> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

14 września

  • Jerzy Giedroyc. Fot. PAP/J. Ruciński

    W Maisons-Laffitte pod Paryżem zmarł Jerzy Giedroyc, polityk, publicysta, twórca i redaktor paryskiej „Kultury”.

  • Jerzy Bereś. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Nowym Sączu urodził się Jerzy Bereś, rzeźbiarz, performer, uczeń Xawerego Dunikowskiego.

  • W Los Angeles zmarł Patrick Swayze, aktor, znany z ról w filmach „Dirty Dancing” i „Ghost”.

  • W Los Angeles zmarł Robert Wise, reżyser, montażysta, producent filmowy; twórca wyróżnionej 10 Oscarami filmowej wersji „West Side Story”, a także musicalu „Dźwięki muzyki” nagrodzonego pięcioma Oscarami.

  • Premiera filmu „Quo vadis” w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.

  • W Warszawie zmarł Ryszard Pietruski, aktor, dyrektor Operetki Warszawskiej (1978–1988); znany m.in. z seriali „Czarne chmury” i „Czterdziestolatek”, a także filmów „Prawo i pięść”, „Rejs” czy „Wakacje z duchami”.

  • Aktor Bogusz Bilewski (Waluś Kwiczoł) na planie serialu „Janosik”. 1972 r. Fot. PAP/CAF/M. Sochor

    We Wrocławiu zmarł Bogusz Bilewski, aktor, znany z ról w filmach „Westerplatte”, „Pan Wołodyjowski”, „Potop”, „Aria dla atlety” i serialu „Janosik”.

  • Mieczysław Czechowicz. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie zmarł Mieczysław Czechowicz, aktor, znany m.in. z występów w Kabarecie Starszych Panów, komediowych ról w filmach „Poszukiwana, poszukiwany”, „Nie ma róży bez ognia”, a także serialu „Janosik”; swojego głosu użyczył serialowej postaci Misia Uszatka.

  • W Palm Springs w Kalifornii zmarła Janet Gaynor, amerykańska aktorka; w 1929 r. podczas pierwszej ceremonii wręczenia nagród Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej została nagrodzona Oscarem za role w filmach „Siódme niebo”, „Anioł ulicy” i „Wschód słońca”.

  • W wyniku ran odniesionych dzień wcześniej w wypadku samochodowym w Monako zmarła księżna Grace Kelly-Grimaldi, żona księcia Rainiera III, jedna z najsłynniejszych aktorek lat pięćdziesiątych, znana między innymi z takich filmów jak „W samo południe”, „M jak morderstwo”, „Okno na podwórze”.

  • Jan Paweł II. Fot. PAP/EPA

    Jan Paweł II ogłosił encyklikę „Laborem exercens” poświęconą ludzkiej pracy.

  • W Warszawie zmarł Zenon Kosidowski, pisarz, autor książek o religiach i kulturach starożytnych.

  • Polska nawiązała stosunki dyplomatyczne z Republiką Federalną Niemiec.

  • Emil Chaberski. 1925 r. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Emil Chaberski, aktor, reżyser teatralny i filmowy.

  • W Leningradzie urodził się Dmitrij Miedwiediew, prezydent Federacji Rosyjskiej w latach 2008–2012; premier Rosji (2012–2020).

  • W Sosnowcu urodziła się Małgorzata Hajewska-Krzysztofik, aktorka Narodowego Starego Teatru; wystąpiła w filmach „Wrony”, „Szczęśliwy człowiek”, „33 sceny z życia” i „Body/Ciało”.

  • Zofia Mrozowska i Wiesław Gołas w filmie "Prawo i pięść". Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Premiera filmu „Prawo i pięść” w reżyserii Jerzego Hoffmana i Edwarda Skórzewskiego.

  • W Moskwie zmarł Wasilij Grossman, rosyjski pisarz, korespondent wojenny, autor powieści „Życie i los”, uznawanej za jeden z najwnikliwszych rozrachunków z sowieckim totalitaryzmem; jako jeden z pierwszych opisał obozy w Treblince i Majdanku, gdzie dotarł idąc z Armią Czerwoną, jego relacje zostały wykorzystane podczas procesu norymberskiego.

  • W Bagdadzie powołano OPEC – Organizację Krajów Eksportujących Ropę Naftową.

  • Bp Czesław Kaczmarek. Fot. PAP/CAF/Reprodukacja

    Przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie rozpoczął się proces biskupa Czesława Kaczmarka oraz kilku innych księży i świeckich pracowników kurii. Oskarżonym władze komunistyczne zarzucały działalność w zbrojnym podziemiu. Bp Kaczmarek skazany został na 12 lat więzienia.

  • August Zaleski, prezydent RP na uchodźstwie (1947-1972). Fot. NAC

    W Londynie ogłoszono dekret o utworzeniu na emigracji Skarbu Narodowego, który miał finansować działalność polskich władz na uchodźstwie.

  • Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Fot. PAP/W. Kryński

    W Okopach na Podlasiu urodził się ks. Jerzy Popiełuszko, duszpasterz ludzi pracy, legendarny kapelan Solidarności, zamordowany w 1984 r. przez funkcjonariuszy IV Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych; beatyfikowany w 2010 r.

  • Jerzy Zelnik. Fot. PAP/R. Guz

    W Krakowie urodził się Jerzy Zelnik, aktor filmowy i teatralny, odtwórca roli Ramzesa XIII w „Faraonie” Jerzego Kawalerowicza, znany również z serialu „Królowa Bona”, a także filmów „Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny” i „Dzieje grzechu”.

  • Gen. Stanisław Maczek. Fot. NAC

    1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka zdobyła Gandawę.

  • Gen. Zygmunt Berling. Fot. PAP/CAF

    Wojska sowieckie wspólnie z 1. Armią Wojska Polskiego zajęły prawobrzeżną część Warszawy.

  • Gen. Tadeusz Kutrzeba. Fot. CAW

    Kampania polska: natarcie Armii „Poznań” i „Pomorze” na Łowicz i Skierniewice zakończone przejściem do obrony na linii Bzury.

  • Kampania polska: wojska niemieckie zamknęły pierścień okrążenia wokół stolicy, zajęły Przemyśl oraz Gdynię.

  • Kampania polska: okręt podwodny „Wilk” opuścił Bałtyk kierując się do Wielkiej Brytanii.

  • Kampania polska: do walki w obronie Warszawy wyruszył pierwszy batalion ochotniczy.

  • Tomasz Masaryk. Fot. NAC

    W Lanach zmarł Tomas Garrigue Masaryk, filozof, socjolog; prezydent Czechosłowacji w latach 1918–1935.

  • W Krakowie urodził się Andrzej Kozak, aktor.

  • W wyborach do Reichstagu NSDAP uzyskała 18,3 proc. głosów, zdobywając 107 mandatów i stając się drugim co do wielkości ugrupowaniem w parlamencie; na nazistów zagłosowało blisko 6,5 mln Niemców.

  • Wiec Centrolewu w Warszawie: przemówienie senatora Bolesława Limanowskiego (z brodą), obok widoczni również: z lewej b. poseł Adam Kuryłowicz, z prawej Stanisław Thugutt oraz b. poseł Jan Dziduch (między Limanowskim a Thuguttem). 1930 r. Fot. NAC

    Powstanie koalicji opozycyjnych partii centrowych i lewicowych – tzw. Centrolewu.

  • Prof. Wiktor Zin. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Hrubieszowie urodził się Wiktor Zin, architekt, wieloletni wykładowca Politechniki Krakowskiej, rysownik, autor popularnego cyklu telewizyjnego „Piórkiem i węglem”; w latach 1977–1981 generalny konserwator zabytków.

  • W Kijowie został śmiertelnie postrzelony premier Rosji Piotr Stołypin, którego reformy modernizowały państwo i gospodarkę.

  • Urodziła się Zofia Stankiewicz, graficzka, malarka, ilustratorka.

  • W Skrzypczyńcach koło Humania urodził się Tadeusz Zieliński, filolog klasyczny, historyk kultury, profesor uniwersytetu w Petersburgu (1887–1920), a następnie Uniwersytetu Warszawskiego (1921–1935), autor m.in. „Religii świata antycznego”.

  • W Wilanowie zmarł Stanisław Kostka Potocki, polityk, pisarz, publicysta, kolekcjoner i mecenas sztuki.

  • Jacques-Louis David "Portret Napoleona", 1812 r. Źródło: Wikimedia Commons

    Napoleon Bonaparte wraz Wielką Armią wkroczył do Moskwy. Pierwszym oddziałem napoleońskim, który wszedł do miasta, był 10. pułk polskich huzarów płk. Jana Umińskiego.

  • W Warszawie z inicjatywy króla Stanisława Augusta odsłonięto pomnik Jana III Sobieskiego.

  • W Berlinie urodził się Alexander von Humboldt, podróżnik, przyrodnik, twórca nowożytnej geografii.

  • W Wiedniu zmarł Martino Altomonte, włoski malarz, działający m.in. na dworze króla Jana III Sobieskiego; autor obrazów „Bitwa pod Wiedniem” oraz „Bitwa pod Parkanami”.

  • W Rzymie zmarł papież Hadrian VI, z pochodzenia Holender, ostatni papież spoza Włoch przed Janem Pawłem II.

  • Pod Marignano koło Mediolanu armia króla Francji Franciszka I pokonała wojska szwajcarskie.

  • Zamek wielkich mistrzów krzyżackich w Malborku. Fot. PAP/J. Morek

    Wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego Siegfried von Feuchtwangen przeniósł do Malborka stolicę państwa zakonnego.