16 STYCZNIA

• 1961 / 65 lat

  Do Polski powróciła z Kanady druga część bezcennych zbiorów wawelskich, wśród nich 132 arrasy i liczne militaria.

• 1941 / 85 lat

  W Krakowie urodziła się Ewa Demarczyk, piosenkarka, związana m.in. z „Piwnicą pod Baranami”; do najbardziej znanych pieśni wykonywanych przez nią należą: „Karuzela z Madonnami”, „Taki pejzaż”, „Grande Valse Brillante”, „Czarne Anioły”, „Wiersze wojenne”, „Cyganka”, „Skrzypek Hercowicz”.

• 1891 / 135 lat

  W Warszawie urodził się Tadeusz Kasprzycki, podczas I wojny światowej dowódca Pierwszej Kompanii Kadrowej i komendant Polskiej Organizacji Wojskowej; ostatni minister spraw wojskowych II RP, we wrześniu 1939 r. uciekł do Rumunii. Przez gen. Sikorskiego został obarczony odpowiedzialnością za klęskę wrześniową i nie został przyjęty do służby wojskowej. Aż do śmierci pozostał na emigracji.

• 1826 / 200 lat

  Urodził się Romuald Traugutt, dyktator Powstania Styczniowego. Przed jego wybuchem dosłużył się stopnia podpułkownika w armii rosyjskiej. Aresztowany w nocy z 10 na 11 kwietnia 1864 r., skazany na karę śmierci i stracony 5 sierpnia 1864 r. na stokach warszawskiej Cytadeli.

• 2016 / 10 lat

  W Warszawie zmarł Kazimierz Kąkol, jedna z czołowych postaci obozu władzy w PRL-u. Po marcu 1968 r. był czołowym ideologiem czystek antysemickich w Polsce, za co został nazwany przez jednego z represjonowanych wściekłym psem łańcuchowym komunizmu. W latach 1974-1980 jako minister - kierownik Urzędu do Spraw Wyznań zmierzał do ograniczenia roli Kościoła wyłącznie do sfery sacrum, ale prymas Wyszyński podkreślił że wniósł „ducha rzetelnego poszanowania ludzi Kościoła”. W młodości był żołnierzem AK i walczył w Powstaniu Warszawskim, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych.

• 2009 / 17 lat

  Odbył się ostatni lot wykorzystywanego przez lotnictwo wojskowe samolotu transportowego An-26. Nazywany potocznie "Antkiem" samolot zaprojektowany przez biuro Olega Antonowa produkowano w ZSRR w latach 1969-1983, był wojskową wersją pasażerskiego An-24. W sumie polskie lotnictwo wojskowe dysponowało dziesięcioma takimi maszynami. Po wycofaniu ze służby część trafiła do straży pożarnej, jeden do Muzeum Wojska Polskiego, a jeden do Muzeum Lotnictwa w Krakowie.

• 2003 / 23 lata

  W Warszawie zmarł Henryk Czyż, dyrygent, kompozytor, pedagog.

• 2002 / 24 lata

  Prezydent Rosji Władimir Putin rozpoczął wizytę w Polsce, podczas której poruszono m.in. kwestię weryfikacji umów na dostarczanie rosyjskiego gazu; Putin przekazał także dokumenty pochodzące z teczki personalnej gen. Władysława Sikorskiego z lat 1902–1939.

• 1989 / 37 lat

  W Warszawie rozpoczęła się druga część obrad X Plenum KC PZPR. Po burzliwych dyskusjach, dotyczących podjęcia rozmów z Solidarnością, przyjęto uchwałę w sprawie pluralizmu politycznego i związkowego.

• 1984 / 42 lata

  W Warszawie zmarł Józef Nowak, aktor teatralny i filmowy; wystąpił m.in. w filmach „Celuloza”, „Drugi brzeg”, „Westerplatte”, „Hasło Korn”, „Hydrozagadka”, „Wiosna panie sierżancie”, a także w serialu „Dom”.

• 1980 / 46 lat

  Premiera filmu „Godzina W” w reżyserii Janusza Morgensterna.

• 1969 / 57 lat

  W centrum Pragi w proteście przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację podpalił się student Jan Palach; w wyniku poniesionych obrażeń zmarł 19 stycznia.

• 1968 / 58 lat

  Ministerstwo Kultury i Sztuki powiadomiło dyrekcję Teatru Narodowego, że z dniem 1 lutego przedstawienie „Dziadów” w reż. Kazimierza Dejmka zostanie zawieszone – spektakl spotkał się z ostrą krytyką kierownictwa PZPR, które uznało je za „antyrosyjskie, antyradzieckie i religianckie”.

• 1963 / 63 lata

  W Mrągowie urodził się Wojciech Malajkat, aktor; dyrektor Teatru Syrena w latach 2009–2014; od 2016 r. rektor Akademii Teatralnej w Warszawie; wystąpił m.in. w filmach „VIP”, „Piękna nieznajoma”, „Wielki Tydzień” oraz „Ogniem i mieczem”.

• 1959 / 67 lat

  Utworzono Kampinoski Park Narodowy oraz Karkonoski Park Narodowy.

• 1957 / 69 lat

  W Siemianowicach Śląskich urodził się Krzysztof Globisz, aktor od 1981 r. związany ze Starym Teatrem w Krakowie, profesor krakowskiej PWST; zagrał m.in. w „Krótkim filmie o zabijaniu” Krzysztofa Kieślowskiego oraz „Wszystkim, co najważniejsze” Roberta Glińskiego; sympatię widzów przyniosły mu role anioła Giordana w filmach „Anioł w Krakowie” i „Zakochany anioł”.

• 1955 / 71 lat

  W Bielsku-Białej urodziła się Jolanta Januchta, lekkoatletka, biegaczka średniodystansowa, wielokrotna mistrzyni Polski, medalistka mistrzostw Europy.

• 1953 / 73 lata

  W Szczecinie urodził się Wojciech Wysocki, aktor; wystąpił m.in. w filmach „Godzina +W+”, „Wierna rzeka”, „Życie wewnętrzne”, „Pismak”, a także serialu „Ranczo”.

• 1953 / 73 lata

  W Warszawie zmarł Artur Śliwiński, historyk, pisarz, publicysta; członek PPS-Frakcji Rewolucyjnej; przewodniczący Centralnego Komitetu Narodowego w Warszawie (1915–1916), bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego; premier RP (1922), senator (1935–1938); dyrektor Polskiego Banku Komunalnego (1932–1939).

• 1945 / 81 lat

  Z niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Plaszow wysłano ostatni transport więźniów do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.

• 1945 / 81 lat

  Amerykańskie bombowce dokonały nalotu na Magdeburg; w jego wyniku zginęło około 2,5 tys. osób, znaczna część miasta została zniszczona.

• 1945 / 81 lat

  Oddziały Armii Czerwonej wkroczyły do Radomia.

• 1945 / 81 lat

  W Warszawie zamordowana została przez Niemców Róża Etkin-Moszkowska, pianistka, laureatka III nagrody I Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina (1927); w czasie niemieckiej okupacji ukrywała się ze względu na swoje żydowskie pochodzenie.

• 1945 / 81 lat

  W obozie koncentracyjnym Neuengamme w Hamburgu zmarł Jerzy Paczkowski, poeta, satyryk, redaktor „Cyrulika Warszawskiego”, dyplomata, żołnierz francuskiego ruchu oporu.

• 1945 / 81 lat

  W Ostrowcu Świętokrzyskim funkcjonariusz PPR i Armii Ludowej mianowany przez władze w Lublinie wojewodą kieleckim Jan Foremniak wraz z kilkoma wspólnikami dokonał napadu rabunkowego na prywatne mieszkanie, podczas którego został zastrzelony przez żołnierza AK Stanisława Kosickiego. Wydarzenie to, po spreparowaniu przez komunistów, stało się kanwą propagandowej powieści Jerzego Andrzejewskiego „Popiół i diament”.

• 1944 / 82 lata

  W Łodzi urodził się Andrzej Niemczyk, siatkarz, trener, selekcjoner reprezentacji kobiet w siatkówce, z którą zdobył dwa złote medale mistrzostw Europy (2003, 2005).

• 1943 / 83 lata

  W Warszawie zmarł Wincenty Rapacki, aktor, śpiewak, tłumacz.

• 1942 / 84 lata

  Początek deportacji ludności żydowskiej z łódzkiego getta do niemieckiego obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem.

• 1942 / 84 lata

  Z oddziału kobiecego na Pawiaku przy ul. Dzielnej w Warszawie uciekły trzy więźniarki polityczne: Ewa Dreżepolska, Zofia Przybytkowska i Teofila Ull. Była to jedyna w czasie niemieckiej okupacji udana ucieczka kobiet z tego więzienia.

• 1935 / 91 lat

  We wsi Boże (niem. Bosemb), położonej w powiecie mrągowskim, urodził się Udo Lattek, jeden z najbardziej znanych niemieckich trenerów piłkarskich; pracował m.in. z Bayernem Monachium, Borussią Moenchengladbach, Barceloną i Borussią Dortmund.

• 1935 / 91 lat

  W Morges w Szwajcarii zmarła Helena Paderewska, żona Ignacego Jana Paderewskiego, inicjatorka powstania i działaczka Polskiego Czerwonego Krzyża.

• 1932 / 94 lata

  Urodził się Henryk Wojnarowski, dyrygent, kierownik Chóru Filharmonii Narodowej w Warszawie, profesor warszawskiej Akademii Muzycznej.

• 1923 / 103 lata

  W Krakowie urodziła się Zofia Artymowska, malarka, graficzka; tworzyła dzieła abstrakcyjne.

• 1920 / 106 lat

  Powołano Radę Ligi Narodów – najważniejszy stały organ tej organizacji międzynarodowej.

• 1919 / 107 lat

  We Lwowie zmarł Antoś Petrykiewicz, 13-letni obrońca Lwowa, ciężko ranny w walkach z Ukraińcami; pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari; najmłodszy kawaler orderu VM.

• 1919 / 107 lat

  Ignacy Jan Paderewski na propozycję Józefa Piłsudskiego, który był Naczelnikiem Państwa Polskiego objął stanowisko premiera. Od kwietnia przebywał w Paryżu, bo sprawując jednocześnie stanowisko ministra spraw zagranicznych był głównym przedstawicielem Polski na konferencji pokojowej. 

• 1913 / 113 lat

  W Nisku urodził Mirosław Żuławski, pisarz, dyplomata.

• 1908 / 118 lat

  W Warszawie urodził się Jan Koecher, aktor teatralny i filmowy.

• 1901 / 125 lat

  W Banes urodził się Fulgencio Batista, kubański wojskowy i polityk, prezydent Kuby 1940–44, dyktator 1952–59, obalony przez rewolucję Fidela Castro.

• 1867 / 159 lat

  W Poznaniu zmarła Konstancja Łubieńska, pisarka, publicystka, założycielka „Dziennika Domowego”, przyjaciółka Adama Mickiewicza.

• 1849 / 177 lat

  W Krakowie urodził się Władysław Kluger, inżynier - budowniczy dróg i mostów w Peru. Poświęcił się też badaniu tamtejszych kultur, amatorsko zajął się archeologią. Po kilku latach z powodu gruźlicy wrócił do Europy. Bogate zbiory podarował Akademii Umiejętności w Krakowie. Zmarł w wieku zaledwie 35 lat.  

• 1827 / 199 lat

  W Szulakach na Podolu urodziła się Marcelina Darowska, zakonnica, mistyczka, założycielka Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP (niepokalanek), beatyfikowana w roku 1996.

• 1816 / 210 lat

  Dekretem namiestnika gen. Józefa Zajączka został wprowadzony nowy podział administracyjny ziem Królestwa Polskiego, dzielący je na województwa, obwody i powiaty.

• 1811 / 215 lat

  W Łowkowicach na należącym do Prus Górnym Śląsku urodził się ks. Jan Dzierżon, pionier polskiego pszczelarstwa i odkrywca zjawiska dzieworództwa.

• 1791 / 235 lat

  W Strzałkowie koło Stopnicy urodził się Henryk Dembiński, działacz emigracyjny, uczestnik wojen napoleońskich; w Powstaniu Listopadowym generał dywizji i gubernator Warszawy; w czasie rewolucji węgierskiej dowódca Armii Północnej, szef sztabu, przejściowo wódz naczelny armii węgierskiej.

• 1707 / 319 lat

  Po ratyfikacji przez parlament Królestwa Szkocji aktu unii z Królestwem Anglii powstało Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii.