3 WRZEśNIA

• 1941 / 85 lat

  W KL Auschwitz Niemcy dokonali pierwszego masowego uśmiercenia ludzi przy pomocy Cyklonu B – zginęło około 600 jeńców sowieckich i 250 Polaków.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Niemcom, ale podjęły jedynie symboliczne działania militarne.

• 2011 / 15 lat

  W Watykanie zmarł kardynał Andrzej Maria Deskur, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu, wieloletni przyjaciel Jana Pawła II, kawaler Orderu Orła Białego.

• 1990 / 36 lat

  W Warszawie zmarł Mieczysław Fogg, jeden z najpopularniejszych polskich piosenkarzy; jego największe przeboje to „Ostatnia niedziela”, „Bo to się zwykle tak zaczyna”, „Jesienne róże”, „Czy pamiętasz tę noc w Zakopanem”, „Szkoda twoich łez, dziewczyno”, „Upić się warto” i „Piosenka o mojej Warszawie”; w czasie II wojny światowej pomagał artystom pochodzenia żydowskiego, za co został uhonorowany po wojnie tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

• 1988 / 38 lat

  Zakończenie strajku w Kopalni Węgla Kamiennego „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu.

• 1987 / 39 lat

  W Warszawie doszło do dwóch tragicznych wypadków komunikacyjnych: katastrofy kolejowej na stacji Warszawa Włochy, w wyniku której zginęło osiem osób, a kilkadziesiąt zostało rannych, oraz wypadku tramwaju na skrzyżowaniu ulic Wolskiej i Młynarskiej – zginęło siedem osób, ponad 70 zostało rannych.

• 1986 / 40 lat

  W Warszawie zmarł Wirgiliusz Gryń, aktor, wystąpił w filmach „Bołdyn”, „Klucznik”, „Żywot Mateusza”, „Jak rozpętałem drugą wojnę światową”, „Operacja Himmler”, „Wściekły”, a także w serialu „Dom”.

• 1982 / 44 lata

  Sąd wydał decyzję o aresztowaniu byłych działaczy KSS „KOR”: Jacka Kuronia, Jana Lityńskiego, Adama Michnika i Henryka Wujca. Od wprowadzenia stanu wojennego i tak byli pozbawieni byli wolności, bo zostali internowani.

• 1982 / 44 lata

  Premiera filmu „Bołdyn” w reżyserii Ewy i Czesława Petelskich.

• 1980 / 46 lat

  Zawarte zostały porozumienia jastrzębskie - pomiędzy Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym w strajkujących jastrzębskich kopalniach a Komisją Rządową. Zakładały m.in. wprowadzenie wolnych od pracy sobót i niedziel, obniżenie wieku emerytalnego dla pracowników dołowych oraz zniesienie tzw. systemu czterobrygadowego.

• 1974 / 52 lata

  W Warszawie zmarł prof. Romuald Gutt, architekt, autor m.in. gmachu Głównego Urzędu Statystycznego; współautor projektu budynków mieszkalnych i ogrodu ambasady Chin w Warszawie.

• 1973 / 53 lata

  Premiera filmu „Hubal” w reżyserii Bohdana Poręby.

• 1972 / 54 lata

  W Krakowie urodziła się Maja Ostaszewska, aktorka Nowego Teatru w Warszawie; wystąpiła m.in. w filmach „Prymas. Trzy lata z tysiąca”, „Katyń”, „Janosik. Prawdziwa historia”, „Uwikłanie”, „W imię …”, „Jack Strong”, „Body/Ciało” oraz w serialu „Czas honoru”.

• 1968 / 58 lat

  W Warszawie urodził się Piotr Rubik, kompozytor, multiinstrumentalista, producent muzyczny.

• 1967 / 59 lat

  W Warszawie zmarł Juliusz Rómmel, generał WP, w czasie kampanii 1939 r. dowódca Armii „Łódź”, a następnie Armii „Warszawa”.

• 1965 / 61 lat

  W Duesseldorfie zapadł wyrok w sprawie 10 byłych funkcjonariuszy niemieckiego obozu zagłady w Treblince.

• 1953 / 73 lata

  Weszła w życie Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nazywana w skrócie Europejską Konwencją Praw Człowieka.

• 1948 / 78 lat

  W Świętochłowicach urodził się Krzysztof Zaleski, reżyser teatralny, aktor, związany m.in. z warszawskim Teatrem Współczesnym i Teatrem Ateneum; wystąpił w filmach „Indeks”, „Głosy”, „Kochankowie mojej mamy”, „Obywatel Piszczyk”, „Konsul”, „Samowolka” i „Sztos”.

• 1946 / 80 lat

  Rząd RP na uchodźstwie rozwiązał Polskie Siły Zbrojne.

• 1946 / 80 lat

  Sekretarz stanu USA James Byrnes w czasie przemówienia w Stuttgarcie wyraził zastrzeżenia wobec granicy polskiej na Odrze i Nysie.

• 1943 / 83 lata

  Wojska alianckie wylądowały na południu Włoch; rząd włoski premiera Pietro Badoglio podpisał zawieszenie broni z aliantami.

• 1942 / 84 lata

  Na cmentarzu żydowskim w Działoszycach Niemcy rozstrzelali około 1500 Żydów.

• 1941 / 85 lat

  Urodził się Stan Borys, właściwie Stanisław Guzek, wokalista, kompozytor, członek zespołu Blackout.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. Wojska niemieckie zajęły m.in. Częstochowę i Bielsko-Białą oraz zmusiły armię „Modlin” do odwrotu na linię Wisły. W porcie helskim samoloty Luftwaffe zatapiają dwa największe okręty polskiej marynarki wojennej - stawiacz min ORP „Gryf” i niszczyciel ORP „Wicher”. „Krwawa niedziela” w Bydgoszczy - z rąk polskich żołnierzy ginie ok. 350 niemieckich dywersantów, co daje Niemcom pretekst do odwetu i masowych egzekucji po wkroczeniu do tego miasta. Koniec walk o pozycję umocnioną pod Węgierską Górką bronioną przez oddział kpt. Tadeusza Semika.

• 1935 / 91 lat

  Do portu w Gdyni zawinął żaglowiec Dar Pomorza kończąc rejs dookoła świata.

• 1932 / 94 lata

  W Wilnie urodził się Stanisław Michalski, aktor, dyrektor Teatru Wybrzeże w Gdańsku w latach 1988–1993.

• 1932 / 94 lata

  W Warszawie urodził się Jerzy Łojek, historyk, pisarz, publicysta, działacz opozycji demokratycznej w PRL; autor książek „Dzieje pięknej Bitynki. Historia życia Zofii Potockiej 1760–1822”, „Geneza i obalenie Konstytucji 3 maja”, a także „Agresja 17 września 1939. Studium aspektów politycznych” (1979) i „Dzieje sprawy Katynia” (1980) – opublikowanych przez podziemne wydawnictwa.

• 1929 / 97 lat

  W Krakowie zmarł Jan Kanty Steczkowski, działacz Stronnictwa Prawicy Narodowej, minister skarbu i premier rządu utworzonego przez Radę Regencyjną (1918); po odzyskaniu niepodległości ponownie minister skarbu (1920–1921); dyrektor Polskiego Banku Krajowego, prezes Banku Gospodarstwa Krajowego.

• 1928 / 98 lat

  W Guszczewinie koło Narewki, na skraju Puszczy Białowieskiej, urodziła się Danuta Siedzikówna, sanitariuszka 5. Wileńskiej Brygady AK, pseudonim Inka; skazana w 1946 r. przez władze komunistyczne na karę śmierci i rozstrzelana.

• 1914 / 112 lat

  Wojska rosyjskie zajęły opuszczony przez armię austriacką Lwów.

• 1880 / 146 lat

  W Berlinie urodził się Janusz Franciszek Radziwiłł, ziemianin, ordynat ołycki, właściciel Nieborowa; polityk konserwatywny, działacz gospodarczy; poseł na Sejm (1928–1935), senator (1935–1938); aresztowany we wrześniu 1939 r. przez władze sowieckie i uwięziony na Łubiance – zwolniony w grudniu 1939 r.; w okresie niemieckiej okupacji przebywał w Warszawie; w 1945 r. ponownie aresztowany przez NKWD i wywieziony do obozu w Krasnogorsku; w 1947 r. powrócił do Polski; zmarł w Warszawie w 1967 r.

• 1865 / 161 lat

  W Makówcu Dużym koło Mińska Mazowieckiego urodził się Konstanty Laszczka, rzeźbiarz, malarz, grafik, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

• 1863 / 163 lata

  Powstanie Styczniowe: zwycięska dla powstańców bitwa pod Panasówką niedaleko Zwierzyńca.