29 PAźDZIERNIKA

• 1706 / 320 lat

  Bitwa pod Kaliszem, największa na ziemiach polskich podczas III wojny północnej. Wojska szwedzkie (ok. 4,3 tys.) wspierane przez 9 tys. stronników Stanisława Leszczyńskiego zostały rozgromione przez 36-tysięczne wojska rosyjsko-sasko-polskie popierające Augusta II Mocnego.

• 2021 / 5 lat

  W Jeleniej Górze zmarła Alina Obidniak, reżyser, wieloletnia dyrektor Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze, animatorka życia teatralnego, między innymi ruchu teatrów ulicznych.

• 2020 / 6 lat

  W Krakowie zmarł prof. Andrzej Półtawski, filozof, etyk, powstaniec warszawski, żołnierz AK i przyjaciel Karola Wojtyły. Był członkiem Papieskiej Rady ds. Rodziny. Prywatnie był mężem Wandy Półtawskiej.

• 2020 / 6 lat

  W Warszawie zmarł biskup pomocniczy diecezji łowickiej Józef Zawitkowski, autor wielu książek i modlitewników podpisanych pseudonimem „ksiądz Tymoteusz”, śpiewników, kazań, autor znanej pieśni „Panie dobry jak chleb”.

• 2017 / 9 lat

  W Warszawie zmarł aktor filmowy i teatralny Władysław Kowalski, związany m.in. z warszawskimi teatrami: Ateneum, Powszechnym, Dramatycznym. Wystąpił m.in. w filmach „Jarzębina czerwona”, „Szpital przemienienia”, „Medium”, „Ucieczka z kina Wolność”, „Pan Tadeusz”, „Bogowie”, „Panie Dulskie” i serialu „Kolumbowie”.

• 2012 / 14 lat

  Polska spłaciła ostatnią ratę (297 mln dolarów) zadłużenia zagranicznego, zaciągniętego w czasie rządów Edwarda Gierka.

• 2010 / 16 lat

  W Krakowie zmarł Ludwik Jerzy Kern, pisarz, poeta, satyryk, tłumacz, autor kilkudziesięciu książek dla dzieci.

• 2004 / 22 lata

  W Rzymie przywódcy państw UE podpisali Traktat Konstytucyjny.

• 2002 / 24 lata

  Zmarł Andrzej Bolewski, profesor, jeden z wykładowców aresztowanych przez Niemców w 1939 r. podczas „Sonderaktion Krakau”.

• 1993 / 33 lata

  W Zakopanem zmarł Stanisław Marusarz, wszechstronny narciarz, czterokrotny uczestnik igrzysk olimpijskich, wicemistrz świata w skokach narciarskich w 1938 r.; w czasie II wojny światowej kurier tatrzański, aresztowany przez gestapo w 1940 r., uciekł z więzienia przy ul. Montelupich w Krakowie i przedostał się na Węgry.

• 1992 / 34 lata

  W Wołominie koło Warszawy otwarto Muzeum imienia Zofii Nałkowskiej.

• 1979 / 47 lat

  W Warszawie rozpoczął działalność Teatr Scena Prezentacje.

• 1976 / 50 lat

  We Władysławowie zmarł Augustyn Necel, pisarz związany z Kaszubami, autor powieści historycznych.

• 1967 / 59 lat

  Zmarł Wacław Lednicki, historyk literatury słowiańskiej, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

• 1956 / 70 lat

  Premiera filmu „Nikodem Dyzma” w reżyserii Jana Rybkowskiego.

• 1956 / 70 lat

  Od ataku wojsk Izraela (wspieranych przez Francję i Wielką Brytanię) na Egipt rozpoczął się tzw. Kryzys Sueski. Militarne zwycięstwo odniósł Izrael, ale Egipt utrzymał kontrolę nad Kanałem Sueskim.

• 1951 / 75 lat

  Sąd Wojskowy w Warszawie skazał na śmierć płk. Zdzisława Barbasiewicza, do 1949 r. oficera Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a w czasie wojny członka antyniemieckiej konspiracji. Został stracony w więzieniu mokotowskim 10 stycznia 1952 r. jako pierwszy z 19 oficerów WP skazanych w tym procesie. Jego szczątki prawdopodobnie pochowano w kwaterze na Łączce.

• 1949 / 77 lat

  Urodził się Tomasz Nałęcz, historyk i polityk związany z lewicą; poseł w latach 1993-1997 i 2001-2005 (w tej drugiej kadencji był wicemarszałkiem Sejmu i przewodniczącym komisji badającej aferę Rywina). W latach 2010-2015 był doradcą prezydenta RP Bronisława Komorowskiego.

• 1948 / 78 lat

  We Wrocławiu urodził się Wiesław Saniewski, reżyser, scenarzysta filmowy.

• 1947 / 79 lat

  W Polanicy Zdroju urodził się Jerzy Fedorowicz, aktor, reżyser teatralny; dyrektor Teatru Ludowego w Nowej Hucie (1989–2012); od 2005 r. poseł na Sejm z list Platformy Obywatelskiej.

• 1946 / 80 lat

  Zmarł Paweł Hulka-Laskowski, pisarz, publicysta, tłumacz m.in. „Przygód dobrego wojaka Szwejka”.

• 1945 / 81 lat

  Do Polski powróciło z Francji 2 tys. polskich żołnierzy walczących w czasie wojny we francuskim ruchu oporu i polskich formacjach 1 Armii Francuskiej.

• 1944 / 82 lata

  W Filipowicach koło Krzeszowic urodziła się Magdalena Zawadzka, aktorka, znana m.in. z roli Basi Wołodyjowskiej w filmie „Pan Wołodyjowski” oraz serialu „Przygody Pana Michała”.

• 1944 / 82 lata

  1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka wkroczyła do Bredy.

• 1944 / 82 lata

  W Taszkencie urodził się Michaj Burano, właściwie Wasil Michaj, wokalista, kompozytor, gwiazda big-bitu, także autor tekstów piosenek i aktor romskiego pochodzenia. Jego kariera zaczęła się od występów z zespołami „Czerwono-Czarni” i „Niebiesko-Czarni” w latach 60. W grudniu 1963 roku wystąpił wraz z Niebiesko-Czarnymi w paryskiej Olimpii jako pierwszy artysta zza żelaznej kurtyny. Obecnie mieszka i pracuje w USA.

• 1942 / 84 lata

  Na mocy wyroku Żydowskiej Organizacji Bojowej zabity został Jakub Lejkin, zastępca komendanta Żydowskiej Służby Porządkowej w warszawskim getcie.

• 1939 / 87 lat

  Dekret Prezydium Rady Najwyższej ZSRR o nadaniu obywatelstwa radzieckiego osobom zamieszkującym tereny zajęte przez Armię Czerwoną na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow.

• 1930 / 96 lat

  W Piotrkowie Trybunalskim urodził się Mariusz Dmochowski, aktor, reżyser, dyrektor teatrów; znany m.in. z roli Wokulskiego w „Lalce”, Augusta II Mocnego w „Hrabinie Cosel” i hetmana Sobieskiego w „Panu Wołodyjowskim”.

• 1930 / 96 lat

  Rozporządzenie prezydenta RP Ignacego Mościckiego o ustanowieniu Krzyża Niepodległości i Medalu Niepodległości.

• 1925 / 101 lat

  Na Cmentarzu Obrońców Lwowa Jadwiga Zarugiewiczowa, matka poległego obrońcy Zadwórza, dokonała wyboru bezimiennych zwłok, które zostały następnie pochowane w Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

• 1924 / 102 lata

  We Lwowie urodził się Zbigniew Herbert, jeden z najważniejszych polskich poetów XX w., twórca cyklu poetyckiego „Pan Cogito”, autor esejów „Barbarzyńca w ogrodzie”, „Martwa natura z wędzidłem” i „Labirynt nad morzem”.

• 1922 / 104 lata

  W Warszawie urodził się Zbigniew Wójcik, historyk, badacz dziejów XVI–XVII wieku.

• 1918 / 108 lat

  W Warszawie urodził się Paweł Hertz, poeta, tłumacz, pisarz, eseista, edytor. Zadebiutował w kręgu Skamandra w 1934 roku w „Wiadomościach Literackich”, autor szkiców: „Domena polska”, „Ład i nieład”, „Świat i dom”, felietonów literackich „Notatnik obserwatora”, „Dziennik lektury”, oraz powieści biograficznej „Portret Słowackiego”.

• 1914 / 112 lat

  I wojna światowa: bitwa Legionów Polskich z wojskami rosyjskimi pod Mołotkowem.

• 1912 / 114 lat

  We Lwowie powołane zostały Polowe Drużyny Sokole, których działalność wzorowana była na ruchu strzeleckim; jednym z ich organizatorów był Józef Haller.

• 1911 / 115 lat

  W wieku 35 lat zmarł książę Witold Czartoryski - mecenas sztuki. Zgromadzoną przez niego kolekcję książek (35 tys. tomów) otrzymała Biblioteka Czartoryskich w Krakowie.

• 1909 / 117 lat

  Powstało Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR).

• 1903 / 123 lata

  W Korolówce koło Tarnopola urodził się Mieczysław Jastrun, poeta, eseista, tłumacz. Autor tomów poezji: „Godzina strzeżona”, „Rzecz ludzka”, „Sezon w Alpach” i esejów: „Wolność wyboru”, „Mit śródziemnomorski”.

• 1892 / 134 lata

  We Lwowie urodził się Stanisław Ostrowski, prezydent Lwowa (1936–1939), więziony w Związku Sowieckim (1939–1941); w latach 1972–1979 prezydent RP na uchodźstwie.

• 1884 / 142 lata

  W Genewie zmarł Wincenty Gostkowski, powstaniec listopadowy, prawnik, przedsiębiorca, zegarmistrz, współzałożyciel firmy zegarmistrzowskiej Patek Philippe.

• 1871 / 155 lat

  Urodził się Tadeusz Grabowski, historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Poznańskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

• 1856 / 170 lat

  Otwarta została linia kolejowa łącząca Wrocław i Poznań

• 1824 / 202 lata

  W Nowym Wiśniczu urodził się Juliusz Kossak, malarz, ilustrator; autor wielu obrazów przedstawiających sceny historyczne i batalistyczne.

• 1822 / 204 lata

  W Górkach koło Klimontowa urodził się Mieczysław Ledóchowski, arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański, kardynał; więziony przez władze pruskie (1874–1876) i pozbawiony archidiecezji.

• 1817 / 209 lat

  Urodził się Antoni Bronikowski, pedagog, latynista, hellenista, poeta, tłumacz dzieł literatury antycznej: Ksenofonta, Platona, Homera, Tukidydesa.

• 1611 / 415 lat

  W Warszawie odbył się tryumfalny wjazd hetmana Stanisława Żółkiewskiego, zwycięzcy spod Kłuszyna. W orszaku przejeżdżającym przez miasto był m.in. wzięty do niewoli car Wasyl IV Szujski, który na Zamku Królewskim złożył hołd przed królem polskim Zygmuntem III Wazą.