4 SIERPNIA

• 1944 / 82 lata

  Czwarty dzień Powstania Warszawskiego: od kuli niemieckiego snajpera ginie poeta Krzysztof Kamil Baczyński. Brygada RONA (rosyjskiej formacji kolaborującej z Niemcami) morduje cywilów w Kolonii Staszica na Ochocie. Z Brindisi we Włoszech z pomocą dla powstańców wylatuje kilka samolotów RAF-u. 

• 2022 / 4 lata

  W wieku 102 lat zmarł Stanisław Wróbel, rolnik, który podczas wojny w swoim gospodarstwie ukrywał uciekinierów z getta w Opocznie i w 1989 r. został za to uhonorowany medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

• 2006 / 20 lat

  W Kielcach zmarł Wacław Ziółek, zbrodniarz komunistyczny, funkcjonariusz UB i SB odpowiedzialny za zwalczanie podziemia niepodległościowego i podejrzewany o wykonywanie wyroków śmierci w zakładach karnych w Kielcach i Radomiu.

• 1958 / 68 lat

  Premiera filmu „Ostatni dzień lata” w reżyserii Tadeusza Konwickiego.

• 1953 / 73 lata

  W Żywcu urodził się Stanisław Pyjas, student Uniwersytetu Jagiellońskiego, współpracownik Komitetu Obrony Robotników; zginął w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach 7 maja 1977 r. w Krakowie.

• 1952 / 74 lata

  W Warszawie urodził się Tadeusz Wojciechowski, wiolonczelista, dyrygent.

• 1944 / 82 lata

  W okupowanym przez Niemców Amsterdamie gestapo aresztowało ukrywającą się żydowską rodzinę Franków: Ottona i Edith oraz ich córki Margot i Annę – autorkę dziennika, który stał się jednym z najważniejszych świadectw Holokaustu. Cała rodzina Franków została deportowana do KL Auschwitz ostatnim transportem, jaki dotarł z terenu okupowanej Holandii w ramach nazistowskiej akcji „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”.

• 1940 / 86 lat

  W Nowym Jorku zmarł Włodzimierz Żabotyński, (Ze’ew, Władimir), działacz syjonistyczny, pisarz, publicysta; inicjator utworzenia Legionu Żydowskiego (1917); członek władz Światowej Organizacji Syjonistycznej, następnie lider Związku Syjonistów-Rewizjonistów; założyciel i przywódca Nowej Organizacji Syjonistycznej; zwolennik zbrojnej walki o utworzenie państwa żydowskiego w Palestynie; w 1936 r. przedstawił program masowej ewakuacji Żydów z Europy Wschodniej do Palestyny.

• 1935 / 91 lat

  W Czechowicach urodził się Jan Tesarz, aktor, występował m.in. w Teatrze Ziemi Łódzkiej i Teatrze Polskim w Warszawie; zagrał w „Krótkim filmie o zabijaniu” Krzysztofa Kieślowskiego.

• 1932 / 94 lata

  Utworzony został Park Narodowy w Białowieży.

• 1931 / 95 lat

  W Katowicach urodził się Kazimierz Świtoń, członek Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), współzałożyciel Wolnych Związków Zawodowych, poseł na Sejm (1991–1993).

• 1924 / 102 lata

  W nocy z 3 na 4 sierpnia sowieccy dywersanci napadli na Stołpce – miasteczko położone kilkanaście kilometrów od granicy polsko-sowieckiej; w wyniku napadu zginęło siedmiu policjantów oraz trzy inne osoby, dywersanci uwolnili m.in. grupę więźniów politycznych, w tym funkcjonariuszy KPP i KPZB.

• 1914 / 112 lat

  I wojna światowa: armia niemiecka rozpoczęła systematyczny ostrzał Kalisza, trwające kilkanaście dni bombardowania oraz towarzyszące im podpalenia i represje doprowadziły do zniszczenia miasta i exodusu jego mieszkańców.

• 1904 / 122 lata

  W Małoszycach pod Ostrowcem Świętokrzyskim urodził się Witold Gombrowicz, prozaik, eseista, dramatopisarz; jeden z najciekawszych polskich pisarzy XX wieku; autor powieści „Ferdydurke”, „Trans-Atlantyk”, „Pornografia”, „Kosmos”, dramatów „Iwona, księżniczka Burgunda”, „Ślub” i „Operetka”, a także „Dzienników”.

• 1904 / 122 lata

  W Kałuszu koło Stanisławowa urodził się Jonasz Stern, malarz, grafik; profesor krakowskiej ASP; współzałożyciel Grupy Krakowskiej.

• 1899 / 127 lat

  W Pabianicach urodził się Alfred Lenica, malarz, w swojej twórczości nawiązywał m.in. do kubizmu i surrealizmu; współtwórca awangardowej poznańskiej grupy 4F+R (farba, forma, fantastyka, faktura + realizm), następnie związany z Grupą Krakowską.

• 1850 / 176 lat

  Zmarł Ignacy Prądzyński, jeden z czołowych generałów Powstania Listopadowego dowodził w wygranej bitwie pod Iganiami, a w połowie sierpnia 1831 r. przez kilka dni był naczelnym wodzem. W młodości brał udział w wojnach napoleońskich. Po bitwie nad Berezyną w 1812 r. dostał Virtuti Militari, walczył pod Lipskiem w 1813 r. i w obronie Paryża w 1814 r., dostał Legię Honorową. W latach 1822-1824 sporządził projekt Kanału Augustowskiego.

• 1818 / 208 lat

  Poeta, prekursor romantyzmu Antoni Malczewski jako pierwszy Polak zdobył Mont Blanc, najwyższy szczyt Europy.

• 1444 / 582 lata

  Król Polski i Węgier Władysław III Warneńczyk ogłosił wznowienie wojny z Turcją. Podjęta wyprawa zakończyła się klęską i śmiercią króla w bitwie pod Warną 10 listopada 1444 r.

• 1392 / 634 lata

  Król Władysław Jagiełło i jego brat stryjeczny książę Witold Kiejstutowicz zawarli ugodę w Ostrowie. Na jej mocy Witold został namiestnikiem Jagiełły na Litwie.

• 1306 / 720 lat

  W Ołomuńcu zamordowany został Wacław III, król Czech i Węgier, pretendujący do polskiej korony; ostatni władca z dynastii Przemyślidów.

• 1260 / 766 lat

  W Gdańsku odbył się pierwszy Jarmark Dominikański; zgodę na jego organizację dominikanie uzyskali od papieża Aleksandra IV.