Kalendarz historyczny
29 lipca
-
W Cieszynie zmarł Edward Gierek, działacz komunistyczny, który w latach 1970-1980 rządził Polską jako I sekretarz Komitetu Centralnego PZPR. Został odsunięty od władzy na fali solidarnościowych protestów, obwiniony przez swoich następców o wywołanie kryzysu, a w stanie wojennym internowany.
-
We Lwowie urodził się Jacek Bocheński, prozaik, eseista, publicysta, autor książek „Boski Juliusz”, „Nazo poeta”, „Stan po zapaści”; członek polskiego Pen-Clubu, redaktor naczelny kwartalnika „Zapis”.
-
W Warszawie zmarł Tomasz Stańko, jeden z najwybitniejszych muzyków w historii polskiego jazzu, autor około czterdziestu albumów, kompozytor muzyki do kilkudziesięciu filmów, wśród których znalazły się „Pożegnanie z Marią”, „Reich”, „Egzekutor” oraz spektakli teatralnych: „Balladyna”, „Nienasycenie”, „Wyzwolenie”. Jako pierwszy polski artysta został uhonorowany Europejską Nagrodą Jazzową w 2003 r.
-
W Branford w USA zmarł Piotr Wandycz, historyk Europy Środkowej i dziejów dyplomacji.
-
W Oświęcimiu zmarł August Kowalczyk, aktor, reżyser teatralny; więzień niemieckiego obozu Auschwitz, z którego uciekł w 1942 r., żołnierz Armii Krajowej; znany m.in. z ról w serialach „Stawka większa niż życie”, „Chłopi” i „Sekret Enigmy”.
-
W czasie obradującego w Warszawie XIII Plenum KC PZPR gen. Wojciech Jaruzelski, wybrany kilka dni wcześniej na urząd Prezydenta PRL, złożył rezygnację ze stanowiska I sekretarza KC PZPR. Jego następcą został Mieczysław F. Rakowski.
-
Stan wojenny: Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ „Solidarność” powołała Biuro Koordynacyjne za Granicą, którym kierował Jerzy Milewski.
-
Ukazał się komunikat o powstaniu Ruchu Młodej Polski.
-
W Warszawie zmarł Andrzej Bogucki, aktor, reżyser, piosenkarz. Wystąpił m.in. w filmach „Śluby ułańskie”, „Manewry miłosne”, „Sprawa do załatwienia”; wykonawca takich przebojów jak „Czerwony autobus”, „Jak przygoda to tylko w Warszawie”, „Trzej przyjaciele z boiska”, „A mnie jest szkoda lata”.
-
Premiera filmu „Wniebowzięci” w reżyserii Andrzeja Kondratiuka.
-
W Paryżu zmarł Aleksander Wat (właść. Aleksander Chwat), poeta, prozaik, tłumacz; przedstawiciel polskiego futuryzmu; autor „Ja z jednej strony i Ja z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka”, wnikliwą diagnozą komunizmu jest jego „Mój wiek. Pamiętnik mówiony”; redaktor „Miesięcznika Literackiego”.
-
W należącym wtedy do ZSRR Kijowie zmarła Wanda Wasilewska, czołowa działaczka polskiego obozu komunistycznego (na przekór rodzinnej tradycji, bo jej ojciec – socjalista był bliskim współpracownikiem Józefa Piłsudskiego). Zagorzała stalinistka, w stopniu pułkownika agitatorka w Armii Czerwonej. Współtwórczyni armii Berlinga i PKWN. Po wojnie postanowiła nie wracać do Polski, zasiadała w Radzie Najwyższej ZSRR (fasadowym parlamencie).
-
Prymas Stefan Wyszyński poświęcił odbudowaną po wojnie archikatedrę św. Jana Chrzciciela na wrocławskim Ostrowie Tumskim.
-
We Wrocławiu urodziła się Elżbieta Towarnicka, śpiewaczka operowa (sopran).
-
W Bieżuniu urodził się Jerzy Bończak, aktor scen warszawskich, odtwórca roli Krzepickiego w serialu „Kariera Nikodema Dyzmy” i inżyniera Maca w serialu „Alternatywy 4”.
-
W Londynie, po 12-letniej przerwie spowodowanej wybuchem II wojny światowej, rozpoczęły się XIV Letnie Igrzyska Olimpijskie. Polska zdobyła na nich 2 medale – w wadze piórkowej brązowy medal wywalczył bokser Aleksy Antkiewicz, a w Olimpijskim Konkursie Sztuki złoty medal w dziedzinie muzyki otrzymał Zbigniew Turski.
-
Związek Patriotów Polskich poprzez radio moskiewskie wezwał mieszkańców Warszawy do rozpoczęcia powstania przeciwko Niemcom.
-
Urodził się ks. Stanisław Małkowski, socjolog, od marca 1968 działacz opozycji demokratycznej, w latach 70. współpracownik KOR i ROPCiO ; uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r.; po ogłoszeniu stanu wojennego zatrzymany na krótko przez SB, kapelan podziemnej Solidarności.
-
Początek walk 1. Armii WP w rejonie Puław i Dęblina.
-
W Krakowie zmarł Wojciech Kossak, malarz, przedstawiciel nurtu malarstwa historycznego i batalistycznego, współautor „Panoramy Racławickiej”; ojciec malarza Jerzego Kossaka oraz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Magdaleny Samozwaniec.
-
Z Gdyni do Ameryki Południowej wypłynął w swój pierwszy rejs transatlantyk MS „Chrobry”, na jego pokładzie był m.in. Witold Gombrowicz.
-
Urodził się Andrzej Szczeklik, lekarz, naukowiec i pisarz, rektor Akademii Medycznej w Krakowie, wiceprezes Polskiej Akademii Umiejętności.
-
W Łodzi urodził się Michał Szewczyk, (właść. Eugeniusz Szewczyk), aktor, znany z filmów „Zamach”, „Kapitan Sowa na tropie”, „Pan Samochodzik i templariusze”.
-
Urodziła się Hanna Adamczewska-Wejchert. Wraz z mężem - Kazimierzem Wejchertem twórczyni warszawskiej szkoły projektowania urbanistycznego. Ich najbardziej znanym dziełem jest modernistyczny układ przestrzenny Tychów. Doświadczenie zdobywała w Biurze Odbudowy Stolicy. Była m.in. autorką planu układu przestrzennego Placu Teatralnego w Warszawie.
-
W Hadze zakończyła obrady pierwsza konferencja pokojowa, w której uczestniczyło 26 państw; jej efektem było podpisanie trzech konwencji: o pokojowym rozwiązywaniu sporów międzynarodowych, o prawach i zwyczajach wojny lądowej oraz o zastosowaniu w czasie wojen morskich zasad genewskiej konwencji z 1864 r.
-
Urodził się Kazimierz Młodzianowski, wielki propagator budowy Gdyni. W czasie I wojny światowej oficer Legionów Polskich, zaraz potem komendant Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie i uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, a po zamachu majowym minister spraw wewnętrznych i w ostatnich dwóch latach życia wojewoda pomorski. Był autorem obowiązującego w II RP wzoru szabli oficera piechoty. Miał artystyczne zacięcie (projektował kilimy). Zmarł z przepracowania w wieku 48 lat.
-
Król Jan III Sobieski przybył z Wilanowa do Krakowa, gdzie oczekiwał na ostateczną mobilizację i koncentrację wojsk koronnych przed wyruszeniem pod oblegany przez armię turecką Wiedeń.
-
Król Władysław II Jagiełło nadał Łodzi prawa miejskie.