180 lat temu, w przeciągu dwóch lat, powstały pierwsze w historii połączenia kolejowe między Prusami, Austrią i Rosją – a w centrum tych wydarzeń była południowa część dzisiejszej Polski. Miała w tym udział Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska, która zalicza się do najstarszych magistrali kolejowych Europy.
Biskupi polscy podpisali się pod listem do biskupów niemieckich ze słynnym zwrotem udzielamy wybaczenia i prosimy o nie (potocznie: przebaczamy i prosimy o wybaczenie). Głównym autorem dokumentu był biskup (później arcybiskup i kardynał) wrocławski Bolesław Kominek.
Król Jan III Sobieski nadał przywileje Żydom mieszkającym w Kazimierzu Dolnym: „Tak, iż wolno im będzie, handle i przekupieństwa wszelakie prowadzić (...), piwa i miody robić, browary swoje budować albo u mieszczan najmować, zgoła wszystkich wolności miejskich i jakie nadto w okolicznych miastach koronnych mają Żydzi zażywać. A nadto pozwalamy też im w rynku tegoż miasta place i budynki kupować, stare poprawować i na pustych się fundować".
Zmarł Jerzy Adamski, krytyk literacki i teatralny, eseista, pedagog.
Powstał pierwszy po upadku Muru Berlińskiego i przedostatni (jak się miało okazać) rząd Niemieckiej Republiki Demokratycznej z Hansem Modrowem jako premierem. Większość stanowisk ministerialnych zachowali przedstawiciele rządzącej państwem od 1949 r. SED (Niemieckiej Partii Jedności), ale do współrządzenia dopuszczono też CDU.
Premiera filmu „Ostatni cesarz” w reżyserii Bernardo Bertolucciego.
Premiera filmu „Pociągi pod specjalnym nadzorem” w reżyserii Jirzego Menzla, za który otrzymał Oscara.
Zmarł Jan Bystroń, etnolog, socjolog, historyk kultury, pisarz.
W Kopenhadze zmarł Niels Bohr, fizyk; laureat Nagrody Nobla w 1922 r.; w latach 1943–1945 uczestniczył w pracach przy budowie bomby atomowej w Los Alamos w USA.
Urodził się Andrzej Kołodziej, działacz WZZ Wybrzeża; w sierpniu 1980 r. przewodniczący Komitetu Strajkowego w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni; od 1984 r. działacz „Solidarności Walczącej”.
Premiera filmu „Ben-Hur” w reżyserii Williama Wylera, nagrodzonego 11 Oscarami.
Od awantury o bilety na wyświetlany w kinie film produkcji północnokoreańskiej w Bydgoszczy zaczęły się zamieszki i starcia z milicją. Tłum zniszczył radiostację zagłuszającą stacje Radia Wolna Europa, kilkanaście osób zostało skazanych przez sąd.
Na lotnisku Okęcie w Warszawie został aresztowany (a następnie oskarżony o szpiegostwo i pod tym zarzutem skazany na 12 lat więzienia) André Robineau, pracownik francuskiego konsulatu w Szczecinie. Razem z Robineneau sąd skazał też kilka innych osób, w tym Bronisława Klimczaka, byłego więźnia obozów na Majdanku i w Gross-Rosen na karę śmierci. Prezydent Bolesław Bierut nie uwzględnił wniosku o ułaskawienie i Klimczak został stracony, natomiast Robineau wyszedł przedterminowo na wolność na mocy wydanego przez Radę Państwa aktu łaski.
W Warszawie rozpoczął się proces polskich aktorów oskarżonych o udział w 1941 r. w nazistowskim filmie propagandowym „Heimkehr” (Powrót do ojczyzny); Bogusław Samborski skazany został zaocznie na karę dożywotniego więzienia, Wanda Szczepańska – na 12 lat więzienia, Michał Pluciński na 5 lat, Stefan Golczewski i Juliusz Łuszczewski na 3 lata pozbawienia wolności.
W Warszawie na Pradze odsłonięto Pomnik Braterstwa Broni.
W Nawojowej koło Nowego Sącza urodził się Eustachy Rylski, prozaik, dramaturg, scenarzysta; autor powieści „Człowiek w cieniu”, „Warunek”, „Na Grobli”, „Obok Julii”, „Blask”.
Początek ofensywy wojsk brytyjskich pod Tobrukiem; w walkach brała udział polska Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich.
W Londynie podpisano umowę o współpracy Polskiej Marynarki Wojennej z Królewską Marynarką Wielkiej Brytanii na okres wojny; był to jeden z pierwszych aktów międzynarodowych podpisanych przez polski rząd na uchodźstwie.
W Pogórzu urodził się Kazimierz Kord, dyrygent, dyrektor i kierownik artystyczny Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji (1969–1973), Filharmonii Narodowej w Warszawie (1977–2001), a także dyrektor muzyczny Teatru Wielkiego-Opery Narodowej (2005–2006).
W Paryżu zmarł Marcel Proust, pisarz, autor cyklu powieściowego „W poszukiwaniu utraconego czasu”.
Łotwa ogłosiła niepodległość.
Powołany został rząd Jędrzeja Moraczewskiego, pierwszy rząd niepodległej Polski.
I wojna światowa: zakończyła się trwająca od lipca bitwa nad Sommą; straty brytyjskie – ponad 420 tys. ofiar; francuskie – ponad 200 tys. ofiar; niemieckie – co najmniej 465 tys. ofiar.
Zakończyła się bitwa pod Krzywopłotami, wiosce w pobliżu Olkusza. Legioniści Piłsudskiego byli w niej częścią oddziałów austro-węgierskich, które powstrzymały natarcie wojsk rosyjskich. W kilkudniowych walkach, które Piłsudski określił potem legionowymi Termopilami zginęło 46 polskich legionistów, wśród nich Stanisław Paderewski (przyrodni brat sławnego pianisty).
Stany Zjednoczone i Wielka Brytania zawarły porozumienie dotyczące budowy Kanału Panamskiego, łączącego Ocean Atlantycki z Pacyfikiem.
Zmarł Walery Rzewuski, fotograf, prekursor zorganizowanego ruchu fotograficznego na ziemiach polskich.
W Mławie urodził się Józef Unszlicht. W młodości był działaczem polskiej socjaldemokracji, w 1917 r. jednym z przywódców rewolucji bolszewickiej w Rosji, a podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. zasiadł w Tymczasowym Komitecie Rewolucyjnym Polski – efemerycznym rządzie z siedzibą w Białymstoku. W latach 1921-1923 był jednym z szefów CzeKa (poprzedniczki NKWD). Został zgładzony w 1938 r. w ramach stalinowskiej czystki.
Prezydentem Warszawy mianowany został (na wniosek generała-gubernatora warszawskiego) Sokrates Starynkiewicz, emerytowany generał wojsk rosyjskich; urząd sprawował do 1892 r.; zasłużony dla rozwoju miasta m.in. budową nowoczesnych wodociągów i kanalizacji.
W Kuryłówce na Podolu urodził się Ignacy Jan Paderewski, pianista, kompozytor, działacz niepodległościowy i polityk, w latach 1919–1921 minister spraw zagranicznych RP, sygnatariusz Traktatu wersalskiego. Niektóre źródła jako datę urodzin podają 6 listopada.
W Paryżu urodził się Władysław Zamoyski, działacz społeczny i narodowy; inicjator budowy linii kolejowej z Chabówki do Zakopanego; uratował od zniszczenia lasy tatrzańskie, ograniczając w nich wyręby i prowadząc zalesienia; zaangażowany w spór graniczny z Królestwem Węgier o Morskie Oko; wszystkie swoje dobra wielkopolskie oraz zakopiańskie przekazał na cele społeczne i narodowe.
Pod Olkienikami pospolite ruszenie szlachty litewskiej dowodzone przez Michała Wiśniowieckiego pokonało wojska Sapiehów, kładąc kres samowładnym rządom tego rodu na Litwie.
Potop szwedzki: Początek oblężenia klasztoru paulinów na Jasnej Górze.
Wydano Biblię Gdańską, kalwiński przekład Pisma Świętego na język polski. Dla polskich protestantów miała podobne znaczenie jak Biblia Jakuba Wujka dla katolików.
Papież Grzegorz XV ustanowił zakon pijarów, który miał duży wkład w rozwój oświaty w Rzeczypospolitej.
Ordunek Górny. Zbiór przepisów pod taką nazwą wydali książęta Jan II Dobry (ostatni przedstawiciel opolsko-raciborskiej linii Piastów) i Jerzy Hohenzollern-Ansbach (panujący m.in. na bogatych w rudy ołowiu i srebra terenach wokół Bytomia i Tarnowskich Gór). Sporządzony po czesku, niemiecku i polsku dokument regulował warunki pracy i płacy w tamtejszych kopalniach. Przyczynił się do rozwoju miast i górnictwa. Był pierwszą ustawą górniczą na terenach obecnie należących do Polski.
Na zamku w Radomiu wielki mistrz zakonu krzyżackiego Johann von Tieffen złożył hołd lenny królowi Kazimierzowi IV Jagiellończykowi.
Zmarł Albrecht Niedźwiedź, twórca Marchii Brandenburskiej.
W Clermont we Francji rozpoczął się synod biskupów, podczas którego papież Urban II wezwał do zorganizowania wyprawy krzyżowej i wyzwolenia Grobu Chrystusa spod władzy Turków.
23 września 1976 r. podpisany przez 14 osób Apel do społeczeństwa i władz PRL zapoczątkował działalność Komitetu Obrony Robotników. Była to odpowiedź polskiej inteligencji na represje wobec robotników Radomia, Ursusa i Płocka.
Zobacz rocznicę

















