> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

25 listopada

  • ORP Błyskawica. Fot. NAC

    Odbyło się uroczyste podniesienie polskiej bandery na niszczycielu "Błyskawica".

  • Stanisław August Poniatowski. Źródło: Wikimedia Commons
  • W Hawanie zmarł Fidel Castro, kubański rewolucjonista, dyktator komunistyczny odpowiedzialny za masowe represje wobec opozycji politycznej, pierwszy sekretarz Komunistycznej Partii Kuby. W lutym 2008 r. po prawie 50 latach u władzy zrezygnował z funkcji przewodniczącego Rady Państwa i tym samym z kierowania komunistycznym krajem. Przekazał faktyczne sprawowanie władzy swemu młodszemu o pięć lat bratu, Raulowi.

  • W Londynie zmarł George Best, piłkarz, reprezentant Irlandii Płn., zawodnik Manchesteru United, w którym rozegrał 465 meczów, strzelił 180 bramek; w 1968 r. zdobył Puchar Europy; w tym samym roku otrzymał "Złotą Piłkę" magazynu "France Football" - nagrodę dla najlepszego piłkarza Europy.

  • Flagi Słowacji i Czech. Fot. PAP/EPA

    Zgromadzenie Federalne Czech i Słowacji wyraziło zgodę na utworzenie od 1 stycznia 1993 r. dwóch samodzielnych państw.

  • Pierwsze posiedzenie Sejmu I kadencji.

  • Spotkanie Lecha Wałęsy w Zielonej Górze. 06.11.1990. Fot. PAP/R. Janowski

    Odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich w Polsce, największe poparcie uzyskali w niej: Lech Wałęsa (39,96 proc.) i Stanisław Tymiński (23,1 proc.).

  • Sąd Wojewódzki w Słupsku skazał za współpracę z podziemną Solidarnością dwóch oficerów SB: Adama Hodysza (na 3 lata) i Piotra Siedlińskiego (na 1,5 roku).

  • Strajkujący studenci Wyższej Oficerskiej Szkoły Pożarniczej. Warszawa, 30.1.1981. Fot. PAP/CAF/M. Broniarek

    W Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarnictwa w Warszawie rozpoczął się strajk okupacyjny.

  • Scena z filmu "07 zgłoś się" - Bronisław Cieślak. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    Telewizja Polska wyemitowała pierwszy odcinek serialu kryminalnego "07 zgłoś się" w reżyserii Krzysztofa Szmagiera.

  • Surinam ogłosił niepodległość.

  • W Tokio zmarł Yukio Mishima, prozaik, poeta, dramaturg, eseista; autor powieści „Wyznania maski” oraz dramatu „Adamaszkowy bębenek”.

  • Gustaw Holoubek podczas próby generalnej "Dziadów" 1967 r. Fot. PAP/M. Szyperko

    W Teatrze Narodowym w Warszawie odbyła się premiera "Dziadów" w inscenizacji Kazimierza Dejmka; zdjęcie tego przedstawienia przez władze PRL stało się początkiem tzw. wydarzeń marcowych, czyli kryzysu politycznego związanego z falą studenckich protestów oraz walką polityczną wewnątrz PZPR, rozgrywaną w atmosferze antysemickiej i antyinteligenckiej propagandy.

  • W Gdyni urodziła się Joanna Kurowska, aktorka.

  • W Leningradzie zmarł Aleksander Marinesko, dowódca sowieckiego okrętu podwodnego, który 30 stycznia 1945 r. zatopił na Bałtyku niemiecki transportowiec "Wilhelm Gustloff"; według różnych źródeł w wyniku zatonięcia statku zginęło od 4,5 tys. do ponad 9 tys. osób; w czasie tego samego rejsu 10 lutego 1945 r. storpedował niemiecki transportowiec "Steuben", na którego pokładzie znajdowało się 3-4 tys. osób, uratowało się około 300 osób.

  • Na Cmentarzu Narodowym Arlington koło Waszyngtonu odbył się pogrzeb prezydenta Stanów Zjednoczonych Johna F. Kennedy'ego.

  • Premiera filmu "Szatan z siódmej klasy" w reżyserii Marii Kaniewskiej.

  • W Paryżu zmarł Gerard Philipe, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Fanfan Tulipan”, „Czerwone i czarne”.

  • Władysław Frasyniuk. Fot. PAP/A. Warżawa

    We Wrocławiu urodził się Władysław Frasyniuk, działacz opozycji demokratycznej, członek MKZ NSZZ "S", przewodniczący Zarządu Regionu Dolny Śląsk (1981), członek Krajowej Komisji Porozumiewawczej, a następnie Prezydium Komisji Krajowej NSZZ "S"; w czasie stanu wojennego w TKK, aresztowany i więziony przez władze komunistyczne; od 1986 r. w Tymczasowej Radzie NSZZ "S"; od 1987 r. w Krajowej Komisji Wykonawczej; uczestnik Okrągłego Stołu; współzałożyciel ROAD (1990); wiceprzewodniczący UD (1991-1994); przewodniczący UD (2002-2005); przewodniczący PD (2005-2006), poseł na Sejm (1991-2001); przedsiębiorca.

  • W Warszawie ukazał się pierwszy numer katolickiego tygodnika "Dziś i jutro".

  • Cmentarz Powstańców Warszawskich. Fot. PAP/J. Turczyk

    Na Woli założony został Cmentarz Powstańców Warszawskich; spoczywają na nim szczątki ponad 100 tys. osób - powstańców i ludności cywilnej stolicy.

  • W Berlinie Niemcy i Japonia podpisały pakt antykominternowski, którego celem było przeciwdziałanie Międzynarodówce Komunistycznej, pakt zobowiązywał strony do neutralności, gdyby Niemcy lub Japonia znalazły się w stanie wojny z ZSRS.

  • Albert Einstein 1930 r. Źródło: NAC

    W Berlinie w czasie wykładu w Pruskiej Akademii Nauk Albert Einstein przedstawił ogólną teorię względności.

  • W Valparaiso urodził się Augusto Pinochet, chilijski generał i dyktator; władzę przejął w 1973 r. w wyniku przewrotu wojskowego, obalając lewicowego prezydenta Salvadora Allende; wojskowa junta z Pinochetem jako prezydentem rządziła przez 17 lat, wprowadzając wolnorynkowe reformy gospodarcze; wobec opozycji stosowała brutalne represje, liczbę zamordowanych i tych, którzy "zniknęli" w okresie dyktatury szacuje się na kilka tysięcy, a torturowanych na 38 tys.; w 1990 r. Pinochet przekazał funkcję prezydenta demokratycznie wybranemu następcy Patricio Aylwinowi, zachowując stanowisko naczelnego dowódcy armii, ustąpił z niego w 1998 r., obejmując fotel dożywotniego senatora; zmarł w 2006 r.

  • W Warszawie powstał Komitet Narodowy Polski. W jego skład weszli przedstawiciele Narodowej Demokracji, Stronnictwa Polityki Realnej oraz bezpartyjni.

  • W Paryżu zmarł Cyprian Godebski, rzeźbiarz, autor pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie.

  • Helena Grossówna. Źródło: NAC

    W Toruniu urodziła się Helena Grossówna, aktorka, tancerka; uczestniczka Powstania Warszawskiego.

  • W Tamanowicach koło Mościsk urodził się Tadeusz Białoszczyński, aktor, wystąpił m.in. w filmach "Kościuszko pod Racławicami", "Krzyżacy", "Panny z Wilka", "Ziemia obiecana" oraz w serialu "Stawka większa niż życie".

  • W Hroznatinie na Morawach urodził się Ludvik Svoboda, czechosłowacki generał, polityk; w czasie I wojny światowej oficer Korpusu Czechosłowackiego; w okresie międzywojennym w armii czechosłowackiej; we wrześniu 1939 r. zastępca dowódcy Legionu Czesko-Słowackiego walczącego u boku Polski; od 1942 r. dowódca czechosłowackich sił zbrojnych w ZSRS; minister obrony narodowej Czechosłowacji (1945-1950); w latach 1968-1975 prezydent Czechosłowacji i członek KC KPCz.

  • W Warszawie zmarł hrabia Fryderyk Skarbek, ekonomista, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, pisarz i publicysta.

  • W Warszawie władze carskie pod nazwą Szkoły Głównej reaktywowały uniwersytet.

  • W Karlsruhe urodził się Karl Benz, inżynier, przemysłowiec, konstruktor pierwszego samochodu z silnikiem benzynowym.

  • W Warszawie zmarł Jan Chrystian Kamsetzer, architekt, działający od 1773 r. na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; współautor projektu przebudowy Zamku Królewskiego w Warszawie i pałacu w Łazienkach Królewskich.

  • Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego. Źródło: BN Polona

    W kolegiacie św. Jana w Warszawie Stanisław Poniatowski został koronowany jako król polski i wielki książę litewski Stanisław II August.

  • We Lwowie urodził się Grzegorz Piramowicz, jezuita, pedagog, sekretarz Komisji Edukacji Narodowej i Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk, autor wielu publikacji dotyczących oświaty.

  • Arcybiskup Mediolanu Umberto Crivelli wybrany został papieżem, przyjął imię Urbana III (1185-1187).