2 LUTEGO

• 1976 / 50 lat

  W Warszawie zmarł Kazimierz Rudzki, aktor, reżyser, znany m.in. z filmów „Eroica”, „Jak rozpętałem II wojnę światową” i serialu „Wojna domowa”.

   

• 1876 / 150 lat

  Urodziła się Maria Koszutska „Wera Kostrzewa”, legendarna działaczka polskiej lewicy. Za caratu więziona w osławionym X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej i zesłana w okolice Archangielska. W 1906 r. zakładała PPS-Lewicę, a w 1918 r, Komunistyczną Partię Robotniczą Polski. Opowiadała się za niepodległością Polski, w końcu jednak wyjechała do ZSRR, gdzie padła ofiarą stalinowskiej czystki. 

• 1566 / 460 lat

  W Łukowicy, niedaleko Limanowej urodził się Michał Sędziwój, sławny alchemik pracujący dla króla Zygmunta III Wazy, ale głównie dla cesarzy: Rudolfa II i Ferdynanda II. Od tego ostatniego w uznaniu zasług otrzymał najbogatsze majątki w Księstwie Karniowskim na Śląsku. Uważany jest za odkrywcę tlenu, który nazywał ukrytym pokarmem życia.

• 2021 / 5 lat

  W Londynie zmarł Zbigniew Siemaszko, w czasie wojny żołnierz Armii Andersa, a później publicysta (m.in. w „Zeszytach Literackich” Jerzego Giedroycia). Z zawodu był jednak elektronikiem i 34 lata pracował w brytyjskim przemyśle.

• 2007 / 19 lat

  Pałac Kultury i Nauki (PKiN) w Warszawie został wpisany do rejestru zabytków. 

• 2000 / 26 lat

  W Warszawie zmarł Jacek Janczarski, satyryk, autor popularnych słuchowisk radiowych „Kocham pana, panie Sułku” i – wspólnie z Maciejem Zembatym – „Rodziny Poszepszyńskich”.

• 1985 / 41 lat

  Rozpoczął działalność Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Zakopanem.

• 1965 / 61 lat

  W Warszawie zakończył się proces przeciwko uczestnikom tzw. afery mięsnej; były dyrektor Stołecznego Przedsiębiorstwa MHM Stanisław Wawrzecki skazany został na karę śmierci - wyrok wykonano.

• 1946 / 80 lat

  Zbrodnia w Zaniach na Podlasiu, dokonana przez oddział Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW) dowodzony przez Romualda Rajsa, ps. Bury. Ofiarami mordu, który miał charakter czystki etnicznej padło 26 prawosławnych Białorusinów.

• 1946 / 80 lat

  Specjalny sąd karny skazał na osiem lat więzienia biskupa gdańskiego Carla Marię Spletta (po odsiedzeniu całego wyroku został zmuszony do wyjazdu do RFN). W procesie część świadków, w tym księża zarzucali Splettowi działania wymierzone w Polaków, ale inni go bronili. Do śmierci (w 1964 r.) pozostał formalnie biskupem gdańskim.

• 1945 / 81 lat

  We wsi Uście Zielone, położonej w dawnym powiecie buczackim województwa tarnopolskiego, oddziały OUN i UPA zamordowały 133 osoby, przede wszystkim Polaków.

• 1945 / 81 lat

  Pierwsze oddziały 1. Armii Wojska Polskiego (Berlinga) dotarły do bronionego przez Wehrmacht Wału Pomorskiego.W Podgajach walczący po stronie Niemców żołnierze Waffen-SS z Łotwy rozstrzelali (a według innej wersji spalili żywcem) wziętych do niewoli żołnierzy polskich.

• 1944 / 82 lata

  W odwecie za zastrzelenie dowódcy SS i policji dystryktu warszawskiego gen. Franza Kutschery, Niemcy rozstrzelali w ruinach getta warszawskiego 200 osób, a na rogu ul. Chopina i Al. Ujazdowskich (w okolicach zamachu na Kutscherę) - 100.

• 1944 / 82 lata

  W powiecie janowskim Niemcy spalili sześć wsi, a ich mieszkańców wymordowali; w pacyfikacji zginęło od 800 do 1300 Polaków.

• 1943 / 83 lata

  Kapitulacja wojsk niemieckich pod Stalingradem; do niewoli sowieckiej dostało się ponad 90 tys. żołnierzy niemieckich, wśród nich dowódca 6 Armii feldmarszałek Friedrich von Paulus; łącznie w wyniku operacji stalingradzkiej Niemcy i ich sojusznicy utracili 1,5 mln zabitych, rannych i wziętych do niewoli.

• 1942 / 84 lata

  W obozie zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem Niemcy zamordowali około 1200 Żydów z Sompolna.

• 1939 / 87 lat

  W holenderskiej stoczni Vlissingen uroczyście podniesiono polską banderę wojenną na okręcie podwodnym ORP „Orzeł”.

• 1933 / 93 lata

  W Wilnie urodził się Ryszard Ber, reżyser filmowy, autor m.in. filmów „Gdzie jest trzeci król”, „Kaszëbë”, „Droga”, „Thais”.

• 1930 / 96 lat

  Rozpoczęła działalność rozgłośnia Polskiego Radia w Łodzi.

• 1930 / 96 lat

  W Andrudze koło Włodzimierza Wołyńskiego urodził się Krzysztof Chamiec, aktor; wystąpił m.in. w filmach „Panienka z okienka”, „Kierunek Berlin”, „Kazimierz Wielki”, „Strachy” i „Kamienne tablice”.

• 1922 / 104 lata

  W Paryżu wydano powieść „Ulisses” Jamesa Joyce'a, uznawana jest za arcydzieło światowej literatury.

• 1919 / 107 lat

  W Tule w Rosji urodził się Zbigniew Lengren, rysownik, satyryk, karykaturzysta, autor postaci Profesora Filutka.

• 1917 / 109 lat

  W Nowoczerkasku (Rosja) urodził się Witold Łokuciewski, pilot, pułkownik Wojska Polskiego, major RAF, pilot Dywizjonu 303, więzień stalagu Luft III w Żaganiu.

• 1915 / 111 lat

  W Cieszynie urodził się Karol Stryja, dyrygent, pedagog, inicjator i dyrektor Międzynarodowego Konkursu Dyrygenckiego im. Grzegorza Fitelberga.

• 1902 / 124 lata

  W Krakowie urodził się Szymon Datner, historyk; badał m.in. zbrodnie popełnione na Żydach podczas okupacji niemieckiej w Polsce.

• 1901 / 125 lat

  W Łodzi urodził się Kazimierz Krukowski, „Lopek”, aktor, konferansjer, reżyser, literat.

• 1896 / 130 lat

  W Warszawie urodził się Kazimierz Kuratowski, matematyk, przedstawiciel warszawskiej szkoły matematycznej.

• 1892 / 134 lata

  W Krakowie urodził się Stanisław Grolicki, aktor. 

• 1885 / 141 lat

  W Płocku urodził się Jerzy Bujalski, lekarz, polityk, minister zdrowia w rządzie W. Witosa; zm. w Auschwitz w 1942 r.

• 1883 / 143 lata

  W Warszawie urodził się Tadeusz Zieliński, architekt, autor projektu Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, Instytutu Radowego i Chemicznego Instytutu Badawczego.

• 1880 / 146 lat

  W Ciebłowicach urodził się Błażej Stolarski, działacz ruchu ludowego, minister rolnictwa w rządzie J. Moraczewskiego, w latach 1938–39 wicemarszałek Senatu; rozstrzelany we wrześniu 1939 r.

• 1863 / 163 lata

  We wsi Pieniuga na Grodzieńszczyźnie urodziła się Maria Rodziewiczówna, powieściopisarka, autorka książek „Dewajtis”, „Wrzos”, „Czahary”, „Lato leśnych ludzi”.

• 1838 / 188 lat

  W Mostowlanach na Podlasiu urodził się Konstanty Kalinowski, jeden z przywódców Powstania Styczniowego, komisarz Rządu Narodowego na Litwę; stracony przez władze carskie w Wilnie w 1864 r.

• 1676 / 350 lat

  Na Wawelu odbyła się koronacja królewska Jana III Sobieskiego i jego żony Marii Kazimiery.

• 1572 / 454 lata

  W Łubnej urodził się Maciej Łubieński, arcybiskup gnieźnieński. 

• 1536 / 490 lat

  W Grójcu urodził się Piotr Skarga, jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja, autor „Żywotów świętych” i „Kazań sejmowych”.

• 1494 / 532 lata

  W Vivegano w Lombardii urodziła się Bona Sforza, królowa polska, żona Zygmunta I Starego.

• 1168 / 858 lat

  Podczas zjazdu władców dzielnicowych w Jędrzejowie książę Kazimierz II Sprawiedliwy otrzymał całą ziemię sandomierską jako swoją dzielnicę.