12 STYCZNIA

• 2001 / 25 lat

  W Warszawie zmarł Aleksander Bocheński, eseista, tłumacz, publicysta, związany ze Stowarzyszeniem „PAX”.

• 1946 / 80 lat

  W Świebodowie koło Milicza urodził się Ryszard Szurkowski, kolarz szosowy, złoty medalista mistrzostw świata w wyścigu indywidualnym (1973) i dwukrotny wicemistrz świata w wyścigu drużynowym; srebrny medalista igrzysk olimpijskich w Monachium (1972) i Montrealu (1976) w drużynie; czterokrotny zwycięzca Wyścigu Pokoju.

• 2023 / 3 lata

  W wieku 94 lat zmarł Paul Johnson, brytyjski historyk, autor wydanych również w Polsce książek, takich jak "Historia chrześcijaństwa", "Historia świata od roku 1917", "Narodziny nowoczesności", "Jezus. Najwierniejsza biografia", "Napoleon", "Twórcy", "Bohaterowie". 

• 2012 / 14 lat

  Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok, w którym uznał, że stan wojenny w grudniu 1981 r. nielegalnie wprowadziła tajna grupa przestępcza pod kierunkiem Wojciecha Jaruzelskiego w celu likwidacji Solidarności, zachowania ówczesnego ustroju oraz osobistych pozycji we władzach.

• 2010 / 16 lat

  W trzęsieniu ziemi na Haiti zginęło według szacunków ONZ co najmniej 250 tys. ludzi; władze haitańskie podają, że pochłonęło ono 316 tys. ofiar śmiertelnych, a ponad 1,5 miliona ludzi zostało bez dachu nad głową.

• 2009 / 17 lat

  W Warszawie zmarła Joanna Guze, tłumaczka z języka francuskiego, autorka książek poświęconych historii sztuki.

• 2001 / 25 lat

  W USA zmarł William R. Hewlett, amerykański przedsiębiorca, współzałożyciel firmy Hewlett-Packard.

• 1999 / 27 lat

  W Lublinie zmarł Kazimierz Grześkowiak, muzyk, piosenkarz, satyryk, autor tekstów, kompozytor.

• 1994 / 32 lata

  W Pradze na spotkaniu z prezydentem USA Billem Clintonem prezydenci państw Grupy Wyszehradzkiej – Czechy, Słowacja, Węgry i Polska – zaakceptowali program NATO „Partnerstwo dla Pokoju”.

• 1993 / 33 lata

  W Maisons-Laffitte pod Paryżem zmarł Józef Czapski, malarz, krytyk sztuki, pisarz, współzałożyciel i współredaktor paryskiej „Kultury”; uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. i kampanii polskiej 1939 r.; więzień sowieckich łagrów; żołnierz Armii Polskiej w ZSRS utworzonej przez gen. Władysława Andersa i 2. Korpusu Polskiego.

• 1991 / 35 lat

  Sejm powołał rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego.

• 1989 / 37 lat

  W Warszawie zmarł Zygmunt Hübner, reżyser, aktor, pedagog; dyrektor Starego Teatru w Krakowie i Teatru Powszechnego w Warszawie.

• 1986 / 40 lat

  Polscy himalaiści Jerzy Kukuczka i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego zimowego wejścia na trzeci szczyt ziemi – Kanczendzongę (8586 m n.p.m.).

• 1985 / 41 lat

  Zmarł Stanisław Kończykowski, projektant i budowniczy elektrowni w Poznaniu i Lublinie, elektrotechnik, profesor Politechniki Warszawskiej (także w czasie niemieckiej okupacji).

• 1984 / 42 lata

  Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Manaslu.

• 1976 / 50 lat

  W Walingford zmarła Agatha Christie, autorka powieści kryminalnych.

• 1971 / 55 lat

  W Warszawie zmarł Jerzy Zaruba, malarz, karykaturzysta.

• 1959 / 67 lat

  Premiera filmu „Zamach” w reżyserii Jerzego Passendorfera.

• 1953 / 73 lata

  W Gdańsku urodził się Arkadiusz Rybicki, uczestnik Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, redaktor niezależnego pisma „Bratniak”; członek Ruchu Młodej Polski; szef Biura Informacji Prasowej NSZZ „Solidarność” (1981); internowany w stanie wojennym; w latach 1983–1988 sekretarz Lecha Wałęsy; sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP (1990–1991); wiceprzewodniczący Partii Konserwatywnej (1992–1996); członek Platformy Obywatelskiej od 2001 r.; od 2007 r. poseł na Sejm; zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem.

• 1952 / 74 lata

  W Gdańsku urodziła się Alina Pienkowska, pielęgniarka, działaczka opozycyjna; w latach 70. współzałożycielka Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża; w 1980 r. współorganizatorka strajku w Stoczni Gdańskiej i sygnatariuszka Porozumień Sierpniowych; senator RP (1991–1993).

• 1949 / 77 lat

  W Krakowie urodził się Andrzej Zaucha, wokalista jazzowy, piosenkarz, saksofonista, perkusista; wśród jego najbardziej znanych i lubianych piosenek są „Byłaś serca biciem”, „Siódmy rok”, „Bądź moim natchnieniem”.

• 1945 / 81 lat

  Początek wielkiej ofensywy Armii Czerwonej na kierunku berlińskim, efektem której było wyparcie Wehrmachtu z ziem polskich.

• 1944 / 82 lata

  W Gliwicach urodził się Gerard Wilk, tancerz, choreograf, pedagog.

• 1940 / 86 lat

  W Chełmie Niemcy rozstrzelali 440 pacjentów szpitala psychiatrycznego.

• 1939 / 87 lat

  Urodziła się Grażyna Hase, projektantka mody, kostiumolog.

• 1939 / 87 lat

  W Warszawie urodził się Arkadiusz Bazak, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Westerplatte”, „Potop”, „Katastrofa w Gibraltarze”, a także serialu „Naznaczony”.

• 1937 / 89 lat

  W Krasnymstawie urodził się Marian Sawa, kompozytor, organista, pedagog.

• 1934 / 92 lata

  W Nowym Jorku zmarł Paweł Kochański, skrzypek, pedagog.

• 1929 / 97 lat

  W Warszawie urodził się Janusz Szpotański, filolog, z zamiłowania szachista; autor satyrycznych wierszy i poematów wyśmiewających rzeczywistość PRL-u, za które skazany został na trzy lata więzienia.

• 1929 / 97 lat

  W Łodzi urodził się Hieronim Przybył, reżyser filmowy, autor m.in. filmów „Rzeczpospolita babska” (1969) i „Milion za Laurę” (1971).

• 1924 / 102 lata

  Urodził się Mieczysław Jagielski, ekonomista i polityk. W latach 1970–1981 należał do najwyższych władz jako członek Biura Politycznego KC PZPR i wicepremier. W sierpniu 1980 r. przewodniczył delegacji rządowej w trakcie negocjacji z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym w Gdańsku.

• 1924 / 102 lata

  W Warszawie zmarł Wincenty Rapacki (ojciec), aktor i reżyser teatralny.

• 1922 / 104 lata

  W Warszawie urodził się Henryk Giedroyc, działacz emigracyjny, kierownik Instytutu Literackiego, żołnierz Brygady Strzelców Karpackich, brat Jerzego Giedroyca.

• 1919 / 107 lat

  W Warszawie urodził się Jan Józef Szczepański, pisarz, tłumacz, scenarzysta filmowy, reporter, wieloletni prezes Związku Literatów Polskich; uczestnik kampanii 1939 r., oficer AK; autor m.in. powieści „Portki Odysa”, „Polska jesień”, „Pojedynek”, „Ikar”, „Wyspa”; opowiadań „Dzień bohatera”, „Motyl”, „Za przełęczą”, „Trzy czerwone róże”, „Historyjki” oraz „Dziennika” obejmującego lata 1945–2002; do jego najbardziej znanych zbiorów reportaży należą „Zatoka Białych Niedźwiedzi”, „Trzy podróże” i „Przed nieznanym trybunałem”.

• 1916 / 110 lat

  Urodził się Pieter Willem Botha, polityk południowoafrykański, przywódca Partii Narodowej, premier RPA w latach 1978–84, prezydent w latach 1984–89.

• 1916 / 110 lat

  We Lwowie urodził się Artur Hutnikiewicz, historyk literatury.

• 1907 / 119 lat

  W Lipawie urodził się Stanisław Jaśkiewicz, aktor teatralny i filmowy.

• 1899 / 127 lat

  W Markowicach (obecnie dzielnica Raciborza) urodził się Arka Bożek (właśc. Arkadiusz Bożek), polski działacz narodowy na Śląsku Opolskim, uczestnik Powstań Śląskich.

• 1893 / 133 lata

  W Rewlu, obecnie Tallin, urodził się Alfred Rosenberg, ideolog partyjny NSDAP; od 1941 r. minister Rzeszy ds. Terenów Wschodnich; skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze na karę śmierci.

• 1880 / 146 lat

  W Poznaniu urodził się Stanisław Lisiecki, duchowny katolicki, w latach 1926-1930 (do śmierci) biskup katowicki. W młodości członek Ligi Narodowej, pod koniec 1918 r. w Poznaniu członek Naczelnej Rady Ludowej i Polskiego Sejmu Dzielnicowego (zanim Wielkopolska została przyłączona do Polski). Po zamachu majowym zwolennik sanacji, a przeciwnik Korfantego i kierowanej przez niego chadecji  

• 1876 / 150 lat

  W San Francisco urodził się Jack London (właśc. John Griffith Chaney), amerykański pisarz, autor m.in. powieści „Zew krwi”, „Martin Eden”, „Bellew Zawierucha”.

• 1860 / 166 lat

  W Krakowie zmarł gen. Jan Zygmunt Skrzynecki, uczestnik wojen napoleońskich, naczelny wódz w Powstaniu Listopadowym.

• 1760 / 266 lat

  W Bursie nad Morzem Marmara, urodziła się Zofia Glavani, Greczynka słynąca z urody i licznych romansów, żona gen. Józefa Witta, a następnie Stanisława Szczęsnego Potockiego – najzamożniejszego magnata Rzeczypospolitej, marszałka konfederacji targowickiej.

• 1758 / 268 lat

  Zmarł Jan Józef Przypkowski, herbu Radwan, astronom, matematyk, profesor Uniwersytetu Krakowskiego.

• 1578 / 448 lat

  W Jazdowie pod Warszawą na weselu podkanclerzego koronnego Jana Zamojskiego i Krystyny Radziwiłłówny odbyła się premierowa inscenizacja „Odprawy posłów greckich” Jana Kochanowskiego.