20 WRZEśNIA

• 1961 / 65 lat

  W wypadku samochodowym zginął Andrzej Munk, reżyser - współtwórca Polskiej Szkoły Filmowej. Twórca takich filmów jak „Eroica”, „Zezowate szczęście”, „Człowiek na torze” i „Pasażerka”.

• 1891 / 135 lat

  Urodził się prof. Tadeusz Lehr-Spławiński, językoznawca, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1938-1939 i 1945-1946. Na początku II wojny światowej razem z innymi profesorami krakowskich uczelni uwięziony w ramach „Sonderaktion Krakau”. Autor takich prac jak „O mowie Polaków w Galicji Wschodniej” i „O pochodzeniu i praojczyźnie Słowian”.

• 2020 / 6 lat

  Zmarła Ewa Berberyusz, reporterka, publicystka, działaczka „Solidarności”, współpracowniczka paryskiej „Kultury”. Opublikowała biografie Jerzego Giedroycia „Książę z Maisons-Laffitte” i Władysława Andersa „Władysław Anders. Życie po Monte Cassino”.

• 2019 / 7 lat

  Młodzieżowy Strajk Klimatyczny - protest uczniów i studentów przeciwko bierności polityków w sprawie spowodowanych działalnością człowieka przyspieszonych zmian klimatycznych. Akcja objęła 150 krajów, w tym także 73 miejscowości w Polsce. „Kwestia kryzysu nie może być przedmiotem ideologicznych sporów - w obliczu katastrofy musimy mówić wspólnym głosem, ponad podziałami” - głosił jeden z postulatów.

• 2010 / 16 lat

  Otwarto zmodernizowany Stadion Miejski w Poznaniu, jedną z czterech polskich aren Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej w 2012 roku.

• 2005 / 21 lat

  W Wiedniu zmarł Szymon Wiesenthal, słynny tropiciel nazistów, założyciel Żydowskiego Centrum Dokumentacji Historycznej okresu Holokaustu; w czasie wojny więzień niemieckich obozów koncentracyjnych.

• 2002 / 24 lata

  Premiera filmu „Anioł w Krakowie” w reżyserii Artura Więcka.

• 2001 / 25 lat

  W Waszyngtonie prezydent USA George Bush ogłosił wojnę z terroryzmem.

• 1999 / 27 lat

  W Muenster w Niemczech zmarła Raisa Gorbaczowa, socjolog, żona Michaiła Gorbaczowa, ostatniego sekretarza generalnego KC KPZR (1985–1991), a następnie prezydenta ZSRS (1990–1991).

• 1987 / 39 lat

  22 członków Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, wybranej na I Zjeździe w 1981 r., wystosowało apel do Lecha Wałęsy o zwołanie posiedzenia Krajowej Komisji w składzie z 1981 r.

• 1985 / 41 lat

  W Waszyngtonie prymas Polski Józef Glemp wezwał Stany Zjednoczone do zniesienia sankcji wobec Polski.

• 1982 / 44 lata

  Premiera filmu „Dolina Issy” w reżyserii Tadeusza Konwickiego.

• 1978 / 48 lat

  Na granicy polsko-czechosłowackiej, w Karkonoszach spotkali się członkowie KSS KOR i czechosłowackiej organizacji opozycyjnej „Karta 77”.

• 1976 / 50 lat

  W Pyskowicach na Górnym Śląsku urodziła się Agata Buzek, aktorka, modelka; znana m.in. z filmów „Zemsta” oraz „Rewers”, za który w 2010 r. zdobyła statuetkę Orła w kategorii najlepsza główna rola kobieca.

• 1973 / 53 lata

  Na szczycie kurhanu na Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli, kryjącym 12 ton prochów pomordowanych przez Niemców w czasie Powstania Warszawskiego, odsłonięto Pomnik Polegli Niepokonani.

• 1963 / 63 lata

  Premiera filmu „Pasażerka”; reżyseria Andrzej Munk, Witold Lesiewicz.

• 1957 / 69 lat

  W Rawie Mazowieckiej urodził się Tomasz Dedek, aktor, wystąpił w filmach „Miłość z listy przebojów”, „Czarne Słońca”, „Nocne graffiti”, a także w serialach „Popielec” i „Rodzina zastępcza”.

• 1949 / 77 lat

  Na terenie Niemiec ze stref okupacyjnych aliantów utworzono pierwszy rząd Republiki Federalnej Niemiec z Konradem Adenauerem na czele, który z tej okazji wygłosił w Bundestagu przemówienie.

• 1946 / 80 lat

  W Gliwicach urodził się Julian Kornhauser, poeta, prozaik, krytyk literacki, znawca i tłumacz literatury serbskiej i chorwackiej, współtwórca grupy literackiej „Teraz”, profesor UJ.

• 1946 / 80 lat

  Rozpoczął się pierwszy Festiwal Filmowy w Cannes.

• 1942 / 84 lata

  Powstały Narodowe Siły Zbrojne (NSZ), konspiracyjna organizacja wojskowa obozu narodowego, działająca podczas II wojny światowej oraz w okresie powojennym.

• 1939 / 87 lat

  Agresja ZSRR na Polskę: Armia Czerwona szturmowała Grodno, Kowel i Lwów.

• 1939 / 87 lat

  Okręt podwodny ORP „Wilk” po przedarciu się z Bałtyku na Morze Północne zawinął do portu wojennego w szkockim Rosyth.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. Koniec bitwy nad Bzurą; gen. Tadeusz Kutrzeba wraz ze sztabem i resztkami oddziałów przebił się do stolicy, gdzie objął funkcję zastępcy dowódcy Grupy Armii „Warszawa”.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. W czasie zajmowania Kut przez Armię Czerwoną zginął Tadeusz Dołęga-Mostowicz, pisarz, scenarzysta; autor powieści „Kariera Nikodema Dyzmy”, „Znachor”.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r.. Koniec pierwszej bitwy pod Tomaszowem Lubelskim – kapitulacja sił Armii „Lublin” i „Kraków”.

• 1934 / 92 lata

  W Warszawie zmarł gen. Julian Stachiewicz, historyk wojskowości; żołnierz Legionów Polskich, członek POW; w latach 1919–1920 szef Oddziału III Sztabu Ścisłego Naczelnego Dowództwa; organizator i szef Biura Historycznego Sztabu Generalnego; współzałożyciel „Przeglądu Historyczno-Wojskowego”.

• 1934 / 92 lata

  W Rzymie urodziła się Sophia Loren, aktorka, jedna z największych gwiazd w historii kina; dwukrotnie nagrodzona Oscarem - za rolę w filmie „Matka i córka” (1960) oraz za całokształt twórczości w 1990 r.

• 1928 / 98 lat

  W Poznaniu urodził się Jerzy Topolski, specjalista w dziedzinie metodologii i teorii historii; profesor UAM.

• 1920 / 106 lat

  Wojna polsko-bolszewicka: początek bitwy nad Niemnem zakończonej zwycięstwem Wojska Polskiego.

• 1917 / 109 lat

  Komitet Narodowy Polski został uznany przez Francję za jedynego prawnego reprezentanta sprawy polskiej na Zachodzie.

• 1908 / 118 lat

  Rozegrane zostały pierwsze piłkarskie derby Krakowa między Cracovią a Wisłą; mecz zakończył się remisem 1:1.

• 1907 / 119 lat

  W Dereszewiczach na Polesiu urodził się Stefan Kieniewicz, historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, wieloletni przewodniczący Komitetu Nauk Historycznych PAN i redaktor „Przeglądu Historycznego”.

• 1902 / 124 lata

  W Mikułowicach w Świętokrzyskim urodził się Franciszek Kamiński, w okresie II wojny światowej komendant główny Batalionów Chłopskich, działacz ruchu ludowego.

• 1882 / 144 lata

  W Przybyszewie urodził się Marceli Nowakowski, duchowny katolicki, teolog, wieloletni proboszcz parafii Najświętszego Zbawiciela w Warszawie (1926–1940); poseł na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm I (1922) i II kadencji (1928) z list obozu narodowego; aresztowany i zamordowany przez Niemców w lutym 1940 r.

• 1870 / 156 lat

  Wojska króla Wiktora Emanuela II wkroczyły do Rzymu, który stał się stolicą Królestwa Włoskiego; papież Pius IX nie uznał dokonanej aneksji i ogłosił się „więźniem Watykanu”.

• 1863 / 163 lata

  W Berlinie zmarł Jacob Grimm, filolog, twórca germańskiego językoznawstwa porównawczego; zbieracz baśni i podań ludowych, wspólnie z bratem Wilhelmem Grimmem wydał ich zbiór znany jako „Baśnie braci Grimm”.

• 1761 / 265 lat

  W Warszawie poświęcono kościół sióstr Wizytek na Krakowskim Przedmieściu.

• 1746 / 280 lat

  W Vrbovem na Słowacji urodził się Maurycy Beniowski, podróżnik, autor pamiętników, uczestnik konfederacji barskiej, zesłany przez władze carskie na Kamczatkę, skąd zbiegł do Francji. W imieniu władz francuskich dokonał podboju Madagaskaru, którego ludność ogłosiła go władcą wyspy.

• 1610 / 416 lat

  Wojska Rzeczypospolitej pod wodzą hetmana Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły do Moskwy.

• 1527 / 499 lat

  Podczas polowania w Niepołomicach ciężarna królowa Bona Sforza spadła z konia po ataku niedźwiedzia, co spowodowało przedwczesne narodziny królewicza Olbrachta, który zmarł tego samego dnia. Po jego narodzinach królowa Bona nie mogła mieć potomstwa.

• 1519 / 507 lat

  Portugalski żeglarz Ferdynand Magellan wypłynął z hiszpańskiego portu Sanlúcar de Barrameda w pierwszą w historii wyprawę dookoła świata.

• 1503 / 523 lata

  W Wolborzu urodził się Andrzej Frycz Modrzewski, pisarz społeczno-polityczny, publicysta, sekretarz królewski na dworze Zygmunta I Starego, autor traktatu „O poprawie Rzeczypospolitej”.

• 1378 / 648 lat

  Wybór antypapieża Klemensa VII zapoczątkował w Kościele katolickim wielką schizmę zachodnią, trwającą ponad 50 lat.