4 CZERWCA

• 1906 / 120 lat

  W Mławie urodził się Tadeusz Korzybski. Był wybitnym biochemikiem. W 1946 r. przy współpracy z Włodzimierzem Kuryłowiczem wyodrębnił polski preparat penicyliny. Miał też zasługi w pracach nad innymi antybiotykami. 

• 1896 / 130 lat

  Henry Ford, ojciec amerykańskiej motoryzacji, przetestował swój pierwszy samochód. Napędzany silnikiem o mocy 4 KM automobil Quadricycle mógł jeździć z prędkością 32 km na godz.

• 1886 / 140 lat

  W okolicy Wilna zmarł Ludwik Sztyrmer, pisarz rodem z mazowieckiego Płońska. Jest uważany - dzięki opowiadaniu „Pantofel. Historia mojego kuzyna” - za prekursora polskiej prozy psychologicznej i fantastycznej. W młodości wziął udział w powstaniu listopadowym i po bitwie pod Grochowem trafił do niewoli, a potem w wojsku rosyjskim doszedł do stopnia generała. 

   

   

• 1886 / 140 lat

  W Przemyślu urodził się Maurycy Axer, jeden z najbardziej znanych adwokatów w czasach II RP, ze względu na talent krasomówczy nazywany lwowskim Cyceronem. Przed sądem bronił m.in. oskarżoną o morderstwo Ritę Gorgonową oraz (na przekór własnym poglądom politycznym) działaczy komunistycznych. Zginął prawdopodobnie w transporcie do obozu zagłady w Bełżcu.

• 2021 / 5 lat

  W Warszawie zmarł Władysław Ciastoń, wieloletni funkcjonariusz bezpieki, szef Służby Bezpieczeństwa w latach 1981–1986, oskarżony o sprawstwo kierownicze w sprawie zamordowania przez SB ks. Jerzego Popiełuszki. W 2019 r. wyrokiem sądu Ciastoń został uznany za winnego represjonowania opozycjonistów, co stanowiło zbrodnię przeciwko ludzkości i zbrodnię komunistyczną. Został prawomocnie skazany na dwa lata pozbawienia wolności.

• 2008 / 18 lat

  We Wrocławiu zmarła Agata Mróz-Olszewska, siatkarka, wielokrotna reprezentantka Polski, dwukrotna mistrzyni Europy (2003, 2005).

• 1992 / 34 lata

  W nocy z 4 na 5 czerwca Sejm udzielił wotum nieufności rządowi Jana Olszewskiego.

• 1989 / 37 lat

  Przeprowadzono pierwszą turę wyborów do Sejmu i Senatu, na zasadach ustalonych podczas obrad Okrągłego Stołu; zakończyła się ona zwycięstwem „Solidarności”, którego konsekwencją był upadek komunizmu i przemiany polityczne nie tylko w Polsce, ale również w całej Europie Środkowo-Wschodniej.

• 1989 / 37 lat

  W nocy z 3 na 4 czerwca na placu Tiananmen w Pekinie armia chińska dokonała krwawej pacyfikacji studenckiego protestu, którego uczestnicy domagali się demokratyzacji systemu politycznego oraz walki z korupcją; liczba ofiar masakry dokonanej przez wojsko szacowana jest na kilka tysięcy.

• 1989 / 37 lat

  W Świebodzicach na Dolnym Śląsku urodził się Paweł Fajdek, polski lekkoatleta, mistrz świata w rzucie młotem.

• 1977 / 49 lat

  W warszawskim Międzylesiu otwarto Szpital-Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka.

• 1971 / 55 lat

  Rząd podjął decyzję o budowie Trasy Łazienkowskiej w Warszawie.

• 1970 / 56 lat

  W Białymstoku urodziła się Izabella Scorupco, aktorka, modelka, piosenkarka, znana m.in. z filmów: „Golden Eye”, w którym zagrała u boku Pierce'a Brosnana – agenta 007, a także z „Ogniem i mieczem” w reżyserii Jerzego Hoffmana, gdzie wcieliła się w postać Heleny Kurcewiczówny.

• 1968 / 58 lat

  Otwarto Muzeum Plakatu w Wilanowie.

• 1962 / 64 lata

  W Śremie urodził się Zenon Jaskuła, kolarz szosowy, wielokrotny mistrz Polski, wicemistrz olimpijski i wicemistrz świata w wyścigu drużynowym na 100 km; trzeci w klasyfikacji końcowej Tour de France w 1993 r. 

• 1960 / 66 lat

  W Londynie zmarł gen. Józef Haller; dowódca II Brygady Legionów Polskich i Armii Polskiej we Francji; w wojnie polsko-bolszewickiej członek Rady Obrony Państwa oraz Generalny Inspektor Armii Ochotniczej; podczas zamachu majowego stanął po stronie rządu, kierując działaniami w Wielkopolsce i na Pomorzu; współtwórca antyrządowego „Frontu Morges” (1936); w czasie II wojny światowej minister rządu RP na uchodźstwie.

• 1955 / 71 lat

  Powołano Instytut Badań Jądrowych.

• 1952 / 74 lata

  W Obornikach Śląskich urodził się Bronisław Komorowski, historyk, działacz opozycji antykomunistycznej; współpracownik KOR, od 1977 r. członek ROPCiO; od 1980 r. w NSZZ „Solidarność”; internowany w stanie wojennym; redaktor podziemnego pisma „ABC – Adriatyk, Bałtyk, M. Czarne” (1984–1989); po 1989 r. członek Unii Demokratycznej, Unii Wolności, Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego i Platformy Obywatelskiej; parlamentarzysta, minister obrony narodowej, marszałek Sejmu; w latach 2010–2015 prezydent RP.

• 1951 / 75 lat

  W Nowem koło Grudziądza urodził się Bronisław Malinowski, lekkoatleta, mistrz olimpijski na 3 km z przeszkodami (1980).

• 1948 / 78 lat

  Stanisław Skalski, as polskiego lotnictwa, uczestnik Bitwy o Anglię, został aresztowany przez Informację Wojskową i bezpodstawnie oskarżony o szpiegostwo; podczas śledztwa torturowany fizycznie i psychicznie; w kwietniu 1950 r. skazany na karę śmierci; po roku karę śmierci zmieniono mu na karę dożywocia; więzienie komunistyczne opuścił w 1956 r., zrehabilitowany i ponownie przyjęty do służby w WP.

• 1945 / 81 lat

  Naczelny Wódz gen. Tadeusz Bór-Komorowski nadał miastu Haren, zajętemu przez 1. Dywizję Pancerną gen. Stanisława Maczka, nazwę Maczków.

• 1944 / 82 lata

  W KL Auschwitz zmarł z wycieńczenia Bronisław Czech, najwszechstronniejszy polski narciarz w okresie międzywojennym, trzykrotny olimpijczyk, taternik, ratownik górski.

• 1944 / 82 lata

  II wojna światowa: Wojska amerykańskie wkroczyły do Rzymu.

• 1942 / 84 lata

  W czasie akcji deportacyjnej prowadzonej przez Niemców w krakowskim getcie zastrzelony został Mordechaj Gebirtig, poeta tworzący w języku jidysz, pieśniarz żydowski, aktor.

• 1939 / 87 lat

  W Stanisławowie urodził się Ireneusz Iredyński, prozaik, poeta, dramaturg, scenarzysta.

• 1938 / 88 lat

  We Francji rozpoczęły się III Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej, w których debiutowała reprezentacja Polski.

• 1933 / 93 lata

  W Warszawie urodził się Maciej Dubois, w PRL obrońca w procesach politycznych, wieloletni dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie.

• 1930 / 96 lat

  W Krakowie urodził się Ludwik Flaszen, krytyk teatralny, pisarz, reżyser, współtwórca Teatru Laboratorium i bliski współpracownik Jerzego Grotowskiego.

• 1926 / 100 lat

  Na Zamku Królewskim w Warszawie Ignacy Mościcki złożył przysięgę i objął urząd prezydenta Rzeczypospolitej.

• 1924 / 102 lata

  W Poznaniu urodziła się Xymena Zaniewska, scenograf, architekt, projektantka mody.

• 1920 / 106 lat

  W Trianon podpisany został traktat pokojowy pomiędzy państwami Ententy a Węgrami, które uznane zostały za sukcesora pokonanych w I wojnie światowej Austro-Węgier; na mocy traktatu Węgry utraciły ponad 70 proc. terytorium Królestwa Węgierskiego, około 30 proc. Węgrów znalazło się poza obszarem państwa węgierskiego.

• 1917 / 109 lat

  Prezydent Francji Raymond Poincare wydał dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji (od koloru mundurów tzw. Błękitna Armia); główny jej trzon stanowili Polacy z Francji i USA oraz byli polscy jeńcy wojenni z armii zaborczych. Armia Polska powstała z inicjatywy Romana Dmowskiego i kierowanego przez niego Komitetu Narodowego Polskiego.

• 1875 / 151 lat

  W Paryżu urodził się Paul Landowski, francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia, syn powstańca styczniowego, autor m.in. olbrzymiego posągu Chrystusa Zbawiciela górującego nad Rio de Janeiro.

• 1872 / 154 lata

  W Warszawie zmarł Stanisław Moniuszko, kompozytor, dyrygent, pedagog muzyczny, twórca polskiej opery narodowej, autor m.in. „Strasznego dworu” i „Halki”.

• 1817 / 209 lat

  Cesarz austriacki Franciszek II zatwierdził statut Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie.

• 1811 / 215 lat

  W Warszawie przy Teatrze Narodowym z inicjatywy Wojciecha Bogusławskiego – reżysera, aktora, pisarza – otwarto pierwszą w Polsce szkołę teatralną.

• 1764 / 262 lata

  Sejm konwokacyjny powołał Komisję Skarbową Koronną. Jej zadaniem była troska o stan skarbu Korony i rozwój gospodarczy.

• 1413 / 613 lat

  Książę mazowiecki Janusz I Starszy potwierdził i rozszerzył prawa miejskie Starej Warszawy. 

• 1133 / 893 lata

  Papież Innocenty II wydał niekorzystną dla Polski bullę „Sacrosanta Romana”, która potwierdzała prawa zwierzchnie arcybiskupstwa magdeburskiego nad Kościołem w Polsce. 

• 1102 / 924 lata

  W Płocku zmarł książę Władysław I Herman.