> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz dat

1992

  • Prof. Aleksander Wolszczan. Fot. PAP/W. Szabelski

    Pismo "Nature" poinformowało o odkryciu, że poza Układem Słonecznym istnieją planety; odkrywcą był polski naukowiec, prof. Aleksander Wolszczan.

  • W Gorzowie Wielkopolskim zmarł Edward Jancarz, żużlowiec, medalista indywidualnych i drużynowych mistrzostw świata.

  • Flaga Litwy. Fot. PAP/I. Sobieszczuk

    W Wilnie podpisana została polsko-litewska deklaracja o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy.

  • Początek emisji Radia WAWA.

  • W Maastricht w Holandii podpisany został Traktat o Unii Europejskiej. Dokument wszedł w życie 1 listopada 1993 r.

  • Tadeusz Łomnicki. Fot. PAP

    W Poznaniu, podczas próby "Króla Leara", zmarł Tadeusz Łomnicki, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów, reżyser, pedagog, założyciel i pierwszy dyrektor Teatru Na Woli w Warszawie; wystąpił m.in. w filmach "Pokolenie", "Ósmy dzień tygodnia", "Kamienne niebo", "Niewinni czarodzieje", "Człowiek z marmuru", "Gdziekolwiek jesteś panie prezydencie"; największą popularność przyniosła mu rola Wołodyjowskiego w "Panu Wołodyjowskim", "Przygodach pana Michała" oraz "Potopie".

  • Kpt. Bolesław Orliński. Lata 20. Fot. NAC

    W Mississauga (Kanada) zmarł Bolesław Orliński, pilot wojskowy, uczestnik I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej, w czasie II wojny światowej dowódca 305 dywizjonu bombowego.

  • Polska i Białoruś oficjalnie nawiązały stosunki dyplomatyczne.

  • Menachem Begin. Fot. PAP/EPA

    W Tel Awiwie zmarł Menachem Begin, urodzony w Brześciu nad Bugiem działacz syjonistyczny, izraelski polityk, w latach 1977-1983 premier Izraela. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1978 r.

  • W Skolimowie zmarła Irena Netto, aktorka teatralna i filmowa, znana m.in. z filmów „Wolne miasto”, „Pożegnania”, „Pigułki dla Aurelii”, „Wspólny pokój”, „Rozstanie”.

  • W Warszawie otwarto przedstawicielstwo Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców.

  • Ryszard Białous. Fot. Wikimedia Commons

    W Neuquen w Argentynie zmarł Ryszard Białous, ps. Jerzy, kapitan Armii Krajowej, harcmistrz, żołnierz kampanii 1939 r., powstaniec warszawski, dowódca Oddziału Specjalnego „Jerzy”, batalionu „Zośka” i brygady dywersji „Broda 53” zgrupowania „Radosław”, więzień obozów Bergen-Belsen i Sandbostel, żołnierz 1 Brygady Spadochronowej, od 1946 roku przebywał na emigracji w Argentynie.

  • W Warszawie zmarł Józef Kuśmierek, pisarz, publicysta. 

  • W Warszawie zmarł Roman Zimand, historyk literatury, krytyk literacki.

  • Alfred Szklarski. Fot. PAP/CAF/Rago

    W Katowicach zmarł Alfred Szklarski, pisarz, autor m.in. cyklu powieści przygodowych dla młodzieży o Tomku Wilmowskim oraz trylogii „Złoto Gór Czarnych”.

  • Sejm przyjął Ustawę Konstytucyjną o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

  • Prof. Stefan Kieniewicz. Fot. Muzeum Narodowe w Warszawie/PAP/W. Prażuch

    W Konstancinie zmarł Stefan Kieniewicz, historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, wieloletni przewodniczący Komitetu Nauk Historycznych PAN i redaktor „Przeglądu Historycznego”.

  • Stanisław Wygodzki. Fot. PAP/CAF

    W Izraelu zmarł Stanisław Wygodzki, poeta, prozaik, krytyk literacki, tłumacz.

  • We Wrocławiu zmarł Andrzej Waligórski, poeta, satyryk, wieloletni pracownik wrocławskiej rozgłośni Polskiego Radia, jeden z twórców „Studia 202”, współtwórca i autor kabaretu „Elita”.

  • W Piastowie zmarła Bogna Sokorska, śpiewaczka.

  • Wanda Rutkiewicz. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Himalajach zaginęła Wanda Rutkiewicz, wybitna himalaistka, która jako trzecia kobieta i pierwsza Europejka stanęła na wierzchołku najwyższego szczytu świata – Mount Everest.

  • W Warszawie podpisany został polsko-ukraiński traktat o dobrym sąsiedztwie, przyjaznych stosunkach i współpracy. 

  • W Moskwie podpisany został polsko-rosyjski traktat o przyjaznej i dobrosąsiedzkiej współpracy. 

  • Szef MSW Antoni Macierewicz (C). 1992 r. Fot. PAP/Szwejkowski

    Sejm przyjął uchwałę lustracyjną, zobowiązującą ministra spraw wewnętrznych do podania do 6 czerwca 1992 r. „pełnej informacji na temat urzędników państwowych od szczebla wojewody wzwyż, a także senatorów i posłów; do 2 miesięcy – sędziów, prokuratorów i adwokatów oraz do 6 miesięcy – radnych gmin i członków zarządów gmin – będących współpracownikami UB i SB w latach 1945–1990”.

  • Premier Jan Olszewski. Fot. PAP/D. Kwiatkowski

    W nocy z 4 na 5 czerwca Sejm udzielił wotum nieufności rządowi Jana Olszewskiego

  • Waldemar Pawlak. Fot. PAP/S.Kraszewski

    Waldemar Pawlak został desygnowany na urząd premiera RP. 

  • W Warszawie zmarł Janusz Kruk, muzyk, wokalista, kompozytor, lider zespołu 2 plus 1.

  • Podpisanie przez prezydenta RP Lecha Wałęsę (P) i przewodniczącego Rady Najwyższej Republiki Białorusi Stanisława Szuszkiewicza traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białoruś o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Fot. PAP/J. Mazur

    W Warszawie podpisano polsko-białoruski układ o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. 

  • W Warszawie zmarł Adolf Forbert, operator filmowy, reżyser filmów dokumentalnych, jeden z założycieli łódzkiej szkoły filmowej. 

  • Płk Antoni Szacki. Fot. AIPN

    W Costa Mesa w Kalifornii zmarł Antoni Szacki, „Bohun”, „Dąbrowski”, pułkownik NSZ, dowódca Brygady Świętokrzyskiej (1944–1945).

  • Seweryna Szmaglewska podpisuje swoją książkę. 1978. Fot. NAC

    W Warszawie zmarła Seweryna Szmaglewska, pisarka; więźniarka KL Auschwitz, świadek na procesie norymberskim

  • Sejm powołał na urząd premiera Hannę Suchocką; wygłosiła exposé.

  • Hanna Suchocka. Fot. PAP/J. Morek

    Sejm powołał rząd Hanny Suchockiej, która jako pierwsza kobieta w historii Polski objęła stanowisko premiera.

  • W Klinice Otolaryngologii Akademii Medycznej w Warszawie przeprowadzono pierwszą w Polsce operację wszczepienia implantu ślimakowego.

  • Wojna polsko-bolszewicka: kolumna warszawskiej młodzieży w drodze na front. 1920 r. PAP/CAF/Reprodukcja

    Sejm ustanowił 15 sierpnia Świętem Wojska Polskiego.

  • Budynek Sejmu. Fot. PAP/L. Szymański

    Sejm przyjął projekt ustawy konstytucyjnej, tzw. Małej Konstytucji.

  • Mariusz Dmochowski. 1967 r. Fot. NAC

    W Popowie nad Bugiem zmarł Mariusz Dmochowski, aktor, reżyser, dyrektor teatrów; znany m.in. z roli Wokulskiego w „Lalce”, Augusta II Mocnego w „Hrabinie Cosel” czy hetmana Sobieskiego w „Panu Wołodyjowskim”.

  • W Barcelonie zakończyły się XXV Letnie Igrzyska Olimpijskie. Polscy reprezentanci zdobyli na nich w sumie 19 medali: 3 złote, 6 srebrnych i 10 brązowych. 

  • Premiera serialu „Pogranicze w ogniu” w reżyserii Andrzeja Konica. 

  • Piotr Jaroszewicz i jego żona Alicja Solska. 1992 r. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    W Warszawie zamordowany został Piotr Jaroszewicz (działacz komunistyczny, członek Biura Politycznego KC PZPR, premier w latach 1970-1980) i jego żona Alicja Solska-Jaroszewicz.

  • W Warszawie zmarł Bohdan Korzeniewski, historyk i krytyk teatru, reżyser, tłumacz, pedagog.

  • W Winter Park na Florydzie zmarł Władysław Wagner, pierwszy Polak, który na jachtach żaglowych opłynął kulę ziemską.

  • Parlament Europejski ratyfikował układ o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi.

  • Roman Polański. Fot. PAP/EPA

    Premiera filmu „Gorzkie gody” w reżyserii Romana Polańskiego.

  • W Krakowie zmarła Maria Malicka, aktorka.

  • Prof. Bohdan Suchodolski. Fot. NAC

    W Konstancinie zmarł prof. Bohdan Suchodolski, filozof, historyk nauki i kultury, pedagog.

  • Willy Brandt. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Niemczech zmarł Willy Brandt, były kanclerz RFN, uważany za symbol niemieckiej polityki odprężenia i pojednania z Polską i innymi krajami Europy Środkowo-Wschodniej. W pamięci Polaków Brandt jest tym niemieckim politykiem, który uklęknął przed pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie.

  • W Londynie zmarł Jędrzej Giertych, publicysta, prawnik, bliski współpracownik Romana Dmowskiego, działacz ZHP, sekretarz Komitetu Wykonawczego Obozu Wielkiej Polski, członek władz Stronnictwa Narodowego; autor prac historycznych.

  • Naczelny archiwista państwowy Rosji Rudolf Pichoja przekazał prezydentowi RP Lechowi Wałęsie kopie dokumentów dotyczących zbrodni katyńskiej; w środku  Czesław Miłosz. Warszawa 14.10.1992. Fot. PAP/J. Mazur

    Na polecenie prezydenta Rosji Borysa Jelcyna zostały opublikowane i przekazane Polsce dokumenty z kremlowskich archiwów, obarczające odpowiedzialnością za zbrodnię katyńską przywódców ZSRS: Józefa Stalina oraz jego towarzyszy z Politbiura KC WKP(b) - Ławrientija Berię, Wiaczesława Mołotowa, Klimenta Woroszyłowa, Anastasa Mikojana, Michaiła Kalinina i Łazara Kaganowicza.

  • W Londynie zmarł Władysław Sheybal, aktor, reżyser.

  • Budynek Sejmu. Fot. PAP/J. Kamiński

    Sejm uchwalił tzw. Małą Konstytucję - ustawę o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą a wykonawczą oraz o samorządzie terytorialnym.

  • Żołnierze rosyjscy opuszczają Borne Sulinowo. Październik, 1992 r. Fot. PAP/J. Undro

    Terytorium Polski opuściły ostatnie jednostki bojowe armii rosyjskiej.

  • W Tel Awiwie zmarł Artur Eisenbach, historyk, znawca dziejów ludności żydowskiej w Polsce; dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego w latach 1966-1968.

  • W Łodzi zmarł Ludwik Benoit, aktor, znany m.in. z ról w filmach "Ewa chce spać", "Przygody Pana Michała” i "Fucha"; jego głosem mówił słoń Dominik w serialu animowanym "Proszę słonia".

  • Alexander Dubček. Fot. PAP

    W Pradze zmarł Alexander Dubček, przywódca komunistyczny z czasów "Praskiej wiosny"; w 1968 r. I sekretarz KPCz i główna postać reformatorskiego ruchu, propagującego "socjalizm o ludzkiej twarzy"; po interwencji wojsk Układu Warszawskiego w sierpniu 1968 r. odsunięty od władzy; w 1989 r. w wyniku "aksamitnej rewolucji" powrócił do życia politycznego i został wybrany przewodniczącym Zgromadzenia Federalnego, stanowisko to zajmował do czerwca 1992 r.

  • Hanna Skarżanka jako Hrabina Respektowa i Jerzy Kamas jako Hrabia Fantazy Dafnicki) w sztuce "Fantazy" w Teatrze Ateneum. 1973 r. Fot. NAC

    W Warszawie zmarła Hanna Skarżanka, aktorka; żołnierz Kedywu Wileńskiego Okręgu AK; w okresie stanu wojennego zaangażowana w działalność podziemnej Solidarności; przez wiele lat związana z warszawskim Teatrem Ateneum; wystąpiła m.in. w filmach „Prawo i pięść”, „Rok spokojnego słońca” i „Dolina Issy”.

  • Premiera filmu „Psy” w reżyserii Władysława Pasikowskiego.

  • Flagi Słowacji i Czech. Fot. PAP/EPA

    Zgromadzenie Federalne Czech i Słowacji wyraziło zgodę na utworzenie od 1 stycznia 1993 r. dwóch samodzielnych państw.

  • Powstała Federacja Rodzin Katyńskich, której celem jest m.in. upamiętnienie ofiar zbrodni katyńskiej.

  • Nadawanie programu rozpoczęła stacja telewizyjna Polsat. 

  • W życie weszła tzw. Mała Konstytucja – ustawa regulująca wzajemne stosunki między władzą ustawodawczą a wykonawczą III RP. Obowiązywała do roku 1997, do wejścia w życie Konstytucji RP.

  • Zmarł Ignacy Loga-Sowiński, polityk i działacz związkowy, od lat 30. związany z ruchem komunistycznym; w PRL m.in. członek KC PZPR i Rady Państwa.

  • W Warszawie zmarł Andrzej Zahorski, historyk, dyrektor Wojskowego Instytutu Historycznego, profesor Uniwersytetu Warszawskiego; prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego (1982-1988); należał do najwybitniejszych badaczy epoki stanisławowskiej oraz napoleońskiej.

  • Józef Nalberczak. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Józef Nalberczak, aktor, wystąpił w filmach „Trudna miłość”, „Kaprysy Łazarza”, „Awans”, „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz”, „Oko proroka”, „Warszawskie gołębie”, a także w serialach „Czterej pancerni i pies” oraz „Droga”.

  • W Krakowie Polska, Czechosłowacja i Węgry zawarły umowę o powołaniu Środkowoeuropejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (CEFTA). 

  • W Warszawie zmarła Jadwiga Chojnacka, aktorka, pedagog; stworzyła niezapomniane kreacje w filmach "Skarb", "Kamienne niebo" i "Chłopi".

  • W Łodzi zmarł Wadim Berestowski, reżyser filmowy, autor m.in. "Dwóch brygad" (1950), "Tajemnicy dzikiego szybu" (1956) i szeregu filmów dla młodzieży.

  • W Warszawie zmarł Krzysztof Świętochowski, aktor teatralny i filmowy, lektor Polskiego Radia i Polskiej Kroniki Filmowej.