> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz dat

1983

  • Abp Józef Glemp. Fot. PAP/A. Kossobudzki Orłowski

    W Rzymie metropolita gnieźnieński i warszawski arcybiskup Józef Glemp mianowany został kardynałem.

  • W Warszawie zmarł prof. Adam Kersten, historyk, badacz dziejów XVII-wiecznej Rzeczypospolitej.

  • Justyna Kowalczyk. Fot. PAP/EPA

    W Limanowej urodziła się Justyna Kowalczyk, biegaczka narciarska, pięciokrotna medalistka igrzysk olimpijskich – brązowa medalistka IO w Turynie (2006), mistrzyni z Vancouver (2010) i Soczi (2014); dwukrotna mistrzyni świata, czterokrotna zdobywczyni Pucharu Świata.

  • Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ "Solidarność" wydała oświadczenie programowe "+Solidarność+ dziś".

  • Reżyser Andrzej Wajda podczas konferencji po premierze filmu „Danton”; z tyłu od lewej: scenograf Allan Starski, producent towarzyszący Barbara Pec-Ślesicka (zespół filmowy X). Warszawa, 01.1983. Fot. PAP/PAI/M. Musiał

    Premiera filmu Andrzeja Wajdy „Danton” z Gerardem Depardieu w roli tytułowej i Wojciechem Pszoniakiem w roli Maksymiliana Robespierre.

  • Prymas Józef Glemp na publicznym konsystorzu w Watykanie otrzymał godność kardynała-prezbitera.

  • Zmarł Marian Danysz, fizyk, członek Polskiej Akademii Nauk, odkrywca wraz z Jerzym Pniewskim hiperjądra.

  • Władysław Krosnowiecki. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł Władysław Krasnowiecki, aktor, dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Narodowego (1949-1951); rektor warszawskiej PWST, prezes ZASP (1965-1970); w czasie II wojny światowej członek Związku Patriotów Polskich, kierował teatrem Armii Polskiej w ZSRS.

  • Kazimiera Iłłakowiczówna. Fot. PAP

    W Poznaniu zmarła Kazimiera Iłłakowiczówna, poetka, tłumaczka, w latach 1926-1935 sekretarka marszałka Józefa Piłsudskiego w Ministerstwie Spraw Wojskowych.

  • Zbigniew Romaszewski. Fot. PAP/T. Michalak

    Przed Sądem Warszawskiego Okręgu Wojskowego zakończył się proces Zbigniewa i Zofii Romaszewskich oraz kilku innych osób oskarżonych o zorganizowanie w Warszawie podziemnego Radia "Solidarność"; Zbigniew Romaszewski skazany został na cztery i pół roku więzienia, a jego żona Zofia na trzy lata więzienia.

  • Premiera filmu „Karate po polsku” w reżyserii Wojciecha Wójcika.

  • W Warszawie zmarł Mieczysław Jastrun, poeta, eseista, tłumacz, autor m.in. „Spotkania z Salomeą”, „Pięknej choroby”.

  • Anna Walentynowicz. Fot. PAP/CAF/T. Abramowicz

    W Grudziądzu rozpoczął się proces Anny Walentynowicz oskarżonej przez władze komunistyczne o "kontynuowanie działalności związkowej i organizowanie akcji protestacyjnej" w grudniu 1981 r. Walentynowicz skazana została na rok i trzy miesiące więzienia w zawieszeniu na trzy lata. 

  • Premiera filmu "Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny" w reżyserii Janusza Majewskiego.

  • W Krakowie zmarła Hanna Malewska, pisarka, autorka powieści historycznych, w latach 1957-1973 redaktorka pisma katolickiego „Znak”, autorka m.in. powieści „Żelazna korona”, „Kamienie wołać będą”, „Panowie Leszczyńscy”; żołnierz Armii Krajowej.

  • Reżyser i scenarzysta Jerzy Kawalerowicz (C) oraz aktorzy Franciszek Pieczka i Stefania Staszewska podczas realizacji filmu "Austeria". Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    Premiera filmu „Austeria” w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.

  • W Warszawie zmarł Aleksander Ścibor-Rylski, pisarz, scenarzysta i reżyser filmowy, autor m.in. książek „Węgiel”, „Pierścionek z końskiego włosia”, reżyser filmów „Ich dzień powszedni”, „Jutro Meksyk”, „Morderca zostawia ślad”.

  • Premiera filmu „Wilczyca” w reżyserii Marka Piestraka.

  • Budowa warszawskiego metra na Ursynowie. 1983.06.06. Fot. PAP/T. Walczak

    Początek budowy pierwszej linii warszawskiego metra.

  • Jerzy Andrzejewski. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie zmarł Jerzy Andrzejewski, prozaik, publicysta, scenarzysta; w latach 1950–1957 członek PZPR, poseł na Sejm (1952–1957); od 1976 r. członek Komitetu Obrony Robotników, a następnie KSS „KOR”; redaktor niezależnego „Zapisu” (1977); autor powieści „Popiół i diament”, „Ciemności kryją ziemię”, „Bramy raju” i „Miazga”.

  • We Wrocławiu aresztowany został przewodniczący podziemnej „Solidarności” na Dolnym Śląsku Józef Pinior.

  • Płk Jan Rzepecki. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    W Warszawie zmarł płk Jan Rzepecki, szef Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK, komendant Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.

  • Atak ZOMO na ludzi zgromadzonych przed katedrą Świętego Jana Chrzciciela na warszawskiej Starówce. 01.05.1983. Fot. PAP/A. Rybczyński

    Stan wojenny: na wezwanie TKK NSZZ „Solidarność” odbyły się niezależne pochody i demonstracje. W Gdańsku, Gdyni, Warszawie, Wrocławiu, Szczecinie, Poznaniu, Krakowie i Nowej Hucie manifestantów zaatakowały oddziały ZOMO; w wyniku działań milicji śmierć ponieśli dwaj robotnicy: Ryszard Smagur i Bernard Łyskawa; zatrzymano około 1000 osób. 

  • W Tampico w Meksyku urodziła się Alicja Bachleda-Curuś, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Syzyfowe prace”, „Pan Tadeusz”, „Wrota Europy” i „Bitwa pod Wiedniem”.

  • Grzegorz Przemyk. Fot. Archiwum IPN

    19-letni maturzysta Grzegorz Przemyk został zatrzymany przez funkcjonariuszy MO, a następnie brutalnie pobity w komisariacie na warszawskim Starym Mieście. Dwa dni później w wyniku odniesionych obrażeń zmarł w szpitalu. Była to jedna z najgłośniejszych zbrodni aparatu władzy PRL.

  • Grzegorz Przemyk Fot. Archiwum IPN

    Stan wojenny: w Warszawie zmarł Grzegorz Przemyk, 19-letni uczeń Liceum Ogólnokształcącego im. Andrzeja Frycza-Modrzewskiego, zatrzymany 12 maja 1983 r. przez funkcjonariuszy MO na pl. Zamkowym w Warszawie i bestialsko pobity w komisariacie przy ul. Jezuickiej; jego śmierć była jedną z najgłośniejszych zbrodni aparatu bezpieczeństwa PRL.

  • Sylwester Chęciński. Fot. PAP/R. Guz

    Premiera filmu „Wielki Szu” w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.

  • Pogrzeb Grzegorza Przemyka - po mszy żałobnej w kościele Świętego Stanisława Kostki na Żoliborzu wyrusza kondukt na cmentarz Powązkowski; na zdjęciu od lewej: ks. Jerzy Popiełuszko, ks. Jan Sikorski. Fot. PAP/PAI/W. Kryński

    W Warszawie kilkadziesiąt tysięcy osób uczestniczyło w pogrzebie Grzegorza Przemyka, 19-letniego maturzysty, śmiertelnie pobitego przez funkcjonariuszy MO.

  • Dar Pomorza. Fot. PAP/CAF/J. Uklejewski

    Żaglowiec „Dar Pomorza” został przekształcony w statek-muzeum.

  • W Los Angeles zmarł Józef Lejtes, reżyser filmowy, jeden najważniejszych twórców polskiego kina w okresie międzywojennym; autor m.in. filmów „Barbara Radziwiłłówna”, „Dziewczęta z Nowolipek” i „Granica”.

  • Zdzisław Najder. Fot. PAP/J. Kamiński

    Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego zaocznie skazał oskarżonego o szpiegostwo Zdzisława Najdera na karę śmierci oraz kary dodatkowe: pozbawienia praw publicznych na zawsze i konfiskatę mienia w całości. 

  • Papież Jan Paweł II. 1983 r. Fot. PAP/J. Ochoński

    Rozpoczęła się druga pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski (16–23 czerwca).

  • Miron Białoszewski. Fot. PAP/H. Rosiak

    W Warszawie zmarł Miron Białoszewski, poeta, prozaik, twórca teatralny, autor „Pamiętnika z powstania warszawskiego”.

  • Ukazał się pierwszy album zespołu Lady Pank.

  • Papież Jan Paweł II. 1983 r. Fot. PAP/J. Ochoński
  • Syrena 105 z 1977 r. Fot. PAP/A. Ciereszko

    W bielskiej FSM zakończono produkcję samochodu Syrena 105.

  • Krystyna Palmowska, jako pierwsza kobieta, zdobyła Broad Peak w Karakorum.

  • Na terenie Łazienek Królewskich w Warszawie utworzono Muzeum Łowiectwa i Jeździectwa.

  • Dorota Masłowska. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Wejherowie urodziła się Dorota Masłowska, pisarka, autorka dramatów i powieści, m.in. „Wojny polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną” oraz „Pawia królowej”.

  • Stan wojenny w Warszawie - bojowy wóz piechoty. 12.1981. Fot. PAP/Archiwum

    Rada Państwa, po 586 dniach obowiązywania, zniosła formalnie stan wojenny w Polsce, zachowując jednak część represyjnego ustawodawstwa.

  • Jerzy Kukuczka i Wojciech Kurtyka jako pierwsi Polacy zdobyli szczyt Gaszerbrum I (8068 m n.p.m.), leżący w paśmie Karakorum – gór na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin.

  • W Gdańsku pod Pomnikiem Ofiar Grudnia '70 odbyła się manifestacja.

  • Jan Zachwatowicz. Fot. PAP/CAF/M. Szyperko

    W Warszawie zmarł Jan Zachwatowicz, architekt, historyk sztuki, profesor Politechniki Warszawskiej; inicjator renowacji i odbudowy wielu zabytków polskich po 1945 r., m.in. Starego Miasta, katedry św. Jana i Zamku Królewskiego w Warszawie.

  • W Warszawie zmarła Zofia Mrozowska, aktorka, pedagog warszawskiej PWST, przez wiele lat związana ze stołecznym Teatrem Współczesnym; wystąpiła w filmach „Zakazane piosenki”, „Ostatni etap”, „Miasto nieujarzmione”, „Prawo i pięść”, „Bilans kwartalny”, „Constans”, a także w serialu „Polskie drogi”.

  • Służba Bezpieczeństwa aresztowała przewodniczącego Regionu Małopolska i członka TKK NSZZ „Solidarność” Władysława Hradka.

  • W Stoczni Gdańskiej doszło do spotkania wicepremiera Mieczysława F. Rakowskiego ze stoczniowcami.

  • W Łodzi zmarł Zygmunt Malawski, aktor.

  • Początek protestacyjnej głodówki więźniów politycznych w Zakładzie Karnym w Barczewie.

  • Proces czterech działaczy KSS "KOR" - Adama Michnika, Jacka Kuronia, Zbigniewa Romaszewskiego i Henryka Wujca przed Sądem Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Warszawa 13.07.1984. Fot. PAP/PAI/W. Kryński

    Prokuratura Wojskowa skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko członkom Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”: Jackowi Kuroniowi, Adamowi Michnikowi, Zbigniewowi Romaszewskiemu i Henrykowi Wujcowi.

  • Pomnik Małego Powstańca. Fot. PAP/M. Obara

    W Warszawie przy ul. Podwale odsłonięto pomnik Małego Powstańca.

  • Dyplom i medal Pokojowej Nagrody Nobla, który otrzymał Lech Wałęsa. Fot. PAP/T. Gzell

    Lech Wałęsa został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla

  • Premiera serialu telewizyjnego „Blisko, coraz bliżej” w reżyserii Zbigniewa Chmielewskiego.

  • W Berkeley zmarł Alfred Tarski, urodzony w Warszawie matematyk, filozof, jeden z najwybitniejszych logików, twórca semantycznej definicji prawdy, profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley.

  • W Warszawie urodziła się Maja Włoszczowska, wicemistrzyni olimpijska w kolarstwie górskim z Pekinu (2008) i Rio de Janeiro (2016); wielokrotna medalistka mistrzostw świata i Europy.

  •  Na Cyprze proklamowano Turecką Republikę Cypru Północnego.

  • Gen. Wojciech Jaruzelski, pełniący funkcję premiera, ustąpił ze stanowiska ministra obrony narodowej, które zajmował od 1968 r.; jego następcą został gen. Florian Siwicki.

  • Premiera filmu "Krzyk" w reżyserii Barbary Sass.

  • Danuta Wałęsa wraz z synem Bogdanem odebrała w Oslo przyznaną Lechowi Wałęsie Pokojową Nagrodę Nobla. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Danuta Wałęsa wraz z synem odebrała w Oslo przyznaną Lechowi Wałęsie Pokojową Nagrodę Nobla.

  • Otylia Jędrzejczak. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Rudzie Śląskiej urodziła się Otylia Jędrzejczak, pływaczka; trzykrotna medalistka igrzysk olimpijskich w Atenach (2004): na 200 m stylem motylkowym wywalczyła złoty medal, a na 100 m stylem motylkowym i 400 m stylem dowolnym była druga; wielokrotna medalistka mistrzostw świata i Europy; trzykrotna rekordzistka świata.

  • W Łodzi zmarł Antoni Dmochowski, biochemik, specjalista w dziedzinie chemii kwasów nukleinowych.

  • W Lod (Izrael) zmarł Seweryn Steinwurzel, operator filmowy, autor zdjęć do wielu filmów z okresu dwudziestolecia międzywojennego, m.in. „Córki generała Pankratowa” (1934), „Barbary Radziwiłłówny” (1936), „Trędowatej” (1936) i „Dziewcząt z Nowolipek” (1937).