4 STYCZNIA

• 2015 / 11 lat

  W Warszawie zmarł prof. Edmund Wnuk-Lipiński, socjolog, pisarz, autor m.in. powieści z gatunku science fiction „Rozpad połowiczny”.

• 2023 / 3 lata

  W wieku prawie 102 lat zmarł Jan Podhorski, ochotnik w czasie kampanii wrześniowej, a później żołnierz AK i uczestnik Powstania Warszawskiego. W czasach stalinizmu więziony z powodu zaangażowania w działalność Młodzieży Wszechpolskiej. Po wyjściu na wolność ukończył studia na wydziale leśnym Wyższej Szkoły Rolniczej. W lutym 2016 r. został awansowany do stopnia generała brygady.

• 2022 / 4 lata

  W Pińczowie w wieku 110 lat zmarł major Leon Kaleta, żołnierz Korpusu Ochrony Pogranicza, we wrześniu 1939 r. 4. Pułku Piechoty Legionów, Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej. W latach osiemdziesiątych był działaczem antykomunistycznego ruchu ludowego.

• 2022 / 4 lata

  W Opolu zmarł Andrzej Nowak, muzyk, gitarzysta rockowy, kompozytor, producent muzyczny, założyciel zespołów TSA i Złe Psy.

• 2011 / 15 lat

  W Warszawie zmarł Jerzy S. Sito, poeta, tłumacz, w latach 90. ambasador RP w Danii.

• 2010 / 16 lat

  W Dubaju otwarto najwyższy budynek na świecie – Burdż Chalifa, o wysokości 828 metrów.

• 2004 / 22 lata

  W Krakowie zmarła Dorota Terakowska, dziennikarka, pisarka, żona dziennikarza Macieja Szumowskiego, matka reżyserki Małgorzaty Szumowskiej.

• 1996 / 30 lat

  W Poznaniu zmarł Jan Witkowski, filatelista, działacz społeczny, wystawca, autor licznych publikacji na temat filatelistyki.

• 1991 / 35 lat

  W Warszawie zmarł Stefan Żółkiewski, historyk literatury, krytyk, działacz polityczny.

• 1989 / 37 lat

  W rządowej willi w Klarysewie pod Warszawą spotkali się przedstawiciele władz (premier Mieczysław F. Rakowski, sekretarze KC PZPR Józef Czyrek i Stanisław Ciosek) oraz Kościoła katolickiego (kardynał Franciszek Macharski, abp Jerzy Stroba, ks. Alojzy Orszulik). Omawiali m.in. warunki kompromisu z opozycją (częściowo wolne wybory w zamian za poparcie reform gospodarczych). Rakowski podkreślił, iż rozwój sytuacji w ZSRR (pieriestrojka Gorbaczowa) sprawia, „że po raz pierwszy jesteśmy całkowicie samodzielni w meblowaniu naszego domu”. 

• 1989 / 37 lat

  W Warszawie zmarł Kazimierz Brusikiewicz, aktor teatralny i filmowy; zagrał m.in. w filmach „Zakazane piosenki”, „Skarb”, „Irena do domu”, „Żołnierz królowej Madagaskaru”, „Klub kawalerów”.

• 1982 / 44 lata

  Stan wojenny: działalność wznowiły szkoły podstawowe, średnie i zawodowe, zawieszone po ogłoszeniu 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego.

• 1982 / 44 lata

  W reakcji na stan wojenny powstało pismo „Karta”; do czasu upadku cenzury w 1990 r. ukazywało się w drugim obiegu; pismo to poświęcone jest dziejom Polski i Europy Środkowo-Wschodniej w XX wieku.

• 1981 / 45 lat

  W Warszawie zmarł Stefan Śródka, aktor warszawskich teatrów: Narodowego, Ateneum, Dramatycznego; zagrał w wielu filmach m.in. w „Zakazanych piosenkach”, „Stawce większej niż życie”, „Czarnych chmurach”, „Misiu”.

• 1980 / 46 lat

  USA nałożyły na ZSRR polityczne i gospodarcze sankcje w związku z interwencją zbrojną tego kraju w Afganistanie.

• 1972 / 54 lata

  Premiera filmu Andrzeja Żuławskiego „Trzecia część nocy”.

• 1969 / 57 lat

  W klinice kardiochirurgii Akademii Medycznej w Łodzi prof. Jan Moll podjął próbę pierwszego w Polsce przeszczepu serca, pacjent zmarł po kilku godzinach.

• 1961 / 65 lat

  W Wiedniu zmarł Erwin Schroedinger, fizyk, laureat Nagrody Nobla w 1933 roku, autor eksperymentu myślowego znanego jako „kot Schroedingera”.

• 1960 / 66 lat

  W Villeblevin zmarł Albert Camus, pisarz, eseista, filozof; autor „Dżumy”, „Obcego” i „Mitu Syzyfa”; laureat literackiej Nagrody Nobla w 1957 r.

• 1958 / 68 lat

  Premiera filmu „Eroica” w reżyserii Andrzeja Munka.

• 1947 / 79 lat

  W Warszawie rozpoczął się proces Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Na ławie oskarżonych zasiadł m.in. płk Jan Rzepecki.

• 1946 / 80 lat

  W Warszawie urodził się Marek Borowski, wicepremier i minister finansów (1993–1994), marszałek Sejmu w latach 2001–2004; wiceprzewodniczący SLD (1999–2004); współtwórca i przewodniczący SdPL (2004); poseł na Sejm, senator.

• 1945 / 81 lat

  ZSRR uznał utworzony na bazie PKWN i zdominowany przez komunistów Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej. USA i Wielka Brytania utrzymywały w tym momencie stosunki dyplomatyczne z polskim rządem na uchodźstwie.

• 1944 / 82 lata

  W trakcie wojny radziecko-niemieckiej, w miejscowości Sarny na Wołyniu Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną (sprzed września 1939 roku) granicę Polski.

• 1943 / 83 lata

  W Atenach rozstrzelany został przez Niemców Jerzy Iwanow-Szajnowicz, agent brytyjskich służb, bohater greckiego ruchu oporu; urodzony w Warszawie, syn Rosjanina i Polki, przed wojną reprezentant Polski w piłce wodnej.

• 1941 / 85 lat

  W Paryżu zmarł Henri Bergson, filozof, pisarz, laureat Literackiej Nagrody Nobla w roku 1927.

• 1940 / 86 lat

  W Warszawie urodził się Antoni Krauze, reżyser, scenarzysta; autor m.in. filmów „Czarny czwartek. Janek Wiśniewski padł”, „Smoleńsk” i serialu „Akwarium”.

• 1940 / 86 lat

  Gen. Władysław Sikorski i premier Francji Edouard Daladier podpisali polsko-francuską umowę wojskową dotyczącą tworzenia Wojska Polskiego we Francji.

• 1937 / 89 lat

  We Lwowie urodził się Mariusz Walter, producent i reżyser telewizyjny, scenarzysta, twórca popularnych programów „Studio 2” i „Turniej Miast”, założyciel i pierwszy dyrektor stacji telewizyjnej TVN.

• 1936 / 90 lat

  W Świętochłowicach urodził się Janusz Sent, pianista, kompozytor, autor muzyki takich przebojów jak: „Jesteśmy na wczasach”, „Dziewczyny, bądźcie dla nas dobre na wiosnę”, „Tupot białych mew” i „Przedostatni walc”.

• 1928 / 98 lat

  W Warszawie zmarł Karol Janowski, architekt, organizator i profesor Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej.

• 1928 / 98 lat

  W Poznaniu urodził się Jan Lenica, grafik, twórca filmów animowanych, jeden z przedstawicieli polskiej szkoły plakatu.

• 1927 / 99 lat

  Do portu w Gdyni wszedł pierwszy polski statek handlowy: SS Wilno.

• 1924 / 102 lata

  Urodził się Antoni Marianowicz, poeta, satyryk. Współpracował ze „Szpilkami”, pisał teksty dla kabaretów, tłumaczył musicale np. „Skrzypek na dachu” i książki m.in. „Alicję w krainie czarów” Lewisa Carolla.

• 1921 / 105 lat

  W Siedlcach urodził się Witold Zalewski, pisarz, scenarzysta, autor m.in. powieści socrealistycznych „Traktory zdobędą wiosnę” (1950) i „Urodzaj”.

• 1919 / 107 lat

  Płk Marian Januszajtis-Żegota przeprowadził nieudany zamach stanu, mający na celu obalenie rządu Jędrzeja Moraczewskiego.

• 1915 / 111 lat

  W Wilnie urodził się Tytus Karpowicz, pisarz; autor książek dla dzieci i młodzieży.

• 1913 / 113 lat

  W Berlinie zmarł Alfred von Schlieffen, pruski feldmarszałek, teoretyk wojskowości, szef niemieckiego sztabu generalnego w latach 1891–1905.

• 1906 / 120 lat

  W Ostrowie Lubelskim urodził się Stefan Rachoń, skrzypek, dyrygent, organizator Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie.

• 1901 / 125 lat

  W Poznaniu urodził się Marian Sojda, piłkarz m.in. Warty Poznań, 14-krotny reprezentant kraju m.in. na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu w 1924 roku, żołnierz Wojska Polskiego, zamordowany przez NKWD w Katyniu.

• 1900 / 126 lat

  W Krakowie urodził się Władysław Krasnowiecki, aktor, dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Narodowego (1949–1951); rektor warszawskiej PWST, prezes ZASP (1965–1970); w czasie II wojny światowej członek Związku Patriotów Polskich, kierował teatrem Armii Polskiej w ZSRS.

• 1891 / 135 lat

  W Piotrkowicach (Wielkopolska) zmarł Aleksander Guttry, żołnierz Powstań: Listopadowego i Wielkopolskiego w 1848 r., deputowany do Landtagu w Berlinie, w czasie Powstania Styczniowego komisarz Rządu Narodowego na Anglię i Francję.

• 1886 / 140 lat

  W Borkach pod Kozielcem na Ukrainie zmarł Michał Czajkowski, Sadyk Pasza, pisarz, uczestnik Powstania Listopadowego; po 1831 r. na emigracji we Francji; działacz niepodległościowy związany z Hotelem Lambert; od 1850 r. w armii tureckiej; przeszedł na islam; uczestnik wojny krymskiej (1853–1856); autor „Wernyhory” i „Powieści kozackich”.

• 1878 / 148 lat

  We Lwowie urodził się Tadeusz Godlewski, fizyk, twórca podstaw polskich badań nad radioaktywnością i promieniotwórczością.

• 1830 / 196 lat

  W Warszawie urodził się Tytus Babczyński, fizyk i matematyk, profesor Szkoły Głównej i Uniwersytetu Warszawskiego.

• 1796 / 230 lat

  Wojska pruskie opuściły Kraków, który został przyłączony do Austrii.

• 1778 / 248 lat

  W Pohoście koło Pińska urodził się książę Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki, minister przychodów i skarbu Królestwa Polskiego (1821–1830), inicjator założenia Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego i Banku Polskiego.

• 1729 / 297 lat

  W Warszawie ukazał się pierwszy numer wydawanej przez pijarów gazety „Nowiny Polskie”, przekształconej w grudniu tego samego roku w „Kurier Polski”. 

• 1643 / 383 lata

  W Woolsthorpe-by-Colsterworth urodził się Izaak Newton, angielski fizyk, matematyk, astronom, odkrywca prawa powszechnego ciążenia i trzech zasad dynamiki. 

• 1341 / 685 lat

  Urodził się Wat Tyler, przywódca powstania ludowego w Anglii.