> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

1 GRUDNIA

  • 1947 / 75 lat
    Henryk Flame „Bartek”. Źródło: IPN

    W Zabrzegu milicjant Rudolf Dadak zamordował Henryka Flamego ps. Bartek – dowódcę największego i najbardziej aktywnego zgrupowania NSZ działającego na terenie Śląska Cieszyńskiego i zachodniej części Małopolski; żołnierza wojny obronnej 1939 r.; organizacja konspiracyjna „Bartka” współpracowała z AK, na przełomie 1943 i 1944 r. oddział ukrył się w lesie; w październiku 1944 r. Flame został zaprzysiężony w NSZ; w 1945 r. ujawnił się wraz z oddziałem i wstąpił wraz z podkomendnymi do milicji, gdzie realizował rozkazy dowództwa NSZ i gromadził broń; zagrożony aresztowaniem wiosną 1945 r. schronił się w lesie; jego oddział stoczył wiele walk z UB i KBW.

  • 1942 / 80 lat
    Apel w obozie dla polskich dzieci w Łodzi. Fot. NAC. Źródło: Wikimedia Commons

    W Łodzi na wyodrębnionym terenie Litzmannstadt Ghetto Niemcy utworzyli obóz dla polskich dzieci i młodzieży.

  • 2021 / 1 rok

    W Krakowie zmarł prof. Stanisław Tabisz, rektor krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w latach 2012–2020, malarz, rysownik, grafik, scenograf, krytyk i teoretyk sztuki.

  • 2013 / 9 lat

    W Warszawie zmarł Jerzy Matałowski, aktor, znany m.in. z roli Kolumba w serialu Janusza Morgensterna „Kolumbowie”.

  • 2006 / 16 lat
    Zbigniew Brym. Fot. ze zbiorów IPN

    W Warszawie zmarł płk Zbigniew Brym „Zdunin”, oficer w wojnie obronnej 1939 r., żołnierz Armii Krajowej, dowódca „Żelaznej Reduty” w Powstaniu Warszawskim; autor fotografii z powstania, po wojnie działał w antykomunistycznej opozycji niepodległościowej.

  • 1994 / 28 lat

    Zmarła Wanda Szuman, działaczka społeczna, pedagog. Jej zainteresowania naukowe obejmowały głównie rozwój sierot i dzieci chowanych w izolacji, dzieci niepełnosprawnych, niewidomych, głuchych.

  • 1993 / 29 lat
    Inauguracja działalności Katolickiej Agencji Informacyjnej (KAI). Warszawa 01.12.1993. Fot. PAP/A. Urbanek

    Prymas Polski kardynał Józef Glemp dokonał oficjalnego otwarcia Katolickiej Agencji Informacyjnej.

  • 1991 / 31 lat

    Na Ukrainie odbyło się referendum, w którym Ukraińcy opowiedzieli się za niepodległym państwem; jednocześnie odbyły się wybory prezydenckie, które wygrał Leonid Krawczuk, otrzymując 61,5 proc. głosów.

  • 1989 / 33 lata

    Premiera filmu „Ostatni prom” w reżyserii Waldemara Krzystka.

  • 1982 / 40 lat

    Stan wojenny: prezydent Warszawy gen. Mieczysław Dębicki rozwiązał na wniosek ministra kultury i sztuki Związek Artystów Scen Polskich (ZASP).

  • 1982 / 40 lat

    Ukazał się album Michaela Jacksona „Thriller”.

  • 1980 / 42 lata
    Edward Gierek. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Warszawie rozpoczęło obrady VII plenum KC PZPR, na którym podjęto decyzję o usunięciu z KC byłego I sekretarza Edwarda Gierka.

  • 1977 / 45 lat

    W Watykanie papież Paweł VI spotkał się z I sekretarzem KC PZPR Edwardem Gierkiem. 

  • 1976 / 46 lat

    W Żywcu urodził się Tomasz Adamek, bokser, zawodowy mistrz świata w wadze półciężkiej i junior ciężkiej.

  • 1973 / 49 lat

    W Ramat Gan zmarł Dawid Ben Gurion, działacz syjonistyczny; w latach 1948–1953 i 1955–1963 premier i minister obrony Izraela; urodzony w 1886 r. w Płońsku.

  • 1959 / 63 lata

    W Waszyngtonie podpisany został Traktat Antarktyczny.

  • 1943 / 79 lat
    Stalin, Roosevelt, Churchill w Teheranie. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Teheranie zakończyła się konferencja „Wielkiej Trójki”, w której uczestniczyli Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt i Józef Stalin. Podczas rozmów ustalono, że wschodnią granicą Polski będzie linia Curzona, natomiast zachodnią linia Odry i Nysy; Polska miała też uzyskać część Prus Wschodnich: Warmię i Mazury.

  • 1939 / 83 lata

    W Paryżu powstał Polski Uniwersytet na Obczyźnie; od 1940 r. działający w Londynie.

  • 1939 / 83 lata

    Niemieckie władze okupowanej Warszawy wydały zarządzenie o obowiązku noszenia przez Żydów powyżej 12. roku życia opasek z gwiazdą Dawida oraz o oznakowaniu żydowskich sklepów i przedsiębiorstw.

  • 1935 / 87 lat
    Woody Allen. Fot. PAP/EPA

    W Nowym Jorku urodził się Woody Allen, reżyser, scenarzysta, aktor, muzyk jazzowy; autor filmów „Miłość i śmierć”, „Annie Hall” – Oscary za scenariusz i reżyserię (1978), „Manhattan”, „Zelig”, „Hannah i jej siostry” – Oscar za scenariusz (1987), „Strzały na Broadwayu”, „Jej wysokość Afrodyta”, „O północy w Paryżu” – Oscar za scenariusz (2012) oraz „Blue Jasmine”.

  • 1934 / 88 lat

    W Leningradzie zastrzelony został Siergiej Kirow, działacz bolszewicki; I sekretarz Leningradzkiego Komitetu partii, sekretarz KC; na XVII Zjedzie WKP(b) w 1934 r. wysuwany jako kontrkandydat Stalina na stanowisko sekretarza generalnego; okoliczności zabójstwa, które stało się pretekstem do masowych represji, nigdy nie zostały w pełni wyjaśnione; wiele wskazuje, że inspiratorem zbrodni było kierownictwo NKWD, działające na polecenie Stalina.

  • 1926 / 96 lat
    Mieczysław Rakowski. Fot. PAP/T. Gzell

    W Kowalewku urodził się Mieczysław Rakowski, działacz komunistyczny, dziennikarz, publicysta; redaktor naczelny tygodnika „Polityka” (1958–1982); członek Biura Politycznego KC PZPR (1987–1990); ostatni I sekretarz KC PZPR (1989–1990); wicepremier (1981–1985) i premier PRL (1988–1989).

  • 1926 / 96 lat

    W Warszawie urodził się Tadeusz Drewnowski, krytyk literacki.

  • 1926 / 96 lat
    Realizacja zdjęć do filmu fabularnego pt. Twarz anioła, w reżyserii Zbigniewa Chmielewskiego (L); aktor Jiri Vrstala (C) jako Augustin, Marek Dudek (P) jako Tadek Raniecki. Łódź, 1970 r. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Słonimiu urodził się Zbigniew Chmielewski, reżyser, scenarzysta; autor seriali „Daleko od szosy” i „Blisko, coraz bliżej”.

  • 1923 / 99 lat

    Urodził się Jan Adamczewski, dziennikarz, prozaik, publicysta, miłośnik Krakowa.

  • 1918 / 104 lata
    1. Pułk Lotniczy. Lata międzywojenne. Źródło: CBN Polona

    Rozkaz Sztabu Generalnego WP wprowadzający biało-czerwoną szachownicę jako oficjalne oznakowanie polskich samolotów wojskowych.

  • 1916 / 106 lat
    Wkroczenie oddziałów legionowych do Warszawy. 1.12.1916 r. Fot. CAW

    Do Warszawy uroczyście wkroczyli żołnierze Legionów Polskich, których entuzjastycznie witali mieszkańcy miasta; był to pierwszy od Powstania Listopadowego przemarsz regularnych wojsk polskich przez stolicę Polski.

  • 1912 / 110 lat

    Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych powierzyła Józefowi Piłsudskiemu funkcję komendanta głównego polskich sił wojskowych. 

  • 1910 / 112 lat

    Urodził się Zdzisław Gozdawa, komediopisarz, poeta, autor tekstów piosenek, satyryk, kompozytor.

  • 1905 / 117 lat

    Urodził się Szczepan Skorupka, malarz, autor portretów, pejzaży, scen rodzajowych i martwej natury.

  • 1899 / 123 lata

    W Paryżu zmarł Edmund Chojecki, pisarz, publicysta, podróżnik.

  • 1896 / 126 lat
    Stefan Szolc-Rogoziński. Fot. NAC

    W Paryżu w wypadku zginął Stefan Szolc-Rogoziński, podróżnik, badacz Afryki, w szczególności Kamerunu.

  • 1896 / 126 lat

    W Striełkowce urodził się Gieorgij Żukow, marszałek ZSRS, jeden z najważniejszych dowódców sowieckich, kierował m.in. zwycięską ofensywą Armii Czerwonej na Berlin podczas drugiej wojny światowej.

  • 1880 / 142 lata

    Zmarł Adolf Schuch, architekt, twórca wielu warszawskich budowli, m.in. Pałacu Mniszchów.

  • 1869 / 153 lata
    Eligiusz Niewiadomski. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Eligiusz Niewiadomski, malarz, krytyk sztuki, związany ideowo z Narodową Demokracją; 16 grudnia 1922 r. w warszawskiej Zachęcie dokonał zamachu na prezydenta RP Gabriela Narutowicza; skazany na karę śmierci i rozstrzelany.

  • 1867 / 155 lat
    Ignacy Mościcki. 1907 r. Fot. NAC

    W Mierzanowie w pow. ciechanowskim urodził się Ignacy Mościcki, działacz niepodległościowy, chemik technolog, profesor Politechniki Lwowskiej, autor ponad 60 prac i patentów; od 1922 r. dyrektor naczelny Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie; prezydent RP w latach 1926–1939. 

  • 1830 / 192 lata
    Joachim Lelewel. Fot. PAP

    W Warszawie powstało Towarzystwo Patriotyczne (Klub Patriotyczny), którego prezesem został Joachim Lelewel.

  • 1825 / 197 lat

    W Taganrogu nad Morzem Azowskim zmarł Aleksander I Romanow; cesarz rosyjski od 1801 r., król Polski od 1815 r.

  • 1734 / 288 lat

    W Gdańsku urodził się Adam Kazimierz Czartoryski, generał ziem podolskich (1758–1794), członek Familii, od 1768 r. komendant Szkoły Rycerskiej; działacz Komisji Edukacji Narodowej; poseł na Sejm Czteroletni, zwolennik Konstytucji 3 Maja; pisarz, krytyk literacki, mecenas sztuki.

  • 1640 / 382 lata

    W Królewcu zmarł Jerzy Wilhelm Hohenzollern, elektor brandenburski i książę pruski.

  • 1415 / 607 lat
    Jan Długosz. Fot. PAP/W.Rozmysłowicz

    W Brzeźnicy urodził się Jan Długosz, kronikarz, historyk, autor „Roczników, czyli kronik sławnego Królestwa Polskiego”, kanonik krakowski, arcybiskup nominat lwowski.

  • 1338 / 684 lata

    Pojawił się pierwszy opis Warszawy w pozwie dotyczącym zatargu pomiędzy królem Polski Kazimierzem Wielkim a Zakonem Krzyżackim.

  • 1018 / 1004 lata

    W Merseburgu zmarł Thietmar, kronikarz, biskup merseburski; jego kronika jest jednym z najważniejszych źródeł do poznania wydarzeń z czasów panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego, między innymi zjazdu gnieźnieńskiego w 1000 r.

Newsletter

Rocznica

  • 16.07.1922

    Powrót Górnego Śląska do Polski – 100. rocznica

    100 lat temu, 16 lipca 1922 r., odbyła się w Katowicach uroczystość zjednoczenia Górnego Śląska z Polską przez symboliczne przejęcie ziemi śląskiej przez rząd RP. Podpisano wówczas Akt Objęcia Górnego Śląska. Moment ten oznaczał zakończenie długotrwałej walki zbrojnej i politycznej o powrót tego regionu w granice Polski.

    Zobacz rocznicę
MKiDN
  • Instytut Pamięci Narodowej
  • Wojskowe Biuro Historyczne
  • Ministerstwo Edukacji Narodowej
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe
  • Ośrodek Karta
  • Biblioteka narodowa
  • Żydowski Instytut Historyczny
  • Ośrodek pamięć i Przyszłość
  • Polski Instytut Sztuki Filmowej
  • Filmoteka Szkolna
  • Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą  POLONIKA
  • Muzeum Powstania Warszawskiego
  • Magazyn Historyczny Mówią wieki