28 PAźDZIERNIKA

• 1981 / 45 lat

  Powstał zespół heavymetalowy Metallica.

• 1956 / 70 lat

  Do Warszawy powrócił po trzech latach internowania prymas Stefan Wyszyński.

• 1926 / 100 lat

  Urodził się Henryk Bereza, krytyk literacki, eseista, wieloletni redaktor „Twórczości”, zasłużony dla promowania najnowszej literatury polskiej.

• 1891 / 135 lat

  Otwarty został most kolejowy w Tczewie - najdłuższa taka konstrukcja w Polsce.

• 1886 / 140 lat

  Odsłonięta została Statua Wolności - symbol Nowego Jorku.

• 1726 / 300 lat

  W Londynie ukazało się pierwsze wydanie powieści „Podróże Guliwera” Jonathana Swifta.

• 1696 / 330 lat

  Urodził się Maurycy Saski, jedna z najbarwniejszych postaci swojej epoki, kawaler Orderu Orła Białego, nieślubny syn Augusta II Mocnego, bohater dworskich skandali i utalentowany wojskowy. Jako marszałek Francji wsławił się w zwycięskich bitwach z koalicją austriacko-holendersko-brytyjską pod Fontenoy (1745)  i Roucoux (1746). 

• 2024 / 2 lata

  Zmarła aktorka Elżbieta Zającówna, popularna od ról Natalii w filmie „Vabank” i strażniczki blokhauzu w „Seksmisji”.

• 2020 / 6 lat

  Strajk kobiet - w odpowiedzi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, że możliwość aborcji z powodu nieodwracalnego uszkodzenia płodu jest niezgodna z konstytucją, w całym kraju doszło do 410 protestów, w których uczestniczyło ponad 430 tys. osób. 

• 2018 / 8 lat

  W Warszawie zmarł Edward Dwurnik, jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich malarzy współczesnych, twórca około 5 tysięcy obrazów i 10 tysięcy rysunków.

• 2014 / 12 lat

  W Warszawie prezydenci Polski i Izraela otworzyli wystawę główną w Muzeum Historii Żydów Polskich; na ekspozycję składa się osiem galerii, które prezentują 1000 lat historii polskich Żydów.

• 2013 / 13 lat

  W Warszawie zmarł Tadeusz Mazowiecki, działacz opozycji demokratycznej, redaktor naczelny „Tygodnika Solidarność”; uczestnik obrad Okrągłego Stołu, pierwszy niekomunistyczny premier w Polsce po II wojnie światowej (1989–1991); w latach 90. wysłannik ONZ na Bałkanach.

• 2003 / 23 lata

  Zmarł Edward Hartwig, artysta fotografik, legenda polskiej fotografii, jeden z założycieli Związku Polskich Artystów Fotografików.

• 1999 / 27 lat

  Leszek Cichy, jako pierwszy Polak, wspiął się na najwyższe szczyty wszystkich kontynentów, tego dnia skompletował "Koronę Ziemi".

• 1992 / 34 lata

  Z portu w Świnoujściu odpłynęła 24. Brygada Kutrów Torpedowych Federacji Rosyjskiej, co oznaczało, że terytorium Polski opuściły ostatnie jednostki bojowe armii rosyjskiej. Do września 1993 r. pozostały wyłącznie służby pomocnicze.

• 1989 / 37 lat

  Powstało Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe (ZChN), ugrupowanie polityczne wywodzące się z ruchu solidarnościowego, nawiązujące do przedwojennych tradycji narodowodemokratycznych i chrześcijańskiej demokracji. Pierwszym przewodniczącym partii został Wiesław Chrzanowski.

• 1989 / 37 lat

  Proszę państwa, 4 czerwca skończył się w Polsce komunizm - takie zdanie pod koniec telewizyjnego wywiadu wypowiedziała Joanna Szczepkowska.

• 1981 / 45 lat

  Na wezwanie władz NSZZ „Solidarność” w całej Polsce przeprowadzony został godzinny strajk ostrzegawczy.

• 1975 / 51 lat

  W Warszawie zakończył się IX Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, którego zwycięzcą został Krystian Zimerman.

• 1965 / 61 lat

  Sobór watykański II: ogłoszona została Deklaracja „Nostra aetate” o stosunku Kościoła katolickiego do religii niechrześcijańskich.

• 1955 / 71 lat

  Urodził się Bill Gates, amerykański przedsiębiorca, informatyk, współtwórca Microsoftu.

• 1950 / 76 lat

  Sejm uchwalił ustawy o reformie walutowej oraz o zakazie posiadania walut obcych, monet złotych, złota i platyny.

• 1946 / 80 lat

  Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał na śmierć Mirosława Ostromęckiego, Władysława Drybsa i Marię Kobierzycką, oskarżonych o przynależność do zbrojnego podziemia. W wyniku interwencji takich osób jak kardynał Adam Sapieha i Julian Tuwim, Bolesław Bierut zamienił ten wyrok na dożywotne więzienie, a ostatecznie skazanych warunkowo zwolniono w 1955 r.

• 1938 / 88 lat

  Władze III Rzeszy deportowały do Polski około 17 tys. Żydów, którzy mieszkali w Niemczech, ale posiadali polskie obywatelstwo. Najwięcej z nich – około 9,5 tys. – zmuszono do przekroczenia polskiej granicy w rejonie Zbąszynia.

• 1925 / 101 lat

  Papież Pius XI wydał bullę, na mocy której kształt diecezji w Polsce dostosował do nowych granic politycznych. Struktury kościelne składały się z sześciu archidiecezji (warszawskiej, lwowskiej, gnieźnieńskiej, poznańskiej, wileńskiej oraz krakowskiej) oraz 15 diecezji (lubelskiej, łódzkiej, płockiej, podlaskiej, sandomierskiej, łuckiej, przemyskiej, chełmińskiej, włocławskiej, łomżyńskiej, pińskiej, częstochowskiej, kieleckiej, tarnowskiej i śląskiej). 

• 1918 / 108 lat

  Rada Regencyjna powołała gen. Tadeusza Jordan Rozwadowskiego na urząd szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

• 1918 / 108 lat

  Rada Narodowa Czechosłowacji wydała pierwszą ustawę państwa czechosłowackiego. Dokument stwierdzał, że „samodzielne państwo czechosłowackie weszło w życie”.

• 1918 / 108 lat

  W Krakowie powstała Polska Komisja Likwidacyjna. W jej skład weszli m.in. Wincenty Witos (szef Komisji), Ignacy Daszyński, Jędrzej Moraczewski.

• 1917 / 109 lat

  Urodziła się Maria Hiszpańska-Neumannm, polska artystka zajmująca się grafiką i malarstwem, a także ilustratorka książek.

• 1915 / 111 lat

  Urodził się Jan Nielubowicz, chirurg, pionier transplantacji nerek w Polsce, profesor Akademii Medycznej w Warszawie.

• 1897 / 129 lat

  Urodził się Karol Maleczyński, historyk – mediewista, badacz dziejów Śląska, tłumacz, przed II wojną światową – profesor Uniwersytetu Lwowskiego, po wojnie – Wrocławskiego.

• 1887 / 139 lat

  W Rzochowie koło Mielca urodził się Karol Popiel, współtwórca Polskich Drużyn Strzeleckich, żołnierz Legionów Polskich; przywódca Narodowej Partii Robotniczej, poseł na Sejm (1922–1927); działacz Centrolewu, więzień brzeski; przywódca Stronnictwa Pracy (1937). W czasie II wojny światowej minister w rządzie RP na uchodźstwie. Po wojnie poseł do KRN (1945–1946). W 1947 r. wyemigrował do USA.

• 1845 / 181 lat

  W Grodnie urodził się Zygmunt Wróblewski, fizyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego; w 1883 r. wraz z prof. Karolem Olszewskim dokonał pierwszego w dziejach skroplenia tlenu i azotu.

• 1844 / 182 lata

  Rozpoczęła się budowa Kanału Elbląskiego.

• 1763 / 263 lata

  W Dreźnie zmarł Heinrich von Brühl, słynący z korupcji i olbrzymiej kolekcji peruk bliski doradca króla Augusta III Sasa. W Warszawie był właścicielem pałacu, zniszczonego pod koniec II wojny światowej przez Niemców, który ma zostać odbudowany razem z sąsiednim pałacem Saskim.

• 1611 / 415 lat

  Na mocy przywileju króla Zygmunta III Wazy Kolegium Jezuickie w Poznaniu zostało przekształcone w szkołę akademicką, uzyskując status uniwersytecki.

• 1423 / 603 lata

  W Warcie sejm walny uchwalił Statut warcki, zatwierdzony następnie przez króla Władysława II Jagiełłę. Dawał on rycerstwu możliwość wykupu gospodarstw bogatych chłopów.

• 1138 / 888 lat

  Zmarł książę Bolesław III Krzywousty.