10 MARCA

• 1945 / 81 lat

  Brawurowa ucieczka z więzienia Urzędu Bezpieczeństwa w Sandomierzu. Z placówki urządzonej w murach tamtejszego zamku uciekło 126 więźniów, w tym żołnierze Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych.

• 1810 / 216 lat

  W Nowym Dworze na Litwie urodził się Stanisław Kierbedź, inżynier, budowniczy mostów stalowych, m.in. mostu Aleksandrowskiego w Warszawie. 

• 2023 / 3 lata

  W Warszawie zmarł Janusz Weiss, dziennikarz, prezenter radiowy, telewizyjny, gospodarz teleturnieju "Miliard w rozumie" i audycji "Dzwonię do Pani, Pana w bardzo nietypowej sprawie".

• 2021 / 5 lat

  W Gdańsku zmarł Stefan Raszeja, żołnierz Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski” i Armii Krajowej, lekarz medycyny sądowej, profesor, rektor Akademii Medycznej w Gdańsku w latach 1972–1975. W 1980 r. doprowadził do rozpoczęcia programu przeszczepu nerek w Gdańsku.

• 2009 / 17 lat

  W Warszawie zmarła Zofia Saretok, aktorka teatralna i filmowa, wystąpiła m.in. w filmach „Kazimierz Wielki”, „Duet”, „Królowa Bona” i serialu „Trzecia granica”.

• 1994 / 32 lata

  W Warszawie zmarł Włodzimierz Haupe, reżyser filmowy, autor m.in. filmów „Szczęściarz Antoni”, „Głos ma prokurator” i „Doktor Judym”.

• 1994 / 32 lata

  Z połączenia Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu i filii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Nysie powstał Uniwersytet Opolski.

• 1986 / 40 lat

  Premiera filmu Kazimierza Kutza „Wkrótce nadejdą bracia”.

• 1981 / 45 lat

  Odbyło się pierwsze spotkanie Lecha Wałęsy z pełniącym funkcję premiera gen. Wojciechem Jaruzelskim.

• 1974 / 52 lata

  We Wrocławiu zmarł kardynał Bolesław Kominek, arcybiskup metropolita wrocławski, inicjator wysłania w 1965 r. do Episkopatu Niemiec „Orędzia biskupów polskich do ich niemieckich braci w Chrystusowym urzędzie pasterskim”.

• 1955 / 71 lat

  W Olsztynie urodził się Juliusz Machulski, reżyser, scenarzysta, producent filmowy; autor filmów „Vabank”, „Vabank II, czyli riposta”, „Seksmisja”, „Kingsajz”, „Deja vu”, „Szwadron”, „Killer” i „Vinci”.

• 1947 / 79 lat

  Pod naciskiem władz sowieckich Polska i Czechosłowacja podpisały układ o przyjaźni i wzajemnej pomocy. Oba państwa zobowiązały się w ciągu dwóch lat ostatecznie uregulować sporne kwestie graniczne i respektować prawa mniejszości narodowych.

• 1944 / 82 lata

  W ruinach warszawskiego getta Niemcy rozstrzelali Emanuela Ringelbluma – historyka, działacza społecznego i politycznego związanego z partią Poalej Syjon-Lewica, organizatora Podziemnego Archiwum Getta – zwanego Archiwum Ringelbluma.

• 1944 / 82 lata

  W Moskwie komunistyczny Związek Patriotów Polskich utworzył agencję prasową Polpress.

• 1942 / 84 lata

  Rząd sowiecki zmniejszył liczbę dziennych racji żywnościowych dla Armii Polskiej w ZSRS z 70 tys. do 26 tys.

• 1939 / 87 lat

  Podczas rozpoczynającego się w Moskwie XVIII Zjazdu WKP(b) Józef Stalin wygłosił tzw. „kasztanową mowę”, która była zapowiedzią zbliżenia sowiecko-niemieckiego.

• 1939 / 87 lat

  W Bieńkówce koło Makowa Podhalańskiego urodził się Stanisław Radwan, kompozytor muzyki teatralnej i filmowej m.in. do filmów „Blizna” i „Sprawa Gorgonowej”.

• 1920 / 106 lat

  Głównodowodzący sił zbrojnych Rosji Sowieckiej Siergiej Kamieniew zatwierdził plan uderzenia na Zachód przez Polskę. 

• 1918 / 108 lat

  W Krakowie urodził się Zygmunt Michałowski, dziennikarz, publicysta, dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w latach 1976–1982.

• 1917 / 109 lat

  W Browkach w obwodzie żytomierskim (obecnie Ukraina) urodził się Zbigniew Ścibor-Rylski „Motyl”, żołnierz Armii Krajowej, uczestnik powstania warszawskiego, prezes Związku Powstańców Warszawskich, członek grupy inicjatywnej Muzeum Powstania Warszawskiego.

• 1913 / 113 lat

  We Lwowie urodził się Adam Schaff, filozof, działacz komunistyczny, członek KPP, PPR i PZPR.

• 1873 / 153 lata

  W Warszawie urodził się Witold Noskowski, dziennikarz, krytyk literacki i muzyczny, współzałożyciel kabaretu „Zielony Balonik”, zamordowany przez gestapo w listopadzie 1939 r.

• 1870 / 156 lat

  W Porozowie koło Wołkowyska (obecnie na Białorusi) urodziła się Ester Rachel Kamińska, aktorka teatralna, przyrównywana przez współczesnych do Eleonory Duse i Sary Bernhardt, nazywana „matką żydowskiego teatru”. Grała w języku jidysz.

• 1865 / 161 lat

  W Okocimiu urodził się Julian Nowak, lekarz, bakteriolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rektor UJ w roku akademickim 1921/1922; premier RP w 1922 r.; senator w latach 1922–1927 z ramienia PSL „Piast”.

• 1847 / 179 lat

  W Warszawie urodził się Karol Kozłowski, architekt, autor projektu gmachu Filharmonii Warszawskiej przy ulicy Jasnej.

• 1827 / 199 lat

  W Warszawie urodził się Józef Bliziński, komediopisarz. 

• 1823 / 203 lata

  W Targowej Górce zmarł Antoni Amilkar Kosiński, żołnierz Insurekcji Kościuszkowskiej, współtwórca Legionów Polskich we Włoszech, generał armii Księstwa Warszawskiego.

• 1822 / 204 lata

  W Manieczkach koło Śremu zmarł Józef Wybicki, polityk, pisarz, publicysta; konfederat barski, członek Komisji Edukacji Narodowej, uczestnik Powstania Kościuszkowskiego; współtwórca Legionów Polskich we Włoszech; autor „Mazurka Dąbrowskiego”, który stał się polskim hymnem narodowym.

• 1752 / 274 lata

  W Kamieńcu Podolskim urodził się Józef Zajączek, żołnierz i polityk, uczestnik Insurekcji Kościuszkowskiej, członek Rady Najwyższej Narodowej, uczestnik wojen napoleońskich, od 1815 roku namiestnik Królestwa Polskiego.

• 1568 / 458 lat

  W Poznaniu zmarł Józef Struś, humanista, nadworny lekarz Zygmunta I Starego i Zygmunta II Augusta.

• 1526 / 500 lat

  Zmarł Janusz III, ostatni książę mazowiecki. Po jego śmierci Mazowsze włączono do Korony. 

• 1517 / 509 lat

  W Moskwie został zawarty wymierzony w Polskę i Litwę traktat pomiędzy wielkim księciem moskiewskim Wasylem III a zakonem krzyżackim.