> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

5 września

  • Edward Gierek. Fot. PAP/I. Radkiewicz

    Początek VI Plenum KC PZPR, na którym odwołano z funkcji I sekretarza Edwarda Gierka. Jego następcą na tym stanowisku został Stanisław Kania.

  • Autoportret Stanisława Witkiewicza ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Źródło: Wikimedia Commons

    W Lovranie w Chorwacji zmarł Stanisław Witkiewicz, malarz, pisarz, krytyk i teoretyk sztuki, twórca stylu zakopiańskiego w architekturze.

  • Komisja Jerzego Millera badająca katastrofę smoleńską zakończyła prace publikacją protokołu z załącznikami – w tym stenogramami rozmów z kokpitu i wieży w Smoleńsku.

  • W Warszawie zmarł Bohdan Korzeniewski, historyk i krytyk teatru, reżyser, tłumacz, pedagog.

  • Polska i Litwa wznowiły stosunki dyplomatyczne.

  • Premiera filmu „Jezioro Bodeńskie” w reżyserii Janusza Zaorskiego.

  • Lech Wałęsa podczas zjazdu. Fot. PAP/CAF/S. Kraszewski

    W gdańskiej hali „Olivia” rozpoczął się I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”.

  • W wyniku buntu w więzieniu w Bydgoszczy z zakładu uciekło 188 osób.

  • Premiera filmu „Grzeszny żywot Franciszka Buły” w reżyserii Janusza Kidawy.

  • Papież Jan Paweł I. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Papież Jan Paweł I udzielił historycznej audiencji metropolicie Leningradu i Nowogrodu Nikodemowi. W trakcie tego pierwszego od 500 lat oficjalnego spotkania jednego z najwyższych przedstawicieli rosyjskiej Cerkwi prawosławnej ze zwierzchnikiem Kościoła, Nikodem nagle zasłabł i umarł na rękach papieża.

  • Terrorysta z organizacji "Czarny Wrzesień". Monachium, 05.09.1972. Fot. PAP/EPA

    Do wioski olimpijskiej w Monachium wdarli się palestyńscy terroryści z organizacji „Czarny Wrzesień” atakując izraelskich sportowców. Na miejscu zginął jeden z trenerów oraz ciężarowiec. Zamachowcy wzięli 9 zakładników, których mieli uwolnić po wypuszczeniu z izraelskich więzień ponad 200 Palestyńczyków. Negocjacje z terrorystami nie przyniosły efektu. Ostatecznie niemieckie służby zaatakowały terrorystów, którzy nie reagowali na żądanie poddania się. Palestyńczycy zamordowali wszystkich zakładników, a sami zginęli podczas kolejnego ataku niemieckiej policji. Śmierć poniósł też jeden z policjantów.

  • Mariusz Szczygieł. Fot. PAP/M. Gorczyński

    W Złotoryi urodził się Mariusz Szczygieł, dziennikarz, pisarz, reporter, autor książek „Gottland”, „Laska nebeska”, „Zrób sobie raj”.

  • Bohdan Pniewski. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Bohdan Pniewski, architekt, profesor Politechniki Warszawskiej i Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie; projektował m.in. hotel Patria w Krynicy, gmachy Sądów Grodzkich w Warszawie, Ministerstwa Komunikacji i Narodowego Banku Polskiego; autor rozbudowy zespołu budynków Sejmu oraz gmachu Teatru Wielkiego.

  • W Modelu na Mazowszu urodził się Waldemar Pawlak, prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego w latach 1991–1997 i 2005–2012, parlamentarzysta; premier RP w 1992 r. oraz w latach 1993–1995; wicepremier i minister gospodarki (2007–2012); prezes Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych.

  • Początek obrad Sejmu, w czasie których uchylono przepisy o socjalistycznej dyscyplinie pracy oraz zmieniono ustawę o szkolnictwie wyższym, zwiększającą prawa szkół wyższych.

  • Amon Goeth w więzieniu. 29.VIII.1945. Fot. Wikimedia Commons

    W Krakowie Najwyższy Trybunał Narodowy skazał na karę śmierci nazistowskiego zbrodniarza Amona Goetha, komendanta komendanta niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Plaszow; wyrok wykonano 13 września 1946 r. w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich.

  • Powstanie Warszawskie: Oddziały powstańcze wycofały się z Elektrowni na Powiślu.

  • Dzieci deportowane przez Niemców z Litzmannstadt Getto do obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. Źródło: United States Holocaust Memorial Museum / Wikimedia Commons

    Początek tzw. Wielkiej Szpery, akcji, w czasie której Niemcy deportowali z łódzkiego getta do niemieckiego obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem dzieci oraz osoby starsze i chore, w sumie 15–20 tys. Żydów.

  • Teresa Tuszyńska. Fot. PAP/CAF/M. C. Langda

    W Warszawie urodziła się Teresa Tuszyńska, aktorka, modelka, wystąpiła w filmach „Rozwodów nie będzie”, „Tarpany”, „Biały niedźwiedź”, „Poczmistrz”; największą popularność przyniosła jej rola Margueritte w filmie Janusza Morgensterna „Do widzenia, do jutra”.

  • Dowódca SS i policji na dystrykt warszawski SS-Oberführer Ferdinand von Sammern-Frankenegg. Źródło: Wikimedia Commons

    Dowódca SS i policji na dystrykt warszawski SS-Oberführer Ferdinand von Sammern-Frankenegg wydał obwieszczenie przypominające o karze śmierci za udzielanie pomocy Żydom.

  • Prezydent Stanisław Wojciechowski podczas składania wieńca na Grobie Nieznanego Żołnierza we Lwowie. 09.1924. Fot. NAC

    We Lwowie podczas otwarcia Targów Wschodnich członkowie Ukraińskiej Organizacji Wojskowej dokonali nieudanego zamachu bombowego na prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego.

  • Marian Smoluchowski. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł Marian Smoluchowski, fizyk, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z najwybitniejszych uczonych polskich.

  • Józef Piłsudski. Fot. PAP/Reprodukcja

    Na ziemiach Królestwa Polskiego, zajętych przez wojska niemieckie, Józef Piłsudski powołał Polską Organizację Narodową.

  • Początek bitwy nad jeziorami mazurskimi, w której wojska niemieckie pod dowództwem gen. Paula von Hindenburga pokonały armię rosyjską gen. Pawła von Rennenkampfa.

  • I wojna światowa: rozpoczęła się I bitwa nad Marną, zakończona porażką wojsk niemieckich.

  • Kazimierz Iranek-Osmecki. Fot. CAW/WBH. Źródło: Wikimedia Commons

    We wsi Pstrągowa na Podkarpaciu urodził się Kazimierz Iranek-Osmecki, pułkownik WP, w czasie II wojny światowej od 1943 r. szef Oddziału IV (Kwatermistrzowskiego), a od 1944 r. Oddziału II (Informacyjno-Wywiadowczego) Komendy Głównej Armii Krajowej.

  • Wojska polsko-węgierskie zdobyły moskiewską twierdzę Wielkie Łuki. W trakcie rabowania palącej się twierdzy doszło do eksplozji prochowni, w wyniku której zginęło 200 Polaków i Węgrów oraz większość załogi moskiewskiej.