28 MAJA

• 1981 / 45 lat

  W Warszawie zmarł kardynał Stefan Wyszyński, od 1948 r. prymas Polski, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski.

• 1946 / 80 lat

  Początek dwudniowych egzekucji członków załogi niemieckiego obozu koncentracyjnego Dachau. W procesie, który odbył się od listopada do grudnia 1945 r. przed Amerykańskim Trybunałem Wojskowym na śmierć skazano 37 osób, ale wyroki wykonano tylko na 28 (jednym z powieszonych był komendant obozu Martin Weiss). Wśród świadków oskarżenia byli również Polacy - dawni więźniowie KL Dachau.  

• 2021 / 5 lat

  W Warszawie zmarł prof. Henryk Samsonowicz, historyk, znawca średniowiecza, minister edukacji w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, Kawaler Orderu Orła Białego, członek PAN i PAU, wiceprzewodniczący Rady Muzeum Historii Polski (2011–2019), rektor Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1980-1982. Był autorem ok. 800 prac naukowych, w tym 16 książek i podręczników uniwersyteckich, kilkuset artykułów i ponad 200 recenzji.

• 2008 / 18 lat

  W Świnoujściu zmarł Lechosław Goździk, przywódca strajków w warszawskiej FSO w 1956 r.

• 2006 / 20 lat

  Papież Benedykt XVI odprawił mszę na krakowskich Błoniach, a następnie udał się do byłego niemieckiego obozu zagłady Auschwitz.

• 2002 / 24 lata

  W Warszawie zmarł Edward Wende, adwokat, obrońca w procesach politycznych, oskarżyciel posiłkowy w procesie zabójców księdza Jerzego Popiełuszki. Senator, poseł, członek Trybunału Stanu. 

• 1999 / 27 lat

  W Krakowie zmarł Jan Lebenstein, malarz, grafik.

• 1993 / 33 lata

  Sejm przegłosował wotum nieufności dla rządu Hanny Suchockiej.

• 1992 / 34 lata

  Sejm przyjął uchwałę lustracyjną.

• 1991 / 35 lat

  W Warszawie zmarł Konrad Nałęcki, reżyser, twórca m.in. serialu „Czterej pancerni i pies”.

• 1983 / 43 lata

  Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego zaocznie skazał oskarżonego o szpiegostwo Zdzisława Najdera na karę śmierci oraz kary dodatkowe: pozbawienia praw publicznych na zawsze i konfiskatę mienia w całości. 

• 1975 / 51 lat

  Sejm wprowadził nowy podział administracyjny Polski. Powstało 49 województw i zlikwidowane zostały powiaty.

• 1974 / 52 lata

  Premiera filmu „Nie ma mocnych” w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.

• 1944 / 82 lata

  W Buffalo rozpoczęło się spotkanie polskich działaczy społecznych, w czasie którego utworzono Kongres Polonii Amerykańskiej.

• 1942 / 84 lata

  W getcie krakowskim Niemcy rozpoczęli pierwszą akcję deportacyjną, która trwała do 8 czerwca. Około 5 tys. Żydów wywieziono do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu.

• 1942 / 84 lata

  W Lesie Sękocińskim koło Magdalenki Niemcy rozstrzelali 223 więźniów Pawiaka.

• 1941 / 85 lat

  Niemcy wywieźli z więzienia na Pawiaku do obozu koncentracyjnego Auschwitz 304 mężczyzn, wśród nich znajdowali się o. Maksymilian Kolbe.

• 1940 / 86 lat

  Brygada Podhalańska, walcząca w składzie alianckich sił ekspedycyjnych, zdobyła Narwik.

• 1939 / 87 lat

  W Warszawie urodził się Wojciech Karolak, pianista i kompozytor jazzowy.

• 1929 / 97 lat

  W Poznaniu urodził się Leszek Herdegen, aktor, literat; uczestnik Powstania Warszawskiego; występował w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, a następnie w warszawskich teatrach Studio i Powszechnym; zagrał m.in. w filmach „Kwiecień”, „Mansarda”, „Faraon”, „Potop”, a także w serialu „Stawka większa niż życie”.

• 1923 / 103 lata

  Powstał rząd Wincentego Witosa, tworzony przez koalicję PSL „Piast”, Związek Ludowo Narodowy i Chrześcijańską Demokrację.

• 1921 / 105 lat

  Rozpoczął się I Targ Poznański, impreza, która w następnych latach przerodziła się w targi o charakterze międzynarodowym.

• 1917 / 109 lat

  Urodził się Leonid Teliga, pierwszy Polak, który odbył samotny rejs dookoła świata. Dokonał tego na jachcie Opty w latach 1967–1969. Wcześniej, w czasie II wojny światowej, był lotnikiem w sformowanym w Wielkiej Brytanii 300 dywizjonie lotnictwa bombowego „Ziemi Mazowieckiej”.

• 1904 / 122 lata

  Urodził się Wincenty Pstrowski, górnik jednej z zabrzańskich kopalń - repatriant z Belgii. W 1947 r. zainicjował "socjalistyczny wyścig pracy" i kilka miesięcy później zmarł.

• 1899 / 127 lat

  W Jenisejsku na Syberii urodziła się Irena Krzywicka, pisarka, publicystka, zaangażowana w działania dotyczące edukacji seksualnej, planowania rodziny i równouprawnienia kobiet.

• 1895 / 131 lat

  Urodził się Bronisław Pieracki, jeden z czołowych przedstawicieli obozu sanacyjnego, w latach 1928-1929 był zastępcą szefa Sztabu Głównego Wojska Polskiego, a od 1931 r. - ministrem spraw wewnętrznych. Został zabity przez członka Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów.

• 1887 / 139 lat

  W Zagłębiu Dąbrowskim urodził się Henryk Strasburger, prawnik, ekonomista, minister przemysłu i handlu (1921–1923), generalny komisarz RP w Gdańsku w latach 1924–1932; od 1932 r. prezes Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów. W czasie II wojny światowej minister skarbu w rządzie gen. Władysława Sikorskiego.

• 1877 / 149 lat

  W Czerei, obecnie na Białorusi, urodził się Oskar Miłosz, piszący po francusku poeta, litewski dyplomata, krewny Czesława Miłosza.

• 1872 / 154 lata

  Urodził się Marian Smoluchowski, fizyk, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z najwybitniejszych uczonych polskich.

• 1871 / 155 lat

  Upadek Komuny Paryskiej i zakończenie walk na ulicach Paryża, w których brali udział m.in. Jarosław Dąbrowski (naczelny wódz wojsk komuny, zginął w wyniku walk) i Walery Antoni Wróblewski.

• 1817 / 209 lat

  Urodził się Jerzy Henryk Lubomirski, poseł do galicyjskiego Sejmu Krajowego oraz austriackiej Rady Państwa i Izby Panów; kurator Ossolineum we Lwowie, mecenas kultury.

• 1565 / 461 lat

  W Wilnie zmarł Mikołaj Radziwiłł, nazywany Czarnym, kanclerz wielki litewski, wojewoda wileński; kalwin, protektor reformacji na Litwie; brat stryjeczny Barbary Radziwiłłówny; twórca potęgi rodu Radziwiłłów.