Kalendarz historyczny
3 lutego
-
W Warszawie zmarł płk Jan Leon Kozietulski, dowódca szwadronu szwoleżerów. Wsławił się brawurową szarżą 30 listopada 1808 r. pod Somosierrą. Okupione wysokimi stratami (57 zabitych i rannych w 125-osobowym oddziale) polskie zwycięstwo utorowało Napoleonowi drogę na Madryt.
-
W Tel Awiwie zmarł Szewach Weiss, obywatel II RP pochodzenia żydowskiego, uratowany z Holokaustu przez polskich sąsiadów, polityk izraelskiej Partii Pracy, poseł do Knesetu w latach 1981–1999 i jego przewodniczący (1992–1996), w latach 2001–2003 ambasador Izraela w Polsce, kawaler Orderu Orła Białego.
-
Zmarł Augustyn Dyrda – autor wielu rzeźb plenerowych stojących w Parku Śląskim w Chorzowie, a także pomnika „Bohaterom Czerwonych Sztandarów” w Dąbrowie Górniczej. Mieszkańcy miasta nie pozwolili go po 1989 r. zburzyć i zadedykowali Jimiemu Hendrixowi
-
W Warszawie zmarł Jarosław Marek Rymkiewicz, poeta, eseista i dramaturg. Autor m.in. powieści „Rozmowy polskie latem 1983” oraz szkicu historycznego na temat powstania kościuszkowskiego „Wieszanie”.
-
W Krakowie zmarł Andrzej Szczeklik, lekarz, rektor Akademii Medycznej w Krakowie, członek Papieskiej Akademii Nauk, autor wielu publikacji naukowych i popularyzatorskich, m.in. „Kore – O chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny”.
-
W Paryżu zmarł Walerian Borowczyk, reżyser filmów fabularnych i animowanych, plastyk, pisarz. Wyreżyserował m.in. „Dzieje grzechu”, „Bestię”, „Heroiny zła”.
-
W Warszawie zmarł Arnold Mostowicz, lekarz, dziennikarz, pisarz, redaktor „Szpilek”, w czasie II wojny światowej kronikarz łódzkiego getta, więzień KL Auschwitz i innych niemieckich obozów koncentracyjnych.
-
Powołano Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w Warszawie.
-
Zmarł Bohumil Hrabal, autor „Pociągów pod specjalnym nadzorem”, po inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację objęty przez władze zakazem publikacji.
-
W Łowiczu zmarł Roman Artymowski, malarz, grafik, pedagog; w czasie II wojny światowej żołnierz ZWZ-AK.
-
Artur Hajzer i Jerzy Kukuczka dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Annapurna.
-
Przed Sądem Marynarki Wojennej w Gdyni zapadły wyroki w procesie osób oskarżonych o zorganizowanie w pierwszych dniach stanu wojennego strajku w Wyższej Szkole Morskiej. Najwyższy wyrok – 10 lat więzienia – dostała wiceszefowa „Solidarności” w WSM Ewa Kubasiewicz. Wyszła na wolność w lipcu 1983 r. na mocy amnestii.
-
Zmarł Adolf Berman, w czasie II wojny światowej działacz Żegoty i dyrektor organizacji, która się opiekowała dziećmi w warszawskim getcie. Ocalił notatki Emanuela Ringelbluma i przekazał na Zachód wiadomości o powstaniu w getcie. Po wojnie był przewodniczącym Centralnego Komitetu Żydów Polskich, a w 1950 r. wyemigrował do Izraela (choć jego brat, Jakub był jedną z najważniejszych osób w otoczeniu Bieruta). Został posłem do Knesetu.
-
W Nowym Jorku zmarł płk Adam Koc, jedna z najbardziej wpływowych osób w obozie sanacji - redaktor naczelny „Gazety Polskiej”, szef Obozu Zjednoczenia Narodowego i komendant Związku Legionistów Polskich. We wrześniu 1939 r. organizował ewakuację na Zachód złota Banku Polskiego.
-
Premiera filmu Stanisława Jędryki „Powrót na ziemię”.
-
Pierwsze w historii lądowanie statku kosmicznego na Księżycu. Udało się to wystrzelonej przez ZSRR bezzałogowej sondzie Łuna 9.
-
Władze PRL zamknęły Klub Krzywego Koła – krytyczny wobec działań władz PRL-u klub dyskusyjny, należeli do niego m.in. Władysław Bartoszewski, Stefan Kisielewski, Leszek Kołakowski, Maria i Stanisław Ossowscy, Karol Modzelewski, Adam Michnik, Jacek Kuroń.
-
Powstało Państwowe Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie, prezentujące zbiory astronomiczne i gnomoniczne (zegary i przyrządy do wykreślania zegarów słonecznych)
-
Do Polski powróciła część skarbów dziedzictwa narodowego, wywiezionych w 1939 r. i zdeponowanych w Kanadzie; wśród nich Szczerbiec – miecz koronacyjny królów polskich.
-
W Łodzi urodził się Piotr Sobociński, operator filmowy, nominowany do Oscara za zdjęcia do filmu „Trzy kolory. Czerwony” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.
-
W Białymstoku powstała Akademia Medyczna.
-
Sąd wojskowy w Warszawie ogłosił wyrok w procesie I Zarządu WiN (Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość). Głównym oskarżonym był prezes tej organizacji płk Jan Rzepecki. Skazany na 8 lat więzienia, ale dwa dni później został ułaskawiony przez prezydenta Bolesława Bieruta.
-
Przebywający w opactwie Hautecombe we Francji prymas Polski kard. August Hlond został aresztowany przez gestapo, a następnie przewieziony do Paryża; po dwóch miesiącach internowania uwolniły go wojska amerykańskie.
-
W Londynie pod przewodnictwem Stanisława Grabskiego reaktywowana została Rada Narodowa – polski parlament emigracyjny.
-
W ramach akcji „T4” (mordowania osób niepełnosprawnych) Niemcy rozpoczęli eksterminację pacjentów szpitala psychiatrycznego w Gostyninie.
-
We Lwowie zmarł Maksymilian Matakiewicz, inżynier hydrotechnik, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej.
-
W Warszawie urodził się Andrzej Szczypiorski, prozaik, publicysta; autor powieści „Msza za miasto Arras” oraz dziennika „Z notatnika stanu wojennego”. Wziął udział w Powstaniu Warszawskim, a po jego upadku był więźniem obozu w Sachsenhausen. W początkach PRL-u SB skłoniła go do donoszenia na własnego ojca, ale później związał się z opozycją demokratyczną, a na początku stanu wojennego został internowany.
-
W Waszyngtonie zmarł Woodrow Thomas Wilson, w latach 1913–1921 prezydent Stanów Zjednoczonych z ramienia Partii Demokratycznej; w styczniu 1918 r. w orędziu do Kongresu, dotyczącym celów wojennych USA i warunków koniecznych do zawarcia trwałego pokoju na świecie, przedstawił postulat utworzenia niepodległego państwa polskiego.
-
W Paryżu podpisano polsko-czechosłowacką ugodę w sprawie Śląska Cieszyńskiego, wytyczono linię demarkacyjną, pozostawiając w granicach Czechosłowacji Zaolzie i Zagłębie Karwińskie.
-
W Równem na Wołyniu urodziła się Zofia Terne, piosenkarka, aktorka, artystka kabaretów Qui Pro Quo i Cyrulik Warszawski oraz zespołu artystycznego II Korpusu; po II wojnie światowej związana z polonijnymi teatrami londyńskimi i Sekcją Polską Radia Wolna Europa.
-
Strajk szkolny w Kielcach. Uczniowie dwóch gimnazjów (męskiego i żeńskiego) zażądali wprowadzenia lekcji w języku polskim. Po dwóch tygodniach władze rosyjskie się ugięły i częściowo spełniły te postulaty, co jednak nie zakończyło protestu.
-
W Krakowie zmarł Juliusz Kossak, malarz, ilustrator; autor wielu obrazów przedstawiających sceny historyczne i batalistyczne, m.in. „Sobieskiego pod Wiedniem”, „Bitwy pod Raszynem”, „Odsieczy smoleńskiej”.
-
We Florencji zmarł Teofil Lenartowicz, etnograf, poeta, rzeźbiarz, autor poematów „Bitwa Racławicka” i „Wanda”.
-
We Lwowie urodził się Eugeniusz Mikołaj Romer, geograf, twórca nowoczesnej kartografii polskiej.
-
W Zabrzegu koło Czechowic urodził się Józef Londzin, ksiądz, działacz narodowy na Śląsku Cieszyńskim, historyk; w latach 1918–1920 przewodniczący Polskiej Rady Narodowej na Śląsku Cieszyńskim, poseł na Sejm, senator; część źródeł jako datę urodzenia Londzina podaje 3 lutego 1862 r.
-
Powstanie Styczniowe: zwycięskie starcie wojsk powstańczych z siłami rosyjskimi pod Węgrowem.
-
W Londynie zmarł Stanisław Worcell, działacz polityczny, żołnierz Powstania Listopadowego, kawaler krzyża Virtuti Militari, członek Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, współzałożyciel Gromad Ludu Polskiego.
-
Urodził się Aleksander Puzyrewski, rosyjski wojskowy i autor historycznego opracowania o powstaniu listopadowym (ukazało się też po polsku pt. „Wojna polsko-rosyjska 1831”). W latach 1901-1904 był zastępcą dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego i spoczął na warszawskim cmentarzu prawosławnym.
-
W Warszawie zmarł Abraham Stern, wynalazca, samouk, konstruktor mechanicznych maszyn liczących, maszyn rolniczych i urządzeń geodezyjnych.
-
Urodził się Feliks Mendelssohn-Bartholdy, kompozytor, autor słynnego „Marszu weselnego”, symfonii i utworów oratoryjnych. To jego zasługą było ponowne odkrycie twórczości Jana Sebastiana Bacha.
-
Urodził się Ignacy Krasicki, biskup warmiński i arcybiskup gnieźnieński, poeta, autor Bajek i poematu „Monachomachia”.
-
W Moguncji zmarł Johannes Gutenberg, drukarz, wynalazca metalowej czcionki ruchomej i autor zasad składu tekstu.
-
Król Bolesław I Chrobry ożenił się z Odą Miśnieńską, córką margrabiego miśnieńskiego Ekkeharda I.