19 STYCZNIA

• 1971 / 55 lat

  Biuro Polityczne KC PZPR podjęło decyzję o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie.

• 2024 / 2 lata

  Zmarła Ewa Podleś, wybitna śpiewaczka operowa, występowała na najbardziej prestiżowych scenach, takich jak La Scala i Metropolitan Opera. Szczególnie była ceniona za interpretacje dzieł Haendla i Rossiniego

• 2022 / 4 lata

  W Warszawie zmarła Antonina Girycz–Dzienisiewicz – aktorka teatralna, filmowa, radiowa i dubbingowa. Występował m.in. na scenie Teatru Współczesnego w Warszawie i Teatru Telewizji Aktorka, w swoim dorobku, miała też wiele ról filmowych i serialowych, m.in. w "Polowaniu na Muchy", "Bilansie Kwartalnym" i "Czterdziestolatku” oraz audycjach i słuchowiskach Teatru Polskiego Radia.

• 2001 / 25 lat

  Premiera filmu „Weiser” w reżyserii Wojciecha Marczewskiego.

• 1999 / 27 lat

  W życie weszły przepisy ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

• 1996 / 30 lat

  Premiera filmu „Pestka” w reżyserii Krystyny Jandy.

• 1993 / 33 lata

  Polska ratyfikowała Europejską Konwencję Praw Człowieka.

• 1979 / 47 lat

  Na Wyspie Króla Jerzego zmarł Włodzimierz Puchalski, reżyser, operator i scenarzysta filmów przyrodniczych; fotografik.

• 1975 / 51 lat

  W Krakowie zmarł Kazimierz Wyka, historyk i krytyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, współtwórca Instytutu Badań Literackich PAN. Sygnował List 34 - z protestem przeciwko cenzurze w Polsce, ale wycofał swój podpis

• 1969 / 57 lat

  W Pradze zmarł Jan Palach, student, który 16 stycznia 1969 r. podpalił się w proteście przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.

• 1967 / 59 lat

  Przedstawienie „Halka” Stanisława Moniuszki zainaugurowało działalność Teatru Wielkiego w Łodzi.

• 1952 / 74 lata

  W Warszawie zmarł Jerzy Borejsza, od 1944 r. jedna z najbardziej wpływowych osób w polskiej kulturze, organizator dziennika „Rzeczpospolita” (organu rządowego) i tygodnika „Odrodzenia” (pierwszego po wojnie pisma społeczno-kulturalnego), a także założyciel Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik”, która stała się najpotężniejszym koncernem tej branży. Był też inicjatorem Światowego Kongresu Intelektualistów we Wrocławiu, a wśród przybyłych a jego zaproszenie gości znalazło się Pablo Picasso.

• 1947 / 79 lat

  W Lipnie urodził się Leszek Balcerowicz, ekonomista, polityk; wicepremier i minister finansów (1989–1991; 1997–2000); autor przyjętego w 1989 r. planu reform gospodarczo-ustrojowych, które miały umożliwić transformację gospodarki sterowanej centralnie w rynkową; przewodniczący Unii Wolności (1995–2000); w latach 2001–2007 prezes Narodowego Banku Polskiego.

• 1947 / 79 lat

  Odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego. Pierwsze po wojnie i ostatnie aż do upadku PRL, w którym mogła startować antykomunistyczna opozycja (PSL Mikołajczyka). Kampania wyborcza i głosowanie minęły jednak pod znakiem terroru władz – kilkadziesiąt tysięcy działaczy i sympatyków PSL aresztowano, a ok. 200 zamordowano. Według oficjalnych (sfałszowanych) wyników 80 proc. głosów zdobył Blok Demokratyczny: PPR i ugrupowań satelickich.

• 1946 / 80 lat

  W Warszawie w Sali „Romy” rozpoczął się Kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego (Stanisława Mikołajczyka). Była to jedyna mogąca działać legalnie partia opozycyjna wobec władz.

• 1945 / 81 lat

  Gen. Leopold Okulicki wydał rozkaz o rozwiązaniu Armii Krajowej.

• 1945 / 81 lat

  Oddziały Armii Czerwonej wkroczyły do Krakowa.

• 1945 / 81 lat

  Powstało Centralne Biuro Kontroli Prasy przy Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego.

• 1942 / 84 lata

  W Londynie podpisano umowę o przyszłej konfederacji polsko-czechosłowackiej.

• 1933 / 93 lata

  W Krakowie został otwarty Most Piłsudskiego. Jest to najstarsza obecnie przeprawa drogowa przez Wisłę w tym mieście, bo Most Krakusa zbudowano wprawdzie wcześniej, ale został wysadzony pod koniec II wojny światowej. 

• 1932 / 94 lata

  W Warszawie urodziła się Rena Rolska, piosenkarka, aktorka.

• 1928 / 98 lat

  Ogłoszenie „Deklaracji Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Marszałka Piłsudskiego” (BBWR) – ugrupowania politycznego założonego przez Walerego Sławka.

• 1928 / 98 lat

  Ukazało się rozporządzenie prezydenta RP Ignacego Mościckiego o administracji państwowej – terytorium państwa podzielono na 16 województw i 227 powiatów.

• 1922 / 104 lata

  W Gwoźdźcu koło Kołomyi urodził się Jerzy Kawalerowicz, reżyser, scenarzysta, autor filmów „Pociąg”, „Matka Joanna od Aniołów”, „Austeria”, „Faraon” i „Quo vadis”; współzałożyciel i pierwszy prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich (1966–1978).

• 1918 / 108 lat

  W Krakowie urodził się Tadeusz Góra, pilot, instruktor, trener; jako pierwszy otrzymał najwyższe odznaczenie szybowcowe – Medal Lilienthala (1938); w czasie II wojny światowej pilot dywizjonów myśliwskich PSZ w Wielkiej Brytanii.

• 1903 / 123 lata

  Urodził się Stanisław Radkiewicz, jedna z najważniejszych osób w otoczeniu Bieruta, minister bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1954. Był odpowiedzialny za zbrodnie i nadużycia funkcjonariuszy tego resortu. Odsunięto go na tor boczny, ale nigdy nie został ukarany. 

• 1893 / 133 lata

  Urodził się Zygmunt Szyszko-Bohusz, generał WP od 1940 r.; dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich walczącej w 1940 r. w obronie Narwiku. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski został szefem sztabu Armii Polskiej w ZSRR, a po jej ewakuacji (przez Andersa) na Bliski Wschód – zastępcą dowódcy 2 Korpusu.

• 1887 / 139 lat

  W Krakowie urodził się Karol Stryjeński, architekt, grafik; współorganizator i pierwszy dyrektor działającego od 1930 r. Instytutu Propagandy Sztuki w Warszawie.

• 1880 / 146 lat

  Urodził się Henryk Minkiewicz, generał Wojska Polskiego od wojny polsko-bolszewickiej, wcześniej dowódca 3 Pułku Legionów Polskich, wzięty do rosyjskiej niewoli po bitwie pod Kostiuchnówką. W 1924 r. był organizatorem i pierwszym dowódcą Korpusu Ochrony Pogranicza. Po agresji ZSRR na Polskę w 1939 r. został z innymi oficerami osadzony w obozie w Kozielsku i zamordowany w 1940 r. przez NKWD w Katyniu.

• 1863 / 163 lata

  Powstanie Styczniowe: Centralny Komitet Narodowy uchwalił oddanie dyktatury i naczelnego dowództwa powstania gen. Ludwikowi Mierosławskiemu.

• 1789 / 237 lat

  Na wniosek króla Stanisława Augusta Sejm Wielki zlikwidował Radę Nieustającą.

• 1788 / 238 lat

  W należących do Prus Tarnowskich Górach uruchomiona została jedna z pierwszych poza Anglią maszyna parowa. Do odwadniania kopalni rud srebra i ołowiu sprowadził ją Friedrich Wilhelm von Reden – główny twórca górnictwa na Górnym Śląsku

• 1608 / 418 lat

  W Krakowie zmarł Bernard Maciejowski, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski; jeden z twórców unii brzeskiej z 1596 r., dot. uznania przez część biskupów Cerkwi prawosławnej zwierzchnictwa papieża.