> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

1 października

  • Prof. Gerard Labuda. Fot. PAP/P. Wierzchowski

    W Poznaniu zmarł prof. Gerard Labuda, historyk, mediewista, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w latach 1962–1965, członek Polskiej Akademii Umiejętności oraz Polskiej Akademii Nauk.

  • Rokowania kapitulacyjne w Grand Hotelu w Sopocie, od lewej siedzą: kpt. Antoni Kasztelan, kmdr Marian Majewski, kadm. Hubert Schmundt, gen. lot. Leonhard Kaupisch. 01.10.1939. Źródło: Wikimedia Commons

    Kampania polska: w Grand Hotelu w Sopocie kmdr Marian Majewski i kpt. Antoni Kasztelan podpisali akt kapitulacji Rejonu Umocnionego Hel.

  • Karol Tendera uhonorowany nagrodą IPN „Świadek Historii”. Kraków, 30.11.2017. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Krakowie zmarł Karol Tendera, były więzień niemieckiego obozu KL Auschwitz-Birkenau, który walczył z używanym przez niemieckie media kłamliwym określeniem „polskie obozy koncentracyjne”.

  • W miejsce Akademii Obrony Narodowej utworzono Akademię Sztuki Wojennej.

  • W Warszawie zmarł Stanisław Kociołek, działacz komunistyczny, I sekretarz KW PZPR w Warszawie (1964–1967), a następnie I sekretarz KW w Gdańsku (1967–1970); w latach 1968–1971 członek Biura Politycznego KC PZPR; wicepremier PRL od czerwca do grudnia 1970 r.; po 1989 r. sądzony za przyczynienie się do masakry robotników na Wybrzeżu w grudniu 1970 r.

  • Sejm udzielił rządowi Ewy Kopacz wotum zaufania.

  • W Baltimore zmarł Tom Clancy, autor powieści szpiegowskich i thrillerów politycznych; sławę przyniosła mu książka „Polowanie na Czerwony Październik”.

  • Israel Gutman. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Jerozolimie zmarł Israel Gutman, członek Żydowskiej Organizacji Bojowej, uczestnik powstania w getcie warszawskim; więziony w niemieckich obozach koncentracyjnych na Majdanku, w Auschwitz i Mauthausen-Gusen; historyk Holokaustu; w 1961 r. był świadkiem w procesie jednego z autorów Holokaustu Adolfa Eichmanna.

  • Rozpoczęła działalność Służba Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służba Wywiadu Wojskowego w miejsce zlikwidowanych Wojskowych Służb Informacyjnych.

  • Zbigniew Lengren. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie zmarł Zbigniew Lengren, rysownik, satyryk, karykaturzysta, autor aforyzmów i fraszek, twórca postaci Profesora Filutka, którego przygody zamieszczał przez ponad 50 lat w „Przekroju”.

  • W Sydney zakończyły się XXVII Letnie Igrzyska Olimpijskie; reprezentacja Polski zdobyła na nich 14 medali, wśród nich sześć złotych.

  • Wojska rosyjskie wkroczyły do Czeczenii – rozpoczęła się tzw. druga wojna czeczeńska.

  • W Warszawie rozpoczął się XII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

  • Początek wojny domowej w Rwandzie.

  • Witold Rowicki. Fot. PAP/CAF/Barącz

    W Warszawie zmarł Witold Rowicki, dyrygent, pedagog, wieloletni dyrektor artystyczny Filharmonii Narodowej w Warszawie.

  • W Warszawie rozpoczął się XI Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

  • Pomnik Małego Powstańca. Fot. PAP/M. Obara

    W Warszawie przy ul. Podwale odsłonięto pomnik Małego Powstańca.

  • Helmut Kohl. Fot. PAP/EPA

    Helmut Kohl, przewodniczący CDU, został kanclerzem RFN; funkcję tę sprawował do 1998 r.

  • Adam Ciołkosz. Fot. NAC

    W Londynie zmarł Adam Ciołkosz, publicysta, jeden z czołowych działaczy PPS.

  • Więzienie w Spandau opuścili skazani przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze niemieccy nazistowscy zbrodniarze Albert Speer i Baldur von Schirach.

  • Nigeria ogłosiła niepodległość.

  • Cypr ogłosił niepodległość.

  • W Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie odbyła się inauguracja pierwszego roku akademickiego.

  • Izba Reprezentantów Kongresu USA powołała komisję do zbadania sprawy Zbrodni Katyńskiej.

  • W Pekinie Mao Zedong proklamował utworzenie Chińskiej Republiki Ludowej.

  • Dekret Rady Ministrów o planowej gospodarce narodowej.

  • W Warszawie urodziła się Anna Bojarska, pisarka.

  •  Archiwalne zdjecie z procesu w Norymberdze w listopadzie 1945 r. Fot. PAP/CAF

    Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze ogłosił wyroki na zbrodniarzy wojennych III Rzeszy, których oskarżono o popełnienie czterech rodzajów zbrodni: uczestnictwo w spisku w celu popełnienia zbrodni międzynarodowej, zbrodni przeciwko pokojowi, zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości.

  • Wiesław Wójcik. Fot. PAP/S. Leszczyński

    Urodził się Wiesław Wójcik, aktor, wystąpił w filmach „Człowiek z marmuru”, „Party przy świecach”, „Kornblumenblau”, a także w serialu „Z biegiem lat, z biegiem dni …”.

  • II wojna światowa: Wojska amerykańskie wkroczyły do Neapolu.

  • Maria Stypułkowska-Chojecka - uczestniczka akcji Weffels. Źródło: Wikimedia Commons

    Oddział dywersji bojowej AK „Agat” dokonał w Warszawie udanego zamachu na Ernsta Weffelsa, znanego z okrucieństwa kierownika zmiany oddziału kobiecego na Pawiaku.

  • Franciszek Trzeciak. Fot. PAP/B. Borowiak

    W Wieniawce koło Trembowli urodził się Franciszek Trzeciak, aktor, reżyser.

  • W obozie koncentracyjnym Dachau zmarł z wycieńczenia ksiądz Antoni Rewera; profesor Seminarium Duchownego w Sandomierzu, duszpasterz; beatyfikowany w 1999 r. przez papieża Jana Pawła II.

  • Niemieckie władze okupacyjne otworzyły w warszawskiej Zachęcie Dom Niemieckiej Kultury (Haus der deutschen Kultur).

  • W Wilnie Niemcy rozpoczęli trwającą do grudnia 1942 r. akcję eksterminacyjną, w czasie której zamordowano około 33,5 tys. Żydów.

  • Gen. Wilhelm Orlik-Ruckemann. Fot. CAW

    Kampania polska: zgrupowanie gen. Wilhelma Orlik-Ruckemanna zostało rozbite przez wojska sowieckie w bitwie pod Wytycznem.

  • Prof. Andrzej Paczkowski. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Krasnymstawie urodził się Andrzej Paczkowski, historyk, badacz najnowszych dziejów Polski; członek Kolegium IPN (1999–2011), przewodniczący Rady IPN (2011–2012); w latach 1974–1995 prezes Polskiego Związku Alpinizmu.

  • Wojska niemieckie wkroczyły do Czechosłowacji, zajmując tzw. Kraj Sudecki.

  • Rząd Czechosłowacji przyjął polskie ultimatum dotyczące odstąpienia części Śląska Cieszyńskiego, tzw. Zaolzia.

  • W stoczni Cowes w Anglii zwodowany został niszczyciel ORP „Błyskawica”.

  • W Lille urodził się Philippe Noiret, francuski aktor, znany m.in. z filmów „Wielkie żarcie”, „Skorumpowani” i „Cinema Paradiso”.

  • W Limerick urodził się Richard Harris, irlandzki aktor, wystąpił w filmach „Bohaterowie Telemarku”, „Człowiek zwany Koniem”, „Cromwell”, „Bez przebaczenia”, „Gladiator” oraz „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”.

  • Autoportret Stanisława Noakowskiego. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie zmarł Stanisław Noakowski, architekt, malarz, rysownik, historyk sztuki, profesor Politechniki Warszawskiej.

  • W Plains w stanie Georgia urodził się Jimmy Carter, działacz Partii Demokratycznej; prezydent USA w latach 1977–1981; laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 r.

  • W Myślenicach urodziła się Stanisława Przybyszewska, autorka dramatów historycznych związanych z historią rewolucji francuskiej, m.in. „Sprawy Dantona”, malarka.

  • Stefania Sempołowska. Źródło: CBN Polona

    W wielkopolskiej wsi Polonisz urodziła się Stefania Sempołowska, działaczka społeczna i oświatowa, pedagog, publicystka, pisarka.

  • W Warszawie ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Ilustrowanego”.

  • Adam Mickiewicz. Źródło: CBN Polona

    Na Uniwersytecie Wileńskim powstało tajne Towarzystwo Filomatów, którego założycielami byli m.in. Józef Jeżowski, Tomasz Zan, Adam Mickiewicz i Jan Czeczot.

  • Rodzina Chopinów przeprowadziła się z Żelazowej Woli do Warszawy.

  • W Warszawie została założona Szkoła Prawa Księstwa Warszawskiego, w 1816 roku wcielona do Uniwersytetu Warszawskiego.

  • W Warszawie założono tajne Towarzystwo Republikanów Polskich; jego członkowie za swego przywódcę uznawali Tadeusza Kościuszkę.

  • W Wiedniu urodził się Karol VI Habsburg, cesarz, król Czech i Węgier, arcyksiążę Austrii, panujący w latach 1711–1740.

  • W Paryżu zmarł Pierre Corneille, francuski poeta i dramaturg, członek Akademii Francuskiej, autor tragikomedii „Cyd”.

  • Na pokładzie statku Mary and Margaret przybyło do kolonii Jamestown w Wirginii pięciu pierwszych polskich imigrantów do Ameryki Północnej. 

  • Biskup Narni Jan wybrany został papieżem, przyjął imię Jana XIII (965–972).