> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

8 września

  • Hanka Ordonówna. Fot. PAP

    W Bejrucie zmarła Hanka Ordonówna, piosenkarka, tancerka, aktorka; jej szlagiery „Na pierwszy znak” czy „Miłość ci wszystko wybaczy” należą do klasyki polskiej muzyki.

  • Marcin Kasprzak. Źródło: CBN Polona

    Na stokach warszawskiej Cytadeli władze carskie dokonały egzekucji Marcina Kasprzaka, działacza socjalistycznego, członka PPS zaboru pruskiego i SDKPiL.

  • Premiera filmu „Plac Zbawiciela” w reżyserii Joanny Kos-Krauze i Krzysztofa Krauze.

  • Premiera filmu „Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową” w reżyserii Krzysztofa Zanussiego.

  • Premiera filmu „Historie miłosne” w reżyserii Jerzego Stuhra.

  • Premiera filmu „Umarłem, aby żyć” w reżyserii Stanisława Jędryki.

  • Proces przed Sądem Warszawskiego Okręgu Wojskowego ws. śmierci sierżanta MO Zdzisława Karosa. 08.09.1982. Fot. PAP/CAF/M. Szyperko

    Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazał na 25 lat więzienia Roberta Chechłacza – członka założonej przez grupę nastolatków organizacji „Siły Zbrojne Polski Podziemnej”, głównego oskarżonego o zabójstwo st. sierż. MO Zdzisława Karosa.

  • I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” w Hali Olivia. Gdańsk, 09.1981. Fot. PAP/W. Kryński

    W Gdańsku na I Zjeździe Delegatów NSZZ „Solidarność” uchwalono „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”.

  • W Telewizji Polskiej wyemitowano pierwszy odcinek programu popularnonaukowego „Sonda”.

  • W Myślenicach urodził się Bartosz Konopka, reżyser; w 2010 r. nominowany do Oscara za film „Królik po berlińsku” w kategorii najlepszy dokument krótkometrażowy.

  • Widok auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu po wybuchu. Fot. PAP/R. Okoński

    Sąd Wojewódzki w Opolu uznał braci Kowalczyków za winnych wybuchu w auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu, do którego doszło w przeddzień zapowiadanych uroczystości z okazji Dnia Milicjanta. Jerzy Kowalczyk skazany został na karę śmierci, a Ryszard Kowalczyk na 25 lat pozbawienia wolności. W styczniu 1973 r. Rada Państwa złagodziła wyrok na Jerzego Kowalczyka, skazując go – podobnie jak jego brata – na 25 lat więzienia.

  • Andrzej Wajda. Fot. PAP/J. Morek

    Premiera filmu „Krajobraz po bitwie” w reżyserii Andrzeja Wajdy.

  • Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na znak protestu przeciw inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Warszawa 08.09.1968. Fot. PAP/L. Łożyński

    Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na znak protestu przeciw inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację; podpalił się na oczach tłumów podczas centralnych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie.

  • Kapitan Franciszek Hynek (P) i inżynier Franciszek Janik - Międzynarodowe Zawody Balonowe o Puchar Gordona Bennetta w Warszawie. 1936 r. Fot. NAC

    W katastrofie balonu w Szatarpach koło Kościerzyny zginął dwukrotny zdobywca Pucharu Gordona Bennetta mjr Franciszek Hynek.

  • W Kargowej w województwie lubuskim urodził się Maciej Kozłowski, aktor, znany m.in. z ról w filmach „Ogniem i mieczem”, „Wiedźmin” i „Psy”.

  • Jerzy Radziwiłowicz. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Warszawie urodził się Jerzy Radziwiłowicz, aktor, przez wiele lat związany ze Starym Teatrem w Krakowie, od 1998 r. w Teatrze Narodowym w Warszawie; znany m.in. z ról w filmach Andrzeja Wajdy „Człowiek z marmuru” i „Człowiek z żelaza”, a także filmów „W zawieszeniu” i „Pokłosie” oraz serialu „Glina”.

  • Rząd wydał dekret o ustroju rolnym i osadnictwie na Ziemiach Odzyskanych.

  • Krzysztof Krawczyk. Fot. PAP/J. Kaczmarczyk

    W Katowicach urodził się Krzysztof Krawczyk, piosenkarz, wokalista zespołu Trubadurzy (1963–1973); wykonawca przebojów „Pamiętam Ciebie z tamtych lat”, „Jak minął dzień”, „Byle było tak”, „Parostatek”, „Mój przyjacielu”.

  • Płk Jan Mazurkiewicz „Radosław” (L) podczas Powstania Warszawskiego. Źródło: Wikimedia Commons

    Płk Jan Mazurkiewicz „Radosław”, w czasie II wojny światowej zastępca, a następnie szef Kedywu KG AK, podczas Powstania Warszawskiego dowódca Zgrupowania „Radosław”, wezwał byłych żołnierzy Armii Krajowej do ujawnienia się.

  • Bitwa 9. Pułku Strzelców Konnych Armii Krajowej z oddziałami niemieckimi w rejonie rezerwatu Czerwone Bagno na Podlasiu.

  • Ada Rusowicz. Fot. PAP/CAF

    W Wilnie urodziła się Ada Rusowicz, piosenkarka, wokalistka zespołu Niebiesko-Czarni.

  • Mira Kubasińska. Fot. PAP/M. Karewicz

    W Bodzechowie niedaleko Ostrowca Świętokrzyskiego urodziła się Mira Kubasińska, piosenkarka, legenda polskiego rocka i bluesa; wykonawczyni przebojów „Gdybyś kochał, hej” i „Na drugim brzegu tęczy”; największą sławę zdobyła w latach 60. i 70. występując z zespołem Breakout.

  • Ks. Adam Bargielski. Źródło: Wikimedia Commons

    W niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau zamordowany został ksiądz Adam Bargielski, wikariusz parafii Myszyniec; beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II w 1999 r.

  • Wojska niemieckie rozpoczęły trwające 900 dni oblężenie Leningradu – do 27 stycznia 1944 r.; liczbę mieszkańców miasta, którzy zmarli w tym czasie z głodu, szacuje się na ponad 750 tys.

  • Stefan Starzyński. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Kampania polska: utworzenie Armii „Warszawa” pod dowództwem gen. Juliusza Rómmla. Prezydent stolicy Stefan Starzyński mianowany komisarzem cywilnym przy Dowództwie Obrony Warszawy.

  • Kampania polska: Nieudana próba zdobycia Warszawy z marszu przez wojska niemieckiej 4. Dywizji Pancernej, szturm odparto na skraju zwartej zabudowy miasta w rejonie skrzyżowania ulic Grójeckiej i Częstochowskiej. Radio i prasa niemiecka doniosły o rzekomym zdobyciu stolicy Polski.

  • Rozstrzelanie około 300 polskich jeńców (74 pułku piechoty) przez niemiecki 15 pułk piechoty pod Ciepielowem. Fot. NAC

    Kampania polska: Pod Ciepielowem Niemcy zamordowali kilkuset polskich jeńców.

  • Kampania polska: Wojska niemieckie wkroczyły do Łodzi i Krosna.

  • Kampania polska: Niemcy spalili żywcem 60 Żydów w drewnianej synagodze w Lipsku na Mazowszu.

  • Marszałek Edward Śmigły-Rydz. Fot. NAC

    Kampania polska: Decyzja marsz. Edwarda Śmigłego-Rydza o oparciu obrony o rzeki Bug-Wisła-San.

  • Premiera filmu „Druga młodość” w reż. Michała Waszyńskiego.

  • Wybory do Sejmu IV kadencji.

  • Kard. Jan Puzyna. Fot. Wikimedia Commons

    W Krakowie zmarł biskup krakowski, kardynał Jan Puzyna.

  • Wojciech Wasiutyński. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Wojciech Wasiutyński, pisarz, publicysta, działacz narodowy; współtwórca deklaracji ideowej Obozu Narodowo-Radykalnego; jeden z liderów ONR-Falanga; po wybuchu wojny na emigracji we Francji, a następnie w Wielkiej Brytanii; w latach 1947–1958 redaktor „Myśli Polskiej” – organu Stronnictwa Narodowego wydawanego w Londynie; od 1958 do 1973 r. zastępca kierownika sekcji polskiej Radia Wolna Europa w Nowym Jorku; założyciel Instytutu Romana Dmowskiego.

  • W Bregencji w Austrii urodził się Irmfried Eberl, nazistowski zbrodniarz, doktor medycyny, uczestnik realizowanej przez III Rzeszę akcji „T4” – likwidacji osób psychicznie chorych i niepełnosprawnych; pierwszy komendant niemieckiego obozu zagłady w Treblince (1942); aresztowany przez władze alianckie w 1947 r.; przed rozpoczęciem procesu popełnił samobójstwo.

  • Wmurowano kamień węgielny pod budowę gmachu głównego Politechniki Warszawskiej.

  • Jerzy Dąbrowski. Fot. NAC

    W Nieborowie urodził się Jerzy Dąbrowski, inżynier mechanik, konstruktor lotniczy, autor m.in. projektu dwusilnikowego bombowca PZL-37 „Łoś”; w czasie II wojny światowej oficer techniczny Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

  • Zainaugurowała rozgrywki angielsko-walijska The Football League, pierwsza liga piłkarska na świecie.

  • Powstanie Listopadowe: kapitulacja obleganej przez Rosjan Warszawy.

  • Obraz Matki Bożej Jasnogórskiej. Fot. PAP/W. Deska

    Na Jasnej Górze odbyła się Koronacja obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej koronami Kapituły Watykańskiej papieża Klemensa XI. Na uroczystość przybyło ok. 200 tysięcy pielgrzymów.

  • Wojna polsko-szwedzka: wojska szwedzkie zajęły Warszawę.

  • W Krakowie zmarł Maciej z Miechowa, lekarz, historyk, geograf, astrolog, profesor i rektor Akademii Krakowskiej.

  • Konstanty Ostrogski. Źródło: Wikimedia Commons

    W bitwie pod Orszą wojska polsko-litewskie dowodzone przez hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego pokonały wojska moskiewskie.

  • W Asyżu papież Innocenty IV dokonał kanonizacji biskupa krakowskiego Stanisława.