27 SIERPNIA

• 1944 / 82 lata

  27. dzień Powstania Warszawskiego. Niemcy po ciężkich walkach zajęli katedrę. W walkach i w wyniku lotniczych bombardowań w Pałacu Krasińskich na Starówce ginie co najmniej 27 powstańców z „Parasola”. Wśród poległych są Henryk Humięcki, ps. „Olbrzym” oraz Marian Buczyński, ps. „Bliźniak”.

• 1896 / 130 lat

  We Lwowie urodził się Jan Mazurkiewicz, żołnierz Legionów Polskich, oficer WP, w czasie II wojny światowej najpierw zastępca, a następnie szef Kedywu KG AK. Podczas Powstania Warszawskiego dowódca Zgrupowania „Radosław”.

• 1576 / 450 lat

  Zmarł Tycjan, czołowy przedstawiciel weneckiego renesansu i jeden z największych malarzy w dziejach. Jedynym dziełem jego autorstwa (a przynajmniej mu przypisywanym) w Polsce jest „Alegoria miłości” w zbiorach Muzeum na Wawelu. 

• 2022 / 4 lata

  W Rzeszowie zmarł Tadeusz Ferenc, prezydent Rzeszowa w latach 2002-2021.

• 2022 / 4 lata

  W Monachium zmarł Bolko, książę von Pless, hrabia von Hochberg, baron na Książu. Był wnukiem ostatnich właścicieli Książa i Pszczyny. Od 2015 r. honorowy obywatel Wałbrzycha.

• 2003 / 23 lata

  Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski odsłonił Pomnik Lotników Polskich na Polu Mokotowskim w Warszawie.

• 1980 / 46 lat

  W Szczecinie wicepremier Kazimierz Barcikowski odrzucił żądanie utworzenia wolnych związków zawodowych.

• 1980 / 46 lat

  W Gdańsku trwały rozmowy grupy roboczej. Gdański Międzyzakładowy Komitet Strajkowy reprezentował już 500 przedsiębiorstw.

• 1980 / 46 lat

  Dziennikarze przebywający na Wybrzeżu zaprotestowali przeciw dezinformacji i nieobiektywnym komentarzom centralnej prasy.

• 1971 / 55 lat

  Premiera filmu „Nie lubię poniedziałku” w reżyserii Tadeusza Chmielewskiego.

• 1964 / 62 lata

  W Gryfowie Śląskim urodził się Andrzej Chyra, aktor Nowego Teatru w Warszawie; wystąpił w filmach „Dług”, „Pieniądze to nie wszystko”, „Symetria”, „Komornik”, „Wszyscy jesteśmy Chrystusami”, „Palimpsest”, „S@motność w sieci”, „Strajk”, „Katyń”, „Daas”, „W imię …”, a także w serialu „Oficer”.

• 1955 / 71 lat

  Do Polski powrócił z ZSRR Antoni Pajdak, polityk PPS, jeden z aresztowanych w 1945 r. przez NKWD przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. W Moskwie sądzony był w odrębnym procesie i skazany na 5 lat pozbawienia wolności. Po odbyciu kary zesłano go do Krasnojarskiego Kraju.

• 1946 / 80 lat

  Przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie rozpoczął się proces nazistowskiego zbrodniarza Amona Goetha, komendanta niemieckiego obozu koncentracyjnego Plaszow.

• 1942 / 84 lata

  Komendant Główny Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki rozwiązał organizację wywiadowczą „Muszkieterów”.

• 1941 / 85 lat

  W dniach 27 i 28 sierpnia w Kamieńcu Podolskim Niemcy zamordowali ponad 23 tys. Żydów.

• 1939 / 87 lat

  Na stadionie warszawskiej Legii piłkarska reprezentacja Polski pokonała 4:2 drużynę Węgier – wicemistrzów świata; był to ostatni mecz polskiej reprezentacji przed wybuchem II wojny światowej.

• 1931 / 95 lat

  W Abbeville we Francji urodził się Roman Opałka, malarz, grafik.

• 1928 / 98 lat

  Polska podpisała tzw. pakt Brianda-Kelloga, wielostronną umowę międzynarodową dotyczącą pokojowego regulowania sporów.

• 1925 / 101 lat

  Urodził się Zygmunt Broniarek – dziennikarz, w czasach PRL-u czołowy specjalista w sprawach zagranicznych (głównie amerykańskich). 

• 1922 / 104 lata

  W Berlinie założono Związek Polaków w Niemczech.

• 1914 / 112 lat

  Rozkaz Naczelnej Komendy armii austro-węgierskiej dotyczący utworzenia Legionów Polskich – Zachodniego w Krakowie i Wschodniego we Lwowie.

• 1906 / 120 lat

  Udany zamach Organizacji Bojowej PPS na tymczasowego generał-gubernatora Warszawy i guberni warszawskiej Nikołaja Wonlarlarskiego.

• 1898 / 128 lat

  Urodził się Bolesław Kontrym – bohater Powstania Warszawskiego (dowodził szturmem na budynek PAST-y), a także cichociemny, zaś w II RP wyższy oficer Policji Państwowej. Pod koniec wojny dowodził batalionem w dywizji gen. Maczka. Po powrocie do Polski został uwięziony i w 1953 r. stracony. Jego szczątki IPN odkrył w kwaterze „na Łączce”.

• 1894 / 132 lata

  W Drohobyczu urodził się Kazimierz Wierzyński, poeta, współtwórca grupy „Skamander”, naczelny redaktor „Przeglądu Sportowego” (1926–1931), złoty medalista olimpijskiego konkursu sztuki z 1928 r. za zbiór wierszy „Laur Olimpijski”.

• 1883 / 143 lata

  Erupcja wulkanu Krakatau leżącego między Jawą a Sumatrą spowodowała olbrzymie fale tsunami, które pochłonęły ok. 36 tys. ofiar.

• 1870 / 156 lat

  W Warszawie zmarł generał Tomasz Łubieński, uczestnik wojen napoleońskich, szef szwadronu pułku szwoleżerów gwardii (1807), dowódca 8. pułku szwoleżerów-lansjerów; w Powstaniu Listopadowym dowódca dywizji jazdy, następnie szef Sztabu Głównego.

• 1823 / 203 lata

  W Warszawie zmarł Szczepan Hołowczyc, arcybiskup metropolita warszawski, prymas Królestwa Polskiego.

• 1545 / 481 lat

  W Krakowie zmarł Piotr Gamrat, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski (1540–1545).

• 1492 / 534 lata

  Jan Olbracht został jednomyślnie wybrany na króla Polski przez grupę elektorów, w skład której wchodzili: prymas, biskupi, kasztelanowie, wojewodowie, a także przedstawiciele Gdańska, Elbląga i Torunia.