> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz dat

1954

  • W Poznaniu urodziła się Daria Trafankowska, aktorka teatralna i filmowa, znana m.in. z ról w filmach „Zdjęcia próbne”, „Bołdyn”, seriali „Polskie drogi” i „Na dobre i na złe”.

  • Zlikwidowane zostało więzienie na lubelskim Zamku. Istniało od 1831 roku i przez kolejne władze zaborcze i polskie wykorzystywane było do przetrzymywania głownie więźniów politycznych.

  • Gen. Nikodem Sulik. Fot. NAC

    W Londynie zmarł gen. Nikodem Sulik, dowódca 5. Kresowej Dywizji Piechoty 2. Korpusu Polskiego, walczącej m.in. pod Monte Cassino.

  • Reżyser Leon Buczkowski na planie filmu „Przygoda na Mariensztacie”. Fot. PAP/CAF

    Premiera pierwszego pełnometrażowego kolorowego filmu polskiego "Przygoda na Mariensztacie" w reżyserii Leonarda Buczkowskiego.

  • Prof. Eugeniusz Romer. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł prof. Eugeniusz Romer, geograf, twórca nowoczesnej kartografii polskiej.

  • W Warszawie zmarł Jan Maklakiewicz, kompozytor, pedagog, dyrygent chórów, organista i publicysta muzyczny; autor kompozycji „Concertino quasi una fantasia”, „Kołysanka”, „Żurawie”.

  • Premiera filmu „Piątka z ulicy Barskiej” w reżyserii Aleksandra Forda.

  • Premiera filmu Jana Rybkowskiego „Autobus odjeżdża 6:20”.

  • Premiera filmu „Piątka z ulicy Barskiej” w reżyserii Aleksandra Forda.

  • Ludwik Hirszfeld. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    We Wrocławiu zmarł Ludwik Hirszfeld – lekarz, mikrobiolog i immunolog, twórca polskiej szkoły immunologicznej oraz nowej dziedziny nauki – seroantropologii; odkrył prawa dziedziczenia grupy krwi i wprowadził ich oznaczenia jako 0, A, B i AB przyjęte na całym świecie w 1928 r.; oznaczył czynnik Rh.

  • Występ Studenckiego Teatru Satyryków - m.in. Jacek Fedorowicz (2L), Zofia Merle (C), Stanisław Tym (2P), Ryszard Pracz (1P). Warszawa, lata 60. Fot. PAP/Reprodukcja/J. Grelowski

    W Warszawie powstał Studencki Teatr Satyryków.

  • Stanowisko szefa KGB (Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego), utworzonego w marcu 1954 r., objął gen. Iwan Sierow; odpowiedzialny m.in. za deportacje obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego w latach 1939-1941 oraz brutalne zwalczanie i rozbicie struktur Armii Krajowej oraz Polskiego Państwa Podziemnego.

  • W Cieplicach Śląskich urodził się Piotr Łazarkiewicz, reżyser, aktor, scenarzysta, producent filmowy, reżyser m.in. filmów: „Fala – Jarocin ‘85”, „Kocham kino”, „Pora na czarownice”.

  • W Katowicach zmarł Stanisław Ligoń, pisarz, działacz kulturalny, artysta; dyrektor Polskiego Radia w Katowicach w latach 1934-1939.

  • Józef Cyrankiewicz po raz drugi objął stanowisko premiera rządu – sprawował je do 1970 roku.

  • W Londynie zmarł Wacław Komarnicki, polityk, prawnik, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego, poseł na Sejm II RP, więzień obozu NKWD w Griazowcu, od 1942 roku minister sprawiedliwości w rzędzie Władysława Sikorskiego, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

  • W pożarze w kopalni węgla kamiennego „Barbara-Wyzwolenie” w Chorzowie 82 zginęło górników. 

  • Leon Schiller. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie zmarł Leon Schiller, reżyser, krytyk i teoretyk teatru, autor scenariuszy teatralnych i radiowych, twórca idei polskiego teatru monumentalnego.

  • Piotr Gliński. Fot. PAP/L. Szymański

    W Warszawie urodził się Piotr Gliński, socjolog kultury i społeczeństwa obywatelskiego; w latach 2005–2011 przewodniczący Polskiego Towarzystwa Socjologicznego; w 2012 r. powołany przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego na członka Narodowej Rady Rozwoju; w wyborach parlamentarnych w 2015 r. zdobył mandat poselski z okręgu łódzkiego z list PiS; wicepremier oraz minister kultury i dziedzictwa narodowego. 

  • Premiera filmu „Celuloza” w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.

  • Leszek Wójtowicz. Fot. PAP/G. Jakubowski

    W Poznaniu urodził się Leszek Wójtowicz, poeta, pieśniarz, kompozytor.

  • Rozpoczął działalność warszawski Teatr Komedia.

  • Występ Studenckiego Teatru Satyryków - m.in. Jacek Fedorowicz (2L), Zofia Merle (C), Stanisław Tym (2P), Ryszard Pracz (1P). Warszawa, lata 60. Fot. PAP/Reprodukcja/J. Grelowski

    Programem „To idzie młodość” zainaugurował w Warszawie działalność Studencki Teatr Satyryków.

  • W Hadze zawarto konwencję dotyczącą ochrony dóbr kulturalnych w czasie konfliktów zbrojnych.

  • W Rabce urodził się Janusz Stokłosa, kompozytor, muzyk.

  • Jan Frycz. Fot. PAP/B. Zborowski

    W Krakowie urodził się Jan Frycz, aktor; występował w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie i Starym Teatrze, obecnie w zespole Teatru Narodowego w Warszawie; zagrał m.in. w filmach „Pożegnanie jesieni”, „Zwolnieni z życia”, „Dwa księżyce”, „Dama kameliowa”, „Pestka”, „Egoiści”, „Tam i z powrotem”, „Pornografia”, „Pręgi”, „Nigdy w życiu!”, „Komornik”, a także w serialu „Tajemnica twierdzy szyfrów”.

  • Cezary Morawski. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Szczecinie urodził się Cezary Morawski, aktor, pedagog, związany m.in. z warszawskimi teatrami Współczesnym i Powszechnym; zagrał w filmach „Akcja pod Arsenałem”, „Constans”, „Z dalekiego kraju”, „Dziecinne pytania”, a także w serialu „M jak miłość”; w latach 2016–2018 dyrektor Teatru Polskiego we Wrocławiu.

  • W Warszawie urodził się Ludwik Dorn, działacz opozycji antykomunistycznej, wicepremier oraz minister spraw wewnętrznych i administracji w latach 2005–2007; marszałek Sejmu (2007); poseł w latach 1997–2015.

  • W Warszawie urodziła się Magdalena Łazarkiewicz, reżyserka, scenarzystka.

  • W Lublinie urodził się Władysław Żmuda, piłkarz, reprezentant Polski, czterokrotny uczestnik mistrzostw świata w piłce nożnej: w 1974 r. w RFN – trzecie miejsce, w 1978 r. w Argentynie, w 1982 r. w Hiszpanii – ponownie trzecie miejsce oraz w 1986 r. w Meksyku; srebrny medalista igrzysk olimpijskich w Montrealu (1976); trener piłkarski.

  • Stanisław Cat-Mackiewicz. Źródło: NAC

    Stanisław Cat-Mackiewicz został premierem rządu emigracyjnego.

  • W Warszawie urodził się Marcin Troński, aktor, występował m.in. w warszawskim Teatrze Współczesnym, a następnie w Teatrze Dramatycznym; znany m.in. z serialu „Kanclerz”, w którym zagrał rolę hetmana Jana Zamoyskiego.

  • W Stowięcinie w powiecie słupskim urodził się Andrzej Lepper, rolnik, działacz związkowy, polityk; założył Związek Zawodowy Rolnictwa Samoobrona (1992), a następnie partię polityczną Samoobrona RP, której był przewodniczącym; poseł na Sejm w latach 2001–2007; wicemarszałek Sejmu (2001, 2005–2006); wicepremier i minister rolnictwa (2006–2007); 5 sierpnia 2011 r. został znaleziony martwy w warszawskiej siedzibie Samoobrony.

  • Antonina Krzysztoń. Fot. PAP/G.Jakubowski

    Urodziła się Antonina Krzysztoń, piosenkarka, kompozytorka i autorka tekstów.

  • W Bazylei powstała UEFA (Union of European Football Associations) – Unia Europejskich Związków Piłkarskich.

  • W Warszawie urodził się Jan Wołek – malarz, poeta, pisarz i pieśniarz, laureat Studenckiego Festiwalu Piosenki w Krakowie i Festiwalu Artystycznego Młodzieży Akademickiej FAMA; związany z Kazimierzem Dolnym nad Wisłą, gdzie maluje obrazy.

  • W Warszawie rozegrano I Memoriał Janusza Kusocińskiego.

  • W Iwaniskach urodził się Andrzej Poniedzielski, poeta, felietonista, autor tekstów piosenek.

  • Grzegorz Skawiński. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Mławie urodził się Grzegorz Skawiński, gitarzysta, wokalista, kompozytor, autor tekstów, producent muzyczny; frontman zespołu Kombi.

  • Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec Angela Merkel. Fot. PAP/P. Supernak

    W Hamburgu urodziła się Angela Merkel, niemiecka polityk, kanclerz Niemiec od 2005 r.

  • W podkrakowskiej Hucie im. Lenina dokonano pierwszego spustu surówki.

  • Władze komunistyczne zlikwidowały Wydziały Teologii Katolickiej na Uniwersytecie Warszawskim i na Uniwersytecie Jagiellońskim, powołując w Warszawie Akademię Teologii Katolickiej oraz Chrześcijańską Akademię Teologiczną.

  • Decyzja o budowie w Warszawie stadionu dla 100 tys. widzów (Stadion X-lecia).

  • W Toruniu urodził się Janusz Leon Wiśniewski, naukowiec, pisarz; autor powieści „Samotność w sieci”.

  • O. Maciej Zięba. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Wrocławiu urodził się Maciej Zięba, dominikanin, teolog, filozof, publicysta; w okresie PRL działacz opozycji, wiceprezes wrocławskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, członek NSZZ „Solidarność”; w latach 1998–2006 prowincjał polskiej prowincji dominikanów; dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku (2007–2010).

  • W Warszawie urodził się Jacek Skubikowski, wokalista, gitarzysta, kompozytor i autor tekstów piosenek.

  • Józef Światło. Fot. IPN

    Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa i Głos Ameryki rozpoczęły nadawanie relacji Józefa Światły, byłego wicedyrektora X Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, który uciekł na Zachód.

  • W Jaworznie urodziła się Barbara Trzetrzelewska, wokalistka, wykonująca utwory łączące w sobie jazz, pop i brzmienia latynoskie.

  • W Zakopanem urodził się Ryszard Gajewski, himalaista, współautor wraz z Maciejem Berbeką pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Manaslu (12.01.1984).

  • W Zakopanem urodził się Maciej Berbeka, himalaista, zdobywca pięciu ośmiotysięczników; zaginął na stokach Broad Peak w Karakorum, po pierwszym zimowym wejściu na jego wierzchołek 5 marca 2013 r.

  • Gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer. Fot. NAC

    W Toronto zmarł gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, współzałożyciel polskiego harcerstwa, oficer Legionów Polskich, generał WP.

  • W Szczecinie urodził się Jan Jurewicz, aktor; wystąpił m.in. w filmach „Pokłosie”, „Siekierezada”.

  • Podpisano tzw. Układy Paryskie; zgodnie z ich postanowieniami zniesiony został status okupacyjny RFN, która uzyskała suwerenność oraz została zaproszona do NATO; utworzono także Unię Zachodnioeuropejską (UZE) – organizację polityczno-obronną.

  • W Warszawie urodziła się Laura Łącz, aktorka.

  • W Polsce utworzono parki narodowe: Tatrzański, Babiogórski, Pieniński.

  • W Yffiniac w Bretanii urodził się Bernard Hinault, jeden z najsławniejszych francuskich kolarzy, pięciokrotny triumfator wyścigu Tour de France, trzykrotny zwycięzca Giro d'Italia; mistrz świata z 1980 r.

  • W Białogardzie urodził się Aleksander Kwaśniewski, członek PZPR (1977–1990), redaktor naczelny „Itd” i „Sztandaru Młodych”; minister ds. młodzieży (1985–1987); współtwórca Okrągłego Stołu; przewodniczący Rady Naczelnej SdRP (1990–1995), poseł i przewodniczący klubu parlamentarnego SLD (1991–1995), przewodniczący komisji konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego (1993–1995); prezydent RP w latach 1995–2005.

  • W Warszawie rozpoczęła działalność Akademia Teologii Katolickiej; obecnie Uniwersytet im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

  • W Sarajewie urodził się Emir Kusturica, reżyser, autor filmów „Ojciec w podróży służbowej” – Złota Palma w Cannes (1985); „Czas Cyganów”, „Arizona Dream” i „Underground” – Złota Palma w Cannes (1995).

  • Władysław Frasyniuk. Fot. PAP/A. Warżawa

    We Wrocławiu urodził się Władysław Frasyniuk, działacz opozycji demokratycznej, członek MKZ NSZZ "S", przewodniczący Zarządu Regionu Dolny Śląsk (1981), członek Krajowej Komisji Porozumiewawczej, a następnie Prezydium Komisji Krajowej NSZZ "S"; w czasie stanu wojennego w TKK, aresztowany i więziony przez władze komunistyczne; od 1986 r. w Tymczasowej Radzie NSZZ "S"; od 1987 r. w Krajowej Komisji Wykonawczej; uczestnik Okrągłego Stołu; współzałożyciel ROAD (1990); wiceprzewodniczący UD (1991-1994); przewodniczący UD (2002-2005); przewodniczący PD (2005-2006), poseł na Sejm (1991-2001); przedsiębiorca.

  • W moskiewskim więzieniu na Butyrkach rozstrzelany został gen. Jonas Žemaitis, oficer sztabu generalnego litewskiej armii, od 1945 r. do 1951 r. na czele antysowieckiej partyzantki na Litwie.

  • Zmarł Arka Bożek, polski działacz na Opolszczyźnie, uczestnik powstań śląskich; w czasie II wojny światowej członek Rady Narodowej RP; wicewojewoda śląsko-dąbrowski (1945-1950); działacz PSL, a następnie ZSL; poseł do KRN i Sejmu Ustawodawczego (1947-1952).

  • Zbigniew Bujak. Fot. PAP/T. Walczak

    W Łopusznie urodził się Zbigniew Bujak, działacz NSZZ "S", przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego Mazowsze, od 1981 r. przewodniczący Zarządu Regionu Mazowsze; członek prezydiów Krajowej Komisji Porozumiewawczej i Komisji Krajowej; po wprowadzeniu stanu wojennego w podziemnej TKK; aresztowany przez SB w 1986 r.; zwolniony na mocy amnestii; od 1986 r. w Tymczasowej Radzie NSZZ "S" przy Lechu Wałęsie; członek Klubu Obywatelskiego (1988-1990); uczestnik Okrągłego Stołu; współzałożyciel (1992) i wiceprzewodniczący Unii Pracy; poseł na Sejm (1991-1997); prezes Głównego Urzędu Ceł (1999-2001).

  • W Minneapolis urodził się Joel Coen, scenarzysta, reżyser i producent filmowy, tworzący wspólnie z bratem Ethanem; bracia Coen są autorami filmów „Barton Fink” – Złota Palma w Cannes (1991), „Fargo”, „Big Lebowski”, „To nie jest kraj dla starych ludzi” – cztery Oscary (2007) oraz "Co jest grane, Davis?".

  • Na mocy dekretu Rady Państwa zlikwidowano Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. W jego miejsce utworzono Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego.

  • W Krakowie urodził się Zdzisław Kapka, piłkarz, srebrny medalista Mistrzostw Świata w 1974 roku.

  • W Redange-sur-Attert w Luksemburgu urodził się Jean-Claude Juncker, działacz Partii Chrześcijańsko-Społecznej, prawnik; premier Wielkiego Księstwa Luksemburga w latach 1995-2013; od 2005 do 2013 r. przewodniczył tzw. eurogrupie, czyli spotkaniom unijnych krajów mających wspólną walutę; od listopada 2014 r. przewodniczący Komisji Europejskiej.

  • Z więzienia zwolniony został Władysław Gomułka; działacz komunistyczny; od 1943 r. przywódca PPR; w latach 1944-1949 wicepremier, minister Ziem Odzyskanych (1945-1949); oskarżony o tzw. odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne i usunięty ze stanowiska sekretarza PPR; w 1951 r. zatrzymany.

  • Zofia Nałkowska. Fot. PAP/reprodukcja

    W Warszawie zmarła Zofia Nałkowska, pisarka, publicystka; autorka "Granicy" i "Medalionów" oraz prowadzonych przez ponad pół wieku "Dzienników".

  • Tomasz Mędrzak. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Łodzi urodził się Tomasz Mędrzak, aktor, reżyser teatralny; wystąpił m.in. w filmach „W pustyni i w puszczy” Władysława Ślesickiego oraz serialu „Dom” Jana Łomnickiego.

  • Ludwik Solski. Fot.PAP

    W Krakowie zmarł Ludwik Solski, aktor, reżyser, dyrektor Teatru Miejskiego w Krakowie (1905-1913) oraz Teatru Narodowego w Warszawie (1931-1932 i 1936-1938).

  • W Fort Lauderdale na Florydzie urodziła się Chris Evert-Lloyd, tenisistka; 18-krotnie zwyciężała w turniejach Wielkiego Szlema, w tym trzykrotnie wygrywała Wimbledon (1974, 1976, 1981).

  • W Aberdeen urodziła się Annie Lennox, piosenkarka, wokalistka zespołu Eurythmics.

  • W Krakowie zmarł Wincenty Lustosławski, filozof, działacz polityczny społeczny, prekursor ruchów abstynenckich i propagator jogi.

  • W Mount Vernon w stanie Nowy Jork urodził się Denzel Washington, aktor, dwukrotnie nagradzany Oscarem, za role w filmach „Chwała” (1990) i „Dzień próby” (2001); znany również z „Raportu Pelikana”, „Karmazynowego przypływu”, „Malcolma X” i „Huraganu”.

  • W Warszawie zmarł Tadeusz Trepkowski, plastyk, wybitny twórca polskiej szkoły plakatu powojennego.