1 LISTOPADA

• 2011 / 15 lat

  Samolot LOT lecący ze Stanów Zjednoczonych do Warszawy awaryjnie – bez wysuniętego podwozia – z powodzeniem wylądował na Okęciu. Żadna z 231 osób na pokładzie samolotu nie ucierpiała. Kapitan Tadeusz Wrona, siedzący za sterami Boeinga 767 zyskał światowy rozgłos.

• 1951 / 75 lat

  Na poligonie w Nevadzie przeprowadzony został pierwszy test jądrowy na żywo transmitowany przez telewizję. Wydarzenie to posłużyło za inspirację w jednej ze scen filmu „Indiana Jones i królestwo kryształowej czaszki”  

• 1526 / 500 lat

  Urodziła się Katarzyna Jagiellonka, najmłodsza córka króla Zygmunta Starego i Bony Sforzy; żona Jana III Wazy, królowa Szwecji w latach 1569–1583; matka Zygmunta III Wazy, króla Polski (1587–1632).

• 2005 / 21 lat

  Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych uchwaliło, że 27 stycznia będzie obchodzony jako Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Holokaustu; 27 stycznia 1945 r. Armia Czerwona wyzwoliła niemiecki obóz zagłady Auschwitz-Birkenau.

• 2003 / 23 lata

  W Warszawie zmarł Henryk Machalica; aktor, występował w Teatrze Narodowym, a także na innych warszawskich scenach: w Teatrze Dramatycznym, Powszechnym, Polskim, Ochoty i Ateneum; znany m.in. z serialu „Złotopolscy”, zagrał również w filmach „Pensja pani Latter”, „Wilczyca”, „Wierna rzeka”.

• 1998 / 28 lat

  W Strasburgu rozpoczął działalność nowy zreformowany Europejski Trybunał Praw Człowieka.

• 1996 / 30 lat

  Zmarła mediewistka Maria Dembińska. W swoich badaniach skupiała się na historii materialnej, w szczególności na historii żywienia. Profesorka PAN.

• 1993 / 33 lata

  Wszedł w życie Traktat z Maastricht o Unii Europejskiej.

• 1986 / 40 lat

  W Warszawie zmarł gen. Mieczysław Moczar, w latach 1964-1968 minister spraw wewnętrznych, przywódca partyjnej „frakcji partyzantów”, odpowiedzialny m.in. za zwalczanie powojennego podziemia niepodległościowego i antysemicką nagonkę w latach 1967-1968.

• 1985 / 41 lat

  Po dziewięciu latach w Polsce zniesiono reglamentację cukru.

• 1982 / 44 lata

  Stan wojenny: w Warszawie w mieszkaniu Ewy Dałkowskiej odbyła się pierwsza premiera działającego poza oficjalnym obiegiem Teatru Domowego.

• 1975 / 51 lat

  Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami po raz pierwszy prowadził publiczną zbiórkę pieniędzy na terenie cmentarza.

• 1971 / 55 lat

  W Warszawie zmarła Jadwiga Smosarska, aktorka, gwiazda polskiego kina okresu międzywojennego, znana z ról w filmach „Trędowata”, „Księżna Łowicka”, „Barbara Radziwiłłówna”.

• 1970 / 56 lat

  Na lotnisku w Karaczi doszło do nieudanego zamachu na goszczącego w Pakistanie  przewodniczącego Rady Państwa Mariana Spychalskiego. Zginął towarzyszący Spechalskiemu wiceminister spraw zagranicznych Zygfryd Wolniak. Ataku dokonała prawdopodobnie osoba o zaburzeniach psychicznych.

• 1961 / 65 lat

  W Stanach Zjednoczonych zaczęło obowiązywać rozporządzenie zakazujące segregacji rasowej – m.in. w autobusach, na dworcach, restauracjach i toaletach.

• 1956 / 70 lat

  Rząd Węgier ogłosił neutralność kraju i wystąpienie z Układu Warszawskiego; premier Imre Nagy o uznanie neutralności Węgier poprosił ONZ.

• 1947 / 79 lat

  Na anektowanym przez ZSRR Zakarpaciu zamordowany został przez NKWD biskup Rusińskiej Cerkwi Greckokatolickiej Teodor Romża. W 2001 r. został beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II razem z 26 innymi duchownymi greckokatolickimi, którzy padli ofiarami represji w czasach stalinowskich.

• 1944 / 82 lata

  Na zaproszenie władz Nowej Zelandii z Persji do Wellington przybyła grupa 732 w większości osieroconych polskich dzieci oraz ich 102 opiekunów; byli oni ofiarami sowieckich deportacji z lat 1940–1941, w 1942 r. zostali ewakuowani z ZSRS do Persji wraz z Armią Polską gen. Władysława Andersa.

• 1944 / 82 lata

  Zmarł Andrzej Szeptycki, arcybiskup lwowski obrządku greckokatolickiego, w II RP aktywnie wspierający postulaty ukraińskiego ruchu narodowego. Jeden z jego braci – Stanisław – był generałem Wojska Polskiego i szefem Sztabu Generalnego. 

• 1941 / 85 lat

  Niemcy rozpoczęli budowę obozu zagłady w Bełżcu.

• 1941 / 85 lat

  W Krakowie odbyło się pierwsze przedstawienie konspiracyjnego Teatru Rapsodycznego. W powstanie teatru zaangażował się Karol Wojtyła, który występował w niektórych spektaklach organizowanych w prywatnych mieszkaniach jego przyjaciół.

• 1939 / 87 lat

  Wszyscy polscy jeńcy-oficerowie zostali umieszczeni w obozach w Kozielsku i Starobielsku, natomiast funkcjonariusze policji, KOP i więziennictwa w obozie w Ostaszkowie (1–4 listopada).

• 1939 / 87 lat

  Rada Najwyższa ZSRR podjęła decyzję o przyłączeniu anektowanych ziem wschodnich RP do republik - Białoruskiej oraz Ukraińskiej.

• 1933 / 93 lata

  Warszawski port lotniczy przeniesiono z Pól Mokotowskich na Okęcie.

• 1932 / 94 lata

  W Paryżu zmarł Tadeusz Makowski, malarz, grafik.

• 1931 / 95 lat

  Urodził się Kazimierz Zemła, rzeźbiarz i pedagog. Jest jednym z najbardziej znanych współczesnych polskich rzeźbiarzy.

• 1918 / 108 lat

  Urodził się Tadeusz Brzozowski, malarz, rysownik, scenograf, pedagog, zajmował się również malarstwem ściennym, witrażem i projektowaniem tkanin.

• 1918 / 108 lat

  W dniach 1–3 listopada odbył się w Warszawie I Zjazd Eugeniczny.

• 1918 / 108 lat

  W Lublinie rozpoczął się zjazd organizacji skautowych, w czasie którego utworzono Związek Harcerstwa Polskiego.

• 1908 / 118 lat

  Urodził się Jerzy Kondracki, geograf, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, zajmował się geografią fizyczną i kartografią.

• 1893 / 133 lata

  W Krakowie zmarł Jan Matejko, najwybitniejszy przedstawiciel polskiego malarstwa historycznego w XIX w.; autor obrazów „Bitwa pod Grunwaldem”, „Kazanie Skargi”, „Hołd pruski”, „Sobieski pod Wiedniem”, „Reytan na sejmie warszawskim 1773 roku”, „Unia lubelska”, „Stańczyk”, „Batory pod Pskowem”, „Konstytucja 3 Maja”, „Kościuszko pod Racławicami”, a także cyklu „Poczet królów i książąt polskich”.

• 1875 / 151 lat

  Urodził się Witold Chodźko, lekarz psychiatra, higienista, członek Polskiej Akademii Umiejętności, profesor Uniwersytetu imienia Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie.

• 1862 / 164 lata

  W Krakowie urodził się Feliks Koneczny, historyk i historiozof, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, autor m.in. „Cywilizacji bizantyńskiej” i „Dziejów Rosji”.

• 1855 / 171 lat

  W Sosnówce na Podolu urodził się Kazimierz Dłuski, lekarz ftyzjatra, działacz socjalistyczny, współzałożyciel i pierwszy prezes Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR).

• 1848 / 178 lat

  Wiosna Ludów: We Lwowie doszło do walk pomiędzy polską Gwardią Narodową a wojskami austriackimi; na rozkaz gen. Wilhelma Hammersteina miasto zostało ostrzelane przez artylerię, zginęło około 100 jego mieszkańców; w konsekwencji Lwów skapitulował.

• 1845 / 181 lat

  W Sanoku urodził się Zygmunt Gorazdowski, uczestnik Powstania Styczniowego, katolicki duchowny, działający we Lwowie na rzecz ubogich i bezdomnych, założyciel Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Józefa; kanonizowany w 2005 r.

• 1822 / 204 lata

  W Wojutynie na Wołyniu urodził się Zygmunt Szczęsny Feliński, arcybiskup metropolita warszawski; po wybuchu Powstania Styczniowego protestował przeciwko carskim represjom; skazany na 20-letnie zesłanie do Jarosławia nad Wołgą; beatyfikowany w 2002 r.

• 1705 / 321 lat

  Król August II Mocny ustanowił Order Orła Białego. To najstarsze i najwyższe odznaczenie RP było przyznawane w Polsce przedrozbiorowej, Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim oraz w latach 1921–1939, przywrócone ustawą z 16 października 1992 r.

• 1703 / 323 lata

  W Iwanowicach urodził się Władysław Łubieński, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski w latach 1759–1767.

• 1585 / 441 lat

  W Kurzelowie koło Włoszczowy urodził się Jan Brożek, matematyk, astronom, medyk, profesor i rektor Akademii Krakowskiej.

• 1496 / 530 lat

  W Krakowie zmarł Filip Kallimach (właściwie Filippo Buonaccorsi), włoski humanista, poeta, pisarz polityczny.

• 1485 / 541 lat

  W Gdańsku urodził się Jan Dantyszek, biskup warmiński, dyplomata, poeta, bliski doradca króla Zygmunta I Starego.

• 1335 / 691 lat

  W Wyszehradzie rozpoczął obrady zjazd, na którym spotkali się król Polski Kazimierz III Wielki, władca Czech Jan Luksemburski oraz król Węgier Karol Robert.