19 SIERPNIA

• 1944 / 82 lata

  19. dzień Powstania Warszawskiego Zginął 13-letni Jerzy Kotuszewski, łącznik w Grupie Bojowej Krybar. Powstańcy wycofują się z płonących budynków Politechniki. Z Puszczy Kampinoskiej na Żoliborz dociera grupa kilkuset żołnierzy AK mjra Alfonsa Kotowskiego Okoń. 360-osobowy oddział AK dociera na Sadybę z Lasu Kabackiego. Żołnierze Żydowskiej Organizacji Bojowej pod dowództwem Icchaka Cukiermana tworzą na Żoliborzu wraz z AK-owcami pluton niszczycieli czołgów. Do walk włączają się (i podporządkowują dowództwu AK) także oddziały Armii Ludowej (1656 żołnierzy), Narodowej Organizacji Wojskowej oraz Pogotowia Polskich Socjalistów.

   

• 2017 / 9 lat

  Zmarł Janusz Głowacki, prozaik, dramaturg, scenarzysta filmowy, felietonista, autor takich utworów jak „Polowanie na karaluchy”, „Antygona w Nowym Jorku”, „Czwarta siostra”.

• 2014 / 12 lat

  Z kosmodromu Taiyuan w Chinach wystrzelono rakietę z trzecim polskim sztucznym satelitą „Heweliusz”.

• 2002 / 24 lata

  Zakończenie ostatniej pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Polski.

• 2002 / 24 lata

  W Warszawie zmarł Marek Kotański, psycholog terapeuta, działacz społeczny; organizator Młodzieżowego Ruchu na rzecz Przeciwdziałania Narkomanii „Monar”; współzałożyciel Stowarzyszenia Solidarni wobec AIDS-PLUS. Na początku lat 90. zajął się bezdomnymi, tworząc ośrodki „Markotu”.

• 1997 / 29 lat

  W Warszawie zmarł Cezary Julski, aktor teatralny i filmowy. 

• 1989 / 37 lat

  Prezydent Wojciech Jaruzelski powierzył misję tworzenia rządu Tadeuszowi Mazowieckiemu; nowemu premierowi poparcia udzieliła Krajowa Komisja Wykonawcza NSZZ „Solidarność”.

• 1983 / 43 lata

  W Warszawie zmarła Zofia Mrozowska, aktorka, pedagog warszawskiej PWST, przez wiele lat związana ze stołecznym Teatrem Współczesnym; wystąpiła w filmach „Zakazane piosenki”, „Ostatni etap”, „Miasto nieujarzmione”, „Prawo i pięść”, „Bilans kwartalny”, „Constans”, a także w serialu „Polskie drogi”.

• 1983 / 43 lata

  Służba Bezpieczeństwa aresztowała przewodniczącego Regionu Małopolska i członka TKK NSZZ „Solidarność” Władysława Hradka.

• 1981 / 45 lat

  Na wezwanie władz NSZZ „Solidarność” w całym kraju na znak protestu ogłoszono dni bez prasy.

• 1981 / 45 lat

  Na wezwanie władz NSZZ "Solidarność" w całym kraju na znak protestu ogłoszono dni bez prasy.

• 1980 / 46 lat

  Gdański Międzyzakładowy Komitet Strajkowy zażądał od premiera Edwarda Babiucha podjęcia rokowań; MKS reprezentował już ponad 150 zakładów, w których trwały strajki okupacyjne.

• 1980 / 46 lat

  W katastrofie kolejowej pod Toruniem zginęło 65 osób, a 50 zostało rannych.

• 1980 / 46 lat

  W Szczecinie powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, jego przewodniczącym wybrano Mariana Jurczyka. Szczeciński MKS przedstawił listę 36 postulatów.

• 1975 / 51 lat

  W katastrofie lotniczej pod Damaszkiem zginął Konrad Swinarski, wybitny twórca teatralny, reżyser, scenograf; w dziejach teatru zapisał się m.in. jako realizator polskich narodowych dramatów: „Dziadów” Adama Mickiewicza (1973 r.) i „Wyzwolenia” Stanisława Wyspiańskiego (1974 r.), oba spektakle powstały w Starym Teatrze w Krakowie.

• 1970 / 56 lat

  W Warszawie zmarł Paweł Jasienica, pisarz, publicysta, żołnierz AK; autor m.in. znanych esejów historycznych „Polska Piastów”, „Polska Jagiellonów” oraz „Rzeczpospolita Obojga Narodów”. 

• 1969 / 57 lat

  Premiera filmu „Polowanie na muchy” w reżyserii Andrzeja Wajdy.

• 1944 / 82 lata

  W Toruniu urodził się Antoni Kopff, pianista, kompozytor; autor muzyki do takich przebojów jak m.in. „Do zakochania jeden krok” oraz „Bądź moim natchnieniem”.

• 1944 / 82 lata

  Rozpoczęła się druga faza bitwy pod Falaise z udziałem 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka.

• 1944 / 82 lata

  Wybuchło powstanie paryskie, czyli zbrojne wystąpienie francuskiego ruchu oporu oraz sił Wolnych Francuzów i amerykańskiej 3 Armii gen. Pattona przeciw okupującym miasto wojskom niemieckim; powstanie zakończyło się po tygodniu wyzwoleniem Paryża oraz poddaniem się sił niemieckich stacjonujących w mieście.

• 1943 / 83 lata

  Na polecenie szefa sądeckiego gestapo Heinricha Hamanna Niemcy przeprowadzili w Mszanie Dolnej egzekucję 881 Żydów.

• 1942 / 84 lata

  Niemcy przeprowadzili likwidację getta w Otwocku: 7-10 tys. Żydów zostało wywiezionych do obozu zagłady w Treblince; część Żydów Niemcy zamordowali na miejscu, m.in. w lesie przy ul. Reymonta zastrzelono ok. 600 osób, a w następnych dniach kolejne ponad 2 tys. osób, które ukryły się przed transportem śmierci.

• 1939 / 87 lat

  W Berlinie podpisana została niemiecko-sowiecka umowa handlowo-kredytowa.

• 1925 / 101 lat

  W Miłosławiu koło Wrześni urodził się Piotr Pawłowski, aktor, związany m.in. ze Starym Teatrem w Krakowie i warszawskim Teatrem Ateneum; wystąpił w filmach „Zbrodniarz i panna”, „Faraon”, „Potop”, a także w serialach „Kolumbowie” i „Polskie drogi”.

• 1920 / 106 lat

  Wojna polsko-bolszewicka: bitwa pod Lwowem. Wojska polskie odzyskały Brześć.

• 1920 / 106 lat

  W nocy z 19 na 20 sierpnia rozpoczęło się II Powstanie Śląskie.

• 1909 / 117 lat

  W Warszawie urodził się Jerzy Andrzejewski, prozaik, publicysta, scenarzysta; w latach 1950–1957 członek PZPR, poseł na Sejm (1952–1957); od 1976 r. członek Komitetu Obrony Robotników, a następnie KSS „KOR”; redaktor niezależnego „Zapisu” (1977); autor powieści „Popiół i diament”, „Ciemności kryją ziemię”, „Bramy raju” i „Miazga”.

• 1901 / 125 lat

  Uroczyste poświęcenie metalowego krzyża zamontowanego na Giewoncie.

• 1893 / 133 lata

  W Warszawie urodził się Stefan Starzyński, żołnierz Legionów Polskich, członek Polskiej Organizacji Wojskowej; w latach 1934–1939 prezydent Warszawy; we wrześniu 1939 r. komisarz cywilny przy Dowództwie Obrony Warszawy; aresztowany przez Niemców 27 października 1939 r. i przewieziony do więzienia na Pawiaku; jego dalsze losy przez wiele lat były nieznane, w 2014 r. pion śledczy IPN ustalił, że Starzyński został zamordowany przez gestapo między 21 a 23 grudnia 1939 r. w Warszawie lub w jej okolicach.

• 1887 / 139 lat

  Nad Polską miało miejsce całkowite zaćmienie Słońca, które zainspirowało Bolesława Prusa przy pisaniu „Faraona”.

• 1587 / 439 lat

  W Warszawie w czasie sejmu elekcyjnego obóz arcybiskupa Stanisława Karnkowskiego i kanclerza Jana Zamoyskiego ogłosił królem Polski Zygmunta Wazę. Trzy dni później obóz prohabsburski, nie uznający tego wyboru, ogłosił królem arcyksięcia Maksymiliana.

• 1506 / 520 lat

  W Wilnie zmarł król Polski i wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk; jako jedyny król z dynastii Jagiellonów pochowany został w Wilnie.