15 LIPCA

• 1876 / 150 lat

  We Lwowie zmarł Aleksander Fredro, komediopisarz, poeta i pamiętnikarz, autor m.in. „Zemsty”, „Ślubów panieńskich”, „Dożywocia” i pamiętnika „Trzy po trzy”. Żołnierz armii Księstwa Warszawskiego, uczestnik kampanii rosyjskiej 1812 r.

• 1861 / 165 lat

  W wieku 91 lat zmarł książę Adam Jerzy Czartoryski, wybitny mąż stanu, ze względu na swój autorytet nazywany niekoronowanym królem Polski, od upadku powstania listopadowego przywódca Hotelu Lambert – obozu polskiej emigracji politycznej. Wcześniej minister spraw zagranicznych Rosji i bliski współpracownik cara Aleksandra I, zwolennik opcji antynapoleońskiej. W czasie powstania listopadowego prezes Rządu Narodowego.

• 2015 / 11 lat

  Sąd w Lüneburgu skazał na 4 lata więzienia 94-letniego Oskara Gröninga, który w czasie wojny na ochotnika wstąpił do Waffen SS i był księgowym w KL Auschwitz. „Proszę o wybaczenie. Ponoszę moralną winę, ale o tym, czy jestem winny w świetle prawa, musicie zdecydować wy” – mówił podczas rozprawy.

• 1995 / 31 lat

  W Czymanowie w powiecie wejherowskim odbyła się pierwsza edycja Przystanku Woodstock, jednego z największych festiwali rockowych w Polsce.

• 1991 / 35 lat

  We Frankfurcie nad Odrą otwarto Europejski Uniwersytet Viadrina.

• 1989 / 37 lat

  W Lublinie zmarła Maria Kuncewiczowa, pisarka, autorka „Dwóch księżyców” i „Cudzoziemki”, laureatka Złotego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury.

• 1987 / 39 lat

  Sejm przyjął ustawę o rzeczniku praw obywatelskich. 

• 1963 / 63 lata

  W związku z licznymi zachorowaniami na ospę, we Wrocławiu ogłoszono stan pogotowia przeciwepidemicznego, miasto zostało poddane kwarantannie. Na skutek epidemii ospy we Wrocławiu zmarło wówczas siedem osób.

• 1961 / 65 lat

  Sejm przyjął ustawę o nowym systemie oświaty i wychowania, która usunęła ze szkół naukę religii; reforma wprowadzała też ośmioklasową szkołę podstawową.

• 1960 / 66 lat

  W Łodzi w Hali Sportowej odbył się pierwszy publiczny pokaz filmu „Krzyżacy” w reżyserii Aleksandra Forda.

• 1959 / 67 lat

  W Zagórzu (obecnie dzielnica Sosnowca) elektryk Stanisław Jaros usiłował dokonać zamachu na I sekretarza KC KPZR Nikitę Chruszczowa; na trasie jego przejazdu eksplodował ładunek, który ranił jedną osobę.

• 1956 / 70 lat

  We Wrocławiu odsłonięto pochodzący ze Lwowa pomnik Aleksandra Fredry.

• 1955 / 71 lat

  W Gdańsku urodził się Maciej Dejczer, reżyser, twórca filmów „300 mil do nieba”, „Bandyta”.

• 1943 / 83 lata

  W Sielcach nad Oką odbyła się uroczysta przysięga 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki.

• 1943 / 83 lata

  Powstało Kierownictwo Walki Podziemnej ośrodek dyspozycyjny Komendy Głównej AK, kierujący całością konspiracyjnych działań bojowych.

• 1941 / 85 lat

  W Kolnie Niemcy rozstrzelali 16 Żydów, których zwłoki pogrzebano wraz ze zburzonym pomnikiem Lenina, wzniesionym na rynku podczas okupacji sowieckiej. Była to jedna ze zbrodni na społeczności żydowskiej popełnionych na Podlasiu w pierwszych tygodniach okupacji niemieckiej.

• 1938 / 88 lat

  W nocy z 14 na 15 lipca w Wołczynie pochowane zostały szczątki Stanisława Augusta Poniatowskiego, które po 140 latach powróciły do Polski. Na polecenie władz II Rzeczypospolitej odbyło się to jednak w tajemnicy i bez żadnych uroczystości.

• 1936 / 90 lat

  W Elżbiecinie pod Łomżą urodził się Tadeusz Walasek, bokser, siedmiokrotny mistrz Polski, mistrz Europy w wadze średniej, dwukrotny medalista olimpijski.

• 1936 / 90 lat

  W Warszawie urodziła się Krystyna Chojnowska-Liskiewicz, żeglarka, jako pierwsza kobieta samotnie opłynęła Ziemię (1976–1978).

• 1936 / 90 lat

  Okólnik premiera Felicjana Sławoja Składkowskiego stwierdzający, że gen. Edward Rydz-Śmigły jest drugą osobą w państwie.

• 1920 / 106 lat

  Sejm Ustawodawczy przyjął Statut Organiczny Województwa Śląskiego – akt prawny, na mocy którego przyłączona do Polski część Śląska otrzymała autonomię. W momencie uchwalenia Statutu sprawa przynależności państwowej Śląska nie była jeszcze rozstrzygnięta - zdecydowały o tym zbrojne powstania, plebiscyt i akcja dyplomatyczna. 

• 1918 / 108 lat

  W Rostowie urodziła się Lidia Zamkow, reżyserka teatralna, aktorka, pedagog; jako aktorka debiutowała w 1944 roku w Krakowie w sztuce „Freuda teoria snów” Antoniego Cwojdzińskiego, jej debiutem reżyserskim była „Omyłka” wg Bolesława Prusa zrealizowana w 1948 roku w Teatrze Powszechnym TUR.

• 1910 / 116 lat

  W Krakowie podczas obchodów 500-lecia zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem odsłonięto ufundowany przez Ignacego Paderewskiego Pomnik Grunwaldzki. W czasie uroczystości odbyło się pierwsze publiczne wykonanie „Roty”, pieśni autorstwa Feliksa Nowowiejskiego i Marii Konopnickiej.

• 1909 / 117 lat

  W Warszawie urodził się Roman Zambrowski, działacz komunistyczny, jeden z głównych polityków grupy „puławian”; w 1968 roku usunięty z PZPR.

• 1908 / 118 lat

  W Poznaniu urodził się Henryk Zygalski, matematyk, kryptolog, współautor złamania kodu niemieckiej maszyny szyfrującej „Enigma”.

• 1904 / 122 lata

  W Chotomowie urodził się Marian Wyrzykowski, aktor, reżyser, pedagog, żołnierz kampanii 1939 r. i Powstania Warszawskiego; przez wiele lat związany z Teatrem Polskim w Warszawie.

• 1899 / 127 lat

  W luterańskim kościele w Paproci Dużej Józef Piłsudski zawarł związek małżeński z Marią Juszkiewicz.

• 1892 / 134 lata

  W Montrealu urodził się Włodzimierz Steyer, kontradmirał, w czasie wojny obronnej 1939 r. dowódca Rejonu Umocnionego Hel; następnie do 1945 r. w niemieckiej niewoli w oflagu Woldenberg; po wojnie dowódca Marynarki Wojennej (1947–1950).

• 1871 / 155 lat

  W Warszawie urodził się Henryk Arctowski, geograf, geolog, podróżnik, jeden z pionierów polskich badań polarnych.

• 1858 / 168 lat

  W Byszowie koło Sandomierza urodził się Mieczysław Frenkiel, aktor, wybitny odtwórca ról w sztukach Moliera i Aleksandra Fredry, Maciej Boryna w pierwszej polskiej ekranizacji „Chłopów”.

• 1854 / 172 lata

  W Radomiu urodził się Jacek Malczewski, malarz, rysownik, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu polskiego; jego najwybitniejsze prace to „Melancholia”, „Błędne koło”, „Chrystus i samarytanka”; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce w Krakowie.

• 1809 / 217 lat

  Wojna polsko-austriacka: książę Józef Poniatowski wkroczył do Krakowa na czele oddziałów Księstwa Warszawskiego.

• 1799 / 227 lat

  Inżynier wojsk napoleońskich Pierre-Francois Bouchard odkrył tzw. kamień z Rosetty – bazaltową płytę z I wieku p.n.e. z wyrytymi inskrypcjami, dzięki którym możliwe stało odczytanie egipskiego pisma hieroglificznego.

• 1745 / 281 lat

  W Misy-Faut-Yonne we Francji urodził się Jean-Pierre (Jan Piotr) Norblin, malarz, rysownik, grafik; przez ponad 30 lat mieszkał i tworzył w Polsce, do której przyjechał w 1774 r.; malował m.in. pejzaże i scenki z życia dworskiego.

• 1646 / 380 lat

  Maria Ludwika Gonzaga została koronowana na królową Polski; była żoną dwóch polskich królów z dynastii Wazów: Władysława IV i Jana Kazimierza.

• 1410 / 616 lat

  Pod Grunwaldem wojska polsko-litewskie, wspierane przez oddziały ruskie, czeskie i tatarskie, pod wodzą króla Władysława Jagiełły pokonały wojska Zakonu Krzyżackiego. Była to jedna z największych bitew średniowiecza.