29 CZERWCA

• 2016 / 10 lat

  W Warszawie zmarła Janina Paradowska, dziennikarka i publicystka, związana m.in. z tygodnikiem „Polityka”.

• 1986 / 40 lat

  W Warszawie rozpoczął się X Zjazd PZPR. Ugruntował władzę Wojciecha Jaruzelskiego. Głównym wydarzeniem było przemówienie rządzącego od 1985 r. w ZSRR Michaiła Gorbaczowa z hasłami o pieriestrojce (przebudowie) i głasnosti (jawności). Zostało odebrane jako przyzwolenie na podobny kurs polityczny w Polsce.

• 1956 / 70 lat

  W przemówieniu radiowym, po pacyfikacji robotniczych protestów w Poznaniu, premier Józef Cyrankiewicz stwierdził: „Każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowej, niech będzie pewien, że mu tę rękę władza odrąbie w interesie klasy robotniczej, w interesie chłopstwa pracującego i inteligencji”.

• 1941 / 85 lat

  W Nowym Jorku zmarł Ignacy Paderewski, pianista, kompozytor, działacz społeczny, mąż stanu; jako premier i minister spraw zagranicznych podpisał w imieniu Polski Traktat Wersalski.

• 1891 / 135 lat

  Urodził się Piotr Urbańczyk, powstaniec śląski, a okresie międzywojennym wysoki oficer policji województwa śląskiego. We wrześniu 1939 r. w myśl rozkazów razem z innymi funkcjonariuszami tej służby ewakuował się na wschód, gdzie po agresji ZSRR na Polskę został zatrzymany przez NKWD i osadzony w obozie w Ostaszkowie. Padł ofiarą zbrodni katyńskiej - zamordowany w Kalininie (Twerze), został pochowany w Miednoje.

• 2021 / 5 lat

  Zmarł Andrzej Zakrzewski, reżyser oraz scenarzysta filmowy, telewizyjny i radiowy.

• 2020 / 6 lat

  Zmarł Marian Orzechowski, historyk i jedna z najważniejszych osób w obozie władzy w latach 80. Był rektorem Uniwersytetu Wrocławskiego i Akademii Nauk Społecznych przy KC PZPR, ministrem spraw zagranicznych oraz członkiem Biura Politycznego KC PZPR. Napisał m.in. biografię Wojciecha Korfantego.

• 2018 / 8 lat

  W Warszawie zmarła Irena Szewińska, najwybitniejsza lekkoatletka w dziejach polskiego sportu, zdobywczyni siedmiu medali olimpijskich, rekordzistka Polski, Europy i świata w biegach na 100, 200, 400 metrów, w skoku w dal i sztafetach, wiceprezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego, członkini Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.

• 2003 / 23 lata

  W Old Saybrook zmarła Katharine Hepburn, jedna z najsłynniejszych amerykańskich aktorek lat 40. i 50., laureatka czterech Oscarów. Znana z ról w takich filmach jak „Małe kobietki”, „Filadelfijska opowieść”, „Lew w zimie”, „Afrykańska królowa”.

• 2002 / 24 lata

  Andrzej Barcikowski został szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a Zbigniew Siemiątkowski – szefem Agencji Wywiadu; obie agencje zastąpiły zlikwidowany Urząd Ochrony Państwa.

• 1993 / 33 lata

  W Warszawie otwarte zostało Muzeum Katyńskie; jego pierwszą siedzibą był Fort Czerniaków. skąd placówkę przeniesiono na Cytadelę.

• 1991 / 35 lat

  W warszawskiej FSO zakończono produkcję Fiata 125p.

• 1989 / 37 lat

  W Warszawie zmarł prof. Grzegorz Białkowski, fizyk, poeta, profesor i rektor Uniwersytetu Warszawskiego; uczestnik obrad Okrągłego Stołu; w wyborach 4 czerwca 1989 r. wybrany senatorem z list Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”.

• 1985 / 41 lat

  W Warszawie zmarł Andrzej Kijowski, prozaik, eseista, krytyk literacki, scenarzysta filmowy.

• 1951 / 75 lat

  W Warszawie rozpoczął obrady I Kongres Nauki Polskiej, który podjął decyzję o utworzeniu Polskiej Akademii Nauk.

• 1944 / 82 lata

  W Warszawie żołnierze 1. kompanii batalionu „Zośka” Kedywu KG AK uwolnili kilkunastu więźniów politycznych z więziennego Szpitala Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej.

• 1943 / 83 lata

  W Wałbrzychu zmarła księżna Maria Teresa Oliwia Hochberg, nazywana Daisy, angielska arystokratka, małżonka księcia pszczyńskiego Hansa Heinricha XV Hochberga, związana z zamkiem w Pszczynie i zamkiem Książ.

• 1940 / 86 lat

  NKWD rozpoczęło trzecią masową deportację polskich obywateli w głąb Związku Sowieckiego; objęła ona ok. 80 tys. obywateli polskich, którzy przed wrześniem 1939 r. nie mieszkali na ziemiach inkorporowanych przez ZSRS; 84 proc. deportowanych stanowili Żydzi.

• 1940 / 86 lat

  W lasku „Brzask” niedaleko Skarżyska-Kamiennej w ramach akcji AB Niemcy rozstrzelali około 760 Polaków z okolicznych miejscowości.

• 1934 / 92 lata

  „Noc długich noży”: na polecenie Adolfa Hitlera bojówki SS, pod pretekstem planowanego zamachu stanu, aresztowały działaczy SA z Ernstem Roehmem na czele; w wyniku akcji zginęło kilkuset „spiskowców”, a Hitler utorował sobie drogę do objęcia dyktatorskiej władzy w Niemczech.

• 1930 / 96 lat

  W Borzęcinie urodził się Sławomir Mrożek, dramatopisarz, prozaik, satyryk, eseista, rysownik; autor m.in. dramatów „Policja”, „Indyk”, „Tango”, „Emigranci”, „Portret”, „Pieszo”, „Miłość na Krymie”, zbiorów opowiadań „Półpancerze praktyczne”, „Słoń”, „Wesele w Atomicach”, a także autobiograficznej książki „Baltazar".

• 1930 / 96 lat

  W Krakowie w Starym Teatrze obradował zwołany przez Centrolew Kongres Obrony Prawa i Wolności Ludu.

• 1924 / 102 lata

  W Kownie urodził się Gustaw Lutkiewicz, aktor, przez wiele lat związany z Teatrem Powszechnym w Warszawie, występował w Teatrze Telewizji, w słuchowiskach, m.in. w powieści radiowej „W Jezioranach”; wykonawca ballad Bułata Okudżawy; wystąpił w filmach „Gangsterzy i filantropi”, „Rękopis znaleziony w Saragossie”, „Ogniem i mieczem”, „Pan Wołodyjowski”, „Lokis. Rękopis profesora Wittembacha”, a także w serialach „Stawka większa niż życie”, „Alternatywy 4” i „Złotopolscy”.

• 1886 / 140 lat

  W Luksemburgu urodził się Robert Schuman – francuski polityk, premier Francji, uważany jest za jednego z założycieli Unii Europejskiej. Wspólnie z francuskim ekonomistą Jeanem Monnetem i kanclerzem Niemiec Konradem Adenauerem doprowadził do porozumienia między Francją a Niemcami w sprawie wspólnego zarządzania przemysłami stalowym i węglowym, dając początek Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali.

• 1886 / 140 lat

  W Wadowicach urodziła się Ada Sari, właściwie Jadwiga Szajer, śpiewaczka, występowała na największych scenach operowych świata, m.in. we Włoszech i w USA.

• 1797 / 229 lat

  W Oleśnie urodził się Józef Lompa, śląski pisarz, nauczyciel i etnograf.

• 983 / 1043 lata

  Rozpoczęło się zwycięskie powstanie Słowian Połabskich przeciwko panowaniu Niemiec.