> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

23 października

  • Powstanie węgierskie 1956: sanitariuszki w centrum Budapesztu, gdzie toczyły się walki. Fot. PAP/CAF/W. Janik

    Na Węgrzech wybuchło powstanie przeciwko komunistycznemu reżimowi. Początkiem stała się w Budapeszcie manifestacja solidarności z „polskim październikiem”. Powstanie zostało krwawo stłumione 4 listopada po wkroczeniu wojsk sowieckich. 23 października jest świętem narodowym Węgier.

  • Mjr Józef Kuraś "Orzeł", "Ogień". Źróło: IPN

    W Waksmundzie koło Nowego Targu urodził się Józef Kuraś, „Orzeł”, „Ogień”; w czasie II wojny światowej żołnierz Konfederacji Tatrzańskiej i Armii Krajowej, dowódca oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa oraz oddziału egzekucyjnego Powiatowej Delegatury Rządu RP w Nowym Targu; w latach 1945–1947 w antykomunistycznym podziemiu.

  • W Gdańsku zmarł major Kazimierz Śliwa, podoficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i AK, najmłodszy z cichociemnych przerzucony do okupowanej Polski w nocy z 21 na 22 września 1944 r.

  • Wilhelm Brasse. Fot. PAP/A. Wiktor

    W Żywcu zmarł Wilhelm Brasse, były więzień Auschwitz, fotograf, który wykonywał obozowe zdjęcia więźniów.

  • Lech Kaczyński. Fot. PAP/B. Zborowski

    Odbyła się druga tura wyborów prezydenckich, w których Lech Kaczyński (54,04 proc.) pokonał Donalda Tuska (45,96 proc.).

  • Zmarł Wacław Felczak, historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w czasie wojny organizator służby kurierów tatrzańskich i budapeszteńskiej bazy łączności władz Polski Podziemnej z emigracyjnym rządem w Paryżu i Londynie. Został pochowany na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.

  • Premiera serialu telewizyjnego „Blisko, coraz bliżej” w reżyserii Zbigniewa Chmielewskiego.

  • Premiera filmu „Wielka majówka” w reżyserii Krzysztofa Rogulskiego.

  • Andrzej Czuma. Źródło: IPN

    Sąd Wojewódzki w Warszawie wydał wyrok w ostatnim procesie podziemnej organizacji „Ruch”, której członkowie oskarżeni byli o przygotowywanie „obalenia przemocą ustroju socjalistycznego PRL”.

  • Franciszek Jóźwiak. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie zmarł Franciszek Jóźwiak, działacz komunistyczny, w czasie II wojny światowej szef sztabu GL i AL. W latach 1944–1949 komendant główny MO. Członek Biura Politycznego KC PZPR (1948–1956), wicepremier (1955–1956).

  • Adam Nawałka. Fot. PAP/B. Zborowski

    W Krakowie urodził się Adam Nawałka, piłkarz, trener; wielokrotny reprezentant Polski, uczestnik Mistrzostw Świata w Argentynie (1978); przez całą karierę ligową związany z Wisłą Kraków; w latach 2013-18 selekcjoner reprezentacji Polski, z którą dotarł do ćwierćfinału Euro 2016.

  • Jerzy Zawieyski, współzałożyciel i pierwszy prezes Klubu Inteligencji Katolickiej. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Warszawie utworzono Ogólnopolski Klub Postępowej Inteligencji Katolickiej, późniejszy Klub Inteligencji Katolickiej.

  • Podpisano tzw. Układy Paryskie; zgodnie z ich postanowieniami zniesiony został status okupacyjny RFN, która uzyskała suwerenność oraz została zaproszona do NATO; utworzono także Unię Zachodnioeuropejską (UZE) – organizację polityczno-obronną.

  • Kazimierz Deyna. Fot. PAP/CAF/Z. Matuszewski

    W Starogardzie Gdańskim urodził się Kazimierz Deyna, piłkarz ŁKS Łódź, Legii Warszawa, Manchesteru City i San Diego Sockers; w reprezentacji Polski wystąpił 97 razy, strzelił 41 goli; na mistrzostwach świata w RFN w 1974 r. wspólnie z drużyną zajął trzecie miejsce, złoty medalista olimpijski z Monachium w 1972 r. i srebrny z Montrealu w 1976 r.

  • Pawiak. Fot. PAP/W. Pacewicz

    Na terenie ruin warszawskiego getta Niemcy rozstrzelali około 300 mężczyzn przywiezionych z więzienia na Pawiaku.

  • Okupacja niemiecka: niemieckie rozporządzenie o zmianie granic warszawskiego getta (zmniejszenie obszaru); do 21 grudnia 1942 r. 75 tys. Żydów musiało zmienić miejsce zamieszkania.

  • Prezes Rady Żydowskiej w getcie warszawskim - inż. Adam Czerniaków, III 1942 (AWAR I-2). Źródło: ŻIH

    Wydano urzędowy komunikat o utworzeniu w Warszawie Rady Starszych Gminy Żydowskiej (Judenratu) pod przewodnictwem inż. Adama Czerniakowa.

  • Urodził się Zbigniew Rudziński, kompozytor i pedagog.

  • W Gliwicach urodził się Egon Franke, szermierz; na igrzyskach w Tokio (1964) zdobył dla Polski pierwszy złoty medal olimpijski w szermierce – floret indywidualnie; na tych samych igrzyskach wraz z drużyną wywalczył we florecie srebrny medal; złoty medalista mistrzostw świata w 1962 r. w drużynie w szabli.

  • Leszek Kołakowski. Fot. PAP/J. Undro

    W Radomiu urodził się Leszek Kołakowski, filozof, historyk filozofii, eseista; wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego; od 1970 r. na emigracji, profesor Uniwersytetu w Oksfordzie; autor m.in. dzieła „Główne nurty marksizmu. Powstanie-rozwój-rozkład”.

  • Andrzej Strumiłło. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Wilnie urodził się Andrzej Strumiłło, malarz, grafik, rzeźbiarz, scenograf, poeta, pisarz, fotograf. Część źródeł jako datę jego urodzenia podaje 23 października 1928 r.

  • W Krakowie urodził się Wiktor Sadecki, aktor, związany m.in. z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie oraz Starym Teatrem; wystąpił w filmach „Wodzirej”, „Lata dwudzieste... lata trzydzieste...”, a także w serialach „Janosik”, „Królowa Bona” i „Chłopi”.

  • Rada Regencyjna Królestwa Polskiego powołała Józefa Świeżyńskiego na urząd Prezydenta Ministrów.

  • Walki pododdziałów kawalerii 1. pułku Legionów Polskich pod Łowiczem. Na froncie karpackim zwycięskie boje pod Pasieczną i Pniowem toczył 2. pułk Legionów.

  • Urodził się Antoni Kenar, rzeźbiarz, pedagog, dyrektor Państwowego Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem.

  • W Annahof, obecnie Gniewkowice na Opolszczyźnie, urodził się Richard Thomalla, SS-Obersturmfuehrer, architekt i szef budowy obozów zagłady w Bełżcu, Sobiborze i Treblince.

  • Jan Czochralski. Fot. NAC

    W Kcyni urodził się Jan Czochralski, chemik, twórca metody wzrostu kryształów, stanowiącej podstawę współczesnej elektroniki.

  • Pokój Tadeusza Kościuszki w Muzeum Polskim w Rapperswilu. Około 1895 r. Źródło: CBN Polona

    W Rapperswilu w Szwajcarii powstało Muzeum Polskie, jedna z najstarszych polskich placówek kulturalnych poza granicami kraju; założone jako Muzeum Narodowe po Powstaniu Styczniowym służyło zabezpieczeniu polskich zabytków historycznych i propagowaniu spraw polskich.

  • Urodził się Henryk Siemiradzki, malarz akademista, autor monumentalnych kompozycji, obrazów o tematyce antycznej.

  • Ks. Jakub Falkowski, założyciel Instytutu Głuchoniemych w Warszawie. Źródło: CBN Polona

    W Warszawie w Pałacu Kazimierzowskim otwarto Instytut Głuchoniemych. Powstał z inicjatywy księdza Jakuba Falkowskiego, którego imię nosi od 1983 r. Pierwotnie siedzibą Instytutu był Pałac Kazimierzowski przy Krakowskim Przedmieściu (obecnie gmach Uniwersytetu Warszawskiego). Obecnie instytucja znajduje się przy Placu Trzech Krzyży.

  • Kontrolowany przez Rosjan sejm w Grodnie ratyfikował II rozbiór Polski. 

  • Król Aleksander I Jagiellończyk zatwierdził unię mielnicką.