> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

1 grudnia

  • Apel w obozie dla polskich dzieci w Łodzi. Fot. NAC. Źródło: Wikimedia Commons

    W Łodzi na wyodrębnionym terenie Litzmannstadt Ghetto Niemcy utworzyli obóz dla polskich dzieci i młodzieży.

  • 1. Pułk Lotniczy. Lata międzywojenne. Źródło: CBN Polona

    Rozkaz Sztabu Generalnego WP wprowadzający biało-czerwoną szachownicę jako oficjalne oznakowanie polskich samolotów wojskowych.

  • W Warszawie zmarł Jerzy Matałowski, aktor, znany m.in. z roli Kolumba w serialu Janusza Morgensterna „Kolumbowie”.

  • Fotografia Zbigniewa Bryma – powstańcy warszawscy na barykadzie przy ul. Żelaznej, u zbiegu Złotej i Twardej. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie zmarł płk Zbigniew Brym „Zdunin”, oficer w wojnie obronnej 1939 r., żołnierz Armii Krajowej, dowódca „Żelaznej Reduty” w Powstaniu Warszawskim; autor fotografii z powstania, po wojnie działał w antykomunistycznej opozycji niepodległościowej.

  • Inauguracja działalności Katolickiej Agencji Informacyjnej (KAI). Warszawa 01.12.1993. Fot. PAP/A. Urbanek

    Prymas Polski kardynał Józef Glemp dokonał oficjalnego otwarcia Katolickiej Agencji Informacyjnej.

  • Na Ukrainie odbyło się referendum, w którym Ukraińcy opowiedzieli się za niepodległym państwem; jednocześnie odbyły się wybory prezydenckie, które wygrał Leonid Krawczuk, otrzymując 61,5 proc. głosów.

  • Premiera filmu „Ostatni prom” w reżyserii Waldemara Krzystka.

  • Ukazał się album Michaela Jacksona "Thriller". 

  • Stan wojenny: prezydent Warszawy gen. Mieczysław Dębicki rozwiązał na wniosek ministra kultury i sztuki Związek Artystów Scen Polskich (ZASP).

  • Edward Gierek. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Warszawie rozpoczęło obrady VII plenum KC PZPR, na którym podjęto decyzję o usunięciu z KC byłego I sekretarza Edwarda Gierka.

  • W Watykanie papież Paweł VI spotkał się z I sekretarzem KC PZPR Edwardem Gierkiem. 

  • W Żywcu urodził się Tomasz Adamek, bokser, zawodowy mistrz świata w wadze półciężkiej i junior ciężkiej.

  • W Ramat Gan zmarł Dawid Ben Gurion, działacz syjonistyczny; w latach 1948-1953 i 1955-1963 premier i minister obrony Izraela; urodzony w 1886 r. w Płońsku.

  • W Waszyngtonie podpisany został Traktat Antarktyczny.

  • Henryk Flame „Bartek”. Źródło: IPN

    W Zabrzegu milicjant Rudolf Dadak zamordował Henryka Flamego ps. „Bartek” - dowódcę największego i najbardziej aktywnego zgrupowania NSZ działającego na terenie Śląska Cieszyńskiego i zachodniej części Małopolski; żołnierza wojny obronnej 1939 r.; organizacja konspiracyjna „Bartka” współpracowała z AK, na przełomie 1943 i 1944 r. oddział ukrył się w lesie; w październiku 1944 r. Flame został zaprzysiężony w NSZ; w 1945 r. ujawnił się wraz z oddziałem i wstąpił wraz z podkomendnymi do milicji, gdzie realizował rozkazy dowództwa NSZ i gromadził broń; zagrożony aresztowaniem wiosną 1945 r. schronił się w lesie; jego oddział stoczył wiele walk z UB i KBW.

  • Stalin, Roosevelt, Churchill w Teheranie. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Teheranie zakończyła się konferencja "Wielkiej Trójki", w której uczestniczyli Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt i Józef Stalin. Podczas rozmów ustalono, że wschodnią granicą Polski będzie linia Curzona, natomiast zachodnią linia Odry i Nysy; Polska miała też uzyskać część Prus Wschodnich: Warmię i Mazury.

  • Niemieckie władze okupowanej Warszawy wydały zarządzenie o obowiązku noszenia przez Żydów powyżej 12. roku życia opasek z gwiazdą Dawida oraz o oznakowaniu żydowskich sklepów i przedsiębiorstw.

  • W Paryżu powstał Polski Uniwersytet na Obczyźnie; od 1940 r. działający w Londynie.

  • Woody Allen. Fot. PAP/EPA

    W Nowym Jorku urodził się Woody Allen, reżyser, scenarzysta, aktor, muzyk jazzowy; autor filmów „Miłość i śmierć”, „Annie Hall” - Oscary za scenariusz i reżyserię (1978), „Manhattan”, „Zelig”, „Hannah i jej siostry” - Oscar za scenariusz (1987), „Strzały na Broadwayu”, „Jej wysokość Afrodyta”, „O północy w Paryżu” - Oscar za scenariusz (2012) oraz „Blue Jasmine”.

  • W Leningradzie zastrzelony został Siergiej Kirow, działacz bolszewicki; I sekretarz Leningradzkiego Komitetu partii, sekretarz KC; na XVII Zjedzie WKP(b) w 1934 r. wysuwany jako kontrkandydat Stalina na stanowisko sekretarza generalnego; okoliczności zabójstwa, które stało się pretekstem do masowych represji, nigdy nie zostały w pełni wyjaśnione; wiele wskazuje, że inspiratorem zbrodni było kierownictwo NKWD, działające na polecenie Stalina.

  • W Warszawie urodził się Tadeusz Drewnowski, krytyk literacki.

  • W Słonimiu urodził się Zbigniew Chmielewski, reżyser, scenarzysta; autor seriali „Daleko od szosy” i „Blisko, coraz bliżej”.

  • Mieczysław Rakowski. Fot.PAP/T.Gzell

    W Kowalewku urodził się Mieczysław Rakowski, działacz komunistyczny, dziennikarz, publicysta; redaktor naczelny tygodnika "Polityka" (1958-1982); członek Biura Politycznego KC PZPR (1987-1990); ostatni I sekretarz KC PZPR (1989-1990); wicepremier (1981-1985) i premier PRL (1988-1989).

  • Wkroczenie oddziałów legionowych do Warszawy. 1.12.1916 r. Fot. CAW

    Do Warszawy uroczyście wkroczyli żołnierze Legionów Polskich, których entuzjastycznie witali mieszkańcy miasta; był to pierwszy od Powstania Listopadowego przemarsz regularnych wojsk polskich przez stolicę Polski.

  • Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych powierzyła Józefowi Piłsudskiemu funkcję komendanta głównego polskich sił wojskowych. 

  • W Paryżu zmarł Edmund Chojecki, pisarz, publicysta, podróżnik.

  • W Striełkowce urodził się Gieorgij Żukow, marszałek ZSRS, jeden z najważniejszych dowódców sowieckich, kierował m.in. zwycięską ofensywą Armii Czerwonej na Berlin podczas drugiej wojny światowej.

  • W Paryżu w wypadku zginął Stefan Szolc-Rogoziński, podróżnik, badacz Afryki.

  • Eligiusz Niewiadomski. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Eligiusz Niewiadomski, malarz, krytyk sztuki, związany ideowo z Narodową Demokracją; 16 grudnia 1922 r. w warszawskiej Zachęcie dokonał zamachu na prezydenta RP Gabriela Narutowicza; skazany na karę śmierci i rozstrzelany.

  • Ignacy Mościcki. 1907 r. Fot. NAC

    W Mierzanowie w pow. ciechanowskim urodził się Ignacy Mościcki, działacz niepodległościowy, chemik technolog, profesor Politechniki Lwowskiej, autor ponad 60 prac i patentów; od 1922 r. dyrektor naczelny Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie; prezydent RP w latach 1926-1939. 

  • Joachim Lelewel. Fot. PAP

    W Warszawie powstało Towarzystwo Patriotyczne (Klub Patriotyczny), którego prezesem został Joachim Lelewel.

  • W Taganrogu nad Morzem Azowskim zmarł Aleksander I Romanow; cesarz rosyjski od 1801 r., król Polski od 1815 r.

  • W Gdańsku urodził się Adam Kazimierz Czartoryski, generał ziem podolskich (1758-1794), członek Familii, od 1768 r. komendant Szkoły Rycerskiej; działacz Komisji Edukacji Narodowej; poseł na Sejm Czteroletni, zwolennik Konstytucji 3 Maja; pisarz, krytyk literacki, mecenas sztuki.

  • W Królewcu zmarł Jerzy Wilhelm Hohenzollern, elektor brandenburski i książę pruski.

  • Jan Długosz. Fot. PAP/W.Rozmysłowicz

    W Brzeźnicy urodził się Jan Długosz, kronikarz, historyk, autor "Roczników, czyli kronik sławnego Królestwa Polskiego", kanonik krakowski, arcybiskup nominat lwowski.

  • Pojawił się pierwszy opis Warszawy w pozwie dotyczącym zatargu pomiędzy królem Polski Kazimierzem Wielkim a Zakonem Krzyżackim.

  • W Merseburgu zmarł Thietmar, kronikarz, biskup merseburski.