27 PAźDZIERNIKA

• 1916 / 110 lat

  Urodził się Kazimierz Brandys, prozaik i eseista; autor m.in. „Matki Królów”, „Jak być kochaną” i „Nierzeczywistości”. Po II wojnie światowej początkowo zaangażował się po stronie nowego ustroju, ale wystąpił z PZPR w proteście przeciwko represjom wobec Leszka Kołakowskiego i jego nazwisko zostało objęte cenzurą. 

• 2019 / 7 lat

  W Cambridge zmarł Władimir Bukowski, rosyjski pisarz, dysydent, obrońca praw człowieka, komentator stosunków polsko-rosyjskich.

• 1992 / 34 lata

  Zmarł Jan Legowicz, filozof, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, autor m.in. „Zarysu historii filozofii” i „Historii filozofii średniowiecznej Europy Zachodniej”.

• 1991 / 35 lat

  W Londynie zmarł Andrzej Panufnik, kompozytor, dyrygent; pierwsze większe utwory, m.in. dwie symfonie, ukończył w czasie II wojny światowej; podczas wojny stworzył muzykę do piosenki „Warszawskie dzieci”; w 1954 r. wyemigrował do Wielkiej Brytanii, gdzie powstała większość jego znanych kompozycji, w tym symfonii i innych utworów orkiestrowych.

• 1991 / 35 lat

  W Polsce odbyły się pierwsze w pełni demokratyczne wybory parlamentarne. Do Sejmu weszło 29 ugrupowań, najwięcej mandatów uzyskały: Unia Demokratyczna (62) i Sojusz Lewicy Demokratycznej (60).

• 1990 / 36 lat

  W Brwinowie pod Warszawą zmarł Wacław Kowalski, aktor; niezapomniany Pawlak z komedii „Sami swoi” i dozorca Popiołek z serialu „Dom”.

• 1985 / 41 lat

  W Warszawie zmarła Tola Mankiewiczówna, jedna z najpopularniejszych aktorek w międzywojennej Polsce, piosenkarka, śpiewaczka operowa, znana m.in. z filmów „Co mój mąż robi w nocy...” i „Pani minister tańczy”.

• 1977 / 49 lat

  Sejm przyjął ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym rolników.

• 1969 / 57 lat

  W Jeleniej Górze urodził się Marek Napiórkowski, gitarzysta jazzowy, kompozytor.

• 1966 / 60 lat

  Leszek Kołakowski został wykluczony z PZPR. Bezpośrednią przyczyną był referat wygłoszony na zebraniu ZMS w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, w którym powiedział m.in., że „socjalizm jest z natury samej brakiem swobód politycznych, brakiem krytyki, a wobec tego każde żądanie swobód politycznych jest automatycznie żądaniem powrotu do kapitalizmu”.

• 1953 / 73 lata

  Zmarł Zdzisław Jachimecki, muzykolog, krytyk muzyczny i teatralny, kompozytor, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

• 1952 / 74 lata

  Urodził się Francis Fukuyama, jeden z najbardziej opiniotwórczych politologów XX wieku, autor takich opracowań jak Koniec historii, Ostatni człowiek, Wielki wstrząs.

• 1942 / 84 lata

  Początek drugiej akcji deportacyjnej w krakowskim getcie. Do obozów zagłady w Bełżcu i Auschwitz Niemcy wywieźli około 7 tys. Żydów.

• 1939 / 87 lat

  W warszawskim ratuszu gestapo aresztowało prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego; aresztowany przez Niemców 27 października 1939 r. i przewieziony do więzienia na Pawiaku; jego dalsze losy przez wiele lat były nieznane, w 2014 r. pion śledczy IPN ustalił, że Starzyński został zamordowany przez gestapo między 21 a 23 grudnia 1939 r. w Warszawie lub w jej okolicach.

• 1933 / 93 lata

  W Krakowie urodził się Andrzej Czeczot, grafik, autor rysunków satyrycznych i humorystycznych, projektant grafiki użytkowej, takiej jak plakaty, afisze, okładki.

• 1930 / 96 lat

  W Gdyni powołano Ligę Morską i Kolonialną.

• 1924 / 102 lata

  W archikatedrze św. Jana w Warszawie odbyła się uroczystość złożenia szczątków Henryka Sienkiewicza, sprowadzonych z Vevey w Szwajcarii.

• 1922 / 104 lata

  Marsz na Rzym - faszystowski zamach stanu we Włoszech. Pod presją bojówek (tzw. Czarnych Koszul) król Wiktor Emanuel III powierzył 28 października władzę Mussoliniemu.

• 1920 / 106 lat

  Rada Ambasadorów proklamowała Gdańsk Wolnym Miastem.

• 1918 / 108 lat

  W Cieszynie odbył się wiec mieszkańców Śląska Cieszyńskiego, podczas którego zadeklarowano przynależność tego obszaru do Polski.

• 1914 / 112 lat

  W Warszawie urodził się Jan Kott, krytyk literacki i teatralny, eseista, tłumacz. Był profesorem Uniwersytetu Warszawskiego i wyższych uczelni amerykańskich, autor szkiców „Mitologia i realizm”, „Szkoła klasyków”, „Postęp i głupstwo”. Jego najgłośniejszymi pracami były interpretacje dramatów Szekspira: „Szkice o Szekspirze” i „Szekspir współczesny”.

• 1913 / 113 lat

  W Wiener Neustadt w Austrii urodził się Andrzej Bobkowski, pisarz, autor m.in. dziennika „Szkice piórkiem”; nazywany „chuliganem wolności” po tym, jak napisał: „Człowiek wolny, intelektualista, pisarz i poeta naprawdę wolny, który chce być wolny, będzie do końca tego świata miał coś z chuligana”.

• 1913 / 113 lat

  W Tarnopolu urodził się Kornel Filipowicz, pisarz, autor zbiorów opowiadań i mikropowieści, m.in. „Profile moich przyjaciół”, „Romans prowincjonalny”, „Pamiętnik antybohatera”, „Ogród pana Nietschke”, „Dzień wielkiej ryby”; autor i współautor scenariuszy filmowych.

• 1900 / 126 lat

  W Żytomierzu urodził się Franciszek Niepokólczycki, pułkownik WP, w czasie II wojny światowej oficer ZWZ-AK; od 1943 r. zastępca komendanta Kierownictwa Dywersji KG AK; w latach 1945–1946 prezes Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

• 1827 / 199 lat

  Urodził się Leopold Loeffler, malarz, profesor Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie.

• 1779 / 247 lat

  Zmarł Wacław Rzewuski, hetman wielki koronny, wojewoda krakowski; poeta, dramaturg.

• 1548 / 478 lat

  W Lidzbarku Warmińskim zmarł Jan Dantyszek, biskup warmiński, dyplomata, poeta, bliski doradca króla Zygmunta I Starego.

• 1430 / 596 lat

  W Trokach zmarł wielki książę litewski Witold Kiejstutowicz, brat stryjeczny króla Władysława Jagiełły.