5 STYCZNIA

• 1956 / 70 lat

  W Warszawie zainaugurował formalnie działalność Klub Krzywego Koła - krytyczne wobec działań władz PRL-u forum dyskusyjne. Związani z nim byli m.in. Witold Jedlicki, Władysław Bartoszewski, Stefan Kisielewski, Leszek Kołakowski, Maria i Stanisław Ossowscy, Karol Modzelewski, Adam Michnik, Jacek Kuroń, Włodzimierz Brus, Paweł Jasienica, Jan Józef Lipski. Nazwa wzięła się od mieszkania przy ul. Krzywe Koło (należało do Juliusza i Ewy Garzteckich, którzy współpracowali z SB), gdzie w 1955 r. odbyły się pierwsze spotkania.

• 1946 / 80 lat

  W Warszawie uruchomiono komunikację trolejbusową. Funkcjonowała do 1973 r., a potem w latach 1983-1995.

• 2021 / 5 lat

  W Warszawie zmarła płk Lidia Lwow-Eberle, żołnierz pierwszego oddziału partyzanckiego Okręgu Wileńskiego AK, dowodzonego przez ppor. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica”, a następnie 5. Wileńskiej Brygadzie AK rtm. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. 30 czerwca 1948 r. została wraz z „Łupaszką” aresztowana przez bezpiekę na karę dożywotniego więzienia. Wolność odzyskała w 1956 r.

• 2017 / 9 lat

  W wieku prawie 97 lat zmarł Janusz Brochwicz-Lewiński - w czasie Powstania Warszawskiego dowódca obrony Pałacyku Michla na Woli. Po wojnie został na emigracji, wstąpił do wojska brytyjskiego i wywiadu (MI6). Do Polski wrócił w 2002 r. i kilka lat później przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego został awansowany na generała

• 2014 / 12 lat

  Zmarł prof. Władysław Serczyk, historyk, znawca dziejów Rosji i Ukrainy. Był autorem biografii carów: Iwana Groźnego, Piotra I, Katarzyny II oraz opracowań na temat Kozaków (Na dalekiej Ukrainie. Dzieje Kozaczyzny do 1648 roku i Na płonącej Ukrainie. Dzieje Kozaczyzny 1648-1651), a także konsultantem przy produkcji filmu "Ogniem i mieczem" Jerzego Hoffmana.

• 2013 / 13 lat

  W Warszawie odbyło się oficjalne pożegnanie tramwajów typu 13N, które służyły tam w latach 1959–2012.

• 2008 / 18 lat

  W Warszawie zmarł Edward Kłosiński, operator filmowy, autor zdjęć do filmów „Barwy ochronne”, „Człowiek z marmuru”, „Pestka” i „Vinci”.

• 2001 / 25 lat

  Premiera filmu „Pieniądze to nie wszystko” w reżyserii Juliusza Machulskiego.

• 1987 / 39 lat

  Premiera filmu „Nad Niemnem” w reżyserii Zbigniewa Kuźmińskiego.

• 1982 / 44 lata

  Stan wojenny: minister nauki, szkolnictwa wyższego i techniki rozwiązał Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS).

• 1979 / 47 lat

  USA udzieliły Polsce 300 mln dolarów kredytu na zakup zbóż, pasz, tłuszczów i innych surowców rolnych.

• 1971 / 55 lat

  Wizyta I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka i premiera Piotra Jaroszewicza w Moskwie.

• 1968 / 58 lat

  W Krakowie zmarła Hanna Mortkowicz-Olczakowa, pisarka, poetka, autorka książek dla dzieci i młodzieży.

• 1965 / 61 lat

  Premiera pierwszego odcinka serialu „Barbara i Jan” z Janiną Traczykówną i Janem Kobuszewskim w rolach głównych.

• 1956 / 70 lat

  W Warszawie urodził się Krzysztof Dowhań, bramkarz, trener piłkarski.

• 1954 / 72 lata

  W Poznaniu urodziła się Daria Trafankowska, aktorka teatralna i filmowa, znana m.in. z ról w filmach „Zdjęcia próbne”, „Bołdyn”, seriali „Polskie drogi” i „Na dobre i na złe”.

• 1952 / 74 lata

  Stany Zjednoczone odebrały Polsce klauzulę najwyższego uprzywilejowania w handlu.

• 1951 / 75 lat

  W Moskwie zmarł Andriej Płatonow, rosyjski pisarz i dramaturg.

• 1950 / 76 lat

  W Szklarce Przygodzickiej w Wielkopolsce urodził się Krzysztof Wielicki, himalaista, alpinista, taternik; jako pierwszy dokonał zimowych wejść na Mount Everest (1980), Kanczendzongę (1986) i Lhotse (1988); jest piątym człowiekiem, który zdobył Koronę Himalajów i Karakorum.

• 1949 / 77 lat

  W Tarnobrzegu urodził się Andrzej Mleczko, rysownik, grafik, autor rysunków satyrycznych.

• 1947 / 79 lat

  Funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa aresztowali płk. Wincentego Kwiecińskiego, prezesa Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

• 1946 / 80 lat

  W Santa Ana (USA) urodziła się Diane Keaton, amerykańska aktorka, laureatka Oscara za role w filmie Woody’ego Allena „Annie Hall” (1977).

• 1946 / 80 lat

  W Pożarkach na Wileńszczyźnie urodził się Janusz Laskowski, piosenkarz, kompozytor, wykonawca takich piosenek jak „Żółty jesienny liść”, „Beata z Albatrosa”, „Kolorowe jarmarki”.

• 1942 / 84 lata

  Grupa Inicjatywna polskich komunistów założyła w Warszawie Polską Partię Robotniczą. Sekretarzem KC PPR został Marceli Nowotko. Nazwa partii, jej program i obsada personalna ustalone zostały w Moskwie.

• 1942 / 84 lata

  W Warszawie urodziła się Elżbieta Ficowska (z domu Koppel), pisarka, pedagog, działaczka opozycji demokratycznej w PRL; uratowana z warszawskiego getta jako półroczne dziecko, w latach 2002–2006 przewodnicząca Stowarzyszenia Dzieci Holokaustu.

• 1939 / 87 lat

  W Berchtesgaden doszło do spotkania szefa polskiej dyplomacji Józefa Becka z kanclerzem III Rzeszy Adolfem Hitlerem.

• 1932 / 94 lata

  W Alessandri urodził się Umberto Eco, włoski pisarz, eseista, lingwista i filozof; w 1980 r. wydał swą pierwszą powieść „Imię róży”, która stała się światowym bestsellerem.

• 1931 / 95 lat

  W San Diego (USA) urodził się Robert Duvall, amerykański aktor teatralny i filmowy.

• 1930 / 96 lat

  W Brześciu nad Bugiem urodził się Jan Lebenstein, malarz, grafik; w 1959 r. otrzymał Grand Prix na I Biennale Młodych w Paryżu, gdzie pozostał na stałe; w 1976 r. wyróżniony nagrodą nowojorskiej Fundacji Alfreda Jurzykowskiego, a w 1987 r. otrzymał Nagrodę im. Jana Cybisa; do kraju wrócił w latach 90.; wystawiał m.in. w Berlinie, Kassel, Nowym Jorku, Oslo, Rzymie, Sao Paulo; jedną z największych kolekcji jego dzieł posiada Muzeum Narodowe we Wrocławiu.

• 1930 / 96 lat

  W Związku Sowieckim KC WKP(b) podjął uchwałę o przyspieszeniu kolektywizacji rolnictwa i tworzenia kołchozów; akcję przeprowadzał w okrutny sposób aparat bezpieczeństwa ZSRS.

• 1927 / 99 lat

  W Warszawie urodził się Władysław Ślesicki, reżyser filmowy, autor m.in. filmu i serialu „W pustyni i w puszczy” (1973).

• 1925 / 101 lat

  W Gdańsku przy placu Heweliusza otwarto nowy budynek Poczty Polskiej; 1 września 1939 roku był on broniony bohatersko przez pracowników poczty.

• 1924 / 102 lata

  W Drozdowie koło Łomży zmarł ksiądz Kazimierz Lutosławski, działacz harcerski, lekarz, ekonomista, pedagog, publicysta; współorganizator i członek władz Związku Ludowo-Narodowego; poseł na Sejm; bliski współpracownik Romana Dmowskiego.

• 1921 / 105 lat

  W Konolfingen (Szwajcaria) urodził się Friedrich Dürrenmatt, szwajcarski pisarz i dramaturg, tworzący w języku niemieckim.

• 1916 / 110 lat

  W Czuchowie koło Rybnika urodził się Wilhelm Szewczyk, prozaik, publicysta, redaktor kilku śląskich pism, krytyk literacki, poeta, poseł na Sejm PRL.

• 1915 / 111 lat

  W Wołkowysku urodziła się Zofia Wilczyńska, aktorka teatralna i filmowa.

• 1914 / 112 lat

  W Warszawie urodził się Tadeusz Trepkowski, grafik, plakacista.

• 1901 / 125 lat

  W Krakowie urodził się Adam Ciołkosz, publicysta, historyk, poseł na Sejm II RP, jeden z czołowych działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej.

• 1895 / 131 lat

  W Warszawie zmarł Władysław Podkowiński, malarz, ilustrator, jeden z prekursorów impresjonizmu w polskiej sztuce, jego najbardziej znanym dziełem jest „Szał uniesień”.

• 1893 / 133 lata

  We Lwowie urodził się Michał Karaszewicz-Tokarzewski, żołnierz Legionów Polskich, generał WP; w czasie II wojny światowej Komendant Główny Służby Zwycięstwu Polski, po powstaniu Związku Walki Zbrojnej komendant obszaru obejmującego okupację sowiecką; jeden z twórców Polskiego Państwa Podziemnego; część źródeł jako datę urodzenia Karaszewicza-Tokarzewskiego podaje 21 grudnia 1892 r.

• 1885 / 141 lat

  Urodził się Tadeusz Biskupski, wojskowy i przedsiębiorca, z wykształcenia chemik - po Politechnice w Zurychu.. W II RP pracował m.in. w Zarządzie Składów Artylerii w Cytadeli Warszawskiej i fabryce amunicji w Starachowicach. Zbudował w Juracie pensjonat "Hungaria". We wrześniu 1939 r. znalazł się w Dowództwie Obrony Warszawy. Aresztowany przez gestapo i wypuszczony na wolność, po upadku Powstania Warszawskiego ponownie został uwięziony. Zmarł w KL Dachau.  

• 1876 / 150 lat

  W Kolonii urodził się Konrad Adenauer, niemiecki prawnik i polityk, kanclerz RFN w latach 1949–1963.

• 1867 / 159 lat

  W Wapowcach urodził się Stanisław Puchalski, marszałek polny cesarsko-królewskiej armii Austro-Węgier; od lutego do października 1916 r. komendant Legionów Polskich; od 1920 r. w rezerwie kadrowej.

• 1855 / 171 lat

  Urodził się Bolesław Londyński, pisarz, autor bajek i tłumacz. Dokonał m.in. pierwszego tłumaczenia na język polski powieści "Zbrodnia i kara" Dostojewskiego. Przetłumaczył też baśnie braci Grimm.

• 1845 / 181 lat

  Na emigracji we Francji zmarł gen. Kazimierz Małachowski. W Powstaniu Kościuszkowskim dowodził artylerią pod Racławicami i Maciejowicami. W czasach napoleońskich walczył w Legionach Polskich we Włoszech, w wyprawie na San Domingo, w 1812 r. nad Berezyną i rok później pod Lipskiem (gdzie dostał się do niewoli). Odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari. Był jednym z dowódców Powstania Listopadowego i przez kilka dni Naczelnym Wodzem (choć miał już wtedy 66 lat), wsławił się w bitwie pod Ostrołęką.  

• 1841 / 185 lat

  W Kaliszu urodził się Henryk Dobrzycki, lekarz, muzykolog, pionier lecznictwa sanatoryjnego i uzdrowiskowego.

• 1818 / 208 lat

  W Warszawie zmarł Marcello Bacciarelli, włoski malarz, od 1766 r. przebywający na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

• 1818 / 208 lat

  W Sewerynach na Podolu urodził się Ernest Malinowski, inżynier, ekspert budownictwa kolejowego, projektant Transandyjskiej Linii Kolejowej w Peru, do niedawna najwyżej położonej linii kolejowej świata.

• 1393 / 633 lata

  Hospodar mołdawski Roman I złożył hołd lenny królom Polski Jadwidze Andegaweńskiej i Władysławowi II Jagielle.

• 1173 / 853 lata

  Po śmierci księcia Bolesława IV Kędzierzawego nowym księciem zwierzchnim został książę wielkopolski Mieszko III Stary.