22 WRZEśNIA

• 1986 / 40 lat

  Premiera filmu „C.K. Dezerterzy” w reżyserii Janusza Majewskiego. W rolach głównych wystąpili m.in. Marek Kondrat, Krzysztof Kowalewski, Wiktor Zborowski, Marek Frąckowiak, Wojciech Pokora, Zbigniew Zapasiewicz, Stefan Friedmann, Leon Niemczyk i Mariusz Dmochowski.

• 2022 / 4 lata

  W Piasecznie zmarł Tadeusz Olszański, dziennikarz sportowy, publicysta, tłumacz literatury węgierskiej.

• 2021 / 5 lat

  W wieku 98 lat zmarł Józef Zbigniew Polak, w czasie II wojny światowej powstaniec warszawski i żołnierz dywizji kościuszkowskiej, a później architekt - projektant m.in. domu kultury w Rzeszowie i różnych innych obiektów we Francji, Libii, Izraelu i Stanach Zjednoczonych. 

• 2014 / 12 lat

  Prezydent Bronisław Komorowski powołał rząd Ewy Kopacz.

• 2006 / 20 lat

  Prezydent Lech Kaczyński odwołał Andrzeja Leppera ze stanowiska wicepremiera i ministra rolnictwa, jednocześnie powołał Zytę Gilowską na stanowisko wicepremiera i ministra finansów.

• 2005 / 21 lat

  W Pradze zmarł Janusz Bukowski, aktor, wystąpił w filmach „C.K. Dezerterzy”, „Prywatne śledztwo”, „Symetria”, a także w serialu „Pogranicze w ogniu”.

• 2002 / 24 lata

  W Warszawie zmarł Zdzisław Leśniak, aktor.

• 2000 / 26 lat

  W Bielsku-Białej zakończono produkcję samochodu Fiat 126p, popularnego Malucha; w sumie w latach 1973–2000 w zakładach w Bielsku-Białej i Tychach wyprodukowano ponad 3,3 mln tych aut, z czego blisko 900 tys. trafiło na eksport.

• 2000 / 26 lat

  Po zakończeniu budowy Mostu Świętokrzyskiego został zamknięty tymczasowy Most Syreny w Warszawie.

• 1999 / 27 lat

  W Westlake Village w stanie Kalifornia zmarł George C. Scott, aktor; laureat Oscara za rolę w filmie „Patton”.

• 1997 / 29 lat

  Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Warszawie umorzyła śledztwo przeciwko płk. Ryszardowi Kuklińskiemu, uznając, że podejmując współpracę z amerykańskim wywiadem działał na rzecz Polski oraz w stanie „wyższej konieczności”.

• 1989 / 37 lat

  Decyzją Sądu Najwyższego Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS), zdelegalizowane po wprowadzeniu stanu wojennego, zostało ponownie zarejestrowane.

• 1989 / 37 lat

  Izba Wojskowa Sądu Najwyższego uchyliła wyrok wobec Zdzisława Najdera, skazanego w 1983 r. na karę śmierci.

• 1980 / 46 lat

  Początek wojny iracko-irańskiej.

• 1980 / 46 lat

  W Sądzie Wojewódzkim w Warszawie Ogólnopolski Komitet Założycielski złożył wniosek o rejestrację Niezależnego Zrzeszenia Studentów.

• 1975 / 51 lat

  Premiera filmu „Noce i dnie” w reżyserii Jerzego Antczaka.

• 1970 / 56 lat

  W Warszawie zmarł Tadeusz Manteuffel, historyk mediewista, w latach 1940–1944 kierownik studium historycznego tajnego Uniwersytetu Warszawskiego; twórca i wieloletni dyrektor Instytutu Historii PAN.

• 1964 / 62 lata

  Na Broadwayu odbyła się premiera musicalu „Skrzypek na dachu”.

• 1964 / 62 lata

  W Warszawie na Wiśle uruchomiono tzw. Grubą Kaśkę – jedno z najważniejszych ujęć wody w stolicy.

• 1960 / 66 lat

  Mali ogłosiło niepodległość.

• 1953 / 73 lata

  Przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie zakończył się proces biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka oraz kilku innych księży i świeckich pracowników kurii. Oskarżonym zarzucono m.in. szpiegostwo i kolaborowanie z Niemcami w czasie wojny, bp Kaczmarek skazany został na 12 lat więzienia (wyszedł na wolność w maju 1956 r.).

   

• 1953 / 73 lata

  W Lublinie urodził się Tomasz Wójtowicz, siatkarz, złoty medalista mistrzostw świata (1974) i igrzysk olimpijskich w Montrealu (1976).

• 1947 / 79 lat

  W Szklarskiej Porębie rozpoczęła się narada przedstawicieli dziewięciu partii komunistycznych, w czasie której podjęto uchwałę o powołaniu Biura Informacyjnego Partii Komunistycznych i Robotniczych (Kominformu). Siedzibą Biura miał być Belgrad.

• 1946 / 80 lat

  W Górze na Dolnym Śląsku urodziła się Izabella Sierakowska, filolog, nauczycielka, związana z lewicowymi partiami.

• 1944 / 82 lata

  Armia Czerwona zajęła Tallin.

• 1942 / 84 lata

  Niemcy rozpoczęli akcję deportacji Żydów z getta w Częstochowie, w jej wyniku ponad 40 tys. osób wywiezionych zostało do obozu zagłady w Treblince; chorych, słabych lub stawiających opór zabijano na miejscu w getcie.

• 1940 / 86 lat

  W Orzyszu zmarł Michał Kajka, poeta ludowy, działacz mazurski.

• 1940 / 86 lat

  Niemieckie siły policyjne rozpoczęły Aktion Saybusch, akcję wysiedlania polskiej ludności z Żywiecczyzny do Generalnego Gubernatorstwa; do grudnia 1940 r. Niemcy wysiedlili około 20 tys. Polaków z 35 miejscowości; polskiej ludności odbierano gospodarstwa, majątek i oszczędności, wysiedlani mogli zabrać ze sobą jedynie drobny sprzęt, koce i ubrania oraz zapas żywności na trzy dni.

• 1939 / 87 lat

  Agresja ZSRR na Polskę: w nocy z 21 na 22 września oddziały Armii Czerwonej zajęły Grodno.

• 1939 / 87 lat

  W Kołomaniu koło Kielc urodził się Marian Kasprzyk, bokser, mistrz olimpijski z Tokio (1964).

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. - w bitwie pod Łomiankami Górnymi, prowadząc atak na bagnety, poległ gen. Mikołaj Bołtuć; dowódca GO „Wschód" w składzie Armii „Pomorze".

• 1939 / 87 lat

  III Rzesza i ZSRR uzgodniły w Moskwie przebieg tzw. linii demarkacyjnej na ziemiach polskich.

• 1939 / 87 lat

  Agresja ZSRR na Polskę: pod Sopoćkiniami w okolicach Grodna zginął gen. Józef Olszyna-Wilczyński, dowódca Zgrupowania „Grodno”.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. - załoga Lwowa pod dowództwem gen. Władysława Langnera, nie chcąc oddać miasta w ręce Niemców, skapitulowała przed oddziałami Armii Czerwonej.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. - wojska Frontu Północnego gen. Emila Krukowicza-Przedrzymirskiego atakując niemiecki VIII Korpus Armijny rozpoczęły drugą bitwę pod Tomaszowem Lubelskim.

• 1939 / 87 lat

  Oddziały Armii Czerwonej wkroczyły do opuszczonego przez Niemców Białegostoku i Brześcia; w Brześciu odbyła się tzw. defilada zwycięzców.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. - pod Warszawą zginął gen. Werner von Fritsch, były naczelny dowódca niemieckich wojsk lądowych, jedyny generał Wehrmachtu poległy w tej kampanii.

• 1938 / 88 lat

  W Krakowie urodziła się Bożena Walter, dziennikarka, prezenterka telewizyjna.

• 1929 / 97 lat

  Radio Kraków przeprowadziło pierwszą w kraju transmisję radiową meczu piłkarskiego (Wisła-Cracovia).

• 1927 / 99 lat

  W Toruniu urodził się Bogusław Wolniewicz, filozof, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

• 1920 / 106 lat

  W Szembruczku koło Grudziądza urodził się Henryk Zieliński, historyk, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Śląskiego.

• 1915 / 111 lat

  I wojna światowa: Początek francuskiej ofensywy w Szampanii.

• 1908 / 118 lat

  Urodził się Herbert Bednorz, biskup katowicki w latach 1967-1985, zyskał przydomek „biskupa robotników”, bo upominał się u władz o ich prawa, m.in. o wolną od pracy niedzielę. Do historii przeszedł jego apel „niedziela jest Boża i nasza”.

• 1907 / 119 lat

  W Giżewie pod Kruszwicą urodził się Zbigniew Przybyszewski, komandor porucznik, obrońca Helu w 1939 r., odznaczony orderem Virtuti Militari; aresztowany w 1950 r. przez władze komunistyczne i oskarżony o „próbę obalenia władzy ludowej”, skazany na karę śmierci; wyrok wykonano 16 grudnia 1952 r.

• 1885 / 141 lat

  W Wiedniu urodził się Erich von Stroheim, aktor, reżyser, scenarzysta; autor filmu „Chciwość”; zagrał w „Towarzyszach broni” i „Bulwarze Zachodzącego Słońca”.

• 1882 / 144 lata

  W Helmscherode w Dolnej Saksonii urodził się Wilhelm Keitel, niemiecki feldmarszałek; w latach 1938–1945 szef sztabu Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu; 8 maja 1945 r. podpisał w Berlinie bezwarunkową kapitulację niemieckich sił zbrojnych; skazany w Procesie Norymberskim za zbrodnie wojenne na karę śmierci i stracony.

• 1879 / 147 lat

  W Warszawie urodził się Edward Wittig, rzeźbiarz, autor Pomnika Lotnika w Warszawie.

• 1875 / 151 lat

  W Oranach urodził się Mikalojus Konstantinas Ciurlionis, litewski kompozytor, malarz, grafik.

• 1791 / 235 lat

  W Anglii urodził się Michael Faraday – wybitny uczony XIX w., fizyk, chemik, odkrywca zjawiska indukcji elektromagnetycznej.

• 967 / 1059 lat

  Zwycięstwo wspieranych przez Czechów wojsk Mieszka I w bitwie z Wolinianami pod dowództwem Wichmana; dokładne miejsce starcia pozostaje nieznane.