5 SIERPNIA

• 1944 / 82 lata

  Piąty dzień Powstania Warszawskiego: esesmani gen. Heinza Reinnefartha rozpoczynają mordowanie cywilnej ludności na Woli. Powstańcy z Batalionu „Zośka” uwolnili około 350 Żydów więzionych w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Warschau na tzw. Gęsiówce.

• 2012 / 14 lat

  W Warszawie w wieku 95 lat zmarł Erwin Axer, reżyser teatralny, eseista, pedagog; wieloletni dyrektor stołecznego Teatru Współczesnego.

• 2012 / 14 lat

  W wieku 97 lat w Sitkówce koło Kielc zmarł Ignacy Skowron, ostatni z żołnierzy Wojska Polskiego, którzy we wrześniu 1939 r. bronili Westerplatte.

• 2011 / 15 lat

  W Warszawie zmarł tragicznie Andrzej Lepper; szef Samoobrony, w latach 2001-2007 poseł, a w rządach koalicyjnych z PiS za czasów Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego - wicepremier i minister rolnictwa.

• 1988 / 38 lat

  We Wrocławiu zmarł Józef Pieracki, aktor.

• 1987 / 39 lat

  W Warszawie zmarł Zygmunt Mycielski, kompozytor, krytyk muzyczny. 

• 1950 / 76 lat

  Przedstawiciele ziomkostw (organizacji złożonych z Niemców wysiedlonych m.in. z Polski i Czechosłowacji) podpisali w Stuttgarcie „Kartę niemieckich wypędzonych ze stron ojczystych”. Zadeklarowali wyrzeczenie się zemsty, ale jednocześnie pominęli kwestię odpowiedzialności Niemiec i Niemców za zbrodnie wojenne.

• 1947 / 79 lat

  W Gołkowicach w pow. wodzisławskim urodził się Marian Dziędziel, aktor, związany z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie; wystąpił m.in. w filmach „Sezon na leszcza”, „Wesele” (2004), „Dom zły”, „Kret”, „1920 Bitwa Warszawska”, „Supermarket”, a także w serialach „Blisko, coraz bliżej” i „Oficer”. 

• 1945 / 81 lat

  W nocy z 4 na 5 sierpnia, zgrupowanie poakowskich oddziałów partyzanckich, związanych z Delegaturą Sił Zbrojnych, pod dowództwem kpt. Antoniego Hedy „Szarego”, zaatakowało więzienie UB w Kielcach uwalniając ponad 350 więźniów.

• 1945 / 81 lat

  Decyzja o likwidacji Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.

• 1944 / 82 lata

  W Sulejówku zginął Jędrzej Moraczewski, inżynier, działacz socjalistyczny, poseł do austriackiej Rady Państwa (1907–1918); pierwszy premier niepodległej Polski (1918–1919), powołany na to stanowisko przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego; minister robót publicznych (1925–1929); poseł na Sejm (1919–1930).

• 1943 / 83 lata

  Oddział AK przeprowadził udaną akcję uwolnienia z niemieckiego więzienia w Jaśle około 180 osób.

• 1942 / 84 lata

  Premier gen. Władysław Sikorski mianował Delegatem Rządu na Kraj prof. Jana Piekałkiewicza ze Stronnictwa Ludowego. 

• 1942 / 84 lata

  W Wadowicach urodziła się Barbara Sołtysik, aktorka.

• 1942 / 84 lata

  5 lub 6 sierpnia Janusz Korczak i jego współpracowniczka Stefania Wilczyńska razem ze swoimi wychowankami z Domu Sierot doprowadzeni zostali przez Niemców na Umschlagplatz, skąd wywieziono ich do obozu zagłady w Treblince.

• 1940 / 86 lat

  Premier RP gen. Władysław Sikorski oraz premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill podpisali polsko-brytyjską umowę wojskową.

• 1931 / 95 lat

  We Lwowie urodził się Janusz Majewski, reżyser, scenarzysta, rektor Warszawskiej Szkoły Filmowej; autor filmów „Zaklęte rewiry”, „Lekcja martwego języka”, „C.K. Dezerterzy”, „Mała matura 1947” oraz serialu „Królowa Bona”.

• 1927 / 99 lat

  W Kałuszynie urodził się Janusz Tazbir, historyk, znawca epoki nowożytnej, badacz dziejów kultury i historii ruchów religijnych; autor książek „Państwo bez stosów. Szkice z dziejów tolerancji w Polsce XVI i XVII w.”, „Historia Kościoła katolickiego w Polsce 1460–1795”, „Reformacja w Polsce. Szkice o ludziach i doktrynie”, „Polskie przedmurze chrześcijańskiej Europy. Mity a rzeczywistość historyczna”.

• 1922 / 104 lata

  W Krakowie rozpoczął się pierwszy zjazd legionistów.

• 1921 / 105 lat

  W Krakowie urodził się Roman Bratny, prozaik, poeta, publicysta i scenarzysta filmowy, autor powieści „Kolumbowie. Rocznik 20”.

• 1915 / 111 lat

  Wojska niemieckie zajęły opuszczoną przez Rosjan Warszawę.

• 1908 / 118 lat

  W Ouarville we Francji zmarł Walery Antoni Wróblewski, jeden z dowódców Powstania Styczniowego, związany z „czerwonymi”; działacz Zjednoczenia Emigracji Polskiej; generał Komuny Paryskiej; członek władz I Międzynarodówki; od 1895 r. w PPS.

• 1900 / 126 lat

  W Warszawie urodził się Leonard Buczkowski, reżyser „Zakazanych piosenek” – pierwszego powojennego polskiego filmu fabularnego, „Skarbu” oraz „Przygody na Mariensztacie”, która była pierwszym polskim kolorowym filmem fabularnym.

• 1884 / 142 lata

  W Warszawie urodził się Ludwik Hirszfeld, lekarz mikrobiolog, immunolog i serolog.

• 1864 / 162 lata

  Na stokach warszawskiej Cytadeli władze carskie dokonały egzekucji Romualda Traugutta – dyktatora Powstania Styczniowego oraz czterech jego współpracowników: Jana Toczyskiego, Rafała Krajewskiego, Romana Żulińskiego i Jana Jeziorańskiego.

• 1827 / 199 lat

  W Krotoszynie urodził się Marian Langiewicz, generał, dyktator Powstania Styczniowego.

• 1816 / 210 lat

  W Widzach Łowczyńskich zmarł gen. Tomasz Wawrzecki, Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w czasie powstania 1794 r. (po dostaniu się do rosyjskiej niewoli Tadeusza Kościuszki), członek Rady Najwyższej Tymczasowej Księstwa Warszawskiego, minister sprawiedliwości w Królestwie Polskim.

• 1815 / 211 lat

  W folwarku Czarci Kąt koło Wilna zmarł Hieronim Stroynowski, biskup wileński, prawnik, filozof prawa, ekonomista, członek Komisji Edukacji Narodowej; profesor Akademii Wileńskiej i jej rektor w latach 1799–1806.

• 1772 / 254 lata

  I rozbiór Polski. Traktat rozbiorowy w Petersburgu podpisały Rosja, Prusy i Austria.

• 1598 / 428 lat

  Król Polski Zygmunt III Waza wypłynął z Helu do Szwecji w celu stłumienia buntu księcia Karola Sudermańskiego.

• 1579 / 447 lat

  W Capranicy koło Rzymu zmarł Stanisław Hozjusz, teolog katolicki, kardynał, działacz kontrreformacji; w 1564 r. sprowadził do Polski zakon jezuitów, zakładając w Braniewie pierwsze jezuickie kolegium.

• 1461 / 565 lat

  W Krakowie urodził się przyszły król Polski i wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk.