21 MARCA

• 1876 / 150 lat

  Urodził się prof. Jan Studniarski - pionier elektryfikacji Polski, pierwszy dyrektor elektrowni w Tarnowie (1910-1920), organizator Zakładu Elektrotechniki na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie i rektor tej uczelni. W listopadzie 1939 r. razem z innymi profesorami krakowskich uczelni został aresztowany przez Niemców w ramach Sonderaktion Krakau. Osadzono go w Sachsenhausen i uwolniono po trzech miesiącach. 

• 1866 / 160 lat

  Zmarł gen. Piotr Szembek - w Powstaniu Listopadowym przez kilkanaście dni wojskowy gubernator Warszawy, walczył pod Wawrem i Olszynką Grochowską. Został patronem placu na Pradze-Południe.

• 1496 / 530 lat

  W Wenecji odsłonięty pomnik kondotiera Bartolomea Colleoniego - jedno z najsłynniejszych takich dzieł w dziejach sztuki renesansowej. Repliki tej rzeźby w Polsce znajdują się w Szczecinie oraz Warszawie.

• 2021 / 5 lat

  W Krakowie zmarł Adam Zagajewski, poeta i eseista, jeden z liderów literackiego pokolenia ’68, działacz opozycji antykomunistycznej. W 1982 r. wyjechał do Paryża, gdzie współpracował z miesięcznikiem „Kultura” i „Zeszytami Literackimi”. Był autorem zbiorów wierszy: „List. Oda do wielości”, „Lotnisko w Amsterdamie”, „Prawdziwe życie” i esejów „Dwa miasta”, „W cudzym pięknie”, „Obrona żarliwości” i „Substancja nieuporządkowana” (2019).

• 2020 / 6 lat

  W Warszawie zmarł ksiądz Piotr Pawlukiewicz, duszpasterz, kaznodzieja i rekolekcjonista, dziennikarz mediów katolickich, kapelan kaplicy w Sejmie RP i duszpasterz parlamentarzystów.

• 2010 / 16 lat

  W Maisons-Laffitte zmarł Henryk Giedroyc, brat Jerzego Giedroycia, założyciela i redaktora paryskiej „Kultury”; przez blisko pół wieku – od 1952 do 2000 r. – należał do jego najbliższych współpracowników; ostatni dyrektor Instytutu Literackiego w Paryżu (2003–2010).

• 2003 / 23 lata

  W katowickim Spodku odbył się pożegnalny koncert grupy „Paktofonika”.

• 2001 / 25 lat

  W Warszawie zmarła Anna Micińska, historyczka literatury, eseistka, wybitna znawczyni i popularyzatorka twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza.

• 1985 / 41 lat

  Zmarł Stefan Matuszewski, jedna z czołowych postaci obozu władzy po 1945 r. W młodości był katolickim księdzem, przed II wojną światową związał się z PPS, w 1943 r. został oficerem politycznym w dywizji kościuszkowskiej, w Polsce Lubelskiej - ministrem propagandy, a w 1956 r. związał się z natolińczykami, czyli przeciwnikami liberalizacji systemu komunistycznego w Polsce.

• 1985 / 41 lat

  W Warszawie zmarł Stanisław Rembek, pisarz, autor m.in. powieści „Wyrok na Franciszka Kłosa” i „W polu”.

• 1980 / 46 lat

  Protestując „przeciw zmowie milczenia wokół zbrodni w Katyniu, demoralizacji młodzieży i zniszczeniu rzemiosła” były żołnierz AK Walenty Badylak dokonał aktu samospalenia na Rynku Głównym w Krakowie.

• 1979 / 47 lat

  Inspirowana przez władze bojówka studentów napadła na mieszkanie Jacka Kuronia, gdzie odbywał się wykład Uniwersytetu Latającego. 

• 1973 / 53 lata

  W Warszawie zmarł Jan Marcin Szancer, grafik, scenograf filmowy i teatralny, ilustrator książek, autor scenografii do filmów „Żołnierz królowej Madagaskaru”, „Panienka z okienka”, „Awantura o Basię”.

• 1972 / 54 lata

  W Warszawie urodził się Piotr Adamczyk, aktor znany m.in. z ról w filmach „Chopin. Pragnienie miłości”, „Karol. Człowiek, który został papieżem” oraz „Karol. Papież, który pozostał człowiekiem”, „Tajemnica Westerplatte”, „Sztuka kochania, czyli historia Michaliny Wisłockiej”, a także z seriali „Czas honoru” i „Naznaczony”.

• 1968 / 58 lat

  W Warszawie urodził się Krzysztof Varga, pisarz, dziennikarz, krytyk literacki; autor książek „Chłopaki nie płaczą”, „Śmiertelność”, „Tequila”, „Nagrobek z lastryko”, „Gulasz z turula”, „Aleja Niepodległości”, „Trociny” i „Czardasz z mangalicą”.

• 1962 / 64 lata

  Premiera filmu Tadeusza Chmielewskiego „Dwaj panowie N”.

• 1960 / 66 lat

  Premiera filmu Stanisława Różewicza „Miejsce na ziemi”.

• 1955 / 71 lat

  Adam Harasiewicz zwyciężył w V Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina.

• 1954 / 72 lata

  W pożarze w kopalni węgla kamiennego „Barbara-Wyzwolenie” w Chorzowie zginęło 82 górników.

• 1953 / 73 lata

  W Krakowie zmarł Franciszek Bujak, badacz polskiej historii gospodarczej, także dziejów wsi; autor monografii „Żmiąca. Wieś powiatu limanowskiego. Stosunki gospodarcze i społeczne” z 1903 r.

• 1948 / 78 lat

  W Warszawie ukazał się pierwszy numer tygodnika dla kobiet „Przyjaciółka”.

• 1943 / 83 lata

  Powstała Krajowa Reprezentacja Polityczna (KRP) – organ reprezentujący w kraju główne siły polityczne Polski Podziemnej. 9 stycznia 1944 r. została przekształcona w Radę Jedności Narodowej.

• 1932 / 94 lata

  W Krakowie urodził się Andrzej Bursa, poeta, prozaik, dziennikarz, autor m.in. poematu „Luiza” i powieści „Zabicie ciotki”.

• 1931 / 95 lat

  W katastrofie lotniczej w Warszawie zginął Zygmunt Puławski, konstruktor samolotowy, autor projektów myśliwców PZL.P1 i PZL.P6.

• 1928 / 98 lat

  W Radomiu urodził się Benedykt Konowalski, kompozytor, dyrygent, pedagog.

• 1910 / 116 lat

  W Warklanach na Łotwie urodził się Bolesław Romanowski, komandor, dowódca walczących w II wojnie światowej polskich okrętów podwodnych „Jastrząb” i „Dzik”.

• 1901 / 125 lat

  We Lwowie urodził się Jerzy Marr (właśc. Oktawian Zawadzki), aktor teatralny i filmowy, wystąpił m.in. w filmach „Zew morza”, „Tajemnica skrzynki pocztowej”, „Szyb L-23”.

• 1880 / 146 lat

  W Słupcy urodził się Władysław Przanowski, inżynier, pedagog, propagator zastosowania prac ręcznych w nauczaniu szkolnym, twórca i dyrektor Państwowego Instytutu Prac Ręcznych.

• 1856 / 170 lat

  W należącym wtedy do Prus Mikołowie na Górnym Śląsku urodził się Samuel Hermann Staub, wybitny teoretyk prawa handlowego.

• 1809 / 217 lat

  Wodzem naczelnym wojsk Księstwa Warszawskiego został książę Józef Poniatowski.

• 1804 / 222 lata

  We Francji przyjęto tzw. Kodeks Napoleona – pierwszy nowoczesny kodeks prawa cywilnego; obowiązywał na terenie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego.

• 1765 / 261 lat

  Ukazało się pierwsze wydanie „Monitora”, czołowego czasopisma polskiego oświecenia wyrażającego opinię stronnictwa królewskiego.

• 1522 / 504 lata

  Mikołaj Kopernik na odbywającym się w Grudziądzu Sejmiku Generalnym Prus Królewskich wygłosił traktat o monecie „De aestimatione monetae”, w którym sformułował prawo „gorszy pieniądz wypiera lepszy”.

• 1063 / 963 lata

  Zmarła Rycheza Lotaryńska, żona Mieszka II, pierwsza królowa polska; pochowana została w kościele Panny Marii ad Gradus w Kolonii.