> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

23 listopada

  • Stanisław Lem. Fot. PAP/CAF/P. Barącz

    Ukazała się powieść Stanisława Lema „Astronauci”.

  • Krzysztof Penderecki. Fot. PAP/T. Żmijewski

    W Dębicy urodził się Krzysztof Penderecki, kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny; autor dzieł: „Tren ofiarom Hiroszimy”, „Pasja wg św. Łukasza”, „Dies Irae”, „Jutrznia”, „Polskie Requiem”, „Te Deum”, „Siedem Bram Jerozolimy”, a także oper „Diabły z Loudun”, „Raj utracony”, „Czarna maska” i „Ubu Król”.

  • W Londynie po zatruciu polonem 210 zmarł Aleksander Litwinienko, b. agent rosyjskich tajnych służb; w 2016 r. brytyjscy śledczy ogłosili, że prezydent Rosji Władimir Putin, którego Litwinienko krytykował, prawdopodobnie zaaprobował operację FSB w celu zabicia agenta.

  • Karolina Gruszka. Fot. PAP/A. Hawałej

    Premiera serialu telewizyjnego „Boża podszewka” w reżyserii Izabelli Cywińskiej.

  • W Beverly Hills zmarł Louis Male, francuski reżyser, autor filmów „Windą na szafot” i „Do zobaczenia, chłopcy”.

  • Zbiórka Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej (ORMO). Ciechanów, 1947 r. Fot. PAP/CAF

    Sejm podjął decyzję o likwidacji Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej (ORMO) i Urzędu do spraw Wyznań.

  • Początek oficjalnej wizyty premiera Tadeusza Mazowieckiego w ZSRS.

  • Premiera filmu „Dreszcze” w reżyserii Wojciecha Marczewskiego.

  • W Nowym Jorku zmarł Cornelius Ryan, dziennikarz, autor reportaży historycznych „Najdłuższy dzień” – o lądowaniu wojsk alianckich w Normandii i „O jeden most za daleko” – o operacji Market Garden.

  • W Warszawie zmarł Aleksander Sewruk, aktor, dyrektor teatrów, m.in. Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie.

  • Chińska Republika Ludowa jako stały członek weszła do Rady Bezpieczeństwa ONZ.

  • Waldemar Krzystek. Fot. PAP/G. Hawałej

    W Swobnicy na Pomorzu Zachodnim urodził się Waldemar Krzystek, reżyser i scenarzysta, autor filmów „W zawieszeniu”, „Ostatni prom”, „Mała Moskwa”, „80 milionów”, „Fotograf” oraz serialu „Anna German”.

  • Mariusz Benoit. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Wrocławiu urodził się Mariusz Benoit, aktor związany m.in. z teatrami warszawskimi: Powszechnym, Narodowym, Rozmaitości, pedagog; wystąpił w filmach „Ostatnie okrążenie”, „Olimpiada ’40”, „Przeznaczenie”, „Widziadło”, „Piłkarski poker”, „Śmierć jak kromka chleba”, „80 milionów”, a także w serialach „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy” oraz „Mistrz i Małgorzata”.

  • Władysław Gomułka wybrany został sekretarzem Komitetu Centralnego PPR.

  • W Krakowie zmarł Stanisław Zaremba, matematyk, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Matematycznego, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego; redaktor pisma dla matematyków „Annales”.

  • II wojna światowa: w wyniku trwającej od 19 listopada 1942 r. operacji „Uran” wojska sowieckie zamknęły w kotle pod Stalingradem niemiecką 6. Armię pod dowództwem gen. Friedricha Paulusa, część 4. Armii Pancernej oraz jednostki rumuńskie (łącznie około 260-270 tysięcy żołnierzy). Wyniszczone wojska niemieckie skapitulowały 2 lutego 1943 r.

  • Do Paktu Trzech, podpisanego 27 września 1940 r. przez Niemcy, Włochy i Japonię, przystąpiła Rumunia.

  • Prof. Karol Modzelewski. Fot. PAP/A. Rybczynki

    W Moskwie urodził się Karol Modzelewski, historyk; członek PZPR (1957–1964), usunięty z partii po ogłoszeniu z Jackiem Kuroniem „Listu otwartego do członków PZPR”; więziony przez władze komunistyczne; rzecznik prasowy Krajowej Komisji Porozumiewawczej (1980–1981), członek Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”; w stanie wojennym internowany, a następnie więziony; senator (1989–1991), współzałożyciel Solidarności Pracy (1991), honorowy przewodniczący Unii Pracy (1992–1995).

  • W Polsce odbyły się wybory do Senatu.

  • W Isola d`Asti w Piemoncie urodził się Angelo Sodano, kardynał, watykański dyplomata; w latach 1991–2006 sekretarz stanu Watykanu.

  • Marszałek Józef Piłsudski i Kasztanka. Fot. NAC

    W Mińsku Mazowieckim w koszarach 7 Pułku Ułanów Lubelskich padła „Kasztanka” – klacz marszałka Józefa Piłsudskiego.

  • Stanisław Przybyszewski. Fot. NAC

    W Jarontach pod Inowrocławiem zmarł Stanisław Przybyszewski, pisarz, poeta, dramaturg, publicysta; napisał m.in. powieści „Homo ludens”, „Dzieci szatana”, „Synowie ziemi”, „Krzyk” oraz dramaty „Złote runo”, „Goście”, „Matka”, „Gody życia”, „Mściciel”. W swojej twórczości przedstawiał życie jako nieustanny tragiczny konflikt „duszy” i „mózgu”, uwikłania w problemy seksu oraz skrajnego indywidualizmu.

  • We Lwowie urodził się Aleksander Małachowski, publicysta, działacz polityczny; żołnierz AK, więzień w sowieckim obozie pracy (1944–1945); przewodniczący Klubu Krzywego Koła (1959–1962); od 1980 r. w NSZZ „Solidarność”; internowany w stanie wojennym; w 1983 r. aresztowany za działalności w podziemnej Solidarności; poseł na Sejm (1989–1997; 2001–2004), wicemarszałek Sejmu (1993–1997); współzałożyciel Unii Pracy (1991); w latach 1998–2004 przewodniczący Zarządu Głównego PCK.

  • W Radomiu urodził się Kazimierz Winkler, poeta, autor tekstów popularnych piosenek, m.in. „Gdy mi ciebie zabraknie” i „Pierwszy siwy włos”.

  • Urodził się Tadeusz Hołuj, pisarz i poeta, więzień niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz.

  • Na Przełęczy Chyszówki w Beskidzie Wyspowym mjr Edward Śmigły-Rydz przeprowadził udany atak na pozycje rosyjskie, zdobywając ponad 80 jeńców i konie.

  • W Warszawie urodziła się Loda Niemirzanka, tancerka, popularna polska aktorka lat 30., zagrała m.in. w filmach „Ada! To nie wypada!”, „Moi rodzice rozwodzą się”; w czasie II wojny światowej w AK.

  • W Saint Louis zakończyły się III Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • W Archangielsku urodził się Władysław Pobóg-Malinowski, historyk, publicysta, działacz sanacyjny.

  • Kpt. Władysław Liniarski. 1937 r. Źródło: IPN

    W Małachowie-Gustawowie pod Włoszczową urodził się Władysław Liniarski, pułkownik WP, komendant białostockiego Okręgu ZWZ-AK (1940–1945), a następnie na terenie tego okręgu dowódca Armii Krajowej Obywatelskiej; aresztowany w 1945 r. przez UB, skazany na karę śmierci, wyrok zamieniony na 10 lat więzienia.

  • Arnold Szyfman. Fot. NAC

    W Ulanowie urodził się Arnold Szyfman, reżyser, założyciel i dyrektor Teatru Polskiego w Warszawie.

  • Gen. Józef Dwernicki. Źródło: CBN Polona

    W Łopatynie na terenie Galicji zmarł gen. Józef Dwernicki, uczestnik kampanii napoleońskich i dowódca kawalerii w Powstaniu Listopadowym.

  • Klementyna Hoffmanowa. Źródło: CBN Polona

    W Warszawie urodziła się Klementyna Hoffmanowa, pisarka, pedagog, autorka m.in. utworów dla dzieci i młodzieży.

  • Zamek w Grodnie, w którym obradował ostatni sejm Rzeczypospolitej szlacheckiej. Źródło: CBN Polona

    Zakończył obrady sejm grodzieński – ostatni sejm Rzeczypospolitej szlacheckiej, zwołany i działający pod terrorem władz carskich; zatwierdził II rozbiór Rzeczypospolitej.

  • Kardynał Giovanni Francesco Albani wybrany został papieżem, przyjął imię Klemensa XI (1700-1721).

  • Jan Sobieski. Źródło: CBN Polona

    Pod Szczebrzeszynem wojska wierne hetmanowi Janowi Sobieskiemu zawiązały konfederację przeciwko stronnikom króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego, skupionym w konfederacji gołąbskiej.

  • Polska jazda lisowczyków pokonała wojska księcia Siedmiogrodu Jerzego Rakoczego w bitwie pod Humiennem.

  • Książę pomorski Bogusław IV i książę świecki Mściwój II oraz książę wielkopolski Przemysł II podczas zjazdu w Słupsku zawarli przymierze skierowane przeciwko Brandenburgii.

  • Urodził się Otton I Wielki, od 962 r. cesarz rzymsko-niemiecki.