> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

10 stycznia

  • Ignacy Oziewicz. Fot. CAW. Źródło: Wikimedia Commons

    W Gdyni zmarł gen. Ignacy Oziewicz, w czasie kampanii polskiej 1939 r. dowódca 29 Dywizji Piechoty, w latach 1941–1942 zastępca komendanta głównego Narodowej Organizacji Wojskowej; komendant Narodowych Sił Zbrojnych (1942–1943).

  • Wiktor Zborowski. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Warszawie urodził się Wiktor Zborowski, aktor, znany m.in. z roli Moryca Habera w „C.K. Dezerterach” Janusza Majewskiego oraz Longinusa Podbipięty w „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana.

  • W Warszawie zmarł Ryszard Parulski, szermierz i działacz sportowy, mistrz świata we florecie w 1961 r.

  • W Nowym Jorku zmarł David Bowie – brytyjski muzyk, aktor, performer, ikona mody, autor „Heroes”, „Young Americans” i „Let’s Dance”.

  • W Warszawie zmarł Zbigniew Messner, ekonomista, polityk; profesor Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Katowicach, od 1975 do 1982 r. jej rektor; członek PZPR, premier PRL w latach 1985–1988.

  • Gen. Elżbieta Zawacka. Fot. PAP/W. Szabelski

    W Toruniu zmarła gen. Elżbieta Zawacka, kurierka i emisariuszka KG ZWZ-AK, jedyna kobieta wśród cichociemnych. Po wojnie więziona przez władze komunistyczne.

  • Sejm powołał Sławomira Skrzypka na prezesa Narodowego Banku Polskiego; zastąpił on na tym stanowisku prof. Leszka Balcerowicza.

  • Sejm powołał komisję śledczą w sprawie „afery Rywina”; jej przewodniczącym został Tomasz Nałęcz z Unii Pracy.

  • W Warszawie zmarł Juliusz Żuławski, pisarz, tłumacz, dwukrotny prezes polskiego PEN-Clubu, taternik.

  • W Słupsku po meczu koszykówki między Czarnymi Słupsk a AZS Zagas Koszalin doszło do kilkudniowych starć kibiców z policją. Ich bezpośrednią przyczyną była śmierć 14-letniego kibica Czarnych, Przemka Czai na skutek pobicia przez jednego z funkcjonariuszy.

  • We Wrocławiu zmarł Stefan Inglot, historyk działacz ruchu spółdzielczego i ludowego.

  • Na szycie NATO w Brukseli przyjęto program „Partnerstwo dla pokoju”.

  • Krzysztof Kieślowski. Fot. PAP/T. Zagoździński

    Premiera filmu „Niebieski” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego, pierwszej części tryptyku „Trzy kolory”.

  • Adam Aston. Źródło: CBN Polona

    W Londynie zmarł Adam Aston, właściwie Adolf Loewinsohn, aktor, wokalista; wykonawca piosenek „Warszawo, moja Warszawo”, „Ach, jak przyjemnie”, „Dlaczego właśnie dziś” i „Jak trudno zapomnieć”. 

  • W Warszawie zorganizowany został konspiracyjny II Zjazd Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS).

  • Premiera filmu „Przypadek” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.

  • W Pradze zmarł Jaroslav Seifert, czeski poeta, sygnatariusz Karty 77, laureat Literackiej Nagrody Nobla w roku 1984.

  • Stan wojenny: w całym kraju przywrócone zostały połączenia telefoniczne. Rozmowy oficjalnie podsłuchiwano, po wykręceniu numeru dzwoniący słyszał komunikat: „Rozmowa kontrolowana”.

  • Tomasz Bagiński. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Białymstoku urodził się Tomasz Bagiński, rysownik, animator, reżyser; w 2003 r. nominowany do Oscara w kategorii krótki film animowany za „Katedrę”; autor animacji o tematyce historycznej, m.in. „Animowanej historii Polski” i filmów na 600-lecie bitwy pod Grunwaldem.

  • W Radomiu urodził się Maciej Skorża, trener piłkarski, zdobywca trzech tytułów Mistrza Polski (dwukrotnie z Wisłą Kraków i raz z Lechem Poznań), i trzech Pucharów Polski.

  • W Radomiu urodził się Maciej Skorża, trener piłkarski, zdobywca trzech tytułów Mistrza Polski (dwukrotnie z Wisłą Kraków i raz z Lechem Poznań), i trzech Pucharów Polski.

  • Gabrielle Chanel. Źródło: Wikimedia Commons

    W Paryżu zmarła Coco Chanel (właśc. Gabrielle Bonheur Chanel), projektantka i kreatorka mody, autorka perfum „Chanel No. 5”, pomysłodawczyni fryzury „na pazia” i prostej sukienki tzw. „małej czarnej.

  • Rozkazem ministra obrony narodowej utworzona została Wojskowa Służba Wewnętrzna (WSW), w miejsce zlikwidowanego Głównego Zarządu Informacji.

  • Władysław Studnicki. Źródło: NAC

    W Londynie zmarł Władysław Studnicki, polityk, publicysta, działacz niepodległościowy, zesłany na Syberię przez władze carskie; przywódca proniemieckiego Klubu Państwowców Polskich (1916), członek Tymczasowej Rady Stanu (1917–1918); w okresie II RP związany z dziennikiem wileńskich konserwatystów „Słowo”; w czasie II wojny światowej zwolennik porozumienia z Niemcami.

  • W Rzymie zmarł Sincair Lewis, pisarz i dramaturg amerykański, laureat Literackiej Nagrody Nobla w 1931 roku. W roku 1950 odmówił przyjęcia Nagrody Pulitzera za powieść „Arrowsmith”.

  • Mecz o Puchar Zdobywców Pucharów zespołów Legii Warszawa i AC Milan: Robert Gadocha (L). Warszawa, 10.1972. Fot. PAP/Bierut

    W Krakowie urodził się Robert Gadocha, piłkarz, w latach 70. jeden z najlepszych skrzydłowych świata; zdobył złoty medal olimpijski w Monachium (1972) i brązowy medal mistrzostw świata w RFN (1974); w drużynie narodowej zagrał 62 razy, strzelając 16 bramek; w latach 1967–1975 zawodnik Legii Warszawa, następnie m.in. FC Nantes.

  • ONZ. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Londynie otwarto pierwsze Zgromadzenie Ogólne ONZ – wzięły w nim udział delegacje 51 państw.

  • W Londynie urodził się Rod Stewart, jeden z najpopularniejszych wokalistów rockowych i popowych; do jego największych przebojów należą „You're in My Heart”, „Young Turks”, „Downtown Train”, „Angel”, „Sailing”, „Do Ya Think I'm Sexy”, „Tonight's the Night”, „Baby Jane”, „Rhythm of My Heart”, „Forever Young”.

  • Symbol Polski Walczącej. Fot. PAP/D. Kulaszewicz

    W okupowanej Warszawie zespoły Organizacji Małego Sabotażu „Wawer” zamazały ok. 250 tablic z niemieckimi nazwami ulic i rozrzuciły 40 tys. ulotek z tekstem noworocznego przemówienia prezydenta RP Władysława Raczkiewicza.

  • W Warszawie urodził się Grzegorz Kowalski, rzeźbiarz, performer, pedagog, eseista, krytyk sztuki.

  • W Warszawie urodził się Maciej Rayzacher, aktor; w okresie PRL działacz Komitetu Obrony Robotników i KSS KOR; internowany w stanie wojennym.

  • W Koprzywnicy pod Sandomierzem urodził się Jan Pieszczachowicz, krytyk literacki, publicysta, animator życia krakowskiego literackiego w latach PRL.

  • W Stanisławowie urodził się Kazimierz Trampisz, piłkarz, trener, reprezentant Polski, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach, dwukrotny mistrz Polski z Polonią Bytom.

  • W Berlinie odbyła się premiera filmu „Metropolis” w reżyserii Fritza Langa.

  • Gen. Florian Siwicki. Fot. PAP/A. Urbanek

    W Łucku na Wołyniu urodził się Florian Siwicki, działacz komunistyczny, generał LWP; w 1968 r. dowodził 2 Armią WP uczestniczącą w interwencji Układu Warszawskiego w Czechosłowacji; członek WRON (1981–1983), jeden z głównych autorów stanu wojennego; minister obrony narodowej (1983–1990), członek Biura Politycznego KC PZPR (1986–1990).

  • W Ciechanowie urodził się Tadeusz Jastrzębowski, aktor teatralny i filmowy, działacz społeczny, wieloletni członek władz Związku Artystów Scen Polskich.

  • Antoni Wiwulski. Źródło: CBN Polona

    W Wilnie zmarł Antoni Wiwulski, rzeźbiarz, architekt; twórca m.in. Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie i pomnika Trzech Krzyży w Wilnie.

  • Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał dekret o obowiązkowym ubezpieczeniu pracowników na wypadek choroby.

  • W Dubravce pod Bratysławą urodził się Gustav Husak, słowacki działacz komunistyczny; sekretarz generalny KC KPCz (1969–1987), prezydent Czechosłowacji w latach 1975–1989.

  • W Warszawie urodziła się Wanda Żółkiewska, pisarka, autorka książek dla dzieci i młodzieży, m.in. powieści „Ślady rysich pazurów” (1965).

  • W Warszawie urodził się Seweryn Pollak, filolog, poeta i tłumacz.

  • W Varese (Włochy) urodził się Leon Rzewuski, poeta i kompozytor, żołnierz kampanii 1939, autor muzyki m.in. do „Walczyka Warszawy” oraz „Tramwajem do Nowej Huty”.

  • Stanisław Przybyszewski. Fot. NAC

    Krakowskie czasopismo „Życie” opublikowało esej Stanisława Przybyszewskiego „Confiteor”, uznany wkrótce za manifest polskiego modernizmu.

  • Melchior Wańkowicz. 1963 r. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Kałużycach k. Mińska urodził się Melchior Wańkowicz, mistrz szlacheckiej gawędy, klasyk reportażu, autor m.in. książek „Na tropach Smętka”, „Monte Cassino”, „Hubalczycy” i „Ziele na kraterze”.

  • Karol Szajnocha. Źródło: CBN Polona

    We Lwowie zmarł Karol Szajnocha, historyk, publicysta, pisarz, działacz niepodległościowy; autor m.in. dzieła „Jadwiga i Jagiełło”. 

  • W Warszawie urodziła się Elżbieta Jaraczewska (z domu Krasińska), powieściopisarka, autorka umoralniających bajek dla dzieci.

  • Król Stanisław August powołał Komisje Menniczą, której zadaniem było wzniesienie mennicy królewskiej i opracowanie projektu nowego systemu monetarnego.

  • Zamek w Lublinie przed rokiem 1700. Źródło: CBN Polona

    Na zamku w Lublinie rozpoczęły się obrady sejmu koronnego poprzedzające zawarcie unii polsko-litewskiej.