22 STYCZNIA

• 1921 / 105 lat

  W Warszawie urodził się Krzysztof Kamil Baczyński, poeta, podharcmistrz Szarych Szeregów, żołnierz Armii Krajowej; poległ w czasie Powstania Warszawskiego walcząc w szeregach batalionu „Parasol”; do jego najbardziej znanych wierszy należą „Sur le pont d'Avignon”, „Z głową na karabinie”, „Mazowsze”, „Elegia”, „Poległym”, „Bajka”.

• 2021 / 5 lat

  W Warszawie zmarł rysownik Henryk Jerzy Chmielewski, słynny Papcio Chmiel, autor serii komiksów o przygodach Tytusa, Romka i A'Tomka, Powstaniec Warszawski. Kawaler Orderu Orła Białego.

• 2013 / 13 lat

  W Warszawie zmarła Lucyna Winnicka, aktorka, znana m.in. z ról w filmach Jerzego Kawalerowicza „Pociąg” oraz „Matka Joanna od Aniołów”.

• 2009 / 17 lat

  W Warszawie zmarł Stanisław Karolkiewicz, ps. Szczęsny, od września 1939 r. działał w antysowieckiej partyzantce; w latach 1940–1941 więziony przez NKWD; żołnierz Armii Krajowej; w 1947 r. skazany przez władze komunistyczne na karę 13 lat więzienia; zwolniony w październiku 1955 r.; współzałożyciel Światowego Związku Żołnierzy AK, w latach 1995–2005 jego prezes.

• 1985 / 41 lat

  Powstała Polska Partia Niepodległościowa. Organizację powołali działacze KPN skonfliktowani z Leszkiem Moczulskim. Za swojego głównego partnera uważały Solidarność Walczącą Kornela Morawieckiego. Najbardziej znanym działaczem był Romuald Szeremietiew.

• 1983 / 43 lata

  Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ „Solidarność” wydała oświadczenie programowe „Solidarność dziś”.

• 1978 / 48 lat

  W Warszawie grupa intelektualistów związanych z opozycją polityczną założyła Towarzystwo Kursów Naukowych, zajmujące się organizowaniem niezależnych wykładów i dyskusji.

• 1978 / 48 lat

  Piętnaście osób zginęło, a czternaście odniosło obrażenia w wyniku zderzenia autobusu rejsowego PKS z sowiecką ciężarówką wojskową w Osiecznicy koło Krosna Odrzańskiego.

• 1973 / 53 lata

  W Paryżu zmarł Stanisław Staszewski, poeta, bard; twórca piosenek m.in. „Celina”, „Inżynierowie z Petrobudowy” i „Baranek”.

• 1971 / 55 lat

  W Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego rozpoczął się strajk okupacyjny.

• 1957 / 69 lat

  W Warszawie został uprowadzony, a następnie zamordowany, 16-letni Bohdan Piasecki, syn Bolesława Piaseckiego – przewodniczącego PAX-u, w latach 30. jednego z przywódców Obozu Narodowo-Radykalnego, twórcy ONR-Falanga; motywy zabójstwa do dziś nie zostały wyjaśnione, wiele wskazuje jednak na to, że miało ono charakter polityczny.

• 1955 / 71 lat

  Zmarł Kazimierz Zenkteler, jeden z organizatorów powstania wielkopolskiego, dowódca brygady w wojnie polsko-bolszewickiej, a rok później ostatni dowódca III powstania śląskiego. W czasie II wojny światowej wysiedlony przez Niemców z rodzinnej Wielkopolski. Resztę życia spędził w Jędrzejowie.

• 1947 / 79 lat

  Władze komunistyczne ogłosiły oficjalne, sfałszowane, wyniki wyborów do Sejmu Ustawodawczego.

• 1946 / 80 lat

  Dekret Krajowej Rady Narodowej „o utworzeniu Najwyższego trybunału Narodowego dla sądzenia hitlerowskich zbrodniarzy wojennych i osób odpowiedzialnych za klęskę 1939 r.”.

• 1945 / 81 lat

  Armia Czerwona zajęła Olsztyn.

• 1943 / 83 lata

  W Warszawie urodził się Michał Urbaniak, muzyk jazzowy, skrzypek, saksofonista, kompozytor.

• 1943 / 83 lata

  Rozkaz Komendanta Armii Krajowej gen. Stefana Roweckiego „Grota” formalnie powołujący Kedyw – Kierownictwo Dywersji; Kedyw działał na szczeblu Komendy Głównej oraz komend obszarów, okręgów, inspektoratów i obwodów, jego organizację rozpoczęto pod koniec 1942 r.; pierwszym komendantem Kedywu KG AK był płk August Emil Fieldorf „Nil” (1942–1944).

• 1938 / 88 lat

  W Warszawie zmarł Gabriel Czechowicz, prawnik, a po zamachu majowym minister skarbu. W 1929 r. został postawiony przez Sejm przed Trybunałem Stanu za przekazanie z budżetu państwa do dyspozycji Józefa Piłsudskiego 8 mln zł na akcję wyborczą sanacji. Nie został ukarany, bo w kolejnym Sejmie sanacja miała większość i zalegalizowała decyzję Czechowicza. 

• 1923 / 103 lata

  W Warszawie urodził się Krzysztof Dunin-Wąsowicz, historyk, varsavianista, działacz PPS, profesor Instytutu Historii PAN; w czasie II wojny światowej żołnierz AK, współpracownik Rady Pomocy Żydom „Żegota”; więzień niemieckiego obozu KL Stutthof; odznaczony medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. 

• 1920 / 106 lat

  Trzynastoletni obrońca Lwowa Antoni Petrykiewicz został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, zostając jego najmłodszym kawalerem w historii.

• 1917 / 109 lat

  Prezydent USA Thomas Woodrow Wilson wygłosił orędzie do Senatu, w którym przedstawił propozycje pokojowe, stwierdzając, że „powinna powstać zjednoczona, niezawisła i autonomiczna Polska”.

• 1916 / 110 lat

  W Sanoku urodził się Ludwik Krempa, pilot, uczestnik kampanii polskiej 1939 roku, lotnik 304. Dywizjonu Bombowego „Ziemi Śląskiej”; po zakończeniu wojny pozostał w Wielkiej Brytanii; pod koniec lat 80. powrócił do Polski i zamieszkał w Krakowie; odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, a w 2015 r. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

• 1915 / 111 lat

  Koniec czterodniowej bitwy pod Kirlibabą na terenie Bukowiny. Zwycięstwo walczących u boku wojsk austro-węgierskich polskich legionistów udaremniło plan rosyjskiej ofensywy.

• 1913 / 113 lat

  W Chełmży koło Torunia urodził się Stefan Wincenty Frelichowski, harcerz, katolicki ksiądz, kapelan Chorągwi Pomorskiej ZHP; więzień niemieckich obozów koncentracyjnych; zmarł w KL Dachau w lutym 1945 r.; beatyfikowany w 1999 r.

• 1891 / 135 lat

  W Krakowie urodził się Zygmunt Nowakowski, pisarz, dziennikarz, reżyser, aktor Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie, w latach 1926–1929 jego dyrektor; w czasie II wojny światowej członek Rady Narodowej RP ustanowionej przez prezydenta Władysława Raczkiewicza; redaktor emigracyjnych „Wiadomości Polskich, Politycznych i Literackich”; po wojnie pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii; wieloletni współpracownik Radia Wolna Europa.

• 1877 / 149 lat

  W Warszawie urodził się Bolesław Leśmian, poeta, prozaik, eseista, krytyk literacki; autor tomików poezji m.in. „Sad rozstajny”, „Łąka”, „Napój cienisty”, „Dziejba leśna”.

• 1863 / 163 lata

  Wybuch Powstania Styczniowego: Komitet Centralny Narodowy wydał manifest, w którym ogłosił się Tymczasowym Rządem Narodowym i wezwał „naród Polski, Litwy i Rusi” do walki.