23 CZERWCA

• 1986 / 40 lat

  Zmarł pisarz Jerzy Putrament. W okresie stalinowskim był faktycznym szefem (a formalnie wiceprezesem) Związku Literatów Polskich. Przed wojną członek wileńskiej awangardy poetyckiej. Po jej wybuchu splamił się serwilistycznym stosunkiem wobec władz ZSRR. Został oficerem politycznym w armii Berlinga, a do 1981 r. zasiadał we władzach PZPR.

• 1986 / 40 lat

  Wanda Rutkiewicz jako pierwsza kobieta zdobyła drugi szczyt Ziemi K2 (8611 m).

• 2021 / 5 lat

  Zmarł Wojciech Karolak, muzyk jazzowy, pianista, kompozytor, saksofonista altowy i tenorowy, aranżer, wirtuoz organów Hammonda, założyciel The Karolak Trio, Time Killers i uczestnik wielu innych grup jazzowych.

• 2014 / 12 lat

  Zmarła Małgorzata Braunek, aktorka, znana m.in. z roli Oleńki Billewiczówny w ekranizacji „Potopu” oraz Izabeli Łęckiej w serialu „Lalka”, wystąpiła również w filmach „Skok”, „Polowanie na muchy”, „Lokis. Rękopis profesora Wittembacha”, „Diabeł”, „Tulipany”, a także w serialu „Dom nad rozlewiskiem”.

• 1992 / 34 lata

  W Warszawie podpisano polsko-białoruski układ o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. 

• 1992 / 34 lata

  W Warszawie zmarł Adolf Forbert, operator filmowy, reżyser filmów dokumentalnych, jeden z założycieli łódzkiej szkoły filmowej.

• 1989 / 37 lat

  Ukonstytuował się Obywatelski Klub Parlamentarny (OKP), jego przewodniczącym został Bronisław Geremek.

• 1983 / 43 lata

  Papież Jan Paweł II zakończył drugą pielgrzymkę do Polski.

• 1980 / 46 lat

  Premiera filmu „Olimpiada ‘40” w reżyserii Andrzeja Kotkowskiego.

• 1975 / 51 lat

  W Krakowie urodził się Maciej Stuhr, aktor, występujący w Nowym Teatrze w Warszawie, znany z ról w filmach „Pokłosie”, „Operacja Dunaj”, „Chłopaki nie płaczą”, „Przedwiośnie”, „Wesele” (2004), „Testosteron”, „Śluby panieńskie”, „Obława”, „Obywatel”, a także z serialu „Glina”.

• 1970 / 56 lat

  Premiera filmu „Złoto dla zuchwałych” w reżyserii Briana G. Huttona.

• 1961 / 65 lat

  Początek obowiązywania traktatu antarktycznego – międzynarodowej umowy regulującej polityczno-prawny status Antarktydy; jego głównym celem jest zapewnienie wykorzystania Antarktydy jedynie do celów pokojowych.

• 1949 / 77 lat

  Premiera filmu „Ulica graniczna” w reżyserii Aleksandra Forda.

• 1949 / 77 lat

  W Nowej Hucie rozpoczęto budowę pierwszego budynku mieszkalnego.

• 1946 / 80 lat

  W Palmirach odbył się uroczysty pogrzeb Macieja Rataja, przywódcy ruchu ludowego, marszałka Sejmu, rozstrzelanego przez Niemców w czerwcu 1940 r.

• 1944 / 82 lata

  Początek likwidacji getta w Łodzi (Litzmannstadt Getto); było drugim, co do wielkości, gettem utworzonym przez Niemców w Polsce, a jednocześnie tym, z którego ocalało najwięcej Żydów. Według różnych źródeł, spośród przebywających w nim ponad 200 tys. osób przeżyło od 5 do 12 tys.; ostatni transport odjechał z Łodzi do obozu Auschwitz-Birkenau 29 sierpnia 1944 r.

• 1944 / 82 lata

  Premier RP na Uchodźstwie Stanisław Mikołajczyk odrzucił warunki Józefa Stalina dotyczące „reorganizacji” władz polskich w Londynie, jako naruszające suwerenność państwa polskiego. Ultimatum przewidywało ustąpienie prezydenta RP Władysława Raczkiewicza, Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego, ministra obrony gen. Mariana Kukiela i ministra informacji Stanisława Kota i publiczne zdystansowanie się rządu RP od sprawy wyjaśnienia okoliczności Zbrodni Katyńskiej.

• 1944 / 82 lata

  Oddział V Brygady Wileńskiej AK w odwecie za zabicie przez litewską policję, współpracującą z Niemcami, 38 Polaków ze wsi Glinciszki na Wileńszczyźnie, zabił we wsi Dubinki 27 Litwinów.

• 1941 / 85 lat

  Pierwsze bombardowanie okupowanej przez Niemców Warszawy dokonane przez lotnictwo sowieckie. Bombowcom nie udało się osiągnąć celu, którym było zniszczenie mostów na Wiśle, ale pociski trafiły m.in. w dom przy Krakowskim Przedmieściu 55 oraz tramwaj na Pradze. Zginęło i zostało rannych kilkadziesiąt cywili.

• 1937 / 89 lat

  Konflikt wawelski: na polecenie arcybiskupa krakowskiego Adama Sapiehy trumna ze szczątkami marszałka Józefa Piłsudskiego została przeniesiona z krypty św. Leonarda do krypty pod Wieżą Srebrnych Dzwonów na Wawelu.

• 1933 / 93 lata

  We Lwowie urodził się Andrzej Trzos-Rastawiecki, reżyser, scenarzysta, autor filmów dokumentalnych i fabularnych, m.in. „Gdziekolwiek jesteś panie prezydencie” oraz serialu „Marszałek Piłsudski”.

• 1927 / 99 lat

  W Wolsztynie urodził się Cezary Julski, aktor filmowy i teatralny.

• 1923 / 103 lata

  W Gdyni zmarł Antoni Abraham, społecznik nazywany królem Kaszubów. Propagował polskość Pomorza i był z tego powodu szykanowany przez władze niemieckie. Po wybuchu I wojny światowej wcielony do niemieckiego wojska, wrócił do kraju w 1919 r. z wojskiem gen. Hallera. Postać Abrahama zainspirowała twórców filmu "Kamerdyner", w którym główną rolę zagrał Janusz Gajos.

• 1920 / 106 lat

  Powołany został rząd z Władysławem Grabskim na czele. Przetrwał tylko miesiąc i wobec ofensywy bolszewickiej na Warszawę został zastąpiony przez Rząd Obrony Narodowej z Wincentym Witosem. 

• 1916 / 110 lat

  W Katowicach urodził się Ernest Wilimowski, piłkarz, zawodnik m.in. Ruchu Chorzów, z którym czterokrotnie zdobywał mistrzostwo Polski, dwukrotny król strzelców rozgrywek ligowych; wielokrotny reprezentant Polski, w czasie mistrzostw świata w 1938 r. w meczu z Brazylią strzelił 4 bramki. W 1939 r. przyjął obywatelstwo niemieckie, w następnych latach występował w reprezentacji Niemiec.

• 1905 / 121 lat

  Rosyjski wojskowy sąd wojenny w Warszawie skazał na śmierć Stefana Okrzeję, działacza socjalistycznego, współtwórcę Organizacji Bojowej PPS, aresztowanego w 1905 r. podczas zamachu na oberpolicmajstra Karla Nolkena.

• 1894 / 132 lata

  W Paryżu z inicjatywy Pierre’a de Coubertina powołano Międzynarodowy Komitet Olimpijski.

• 1894 / 132 lata

  W Paryżu zmarł Władysław Czartoryski, syn Adama Jerzego Czartoryskiego, po jego śmierci w 1861 r. przywódca Hotelu Lambert; założyciel Muzeum Czartoryskich w Krakowie.

• 1889 / 137 lat

  W Bolszoj Fontan pod Odessą urodziła się Anna Achmatowa, jedna z najwybitniejszych poetek rosyjskich.

• 1885 / 141 lat

  W Krakowie urodził się Juliusz Osterwa, aktor, reżyser i reformator teatru, twórca „Reduty”.

• 1838 / 188 lat

  W Paryżu urodził się Władysław Mickiewicz, działacz emigracyjny, księgarz, bibliotekarz i publicysta.

• 1828 / 198 lat

  W Poznaniu władze pruskie rozpoczęły budowę Twierdzy Poznań (niem. Festung Posen).

• 1818 / 208 lat

  W katedrze na Wawelu odbył się uroczysty pogrzeb Tadeusza Kościuszki; jego szczątki sprowadzone do Krakowa ze Szwajcarii spoczęły w kryptach królewskich.

• 1800 / 226 lat

  W Poznaniu urodził się Karol Marcinkowski, lekarz, działacz społeczny, uczestnik Powstania Listopadowego; organizator Towarzystwa Naukowej Pomocy, inicjator budowy Bazaru Polskiego w Poznaniu.

• 1767 / 259 lat

  W Radomiu z inspiracji rosyjskiego ambasadora Nikołaja Repnina zawiązana została konfederacja w obronie „złotej wolności” szlacheckiej, skierowana przeciwko królowi Stanisławowi Augustowi i stronnictwu reform.

• 1703 / 323 lata

  W Trzebnicy na Dolnym Śląsku urodziła się Maria Leszczyńska, córka króla Stanisława Leszczyńskiego i Katarzyny Opalińskiej; królowa Francji (1725–1768) – żona Ludwika XV.

• 1262 / 764 lata

  W czasie najazdu na Mazowsze Litwini zdobyli Jazdów; znajdujący się w grodzie książę Siemowit I płocki został zabity, a jego syn Konrad uprowadzony do niewoli. Informacje o litewskim najeździe z 1262 r. są pierwszymi informacjami dotyczącymi działań wojennych na obszarze warszawskim.