25 SIERPNIA

• 1944 / 82 lata

  25. dzień Powstania Warszawskiego. Komenda Główna AK i kierownictwo cywilne miasta, z Janem Stanisławem Jankowskim i Kazimierzem Pużakiem, ewakuują się kanałami ze Starówki. W tym samym rejonie ginie Stanisław Leopold, dowódca jednej z kompanii w batalionie „Parasol”. Budynku szpitala Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej broni batalion „Czata 49”.

• 2022 / 4 lata

  Na polecenie władz Białorusi zrównano z ziemią cmentarz żołnierzy Armii Krajowej w Surkontach koło Grodna. Pochowano tam m.in. ppłk. Macieja Kalenkiewicza "Kotwicza" wraz z 36 podkomendnymi, w tym sześcioma oficerami Nowogródzkiego Okręgu Armii Krajowej.

• 2007 / 19 lat

  W Poznaniu zmarł Conrad Drzewiecki, tancerz i choreograf.

• 2002 / 24 lata

  W Rzymie zmarła Karolina Lanckorońska, historyk sztuki, współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego, współorganizatorka Fundacji im. Lanckorońskich w Rzymie; promotorka i mecenas polskiej kultury, dziedziczka cennej kolekcji dzieł sztuki, które przekazała m.in. dla Zamku Królewskiego w Warszawie i Zamku Królewskiego na Wawelu.

• 2000 / 26 lat

  Premiera filmu „Duże zwierzę” w reżyserii Jerzego Stuhra.

• 1999 / 27 lat

  Premiera filmu „Dziewiąte wrota” w reżyserii Romana Polańskiego.

• 1989 / 37 lat

  W Paryżu zmarł Roman Palester, kompozytor, autor muzyki do wielu filmów, m.in. „Zakazanych piosenek”; kierownik audycji kulturalnych w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.

• 1989 / 37 lat

  Premiera filmu „Stan wewnętrzny” w reżyserii Krzysztofa Tchórzewskiego.

• 1988 / 38 lat

  Lech Wałęsa skierował do władz „Oświadczenie w sprawie dialogu” zawierające propozycje zagadnień, które miałyby być omawiane w trakcie rozmów, wśród nich znalazła się sprawa legalizacji Solidarności.

• 1983 / 43 lata

  W Stoczni Gdańskiej doszło do spotkania wicepremiera Mieczysława F. Rakowskiego ze stoczniowcami.

• 1980 / 46 lat

  Biuro Polityczne KC KPZR powołało specjalną Komisję do spraw Polski. Jej przewodniczącym został Michaił Susłow.

• 1971 / 55 lat

  Decyzja władz sowieckich o likwidacji Cmentarza Orląt Lwowskich.

• 1961 / 65 lat

  W Hali Stoczni Gdańskiej rozpoczął się I Międzynarodowy Festiwal Piosenki.

• 1948 / 78 lat

  We Wrocławiu rozpoczął obrady Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, w którym wzięło udział kilkuset pisarzy, artystów i naukowców reprezentujących 46 państw. Przebieg obrad w dużym stopniu podporządkowany został dyrektywom władz sowieckich, mającym na celu mobilizowanie światowej opinii publicznej przeciwko „imperialistom amerykańskim”.

• 1947 / 79 lat

  W Poznaniu urodził się Filip Bajon, reżyser, scenarzysta, pisarz; autor filmów „Aria dla atlety”, „Limuzyna Daimler-Benz”, „Wahadełko”, „Magnat”, „Poznań ‘56”, „Przedwiośnie” i „Śluby panieńskie”.

• 1946 / 80 lat

  W Dusznikach Zdrój rozpoczął się pierwszy Festiwal Chopinowski.

• 1944 / 82 lata

  II wojna światowa: Wojska alianckie wkroczyły do Paryża.

• 1942 / 84 lata

  W Bereźnem na Wołyniu Niemcy przy udziale ukraińskiej policji pomocniczej przeprowadzili likwidację getta, w czasie której zamordowali 3680 Żydów.

• 1939 / 87 lat

  Do portu gdańskiego, pod pretekstem kurtuazyjnej wizyty, wpłynął niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein”; 1 września okręt rozpoczął ostrzał polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.

• 1939 / 87 lat

  W Londynie Polska i Wielka Brytania podpisały układ o wzajemnej pomocy w przypadku wojny.

• 1930 / 96 lat

  Marszałek Józef Piłsudski po raz drugi objął funkcję premiera.

• 1920 / 106 lat

  Wojna polsko-bolszewicka: Wojska litewskie zajęły Wilno, po wycofaniu się z niego Armii Czerwonej.

• 1920 / 106 lat

  Zakończenie II Powstania Śląskiego; dzień wcześniej Międzysojusznicza Komisja Plebiscytowa ogłosiła rozwiązanie niemieckiej policji i powołała Policję Górnego Śląska o polsko-niemieckim składzie.

• 1917 / 109 lat

  Protestując przeciwko polityce prowadzonej przez władze niemieckie po kryzysie przysięgowym do dymisji podała się Tymczasowa Rada Stanu.

• 1915 / 111 lat

  Niemcy utworzyli Generalne Gubernatorstwo Warszawskie. Funkcję generalnego gubernatora objął gen. Hans von Beseler.

• 1912 / 114 lat

  Z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w Zakopanem została powołana organizacja niepodległościowa Polski Skarb Wojskowy, której zadaniem miało być gromadzenie środków na walkę zbrojną o niepodległość.

• 1905 / 121 lat

  W Głogowcu koło Łęczycy urodziła się Maria Helena Kowalska, imię zakonne Faustyna, siostra Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia, mistyczka; kanonizowana w 2000 r. przez papieża Jana Pawła II.

• 1905 / 121 lat

  W guberni wołogodzkiej urodził się Iwan Sierow, sowiecki generał aparatu bezpieczeństwa; ludowy komisarz spraw wewnętrznych ZSRS na Ukrainie, organizator deportacji polskich obywateli w głąb ZSRS (1939–1941), mający bezpośredni udział w zbrodni katyńskiej; od 1941 r. zastępca szefa NKWD Ławrientija Berii, odpowiedzialny m.in. za brutalne represje wobec żołnierzy AK i rozbijanie struktur Polskiego Państwa Podziemnego; od 1954 do 1958 r. szef KGB; w 1956 r. w czasie rewolucji węgierskiej dowodził operacjami tłumiącymi opór powstańców; szef GRU (wywiadu wojskowego) w latach 1958–1962.

• 1891 / 135 lat

  W Karwinie na Śląsku Cieszyńskim urodził się Gustaw Morcinek, pisarz, publicysta; autor „Wyrąbanego chodnika”, „Łyska z pokładu Idy” i „Ondraszka”; w czasie II wojny światowej więzień niemieckich obozów koncentracyjnych Dachau i Sachsenhausen.

• 1888 / 138 lat

  W Krakowie założone zostało Zgromadzenie Albertynów.

• 1833 / 193 lata

  W Aleksandrowie Łódzkim urodził się Izrael Poznański, przemysłowiec, właściciel warsztatów tkackich w Łodzi; nazywany ostatnim, po Ludwiku Geyerze i Karolu Scheiblerze, łódzkim „królem bawełny”.

• 1819 / 207 lat

  W Glasgow urodził się Allan Pinkerton, założyciel słynnej amerykańskiej prywatnej agencji detektywistycznej.

• 1819 / 207 lat

  W Heathfield koło Birmingham zmarł James Watt, inżynier, wynalazca; w 1782 r. opatentował silnik parowy tłokowy, który znalazł szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach produkcji; był współzałożycielem pierwszej na świecie wytwórni maszyn parowych w Soho niedaleko Birmingham.

• 1807 / 219 lat

  W Końskowoli koło Puław zmarł Franciszek Dionizy Kniaźnin, poeta, dramatopisarz i tłumacz.

• 1599 / 427 lat

  Krakowska drukarnia Łazarza Andrysowicza wydała Biblię w tłumaczeniu księdza Jakuba Wujka.