9 KWIETNIA

• 1936 / 90 lat

  Dekret Prezydenta RP o utworzeniu Funduszu Obrony Narodowej.

• 1936 / 90 lat

  W Grodnie urodził się Jerzy Maksymiuk, wybitny dyrygent i kompozytor, związany m.in. z Sinfonią Varsovia, Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia (obecnie NOSPR) oraz Scottish Symphony Orchestra w Glasgow. Współtworzył festiwal Warszawska Jesień, a w 2024 r. został odznaczony Orderem Orła Białego.

• 2023 / 3 lata

  Zmarł Maciej Prus, aktor, reżyser teatralny i operowy, dyrektor i kierownik artystyczny wielu teatrów, odznaczony m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Gloria Artis.

• 2020 / 6 lat

  W Suwałkach zmarł Andrzej Strumiłło, malarz, grafik, rzeźbiarz, fotograf, poeta, pisarz, scenograf. Razem z Czesławem Miłoszem i Tomasem Venclovą zainicjował wydanie publikacji „Księga Wielkiego Księstwa Litewskiego” zawierającej teksty historyków, pisarzy i artystów z Polski, Białorusi i Litwy, odwołującej się do tradycji i dziedzictwa Rzeczypospolitej.

• 2018 / 8 lat

  W wieku 103 lat w Manchesterze zmarł porucznik Stefan Mustafa Abramowicz, ułan 1 Szwadronu Tatarskiego 13 Pułku Ułanów Wileńskich w Nowej Wilejce, więzień łagrów, żołnierz II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa, uważany za ostatniego ułana Rzeczypospolitej.

• 2007 / 19 lat

  W Warszawie zmarł Piotr Kuncewicz, pisarz, poeta, publicysta, krytyk literacki, autor m.in. książek „Samotni wobec historii”, „Agonia i nadzieja”, „Goj patrzy na Żyda. Dzieje braterstwa i nienawiści od Abrahama po współczesność”.

• 2005 / 21 lat

  W Warszawie zmarł Jerzy Grzegorzewski, reżyser teatralny, scenograf, dyrektor artystyczny Teatru Narodowego w Warszawie w latach 1997–2003.

• 2004 / 22 lata

  W Warszawie zmarła Daria Trafankowska, aktorka filmowa i teatralna, znana m.in. z ról w filmach „Zdjęcia próbne”, „Bołdyn”, seriali „Polskie drogi” i „Na dobre i na złe”.

• 1992 / 34 lata

  W Katowicach zmarł Alfred Szklarski, pisarz, autor m.in. cyklu powieści przygodowych dla młodzieży o Tomku Wilmowskim oraz trylogii „Złoto Gór Czarnych”.

• 1990 / 36 lat

  Pierwszy szczyt krajów Grupy Wyszehradzkiej. W Bratysławie spotkali się prezydenci, premierzy, ministrowie spraw zagranicznych oraz parlamentarzyści Polski, Węgier i Czechosłowacji. Polskę reprezentowali prezydent Wojciech Jaruzelski, premier Tadeusz Mazowiecki, minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski, minister pracy i polityki socjalnej Jacek Kuroń oraz posłowie Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego: Adam Michnik, Zbigniew Janas i Ryszard Bugaj.

• 1985 / 41 lat

  W Katowicach zmarł Augustyn Halotta, odtwórca głównej roli w filmie Kazimierza Kutza "Paciorki jednego różańca". Film jest opowieścią o emerytowanym górniku, dawnym powstańcu śląskim, który został przymuszony do opuszczenia własnego domu. Ten bowiem, razem z całym osiedlem, władze postanowiły zburzyć żeby zrobić miejsce na bloki. W latach 70-tych do takiego zdarzenia rzeczywiście doszło w Giszowcu, dzielnicy Katowic.

• 1984 / 42 lata

  Premiera filmu „Widziadło” w reżyserii Marka Nowickiego.

• 1972 / 54 lata

  W Londynie odbyło się zaprzysiężenie Stanisława Ostrowskiego na Prezydenta RP na Uchodźstwie.

• 1968 / 58 lat

  W Bielsku-Białej zmarła Zofia Kossak-Szczucka, pisarka, publicystka, w czasie II wojny światowej współorganizatorka Frontu Odrodzenia Polski i Rady Pomocy Żydom „Żegota”, autorka m.in. książek „Krzyżowcy”, „Pożoga”, „Dziedzictwo”.

• 1953 / 73 lata

  Zmarł Stanisław Wojciechowski, prezydent RP w latach 1922-1926 r. w czasie zamachu majowego zrzekł się stanowiska, chcąc zapobiec wojnie domowej.

• 1951 / 75 lat

  W Szczecinie wybuchły rozruchy z powodu zabicia Polaka przez pijanego żołnierza sowieckiego; spontaniczne protesty pacyfikowali żołnierze KBW, milicja i UB, były ofiary śmiertelne i ranni.

• 1945 / 81 lat

  Po czterodniowych walkach z Niemcami Armia Czerwona zajęła Królewiec; bitwa o miasto była częścią operacji wschodniopruskiej, zmierzającej do rozbicia wojsk niemieckich w Prusach Wschodnich.

• 1945 / 81 lat

  Powstały Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

• 1941 / 85 lat

  Niemieckie zarządzenie o utworzeniu getta w Częstochowie.

• 1939 / 87 lat

  Premiera filmu „Doktór Murek” w reżyserii Juliusza Gardana.

• 1938 / 88 lat

  W Teatrze Wielkim w Poznaniu odbyła się polska premiera baletu „Harnasie” Karola Szymanowskiego.

• 1937 / 89 lat

  W Krakowie urodził się Marek Walczewski, aktor, znany m.in. z ról w filmach „Wesele”, „Ziemia obiecana”, „Śmierć prezydenta”, „Golem”, a także serialu „Polskie drogi”.

• 1937 / 89 lat

  W Warszawie zmarł Franciszek Fiszer, filozof, erudyta, facecjonista, autor setek bon motów i anegdot, jedna z najbarwniejszych postaci międzywojennej Warszawy.

• 1935 / 91 lat

  W Warszawie urodził się Marek Nowicki, reżyser i operator filmowy, reżyser m.in. filmów „Widziadło”, „Miłość z listy przebojów”.

• 1927 / 99 lat

  W Turynie urodził się Jacek Karpiński, inżynier, elektronik i informatyk, twórca pierwszego polskiego mikrokomputera K-202, w czasie II wojny światowej żołnierz harcerskiego batalionu „Zośka”, powstaniec warszawski.

• 1924 / 102 lata

  W Warszawie urodził się Jerzy Michalski, historyk, znawca XVIII-wiecznych dziejów Polski.

• 1922 / 104 lata

  W Warszawie urodziła się Maria Białobrzeska, aktorka.

• 1921 / 105 lat

  W Konstantynopolu urodził się Anatol Potemkowski, satyryk, współpracownik kabaretów „Szpak”, „Dudek” i „Radiokroniki Decybel”, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz i Mauthausen.

• 1901 / 125 lat

  W Warszawie urodził się Stanisław Wigura, inżynier mechanik, konstruktor lotniczy, pilot sportowy; w 1929 r. wraz z Franciszkiem Żwirką odbył lot dookoła Europy samolotem RWD-2; zginął (wraz ze Żwirką) w 1932 r. w katastrofie lotniczej samolotu RWD-6 nad Cierlickiem Górnym koło Cieszyna.

• 1887 / 139 lat

  W Warszawie urodził się Konrad Tom, właściwie Konrad Runowiecki, aktor, piosenkarz, autor tekstów kabaretowych i piosenek, scenarzysta filmów „Antek policmajster”, „Czy Lucyna to dziewczyna?”, „Manewry miłosne”, „Ada to nie wypada”.

• 1831 / 195 lat

  Powstanie Listopadowe: oddziały polskie dowodzone przez generałów Ludwika Kickiego i Józefa Dwernickiego pokonały Rosjan w bitwach pod Domanicami i Boremlem.

• 1757 / 269 lat

  W Glinnie koło Poznania urodził się Wojciech Bogusławski, aktor, dramatopisarz, reżyser, twórca polskiego teatru narodowego, autor m.in. libretta opery „Cud mniemany czyli Krakowiacy i Górale”.

• 1241 / 785 lat

  Pod Legnicą rycerstwo polskie, wspierane przez templariuszy i joannitów, poniosło klęskę w bitwie z Tatarami; poległ dowodzący siłami chrześcijańskimi książę Henryk II Pobożny.