> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz dat

1954

  • Daria Trafankowska. Fot. PAP/Afa Pixx/K. Wellman

    W Poznaniu urodziła się Daria Trafankowska, aktorka teatralna i filmowa, znana m.in. z ról w filmach „Zdjęcia próbne”, „Bołdyn”, seriali „Polskie drogi” i „Na dobre i na złe”.

  • Zwolnienie więźniów z więzienia na zamku po ogłoszeniu amnestii 22 lutego 1947 r. Fot. PAP/J. Baranowski

    Zlikwidowane zostało więzienie na lubelskim Zamku. Istniało od 1831 roku i przez kolejne władze zaborcze i polskie wykorzystywane było do przetrzymywania głownie więźniów politycznych.

  • Gen. Nikodem Sulik. Fot. NAC

    W Londynie zmarł gen. Nikodem Sulik, dowódca 5. Kresowej Dywizji Piechoty 2. Korpusu Polskiego, walczącej m.in. pod Monte Cassino.

  • Reżyser Leon Buczkowski na planie filmu „Przygoda na Mariensztacie”. Fot. PAP/CAF

    Premiera pierwszego pełnometrażowego kolorowego filmu polskiego „Przygoda na Mariensztacie” w reżyserii Leonarda Buczkowskiego.

  • Prof. Eugeniusz Romer. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł prof. Eugeniusz Romer, geograf, twórca nowoczesnej kartografii polskiej.

  • Jan Maklakiewicz. Fot. PAP

    W Warszawie zmarł Jan Maklakiewicz, kompozytor, pedagog, dyrygent chórów, organista i publicysta muzyczny; autor kompozycji „Concertino quasi una fantasia”, „Kołysanka”, „Żurawie”.

  • Premiera filmu Jana Rybkowskiego „Autobus odjeżdża 6:20”.

  • Tadeusz Janczar (C), Mieczysław Stoor (L) i Andrzej Kozak (P) w filmie Aleksandra Forda "Piątka z ulicy Barskiej". Fot. PAP/CAF

    Premiera filmu „Piątka z ulicy Barskiej” w reżyserii Aleksandra Forda.

  • Ludwik Hirszfeld. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    We Wrocławiu zmarł Ludwik Hirszfeld – lekarz, mikrobiolog i immunolog, twórca polskiej szkoły immunologicznej oraz nowej dziedziny nauki – seroantropologii; odkrył prawa dziedziczenia grupy krwi i wprowadził ich oznaczenia jako 0, A, B i AB przyjęte na całym świecie w 1928 r.; oznaczył czynnik Rh.

  • Piotr Łazarkiewicz. Fot. PAP/B. Ostrowska

    W Cieplicach Śląskich urodził się Piotr Łazarkiewicz, reżyser, aktor, scenarzysta, producent filmowy, reżyser m.in. filmów: „Fala – Jarocin ‘85”, „Kocham kino”, „Pora na czarownice”.

  • Występ Studenckiego Teatru Satyryków - m.in. Jacek Fedorowicz (2L), Zofia Merle (C), Stanisław Tym (2P), Ryszard Pracz (1P). Warszawa, lata 60. Fot. PAP/Reprodukcja/J. Grelowski

    W Warszawie powstał Studencki Teatr Satyryków.

  • Stanowisko szefa KGB (Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego), utworzonego w marcu 1954 r., objął gen. Iwan Sierow; odpowiedzialny m.in. za deportacje obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego w latach 1939–1941 oraz brutalne zwalczanie i rozbicie struktur Armii Krajowej oraz Polskiego Państwa Podziemnego.

  • Stanisław Ligoń. Fot. NAC

    W Katowicach zmarł Stanisław Ligoń, pisarz, działacz kulturalny, artysta; dyrektor Polskiego Radia w Katowicach w latach 1934–1939.

  • Józef Cyrankiewicz. Fot. PAP/CAF

    Józef Cyrankiewicz po raz drugi objął stanowisko premiera rządu – sprawował je do 1970 roku.

  • Wacław Komarnicki. Fot. NAC

    W Londynie zmarł Wacław Komarnicki, polityk, prawnik, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego, poseł na Sejm II RP, więzień obozu NKWD w Griazowcu, od 1942 roku minister sprawiedliwości w rzędzie Władysława Sikorskiego, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

  • W pożarze w kopalni węgla kamiennego „Barbara-Wyzwolenie” w Chorzowie zginęło 82 górników.

  • Leon Schiller. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie zmarł Leon Schiller, reżyser, krytyk i teoretyk teatru, autor scenariuszy teatralnych i radiowych, twórca idei polskiego teatru monumentalnego.

  • Piotr Gliński. Fot. PAP/L. Szymański

    W Warszawie urodził się Piotr Gliński, socjolog kultury i społeczeństwa obywatelskiego; w latach 2005–2011 przewodniczący Polskiego Towarzystwa Socjologicznego; w 2012 r. powołany przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego na członka Narodowej Rady Rozwoju; w wyborach parlamentarnych w 2015 r. zdobył mandat poselski z okręgu łódzkiego z list PiS; wicepremier oraz minister kultury i dziedzictwa narodowego w latach 2015-23.

  • Leszek Wójtowicz. Fot. PAP/G. Jakubowski

    W Poznaniu urodził się Leszek Wójtowicz, poeta, pieśniarz, kompozytor.

  • Premiera filmu „Celuloza” w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.

  • Teatr Komedia w Warszawie, 1957 r. - sztuka "Jim i Jill". Od lewej: Alina Dzierzbicka (Lady Lancaster), Ryszard Kierczyński (Sir George Lancaster), Danuta Guzińska (Gość na balu), Mieczysław Kulczewski (Gośc na balu), Stanisława Górzyńska (Gość na balu), Barbara Krafftówna (Jill, córka milionera Henry'ego Kempa), Bogdan Kamiński (Gość na balu) i Kazimierz Dembowski (Henry Kemp, milioner). Fot. NAC

    Rozpoczął działalność warszawski Teatr Komedia.

  • Występ Studenckiego Teatru Satyryków - m.in. Jacek Fedorowicz (2L), Zofia Merle (C), Stanisław Tym (2P), Ryszard Pracz (1P). Warszawa, lata 60. Fot. PAP/Reprodukcja/J. Grelowski

    Programem „To idzie młodość” zainaugurował w Warszawie działalność Studencki Teatr Satyryków.

  • UNESCO - Organizacja Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury. Fot. PAP/EPA

    W Hadze zawarto konwencję dotyczącą ochrony dóbr kulturalnych w czasie konfliktów zbrojnych.

  • Jan Frycz. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Krakowie urodził się Jan Frycz, aktor; występował w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie i Starym Teatrze, obecnie w zespole Teatru Narodowego w Warszawie; zagrał m.in. w filmach „Pożegnanie jesieni”, „Zwolnieni z życia”, „Dwa księżyce”, „Dama kameliowa”, „Pestka”, „Egoiści”, „Tam i z powrotem”, „Pornografia”, „Pręgi”, „Nigdy w życiu!”, „Komornik”, a także w serialu „Tajemnica twierdzy szyfrów”.

  • Janusz Stokłosa. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Rabce urodził się Janusz Stokłosa, kompozytor, muzyk.

  • Cezary Morawski. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Szczecinie urodził się Cezary Morawski, aktor, pedagog, związany m.in. z warszawskimi teatrami Współczesnym i Powszechnym; zagrał w filmach „Akcja pod Arsenałem”, „Constans”, „Z dalekiego kraju”, „Dziecinne pytania”, a także w serialu „M jak miłość”; w latach 2016–2018 dyrektor Teatru Polskiego we Wrocławiu.

  • Ludwik Dorn. Fot. PAP/P. Rybarczyk

    W Warszawie urodził się Ludwik Dorn, działacz opozycji antykomunistycznej, wicepremier oraz minister spraw wewnętrznych i administracji w latach 2005–2007; marszałek Sejmu (2007); poseł w latach 1997–2015.

  • Mecz Peru - Polska podczas piłkarskich MŚ '78 w Argentynie. Władysław Żmuda (P) walczy o piłkę z La Rosa (2P). Polska wygrała 1:0. Mendoza, 18.06.1978. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    W Lublinie urodził się Władysław Żmuda, piłkarz, reprezentant Polski, czterokrotny uczestnik mistrzostw świata w piłce nożnej: w 1974 r. w RFN – trzecie miejsce, w 1978 r. w Argentynie, w 1982 r. w Hiszpanii – ponownie trzecie miejsce oraz w 1986 r. w Meksyku; srebrny medalista igrzysk olimpijskich w Montrealu (1976); trener piłkarski.

  • Magdalena Łazarkiewicz. Fot. PAP/R. Guz

    W Warszawie urodziła się Magdalena Łazarkiewicz, reżyserka, scenarzystka.

  • Stanisław Cat-Mackiewicz. Źródło: NAC

    Stanisław Cat-Mackiewicz został premierem rządu emigracyjnego.

  • Antonina Krzysztoń. Fot. PAP/G.Jakubowski

    Urodziła się Antonina Krzysztoń, piosenkarka, kompozytorka i autorka tekstów.

  • Andrzej Lepper. 1992 r. Fot. PAP/CAF/Wójcik

    W Stowięcinie w powiecie słupskim urodził się Andrzej Lepper, rolnik, działacz związkowy, polityk; założył Związek Zawodowy Rolnictwa Samoobrona (1992), a następnie partię polityczną Samoobrona RP, której był przewodniczącym; poseł na Sejm w latach 2001–2007; wicemarszałek Sejmu (2001, 2005–2006); wicepremier i minister rolnictwa (2006–2007); 5 sierpnia 2011 r. został znaleziony martwy w warszawskiej siedzibie Samoobrony.

  • Marcin Troński. Fot. PAP/StrefaGwiazd/M. Kmieciński

    W Warszawie urodził się Marcin Troński, aktor, występował m.in. w warszawskim Teatrze Współczesnym, a następnie w Teatrze Dramatycznym; znany m.in. z serialu „Kanclerz”, w którym zagrał rolę hetmana Jana Zamoyskiego.

  • W Bazylei powstała UEFA (Union of European Football Associations) – Unia Europejskich Związków Piłkarskich.

  • Jan Wołek. Fot. PAP/M. Marek

    W Warszawie urodził się Jan Wołek – malarz, poeta, pisarz i pieśniarz, laureat Studenckiego Festiwalu Piosenki w Krakowie i Festiwalu Artystycznego Młodzieży Akademickiej FAMA; związany z Kazimierzem Dolnym nad Wisłą, gdzie maluje obrazy.

  • Janusz Kusociński. Fot. NAC

    W Warszawie rozegrano I Memoriał Janusza Kusocińskiego.

  • W Iwaniskach urodził się Andrzej Poniedzielski, poeta, felietonista, autor tekstów piosenek.

  • Grzegorz Skawiński. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Mławie urodził się Grzegorz Skawiński, gitarzysta, wokalista, kompozytor, autor tekstów, producent muzyczny; frontman zespołu Kombi.

  • W podkrakowskiej Hucie im. Lenina dokonano pierwszego spustu surówki.

  • Władze komunistyczne zlikwidowały Wydziały Teologii Katolickiej na Uniwersytecie Warszawskim i na Uniwersytecie Jagiellońskim, powołując w Warszawie Akademię Teologii Katolickiej oraz Chrześcijańską Akademię Teologiczną.

  • Decyzja o budowie w Warszawie stadionu dla 100 tys. widzów (Stadion X-lecia).

  • W Toruniu urodził się Janusz Leon Wiśniewski, naukowiec, pisarz; autor powieści „Samotność w sieci”.

  • O. Maciej Zięba. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Wrocławiu urodził się Maciej Zięba, dominikanin, teolog, filozof, publicysta; w okresie PRL działacz opozycji, wiceprezes wrocławskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, członek NSZZ „Solidarność”; w latach 1998–2006 prowincjał polskiej prowincji dominikanów; dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku (2007–2010).

  • W Warszawie urodził się Jacek Skubikowski, wokalista, gitarzysta, kompozytor i autor tekstów piosenek.

  • Józef Światło. Fot. IPN

    Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa i Głos Ameryki rozpoczęły nadawanie relacji Józefa Światły, byłego wicedyrektora X Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, który uciekł na Zachód.

  • W Jaworznie urodziła się Barbara Trzetrzelewska, wokalistka, wykonująca utwory łączące w sobie jazz, pop i brzmienia latynoskie.

  • W Zakopanem urodził się Ryszard Gajewski, himalaista, współautor wraz z Maciejem Berbeką pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Manaslu (12.01.1984).

  • W Zakopanem urodził się Maciej Berbeka, himalaista, zdobywca pięciu ośmiotysięczników; zaginął na stokach Broad Peak w Karakorum, po pierwszym zimowym wejściu na jego wierzchołek 5 marca 2013 r.

  • Gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer. Fot. NAC

    W Toronto zmarł gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, współzałożyciel polskiego harcerstwa, oficer Legionów Polskich, generał WP.

  • W Szczecinie urodził się Jan Jurewicz, aktor; wystąpił m.in. w filmach „Pokłosie”, „Siekierezada”.

  • Podpisano tzw. Układy Paryskie; zgodnie z ich postanowieniami zniesiony został status okupacyjny RFN, która uzyskała suwerenność oraz została zaproszona do NATO; utworzono także Unię Zachodnioeuropejską (UZE) – organizację polityczno-obronną.

  • W Warszawie urodziła się Laura Łącz, aktorka Teatru Polskiego w Warszawie. Grała m.in. w filmach: „Kamienne tablice”, „Moja wojna, moja miłość”, „Polonia Restituta”, „Latawiec”, „Krab i Joanna”, „Filip z konopi”, „Układ krążenia”.

  • W Polsce utworzono parki narodowe: Tatrzański, Babiogórski, Pieniński.

  • W Yffiniac w Bretanii urodził się Bernard Hinault, jeden z najsławniejszych francuskich kolarzy, pięciokrotny triumfator wyścigu Tour de France, trzykrotny zwycięzca Giro d'Italia; mistrz świata z 1980 r.

  • W Białogardzie urodził się Aleksander Kwaśniewski, członek PZPR (1977–1990), redaktor naczelny „Itd” i „Sztandaru Młodych”; minister ds. młodzieży (1985–1987); współtwórca Okrągłego Stołu; przewodniczący Rady Naczelnej SdRP (1990–1995), poseł i przewodniczący klubu parlamentarnego SLD (1991–1995), przewodniczący komisji konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego (1993–1995); prezydent RP w latach 1995–2005.

  • Zmarł Tadeusz Banachiewicz, astronom i matematyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  • W Warszawie rozpoczęła działalność Akademia Teologii Katolickiej; obecnie Uniwersytet im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

  • W Sarajewie urodził się Emir Kusturica, reżyser, autor filmów „Ojciec w podróży służbowej” – Złota Palma w Cannes (1985); „Czas Cyganów”, „Arizona Dream” i „Underground” – Złota Palma w Cannes (1995).

  • Władysław Frasyniuk. Fot. PAP/A. Warżawa

    We Wrocławiu urodził się Władysław Frasyniuk, działacz opozycji demokratycznej, członek MKZ NSZZ „S”, przewodniczący Zarządu Regionu Dolny Śląsk (1981), członek Krajowej Komisji Porozumiewawczej, a następnie Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „S”; w czasie stanu wojennego w TKK, aresztowany i więziony przez władze komunistyczne; od 1986 r. w Tymczasowej Radzie NSZZ „S”; od 1987 r. w Krajowej Komisji Wykonawczej; uczestnik Okrągłego Stołu; współzałożyciel ROAD (1990); wiceprzewodniczący UD (1991–1994); przewodniczący UD (2002–2005); przewodniczący PD (2005–2006), poseł na Sejm (1991–2001); przedsiębiorca.

  • W moskiewskim więzieniu na Butyrkach rozstrzelany został gen. Jonas Žemaitis, oficer sztabu generalnego litewskiej armii, od 1945 r. do 1951 r. na czele antysowieckiej partyzantki na Litwie.

  • Zbigniew Bujak. Fot. PAP/T. Walczak

    W Łopusznie urodził się Zbigniew Bujak, działacz NSZZ „S”, przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego Mazowsze, od 1981 r. przewodniczący Zarządu Regionu Mazowsze; członek prezydiów Krajowej Komisji Porozumiewawczej i Komisji Krajowej; po wprowadzeniu stanu wojennego w podziemnej TKK; aresztowany przez SB w 1986 r.; zwolniony na mocy amnestii; od 1986 r. w Tymczasowej Radzie NSZZ „S” przy Lechu Wałęsie; członek Klubu Obywatelskiego (1988–1990); uczestnik Okrągłego Stołu; współzałożyciel (1992) i wiceprzewodniczący Unii Pracy; poseł na Sejm (1991–1997); prezes Głównego Urzędu Ceł (1999–2001).

  • W Minneapolis urodził się Joel Coen, scenarzysta, reżyser i producent filmowy, tworzący wspólnie z bratem Ethanem; bracia Coen są autorami filmów „Barton Fink” – Złota Palma w Cannes (1991), „Fargo”, „Big Lebowski”, „To nie jest kraj dla starych ludzi” – cztery Oscary (2007) oraz "Co jest grane, Davis?".

  • Zmarł Arka Bożek, polski działacz na Opolszczyźnie, uczestnik Powstań Śląskich; w czasie II wojny światowej członek Rady Narodowej RP; wicewojewoda śląsko-dąbrowski (1945–1950); działacz PSL, a następnie ZSL; poseł do KRN i Sejmu Ustawodawczego (1947–1952).

  • W Krakowie urodził się Zdzisław Kapka, piłkarz, srebrny medalista Mistrzostw Świata w 1974 roku.

  • Na mocy dekretu Rady Państwa zlikwidowano Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. W jego miejsce utworzono Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego.

  • Z miejsca odosobnienia zwolniony został Władysław Gomułka; działacz komunistyczny; od 1943 r. przywódca PPR; w latach 1944–1949 wicepremier, minister Ziem Odzyskanych (1945–1949); oskarżony o tzw. odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne i usunięty ze stanowiska sekretarza PPR; w 1951 r. zatrzymany.

  • Zofia Nałkowska. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Warszawie zmarła Zofia Nałkowska, pisarka, publicystka; autorka „Granicy” i „Medalionów” oraz prowadzonych przez ponad pół wieku „Dzienników”.

  • W Łodzi urodził się Tomasz Mędrzak, aktor, reżyser teatralny; wystąpił m.in. w filmach „W pustyni i w puszczy” Władysława Ślesickiego oraz serialu „Dom” Jana Łomnickiego.

  • Ludwik Solski. Fot.PAP

    W Krakowie zmarł Ludwik Solski, aktor, reżyser, dyrektor Teatru Miejskiego w Krakowie (1905–1913) oraz Teatru Narodowego w Warszawie (1931–1932 i 1936–1938).

  • W Fort Lauderdale na Florydzie urodziła się Chris Evert-Lloyd, tenisistka; 18-krotnie zwyciężała w turniejach Wielkiego Szlema, w tym trzykrotnie wygrywała Wimbledon (1974, 1976, 1981).

  • W Aberdeen urodziła się Annie Lennox, piosenkarka, wokalistka zespołu Eurythmics.

  • W Krakowie zmarł Wincenty Lustosławski, filozof, działacz polityczny i społeczny, prekursor ruchów abstynenckich i propagator jogi.

  • W Mount Vernon w stanie Nowy Jork urodził się Denzel Washington, aktor, dwukrotnie nagradzany Oscarem, za role w filmach „Chwała” (1990) i „Dzień próby” (2001); znany również z „Raportu Pelikana”, „Karmazynowego przypływu”, „Malcolma X” i „Huraganu”.

  • W Warszawie zmarł Tadeusz Trepkowski, plastyk, wybitny twórca polskiej szkoły plakatu powojennego.