> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

13 stycznia

  • Zwolnienie więźniów z więzienia na zamku po ogłoszeniu amnestii 22 lutego 1947 r. Fot. PAP/J. Baranowski

    Zlikwidowane zostało więzienie na lubelskim Zamku. Istniało od 1831 roku i przez kolejne władze zaborcze i polskie wykorzystywane było do przetrzymywania głownie więźniów politycznych.

  • Stanisław Grzmot-Skotnicki. Źródło: CBN Polona

    W Sotnikach koło Sandomierza urodził się Stanisław Grzmot-Skotnicki, oficer Legionów Polskich, generał WP; w czasie kampanii 1939 r. dowódca Grupy Operacyjnej „Czersk”; zmarł 19 września 1939 r. w wyniku ran odniesionych w bitwie nad Bzurą.

  • W Gdańsku, podczas koncertu Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, niezrównoważony psychicznie napastnik zaatakował prezydenta miasta Pawła Adamowicza, który w wyniku odniesionych ran zmarł następnego dnia w szpitalu.

  • W Londynie zmarł Jan Mieczysław Ciechanowski – żołnierz AK, powstaniec warszawski, po wojnie na emigracji, historyk, autor znanej publikacji „Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego”.

  • W Warszawie zmarł Michał Kulesza, prawnik, współautor reform administracyjnych z 1990 i 1997 roku.

  • W Warszawie zmarł Zbigniew Wegehaupt, kontrabasista jazzowy, kompozytor.

  • W Zakopanem zmarł Marian Woyna Orlewicz, narciarz, trener, działacz sportowy, olimpijczyk z roku 1936.

  • Mieczysław Wojnicki. Fot. PAP/R.Pietruszka

    W Warszawie zmarł Mieczysław Wojnicki, piosenkarz, aktor i śpiewak operetkowy.

  • Wojciech Ziembiński. Fot. PAP/F. Miller

    W Warszawie zmarł Wojciech Ziembiński, działacz społeczny, uczestnik opozycji demokratycznej, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników oraz Ruchu Praw Człowieka i Obywatela; inicjator budowy warszawskiego Pomnika Poległych i Pomordowanych na Wschodzie.

  • Flaga Litwy. Fot. PAP/I. Sobieszczuk

    W Wilnie podpisana została polsko-litewska deklaracja o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy.

  • Sowieckie czołgi w Wilnie. 13.01.1991. Fot. PAP/EPA/STF

    Podczas interwencji wojsk sowieckich w Wilnie doszło do ataku na wieżę telewizyjną. W wyniku starć z broniącymi jej mieszkańcami Wilna śmierć poniosło 14 osób (15 osoba zmarła w lutym w wyniku obrażeń).

  • Papież Jan Paweł II przyjął na audiencji gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Fot. PAP/CAF

    Przebywający z wizytą we Włoszech gen. Wojciech Jaruzelski został przyjęty na audiencji przez papieża Jana Pawła II.

  • Ogłoszenie wyroku w procesie członków byłego kierownictwa Komitetu ds. Radia i Telewizji oskarżonych o niegospodarność: na ławie oskarżonych m.in.: Eugeniusz Patyk (P) oraz Maciej Szczepański (3P). Warszawa, 13.01.1984. Fot. PAP/CAF/I. Radkiewicz

    W Warszawie zakończył się proces byłego kierownictwa Komitetu do spraw Radia i Telewizji; jego przewodniczący Maciej Szczepański, oskarżony o malwersacje, skazany został na osiem lat więzienia.

  • Eugeniusz Szumiejko. Fot. PAP/T. Prażmowski

    W Gdańsku powstał podziemny Ogólnopolski Komitet Oporu „Solidarność”, na jego czele stanął Eugeniusz Szumiejko; była to pierwsza w stanie wojennym ogólnopolska struktura podziemna, zastąpiona w kwietniu 1982 r. przez Tymczasową Komisję Koordynacyjną „Solidarności”.

  • Gmach główny Telewizji Polskiej przy ulicy Jana Pawła Woronicza 17. Warszawa, ok. 1980 r. Fot. PAP/M. Belina Brzozowski

    Stan wojenny: część środowiska aktorskiego i artystycznego ogłosiła bojkot Polskiego Radia i Telewizji.

  • Lech Wałęsa w rozmowie z Ojcem Świętym w 1981 r. Fot. PAP/J. Morek

    Początek wizyty we Włoszech delegacji NSZZ „Solidarność” z Lechem Wałęsą na czele. Delegacja została przyjęta w Watykanie przez papieża Jana Pawła II.

  • Premiera filmu Krzysztofa Kieślowskiego „Personel”.

  • W Poznaniu zmarł Edward Fiszer, poeta, autor tekstów piosenek, m.in. „Pójdę na Stare Miasto”, „Srebrne wesele” i „Przyjedź mamo, na przysięgę”.

  • Prymas Tysiąclecia, kard. Stefan Wyszyński przemawia do wiernych w Trzebnicy. 1966 r. Fot. PAP/E. Wołoszczuk

    W Rzymie zainaugurowano obchody Tysiąclecia Chrztu Polski.

  • W warszawskiej kawiarni „Nowy Świat” rozpoczął działalność kabaret Dudek, założony przez Edwarda Dziewońskiego.

  • Bp Karol Wojtyła. Fot. PAP/Reprodukcja/J. Grelowski

    Biskup Karol Wojtyła został mianowany arcybiskupem metropolitą krakowskim.

  • Odbyły się wybory do Sejmu PRL.

  • Dziennik „Prawda” poinformował o wykryciu spisku „terrorystycznej grupy” lekarzy z Kremla, w większości Żydów; celem „spiskowców” miało być pozbawienie życia wysokich dostojników sowieckiego państwa.

  • Antoni Szymanowski. Fot. PAP/CAF/Z. Matuszewski

    W Tomaszowie Mazowieckim urodził się Antoni Szymanowski, piłkarz, trener, złoty i srebrny medalista olimpijski, srebrny medalista mistrzostw świata w 1964 roku.

  • Ruiny getta warszawskiego. 1943 r. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie w wyniku egzekucji dokonanych przez władze niemieckie zginęło ponad 300 osób, większość z nich została zamordowana w ruinach getta.

  • Teren b. niemieckiego obozu zagłady w Treblince. Fot. PAP/P. Piątkowski

    Niemcy przeprowadzili likwidację tzw. getta wtórnego w Szydłowcu, w którym zgromadzili około 5 tys. ludzi; większość Żydów wywieziono do obozu zagłady w Treblince; około 300 osób zginęło w czasie samej akcji likwidacyjnej.

  • Jacek Gmoch. Fot. PAP/B. Zborowski

    W Pruszkowie urodził się Jacek Gmoch, piłkarz, reprezentant Polski; trener, działacz sportowy; w latach 1976–1978 selekcjoner reprezentacji Polski, z którą zajął 5–8 miejsce na Mistrzostwach Świata w Argentynie w 1978 r.

  • W Warszawie urodził się Stefan Krzysztof Kuczyński, historyk, mediewista.

  • Bronisław Pieracki. Fot. NAC

    Ogłoszono wyrok w procesie o zabójstwo ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego, który zginął 15 czerwca 1934 r. w Warszawie w zamachu dokonanym przez członka Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Na ławie oskarżonych zasiadło w sumie 12 osób. Trzej oskarżeni otrzymali wyroki śmierci, zamienione na mocy amnestii na kary dożywotniego więzienia. Dwaj inni skazani zostali na dożywocie. Pozostałym wymierzono kary od 15 do 7 lat pozbawienia wolności. Bezpośredniego sprawcy zabójstwa Pierackiego nie udało się jednak zatrzymać. Był nim, jak ustalono, 31-letni Grzegorz Maciejko ps. Gont, którego policja aresztowała w październiku 1933 r. za przynależność do OUN, jednak z braku dowodów został on zwolniony w lutym 1934 r.; Maciejko po przeprowadzonym zamachu uciekł do Czechosłowacji, a następnie przedostał się do Argentyny, gdzie zmarł w 1966 r.

  • Oskarżeni w procesie brzeskim - od prawej: Kazimierz Bagiński, Wincenty Witos i Herman Lieberman. Fot. NAC

    Przed Sądem Okręgowym w Warszawie zakończył się tzw. proces brzeski. Na kary więzienia skazani w nim zostali przywódcy antysanacyjnej opozycji, wśród nich trzykrotny premier Wincenty Witos, Władysław Kiernik, Norbert Barlicki i Herman Lieberman.

  • Witold Filler. Fot. PAP/M. B. Brzozowski

    Urodził się Witold Filler, dziennikarz, satyryk, historyk teatru i kabaretu, wieloletni redaktor naczelny tygodnika „Szpilki”.

  • We Lwowie urodził się Roman Cieślewicz, grafik, jeden z czołowych twórców polskiego plakatu.

  • Profesor Marian Konieczny. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Jasionowie urodził się Marian Konieczny, rzeźbiarz, profesor ASP w Krakowie, w latach 1972–1981 jej rektor; autor wielu pomników, wśród nich Warszawskiej Nike.

  • Adam Mularczyk. Fot. PAP/CAF/H. Rosiak

    W Krakowie urodził się Adam Mularczyk, aktor, reżyser teatralny.

  • Jerzy Pomianowski. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Łodzi urodził się Jerzy Pomianowski, prozaik, eseista, krytyk literacki i teatralny, współpracownik Jerzego Giedroycia, autor powieści „Koniec i początek” i sztuk teatralnych; wybitny znawca współczesnej Rosji i krajów Europy Wschodniej, tłumacz „Archipelagu GUŁag” Aleksandra Sołżenicyna i książek Izaaka Babla, Antona Czechowa, Lwa Tołstoja.

  • W Monachium zmarł Władysław Czachórski, malarz, autor m.in. obrazów „Dama przy oknie”, „Martwa natura z czaplą”, „Portret Jadwigi Sienkiewiczówny”, „Dama w liliowej sukni”, „Aktorzy przed Hamletem”.

  • W Będzinie urodził się Stanisław Wygodzki, prozaik, poeta, krytyk literacki, tłumacz.

  • Irena Jurgielewiczowa. Fot. PAP/H. Rosiak

    W Działoszynie urodziła się Irena Jurgielewiczowa, pisarka, pedagog, autorka książek dla młodzieży, kawaler Orderu Uśmiechu.

  • Jerzy Aleksandrowicz. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie zmarł Jerzy Aleksandrowicz, botanik, wykładowca i organizator instytucji związanych z przyrodą; pionier jedwabnictwa; w 1879 r. założył pierwszą w Polsce Szkołę Ogrodniczą.

  • Jędrzej Moraczewski. Fot. NAC

    W Trzemesznie koło Gniezna urodził się Jędrzej Moraczewski, inżynier, działacz socjalistyczny; poseł do austriackiej Rady Państwa (1907–1918); pierwszy premier niepodległej Polski (1918–1919), powołany przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego; poseł na Sejm (1919–1930); minister robót publicznych (1925–1929).

  • W czasie obrad Senatu Rzeczpospolitej Krakowskiej prof. Feliks Radwański przedstawił referat na temat wartości historycznej północnej części murów Krakowa, z wieżą Floriańską i Barbakanem. Pod wpływem referatu Radwańskiego władze Krakowa zrezygnowały z planów wyburzenia tej części murów.

  • W Krupie k. Łucka urodził się Ignacy Ledóchowski, wojskowy, żołnierz armii Księstwa Warszawskiego, w czasie Powstania Listopadowego dowódca twierdzy Modlin.

  • W Bledzewie koło Międzychodu urodził się Jan Dekert, kupiec, prezydent Starej Warszawy (1789); w okresie Sejmu Wielkiego walczył o prawa mieszczan; przywódca tzw. czarnej procesji w 1789 r.

  • Wejherowo, założone w 1643 roku przez wojewodę malborskiego Jana Wejhera, otrzymało prawa miejskie.