17 CZERWCA

• 1991 / 35 lat

  W Bonn premier Jan Krzysztof Bielecki i kanclerz Helmut Kohl podpisali polsko-niemiecki traktat o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.

• 1931 / 95 lat

  W Ciechanowie urodził się Ignacy Gogolewski, aktor, przez wiele lat związany z Teatrem Polskim w Warszawie, następnie Teatrem Narodowym; niezapomniany Antek Boryna w ekranizacji „Chłopów”, wystąpił również w filmach „Żołnierz Królowej Madagaskaru”, „Szyfry”, „Jowita”, „Hrabina Cosel”, „Samotność we dwoje”, „Bolesław Śmiały”, „Spotkanie na Atlantyku”, „Zamach stanu”, a także w serialu „Stawka większa niż życie”; w latach 2005–2006 prezes ZASP-u.

• 1696 / 330 lat

  W Wilanowie zmarł król Jan III Sobieski, panujący od 1674 r.

• 2019 / 7 lat

  Zmarł Zbigniew Nowek, szef Urzędu Ochrony Państwa (1998–2001) i Agencji Wywiadu (2005–2008), a między styczniem i lipcem 2010 r. (w końcówce prezydentury Lecha Kaczyńskiego i pierwszych tygodniach sprawowania urzędu przez Bronisława Komorowskiego) zastępca szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego.

• 2017 / 9 lat

  W Międzyrzecu Podlaskim zmarł aktor filmowy i teatralny Mieczysław Kalenik, najbardziej znany z roli Zbyszka z Bogdańca w filmie „Krzyżacy” Aleksandra Forda.

• 2010 / 16 lat

  W Nowym Jorku zmarła Elżbieta Czyżewska, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Mąż swojej żony”, „Zaduszki”, „Gdzie jest generał”, „Godzina pąsowej róży”, „Milczenie”, „Żona dla Australijczyka”, „Giuseppe w Warszawie”, „Rysopis”, „Niekochana”, „Małżeństwo z rozsądku” i „Wszystko na sprzedaż”.

• 2004 / 22 lata

  W Warszawie zmarł Jacek Kuroń, wieloletni więzień polityczny PRL, współtwórca Komitetu Obrony Robotników, czołowy doradca kierownictwa NSZZ „Solidarność”, uczestnik obrad Okrągłego Stołu, parlamentarzysta, minister pracy i polityki socjalnej, historyk, publicysta, wychowawca, społecznik.

• 2000 / 26 lat

  W Charkowie z udziałem premiera Polski Jerzego Buzka i premiera Ukrainy Wiktora Juszczenki otwarto Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu; w Charkowie-Piatichatkach spoczęły szczątki 4302 polskich ofiar NKWD. W większości byli to jeńcy obozu w Starobielsku, wzięci do niewoli po agresji ZSRR na Polskę w 1939 r., zgładzeni wiosną 1940 r. w ramach tzw. zbrodni katyńskiej.

• 1999 / 27 lat

  Papież Jan Paweł II zakończył ósmą pielgrzymkę do Polski (5–17 czerwca 1999).

• 1985 / 41 lat

  Aresztowany został Tadeusz Jedynak, jeden z najdłużej działających w konspiracji liderów zdelegalizowanej przez władze "Solidarności". W sierpniu 1980 r. był jednym z inicjatorów górniczych strajków w Jastrzębiu-Zdroju, na początku stanu wojennego został internowany, a po zwolnieniu zszedł do podziemia. W III RP był posłem - najpierw z listy "Solidarności", a potem Unii Pracy.

• 1983 / 43 lata

  W Warszawie zmarł Miron Białoszewski, poeta, prozaik, twórca teatralny, autor „Pamiętnika z powstania warszawskiego”.

• 1975 / 51 lat

  Wizytę w Polsce rozpoczął prezydent Francji Valery Giscard d`Estaing.

• 1972 / 54 lata

  W Warszawie urodził się Michał Żebrowski, aktor, znany m.in. z roli Jana Skrzetuskiego w ekranizacji „Ogniem i mieczem” oraz Tadeusza Soplicy w „Panu Tadeuszu”, wystąpił również w filmach „Poznań 56”, „Wiedźmin”, „Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem”, „Pręgi”, „Rok 1612”, „Janosik. Prawdziwa historia”, „Sęp” i „Tajemnica Westerplatte”, a także w serialu „Sława i chwała”; dyrektor naczelny Teatru 6. piętro w Warszawie.

• 1971 / 55 lat

  W Montrealu zmarł gen. Antoni Szylling, generał WP; w czasie kampanii 1939 r. dowódca Armii „Kraków”, mającej bronić Górnego Śląska i południowego skrzydła polskiego frontu; po walkach odwrotowych wyprowadził większość sił armii na wschód od Wisły; dowodził w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim.

• 1963 / 63 lata

  Zmarł Richard Baer, nazistowski zbrodniarz, komendant KL Auschwitz-Birkenau (1944–1945); po ewakuacji obozu w styczniu 1945 r. otrzymał nominację na komendanta KL Mittelbau-Dora; miał być sądzony w 1963 r. w RFN w procesie 24 zbrodniarzy SS, jednak ze względu na zły stan zdrowia jego sprawę wyłączono z procesu.

• 1945 / 81 lat

  Wojsko Polskie zajęło polską część Cieszyna.

• 1945 / 81 lat

  W Moskwie rozpoczęły się rozmowy na temat utworzenia w Polsce Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.

• 1944 / 82 lata

  W Warszawie urodził się Adam Kreczmar, poeta, satyryk.

• 1940 / 86 lat

  Urodził się Jakub Karpiński, socjolog, historyk, politolog. Autor takich prac jak "Ewolucja czy rewolucja", Portrety lat. Polska w odcinkach 1944-1988" oraz "Taternictwo nizinne". W marcu 1968 stanął w obronie protestujących studentów, za co został aresztowany i zawieszony w prawach pracownika Uniwersytetu Warszawskiego. Po raz kolejny trafił do więzienia rok później za współpracę z paryską "Kulturą". Po wyjście na wolność stawał w obronie robotników Ursusa i Radomia

• 1939 / 87 lat

  W Tokio urodziła się Ludmiła Jakubczak, piosenkarka, tancerka.

• 1939 / 87 lat

  W Warszawie urodził się Krzysztof Zanussi, reżyser, scenarzysta, autor filmów „Struktura kryształu”, „Życie rodzinne”, „Iluminacja”, „Bilans kwartalny”, „Barwy ochronne”, „Spirala”, „Kontrakt”, „Constans”, „Z dalekiego kraju”, „Życie za życie. Maksymilian Kolbe”, „Rok spokojnego słońca” – uhonorowany Złotym Lwem w Wenecji, „Dotkniecie ręki”, „Cwał”, „Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową”, „Persona non grata” i „Obce ciało”; wieloletni szef Studia Filmowego TOR.

• 1934 / 92 lata

  Ukazał się dekret prezydenta RP Ignacego Mościckiego o utworzeniu obozu izolacyjnego w Berezie Kartuskiej.

• 1925 / 101 lat

  W Genewie podpisany został protokół o zakazie używania w czasie wojny gazów trujących i broni bakteriologicznej; wśród sygnatariuszy dokumentu był rząd polski.

• 1921 / 105 lat

  Powstała Biblioteka Polska PAN w Rzymie po przekazaniu przez Józefa Michałowskiego prywatnego księgozbioru Ośrodkowi Polskich Studiów Akademii Umiejętności.

• 1920 / 106 lat

  W Tczewie utworzono Szkołę Morską.

• 1915 / 111 lat

  Urodził się gen. Grzegorz Korczyński - dowódca oddziałów wojskowych, które w grudniu 1970 r. pacyfikowały Wybrzeże. Był w tym czasie wiceministrem obrony, a wcześniej szefem wojskowego wywiadu. Bliski współpracownik Gomułki - w latach 1950-1956 więziono go, by wymusić na nim obciążające Gomułkę zeznania. Przed wojną walczył w Hiszpanii przeciwko faszystowskiemu zamachowi stanu gen. Franco, a w trakcie okupacji niemieckiej dowodził z powodzeniem partyzantką Gwardii Ludowej w okolicy Lublina i Zamościa. Po grudniu 1970 r. obciążony odpowiedzialnością za masakrę na Wybrzeżu.

• 1915 / 111 lat

  W Travniku na terenie Bośni i Hercegowiny urodził się Mirosław Ferić, as myśliwski, porucznik WP, uczestnik kampanii 1939 r. i Bitwy o Anglię, pilot Dywizjonu 303.

• 1913 / 113 lat

  W Kijowie urodził się Stanisław Płotnicki, aktor.

• 1908 / 118 lat

  We Lwowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego powołany został Związek Walki Czynnej, tajna organizacja, której celem było przyszłe powstanie zbrojne w zaborze rosyjskim; na czele ZWC stanął Kazimierz Sosnkowski.

• 1888 / 138 lat

  W Chełmnie (niem. Kulm) urodził się Heinz Guderian, niemiecki generał, teoretyk wojskowości, współtwórca niemieckich wojsk pancernych, zwolennik wojny błyskawicznej; w latach 1944–1945 szef sztabu Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych (OKH).

• 1882 / 144 lata

  W Oranienbaumie w Rosji urodził się Igor Strawiński, kompozytor o polskich korzeniach (jego przodkiem był Stanisław Strawiński, oficer konfederacji barskiej), Strawiński był jednym z głównych przedstawicieli modernizmu muzycznego; twórcą m.in. słynnego baletu „Święto Wiosny”, który przez znawców uważany jest za dzieło rozpoczynające erę muzyki współczesnej.

• 1835 / 191 lat

  W Wysocku niedaleko Jarosławia zmarła księżna Izabela Czartoryska, pisarka, animatorka życia kulturalnego, mecenaska sztuki, kolekcjonerka; założycielka rezydencji w Puławach, na terenie której utworzyła pierwsze polskie muzeum gromadzące pamiątki narodowe; aktywna uczestniczka życia politycznego w okresie Sejmu Wielkiego, związana ze Stronnictwem Patriotycznym.

• 1834 / 192 lata

  W Paryżu ukończono druk pierwszego wydania „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.

• 1794 / 232 lata

  Insurekcja Kościuszkowska: Rada Najwyższa Narodowa powołała Sąd Najwyższy Kryminalny, którego zadaniem było osądzenie członków Targowicy i innych współpracowników Rosjan. 

• 1793 / 233 lata

  W Grodnie rozpoczął obrady, zwołany na żądanie Rosji, ostatni Sejm Rzeczypospolitej szlacheckiej. Pracując pod terrorem rosyjskich wojsk zatwierdził II rozbiór oraz ustalił nową organizację państwa, która niemal całkowicie unieważniała ustawodawstwo Sejmu Wielkiego.

• 1703 / 323 lata

  W Epworth w Anglii urodził się John Wesley, teolog, współtwórca metodyzmu.

• 1620 / 406 lat

  W Krakowie zmarł Mikołaj Zebrzydowski, marszałek wielki koronny, wojewoda krakowski, przywódca rokoszu sandomierskiego (1606–1609) przeciwko królowi Zygmuntowi III Wazie; założyciel Kalwarii Zebrzydowskiej.

• 1501 / 525 lat

  W Toruniu zmarł król Jan I Olbracht, panujący od 1492 r.

• 1025 / 1001 lat

  Zmarł król Bolesław I Chrobry, władca Polski od 992 r.