Dzieje.pl - Portal Historyczny

15 lutego

  • Irena Sendler. Źródło: Wikimedia Commons

    1910
    / 109 LAT

    W Otwocku urodziła się Irena Sendlerowa, działaczka społeczna, w czasie niemieckiej okupacji szefowa wydziału dziecięcego Rady Pomocy Żydom „Żegota”; uratowała setki dzieci żydowskich, wywożąc je z warszawskiego getta i ukrywając w polskich rodzinach, sierocińcach oraz klasztorach; odznaczona medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

  • Manifestacja przed siedzibą pierwszego rządu w niepodległej Polsce – Warszawa, 14 listopada 1918 r. Fot. CAW

    1989
    / 30 LAT

    Sejm przyjął ustawę o ustanowieniu 11 listopada Narodowego Święta Niepodległości.

  • 2014
    / 5 LAT

    Podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Soczi złote medale dla Polski zdobyli: Zbigniew Bródka w biegu łyżwiarskim na 1500 m i Kamil Stoch w konkursie skoków narciarskich na dużej skoczni. 

  • 2011
    / 8 LAT

    W Niemczech zmarła Karin Stanek, jedna z najpopularniejszych piosenkarek lat 60., znana z przebojów "Jedziemy autostopem" i "Chłopiec z gitarą".

  • Antoni Heda "Szary" podczas otwarcia i poświęcenia Muzeum Pamięci Narodowej w budynku b. więzienia na kieleckim Zamkowym Wzgórzu, w 50. rocznicę rozbicia więzienia UB w Kielcach. 1995 r. Fot. PAP/J. Mazur

    2008
    / 11 LAT

    W Warszawie zmarł Antoni Heda, "Szary", żołnierz ZWZ, AK i WiN, dowódca akcji rozbicia więzień w Starachowicach (1943) i Kielcach (1945), więzień stalinowski, skazany na karę śmierci zamienioną na dożywocie, zwolniony w 1956 roku. 

  • 1994
    / 25 LAT

    W Warszawie zmarł Wacław Korabiewicz, lekarz na „Darze Pomorza”, podróżnik, literat, autor m.in. „Kajakiem do minaretów”, „Eskulapa w Etiopii” i „Rapsodu o głowie hetmana”.

  • 1991
    / 28 LAT

    Podczas spotkania prezydentów Polski - Lecha Wałęsy, Czech – Vaclava Havla i Węgier – Jozsefa Antala, powstała Grupa Wyszehradzka – porozumienie Węgier, Czech i Polski w celu koordynowania działań związanych z reformami ustrojowymi i gospodarczymi oraz kwestiami integracji z Europą.

  • Manifestacja przed siedzibą pierwszego rządu w niepodległej Polsce – Warszawa, 14 listopada 1918 r. Fot. CAW

    1989
    / 30 LAT

    Sejm przyjął ustawę o ustanowieniu 11 listopada Narodowego Święta Niepodległości.

  • 1988
    / 31 LAT

    W Warszawie zmarł Stefan Matyjaszkiewicz, operator filmowy, autor zdjęć do filmów „Ewa chce spać”, „Złoto”, „Jak być kochaną”, „Lalka”, „Kopernik”.

  • 1985
    / 34 LATA

    Premiera filmu „Nadzór” w reżyserii Wiesława Saniewskiego.

  • 1979
    / 40 LAT

    W Buffalo (USA) zmarł Zbigniew Seifert, skrzypek jazzowy.

  • Gmach PKO w Warszawie po wybuchu. Fot. PAP/A. Urbanek

    1979
    / 40 LAT

    W tzw. Rotundzie PKO w Warszawie u zbiegu ul. Marszałkowskiej i Alei Jerozolimskich doszło do tragicznego w skutkach wybuchu gazu. W jego wyniku śmierć poniosło 49 osób, a ponad 110 zostało rannych.  

  • 1971
    / 48 LAT

    Premier Piotr Jaroszewicz ogłosił cofnięcie grudniowych podwyżek cen. Władze poinformowały także o podwyżce najniższych płac. 

  • Rafał Malczewski. Źródło: NAC

    1965
    / 54 LATA

    W Montrealu zmarł Rafał Malczewski, malarz, literat, taternik, syn malarza Jacka Malczewskiego.

  • 1963
    / 56 LAT

    Premiera filmu "Gangsterzy i filantropi" w reżyserii Jerzego Hoffmana i Edwarda Skórzewskiego.

  • 1962
    / 57 LAT

    Sejm uchwalił ustawy o Sądzie Najwyższym i o obywatelstwie polskim, uzyskanie obywatelstwa innego państwa powodowało utratę obywatelstwa polskiego.

  • 1957
    / 62 LATA

    Ukazało się pierwsze wydanie pisma dla dzieci „Miś”.

  • 1951
    / 68 LAT

    W Moskwie podpisano umowę pomiędzy Polską i ZSRS o wymianie obszarów przygranicznych; Polska uzyskała część rejonu drohobyckiego w Bieszczadach (480 km kw.), oddając w zamian stronie sowieckiej analogicznych obszar Lubelszczyzny (Bełz, Krystynopol), na którym znajdowały się złoża gazu ziemnego i węgla kamiennego.

  • Jadwiga Jankowska-Cieślak. Fot. PAP/A. Rybczyński

    1951
    / 68 LAT

    W Gdańsku urodziła się Jadwiga Jankowska-Cieślak, aktorka; wystąpiła m.in. w filmach "Sam na sam", "Trzeba zabić tę miłość", "Stan wewnętrzny", "300 mil do nieba", "Rysa"; nagrodzona Złotą Palmą w Cannes za rolę w węgierskim filmie "Inne spojrzenie" (1982).

  • Scena z filmu „Skarb” w reż. Leonarda Buczkowskiego: aktorzy Alina Janowska i Adolf Dymsza. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    1949
    / 70 LAT

    Premiera filmu „Skarb” Leonarda Buczkowskiego, pierwszej polskiej powojennej komedii.

  • Ruiny klasztoru na Monte Cassino. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    1944
    / 75 LAT

    Początek drugiej bitwy o Monte Cassino, w której wziął udział korpus nowozelandzki oraz jednostki hinduskie; pomimo wsparcia artylerii i lotnictwa, które przed atakiem zrzuciło na wzgórze klasztorne 576 ton bomb, również i to natarcie nie przyniosło powodzenia.

  • Józef Noji. Fot. NAC

    1943
    / 76 LAT

    W niemieckim obozie Auschwitz zamordowany został Józef Noji, lekkoatleta, biegacz długodystansowy, 10-krotny mistrz Polski, uczestnik igrzysk olimpijskich w Berlinie.

  • 1942
    / 77 LAT

    Do niemieckiego obozu Auschwitz dotarł transport Żydów, aresztowanych przez Gestapo w Bytomiu, wszystkich zgładzono tuż po przywiezieniu do obozu; był to początek masowych transportów Żydów do Auschwitz.

  • Szkolenie cichociemnych w Wielkiej Brytanii. Fot. NAC

    1941
    / 78 LAT

    Pierwszy zrzut cichociemnych do Polski: w nocy z 15 na 16 lutego z Wielkiej Brytanii wystartowała brytyjska załoga z trzema polskimi skoczkami na pokładzie, po ponad 11 godz. locie spadochroniarze zostali zrzuceni nie jak planowano pod Włoszczową w Kieleckiem, ale na Śląsku Cieszyńskim pod Skoczowem.

  • Cezary Chlebowski. Fot. PAP/A. Urbanek

    1928
    / 91 LAT

    W Grodźcu pod Będzinem urodził się Cezary Chlebowski, historyk, publicysta, autor m.in. książki "Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie".

  • 1927
    / 92 LATA

    Nadawanie na fali 442 metrów rozpoczęła rozgłośnia Polskiego Radia w Krakowie.

  • 1925
    / 94 LATA

    W Warszawie urodziła się Maria Homerska, aktorka znana m.in. z filmów „Czarne skrzydła”, „Wierna rzeka” i serialu „Noce i dnie”.

  • Józef Haller. Fot. NAC

    1918
    / 101 LAT

    Bunt II Brygady Legionów Polskich pod dowództwem Józefa Hallera wywołany postanowieniami traktatu brzeskiego; przejście frontu pod Rarańczą. 

  • Irena Sendler. Źródło: Wikimedia Commons

    1910
    / 109 LAT

    W Otwocku urodziła się Irena Sendlerowa, działaczka społeczna, w czasie niemieckiej okupacji szefowa wydziału dziecięcego Rady Pomocy Żydom „Żegota”; uratowała setki dzieci żydowskich, wywożąc je z warszawskiego getta i ukrywając w polskich rodzinach, sierocińcach oraz klasztorach; odznaczona medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

  • Warszawska elektrownia Tramwajów Miejskich. Fot. PAP/P. Rybarczyk

    1908
    / 111 LAT

    W Warszawie pomiędzy ulicami Przyokopową i Towarową uruchomiono elektrownię Tramwajów Miejskich; obecnie w jej budynku znajduje się Muzeum Powstania Warszawskiego.

  • Aleksander Dzwonkowski. Źródło: NAC

    1907
    / 112 LAT

    W Petersburgu urodził się Aleksander Dzwonkowski, aktor, odtwórca m.in. ról Felusia Piwko w filmie "Kapelusz pana Anatola" Jana Rybkowskiego, doktora Kadrylla w serialu "Niesamowite przygody Marka Piegusa" i Dyndalskiego w "Zemście" Aleksandra Fredry w reżyserii Jana Świderskiego.

  • 1892
    / 127 LAT

    W Łodzi urodziła się Ida Braunerówna, rzeźbiarka związana z grupą "Jung Idysz", uczennica Oskara Kokoschki, więźniarka niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau.

  • 1884
    / 135 LAT

    W Rzejowicach koło Radomska urodził się Mieczysław Norwid-Neugebauer, współzałożyciel polskiego harcerstwa, oficer Legionów Polskich, generał WP. 

  • 1872
    / 147 LAT

    W Krzemieńczuku na Ukrainie urodził się Konrad Krzyżanowski, malarz. 

  • 1852
    / 167 LAT

    W Warszawie urodził się Samuel Goldflam, internista, neurolog, działacz społeczny.

  • 1848
    / 171 LAT

    W Brzozowie pod Pszczyną zmarł Władysław Wężyk, literat, podróżnik, uczestnik Powstania Listopadowego, autor "Podróży po starożytnym świecie" - opisu podróży po Egipcie, Turcji, Palestynie, Syrii, Grecji i Włoszech. 

  • 1833
    / 186 LAT

    We Lwowie odbyła się prapremiera "Ślubów panieńskich" Aleksandra Fredry.

  • 1828
    / 191 LAT

    W Krakowie urodził się Faustyn Juliusz Cengler, rzeźbiarz, autor licznych nagrobków, część z nich zachowała się na Cmentarzu Powązkowskim.

  • 1827
    / 192 LATA

    W Hrynkiszkach pod Kownem urodził się Polikarp Girsztowt, lekarz, wydawca, chirurg, założyciel i redaktor „Gazety Lekarskiej”, profesor Szkoły Głównej i Uniwersytetu Warszawskiego, uczestnik Powstania Styczniowego.

  • 1807
    / 212 LAT

    W Romanowie na Wołyniu urodził się Ignacy Feliks Dobrzyński, pianista, kompozytor, dyrygent i pedagog. 

  • 1802
    / 217 LAT

    W Żelechowie zmarł Ignacy Wyssogota Zakrzewski, prezydent Warszawy, jeden z organizatorów insurekcji w stolicy w 1794 r.

  • 1801
    / 218 LAT

    W Warszawie zmarł Józef Szymanowski, poeta, krytyk literacki, uczestnik „obiadów czwartkowych” króla Stanisława Augusta, w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej przewodniczący Wydziału Sprawiedliwości Rady Najwyższej Narodowej, autor m.in. „Listów o guście”.

  • 1792
    / 227 LAT

    W Toruniu urodził się Fryderyk Skarbek, ekonomista, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pisarz i publicysta; założył Instytut dla Dzieci Moralnie Zaniedbanych, zorganizował i był pierwszym prezesem Dyrekcji Ubezpieczeń; jako referendarz Rady Stanu Królestwa Polskiego był inicjatorem budowy więzienia przy ul. Pawiej w Warszawie; napisał "Dzieje Księstwa Warszawskiego", był też autorem powieści obyczajowej "Pan Antoni”. 

  • Władysław Jagiełło; miedzioryt, autor: Benoit Farjat (1646-1724) Źródło: BN Polona

    1386
    / 633 LATA

    W katedrze na Wawelu wielki książę litewski Jagiełło wraz z braćmi przyjął chrzest. 

  • 1145
    / 874 LATA

    W czasie walk o Kapitol zginął papież Lucjusz II; jego następcą został opat rzymskiego klasztoru cystersów Bernard Aganelli de Montemago, który przyjął imię Eugeniusza III.

Sonda

Okrągły stół 1989 r. był przede wszystkim:

Wybory
Okrągły stół i transformacja ustrojowa – 30. rocznica

 

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL