ "Solidarność".

  • Prezydent RP Ignacy Mościcki. Fot. PAP/CAF

    Prezydent Ignacy Mościcki podpisał nową konstytucję, tzw. Konstytucję kwietniową, w myśl której cała władza przeszła w ręce prezydenta i rządu.

  • Fragment książki Haliny Poświatowskiej (na zdjęciu) „Ogień zielonych księżyców" na wystawie w Muzeum Literackim im. H. Sienkiewicza w Poznaniu. 1999 r. Fot. PAP/R. Sikora

    W Częstochowie urodziła się Halina Poświatowska, poetka, autorka m.in. zbiorów wierszy "Hymn bałwochwalczy", "Dzień dzisiejszy", "Oda do rąk".

  • Marszałek Józef Piłsudski. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Belwederze w Warszawie o godz. 20.45 zmarł marszałek Józef Piłsudski.

  • Marszałek Edward Rydz-Śmigły. Fot. NAC

    Gen. Edward Śmigły-Rydz objął stanowisko generalnego inspektora Sił Zbrojnych.

  • Uroczystości pogrzebowe marszałka Józefa Piłsudskiego. Kraków, 18.05.1935. Fot. PAP/Reprodukcja Archiwum/M. Leśniewski.
  • Hanna Krall. Fot. PAP/M. Kulczyński

    W Warszawie urodziła się Hanna Krall, pisarka, reporterka, dziennikarka; autorka reportażu „Zdążyć przed Panem Bogiem” – rozmowy z Markiem Edelmanem, a także książek „Sublokatorka”, „Okna” i „Biała Maria”.

  • Senat Uniwersytetu Warszawskiego podjął uchwałę o nadaniu uczelni imienia Józefa Piłsudskiego.

  • W Konstancinie urodził się Stefan Starczewski, socjolog, polonista, pedagog, działacz opozycji demokratycznej; redaktor niezależnej "Krytyki" (1978-1981); kierował Zespołem Oświaty i Wychowania NSZZ "S" (1981); po ogłoszeniu stanu wojennego internowany; współzałożyciel podziemnego Komitetu Helsińskiego w Polsce (1982); uczestnik obrad Okrągłego Stołu; wieloletni dyrektor Fundacji Kultury.

  • W Manchesterze urodził się Norman Foster, architekt, autor przebudowy Reichstagu i British Museum, projektant wieżowca 30 St Mary Ahe i City Hall w Londynie, nowego stadionu Wembley, a także centrum Metropolitan na pl. Piłsudskiego w Warszawie.

  • W Monachium urodził się Percy Adlon, niemiecki reżyser, scenarzysta; autor filmu "Bagdad Cafe".

  • Andrzej Garlicki. Fot. PAP/T. Gzell

    W Warszawie urodził się Andrzej Garlicki, historyk, publicysta, profesor Uniwersytetu Warszawskiego; znawca dziejów II Rzeczypospolitej, autor książek "U źródeł obozu belwederskiego", "Przewrót majowy", "Od maja do Brześcia", "Od Brześcia do maja", "Józef Piłsudski 1867-1935", "Piękne lata trzydzieste", a także publikacji "Rycerze Okrągłego Stołu".

  • W Londynie podpisany został brytyjsko-niemiecki układ morski; Niemcy mogły zbudować flotę wojenną wielkości 35 proc. floty brytyjskiej, liczba niemieckich okrętów podwodnych mogła być równa liczbie okrętów brytyjskich; układ przekreślał kolejne ograniczenia wprowadzone przez Traktat Wersalski dotyczące zbrojeń Niemiec.

  • W Krakowie urodził się Krzysztof Litwin, aktor, grafik i malarz.

  • W Cajarc urodziła się Francoise Sagan, francuska pisarka, autorka powieści "Witaj smutku".

  • Szymon Askenazy. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł Szymon Askenazy, historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Lwowskiego, autor książek „Napoleon a sprawa polska” i „Książę Józef Poniatowski”.

  • We włoskiej stoczni w Monfalcone odbyła się uroczystość wodowania polskiego transatlantyku MS „Batory”.

  • W Berlinie odbyło się spotkanie ministra spraw zagranicznych RP Józefa Becka z kanclerzem Adolfem Hitlerem.

  • Michał Bobrzyński. Fot. NAC

    W Łopuchówku koło Poznania zmarł Michał Bobrzyński, historyk, przywódca konserwatystów krakowskich (stańczyków); w latach 1908-1913 namiestnik Galicji.

  • Krzysztof Szmagier. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie urodził się Krzysztof Szmagier, reżyser filmowy, twórca seriali "Przygody psa Cywila" i "07 zgłoś się".

  • Szewach Weiss. Fot. PAP/R.Pietruszka

    W Borysławiu urodził się Szewach Weiss, izraelski polityk, dyplomata, profesor nauk politycznych, przewodniczący Rady Instytutu Pamięci Yad Vashem; w latach 1992-1996 przewodniczący Knesetu, ambasador Izraela w Polsce (2000-2003).

  • Jarosław Marek Rymkiewicz. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Jarosław Marek Rymkiewicz, profesor filologii, poeta, dramaturg, eseista, krytyk i publicysta; autor tomików poetyckich „Konwencje”, „Thema Regium”, „Zachód słońca w Milanówku”, powieści „Umschlagplatz” i szkiców historycznych „Kinderszenen”, „Wieszanie”.

  • W Krakowie urodził się Władysław Serczyk, historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek PAN, specjalista w dziedzinie historii Rosji i Ukrainy.

  • Edward Żebrowski. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie urodził się Edward Żebrowski (właściwie: Edward Bernstein), reżyser, scenarzysta, aktor; reżyser filmów „Ocalenie”, „Szpital Przemienienia”, „W biały dzień”.

  • Rozpoczęła się budowa kolejki linowej na Kasprowy Wierch.

  • W Czechowicach urodził się Jan Tesarz, aktor, występował m.in. w Teatrze Ziemi Łódzkiej i Teatrze Polskim w Warszawie; zagrał w „Krótkim filmie o zabijaniu” Krzysztofa Kieślowskiego.

  • Waldemar Baszanowski. Fot. PAP/CAF/S. Kraszewski

    W Grudziądzu urodził się Waldemar Baszanowski, dwukrotny mistrz olimpijski w podnoszeniu ciężarów: w Tokio (1964) i Meksyku (1968); pięciokrotny mistrz świata i sześciokrotny mistrz Europy.

  • W Gdańsku zmarła Stanisława Przybyszewska, autorka dramatów historycznych związanych z rewolucją francuską, m.in. „Sprawy Dantona”, malarka.

  • Jerzy Borejsza. Fot. PAP/A. Warżawa

    W Warszawie urodził się Jerzy Wojciech Borejsza, historyk, publicysta; badacz XIX i XX wieku.

  • W Łodzi urodził się Longin Pastusiak, polityk, historyk, politolog, amerykanista; działacz PZPR, SdRP i SLD; poseł na Sejm (1991-2010); w latach 2001-2005 marszałek Senatu.

  • W Warszawie urodził się Andrzej Dobosz, krytyk literacki, felietonista; w 1974 r. wyjechał do Francji; w latach 1994-2008 prowadził w Paryżu polską księgarnię „Librairie Dobosz”; w filmie „Rejs” Marka Piwowskiego zagrał rolę filozofa.

  • Do portu w Gdyni zawinął żaglowiec Dar Pomorza kończąc rejs dookoła świata.

  • Wybory do Sejmu IV kadencji.

  • W Tel Awiwie urodził się Chaim Topol, izraelski aktor, słynny Tewje Mleczarz z filmowej wersji musicalu "Skrzypek na dachu".

  • Zbigniew Burzyński i Władysław Wysocki zajęli pierwsze miejsce w zawodach balonowych o Puchar Gordona Benetta, które odbyły się w Warszawie.

  • Kanclerz III Rzeszy Adolf Hitler. Fot. Bundesarchiv. Źródło: Wikimedia Commons

    Reichstag uchwalił tzw. ustawy norymberskie – „O obywatelstwie Rzeszy” oraz „O ochronie krwi niemieckiej i honoru” – pozbawiające Żydów w Niemczech większości praw obywatelskich.

  • Polska została ponownie wybrana do Rady Ligi Narodów.

  • W Kałudze zmarł Konstanty Ciołkowski, rosyjski wynalazca, uczony, prowadzący badania m.in. w dziedzinie aerodynamiki; syn polskiego zesłańca.

  • Premiera filmu „Dwie Joasie” w reżyserii Mieczysława Krawicza.

  • Otwarcie stadionu Ruchu Chorzów.

  • Wojska włoskie zaatakowały Etiopię.

  • W Lublińcu urodził się Sławomir Kryska, pisarz, scenarzysta, redaktor miesięcznika „Poezja". Zmarł w 1996 roku.

  • Stanisław Jopek Fot.PAP/Paweł Kula

    We Lwowie urodził się Stanisław Jopek, tenor, solista Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca "Mazowsze" im. Tadeusza Sygietyńskiego.

  • Premier Walery Sławek podał się do dymisji.

  • Marian Zyndram-Kościałkowski objął funkcję premiera RP.

  • Marian Jurczyk. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Karczewicach koło Częstochowy urodził się Marian Jurczyk, działacz opozycji antykomunistycznej, w sierpniu 1980 r. kierował strajkiem w Stoczni Szczecińskiej i w regionie, jako przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego; sygnatariusz szczecińskich Porozumień Sierpniowych; od 1981 r. przewodniczący Zarządu Regionu Pomorze Zachodnie i członek Komisji Krajowej NSZZ „S”; internowany w stanie wojennym, następnie w 1982 r. aresztowany, wyszedł na wolność w 1984 r. na mocy amnestii; w 1990 r. założył NSZZ „Solidarność ‘80”; senator RP (1997-2000); w latach 1998-2000 i 2002-2006 prezydent Szczecina.

  • Jadwiga Barańska na planie filmu "Trędowata". Fot. PAP/CAF/A. Łokaj

    W Łodzi urodziła się Jadwiga Barańska, aktorka, niezapomniana Barbara Niechcic z ekranizacji "Nocy i dni", znana również z filmu "Hrabina Cosel", w którym zagrała tytułową bohaterkę.

  • W Gliwicach urodził się Egon Franke, szermierz; na igrzyskach w Tokio (1964) zdobył dla Polski pierwszy złoty medal olimpijski w szermierce - floret indywidualnie; na tych samych igrzyskach wraz z drużyną wywalczył we florecie srebrny medal; złoty medalista mistrzostw świata w 1962 r. w drużynie w szabli.

  • Marek Piwowski. Fot. PAP/Makarewicz

    W Warszawie urodził się Marek Piwowski, reżyser, scenarzysta, aktor; twórca kultowej komedii „Rejs”, a także filmów "Przepraszam, czy tu biją?" i "Uprowadzenie Agaty".

  • Premiera filmu „Rapsodia Bałtyku” w reżyserii Leonarda Buczkowskiego.

  • Po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego decyzją Walerego Sławka rozwiązano Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR).

  • W Sceaux urodził się Alain Delon, francuski aktor, producent filmowy; znany m.in. z filmów "Rocco i jego bracia", "Zaćmienie", "Lampart", "Czarny tulipan" i "Borsalino".

  • Woody Allen. Fot. PAP/EPA

    W Nowym Jorku urodził się Woody Allen, reżyser, scenarzysta, aktor, muzyk jazzowy; autor filmów „Miłość i śmierć”, „Annie Hall” - Oscary za scenariusz i reżyserię (1978), „Manhattan”, „Zelig”, „Hannah i jej siostry” - Oscar za scenariusz (1987), „Strzały na Broadwayu”, „Jej wysokość Afrodyta”, „O północy w Paryżu” - Oscar za scenariusz (2012) oraz „Blue Jasmine”.

  • Edvard Benesz wybrany został prezydentem Czechosłowacji.

  • W Goeteborgu zmarł Kurt von Tucholsky, niemiecki pisarz i publicysta.

  • Kazimierz Orłoś. Fot.PAP/A.Rybczyński

    W Warszawie urodził się Kazimierz Orłoś, pisarz, scenarzysta, dramaturg.