11 STYCZNIA

• 1935 / 91 lat

  W Nowym Jorku zmarła Marcelina Sembrich-Kochańska, gwiazda Metropolitan Opera (pierwsza polska śpiewaczka na tej scenie, wystąpiła tam 487 razy), jedna z najlepszych sopranistek swojej epoki. Gościła też w Londynie (w Covent Garden), Sankt Petersburgu, także dla koronowanych głów (od cara Aleksandra II dostała bransoletkę wysadzaną diamentami).

• 1925 / 101 lat

  Urodził się Jerzy Giergielewicz, lekarz - neurolog, pisarz, a z zamiłowania również fotograf i przyrodnik. Po II wojnie światowej prowadził badania ekologiczne w stacji PAN przy rezerwacie Świdwie koło Szczecina. W czasie wojny zaangażował się w działalność konspiracyjną w Warszawie, aresztowany, uwięziony w Pawiaku, a potem w kilku kolejnych niemieckich obozach koncentracyjnych, skazany na śmierć.

• 1925 / 101 lat

  Demonstracja na ulicy Żytniej w Warszawie, zorganizowana przez komunistów. Skończyła się szarżą policji i aresztowaniem ponad 50 uczestników. Powodem akcji było aresztowanie oskarżonego o działalność antypaństwową posła Stanisława Łańcuckiego. Po wyjściu na wolność Łańcucki zbiegł do ZSRR, gdzie został zgładzony w 1937 r. w ramach stalinowskiej czystki.

• 2023 / 3 lata

  W Katowicach zmarł Jan Ludwiczak – przewodniczący NSZZ "Solidarności" w kopalni Wujek w 1981 roku. W jego obronie, gdy został zatrzymany przez milicję w noc wprowadzenia w Polsce stanu wojennego, w kopalni wybuchł strajk, zakończony pacyfikacją i śmiercią 9 górników.

• 2015 / 11 lat

  W Krakowie zmarła Danuta Michałowska, aktorka krakowskich teatrów Rapsodycznego i Starego, w latach 1981–84 rektor krakowskiej PWST.

• 2014 / 12 lat

  W Tel Awiwie zmarł Ariel Szaron; premier Izraela w latach 2001–2006.

• 2012 / 14 lat

  W Warszawie zmarła prof. Hanna Świda-Ziemba, socjolog, wykładowca akademicki, działaczka opozycyjna w czasach PRL.

• 2008 / 18 lat

  W Warszawie zmarł Henryk Alber, gitarzysta jazzowy, kompozytor, autor muzyki do piosenki „Zaproście mnie do stołu”.

• 2008 / 18 lat

  W Warszawie zmarł Mieczysław Widaj, w latach 1946–1956 członek władz Wojskowego Sądu Rejonowego, a następnie Naczelnego Sądu Wojskowego, odpowiedzialny za ponad 100 wyroków śmierci na żołnierzy i działaczy podziemia niepodległościowego.

• 2005 / 21 lat

  W Warszawie zmarł Jerzy Pawłowski, szablista, wielokrotny medalista igrzysk olimpijskich i mistrzostw świata; w 1976 r. skazany za szpiegostwo „na rzecz jednego z państw NATO” na 25 lat więzienia i przepadek mienia.

• 2001 / 25 lat

  W Warszawie zmarł Jarema Junosza-Stępowski, aktor, piosenkarz.

• 2001 / 25 lat

  W Warszawie zmarł Ignacy Machowski, aktor, zagrał m.in. w filmach „Popiół i diament”, „Eroica”, „Pociąg”.

• 1992 / 34 lata

  W Gorzowie Wielkopolskim zmarł Edward Jancarz, żużlowiec, medalista indywidualnych i drużynowych mistrzostw świata.

• 1986 / 40 lat

  Jerzy Kukuczka i Krzysztof Wielicki dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Kanczendzonga.

• 1983 / 43 lata

  W Warszawie zmarł prof. Adam Kersten, historyk, badacz dziejów XVII-wiecznej Rzeczypospolitej.

• 1982 / 44 lata

  Rada Atlantycka potępiła wprowadzenie stanu wojennego w Polsce i zaleciła państwom NATO wprowadzenie sankcji wobec PRL.

• 1978 / 48 lat

  Grupa intelektualistów związanych z opozycją założyła w Warszawie Towarzystwo Kursów Naukowych, które zajęło się organizowaniem niezależnych wykładów i dyskusji, poszerzając inicjatywę tzw. Uniwersytetu Latającego.

• 1973 / 53 lata

  Premiera przygodowego serialu dla młodzieży „Gruby” w reżyserii Wojciecha Fiwka.

• 1973 / 53 lata

  W Krośnie Odrzańskim urodziła się Joanna Brodzik, aktorka znana m.in. z seriali „Kasia i Tomek”, „Magda M.”, „Graczykowie” oraz „Dom nad Rozlewiskiem”.

• 1967 / 59 lat

  W Warszawie zmarł Arnold Szyfman, reżyser, założyciel i dyrektor Teatru Polskiego w Warszawie.

• 1965 / 61 lat

  W Warszawie urodziła się Edyta Bartosiewicz, piosenkarka, gitarzystka, kompozytorka, autorka tekstów i producentka muzyczna.

• 1963 / 63 lata

  Premiera filmu „Jak być kochaną” w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa.

• 1962 / 64 lata

  Premiera filmu Stanisława Barei „Dotknięcie nocy”.

• 1958 / 68 lat

  W Teatrze Dramatycznym w Warszawie oficjalnie zainaugurował działalność kabaret „Koń”, założony przez Jerzego Dobrowolskiego.

• 1957 / 69 lat

  Zarząd Główny Związku Młodzieży Polskiej (ZMP) podjął uchwałę o rozwiązaniu związku.

• 1949 / 77 lat

  Zlikwidowane zostało Ministerstwo Ziem Odzyskanych.

• 1949 / 77 lat

  W Lidzbarku Warmińskim urodził się Bogdan Borusewicz, członek KOR (1976–1981), współzałożyciel Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża (1978); główny organizator strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r.; członek prezydium Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” Gdańsk; po wprowadzeniu stanu wojennego jeden z przywódców podziemnej Solidarności; poseł na Sejm (1991–2001); w latach 2005–2015 marszałek Senatu; wicemarszałek Senatu IX kadencji i X kadencji.

• 1946 / 80 lat

  W Grudziądzu urodził się Ryszard Poznakowski, wokalista, gitarzysta, kompozytor, członek zespołów „Czerwono-Czarni”, „Trubadurzy”.

• 1944 / 82 lata

  W Podszkodziu k. Ostrowca Świętokrzyskiego urodził się Maciej Damięcki, aktor, zagrał w takich filmach jak „Rzeczpospolita babska”, „Tajemnica Enigmy”, a także w serialach TV m.in. „Stawka większa niż życie”, „Czas honoru”, „Bodo”.

• 1940 / 86 lat

  W niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen zmarł z wycieńczenia prof. Michał Siedlecki, zoolog, pisarz; rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (1919–1921), profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego; aresztowany przez gestapo w ramach Sonderaktion Krakau.

• 1937 / 89 lat

  W Białymstoku urodził się Henryk Boukołowski, aktor, reżyser, współzałożyciel Teatru Adekwatnego w Warszawie.

• 1936 / 90 lat

  W Warszawie urodził się Marian Kociniak, aktor filmowy i teatralny, od 1959 do 2009 r. związany z Teatrem Ateneum; niezapomniany Franek Dolas w komedii „Jak rozpętałem drugą wojnę światową” i pechowy Murgrabia z serialu „Janosik”.

• 1935 / 91 lat

  W Nowym Jorku zmarła Marcelina Sembrich-Kochańska, śpiewaczka operowa, gwiazda nowojorskiej Metropolitan Opera.

• 1933 / 93 lata

  We Lwowie zmarł prof. Oswald Balzer, prawnik, historyk prawa.

• 1930 / 96 lat

  W Wołkowysku urodził się Eugeniusz Kabatc, pisarz, tłumacz.

• 1930 / 96 lat

  W Ciechankach Łańcuchowskich na Lubelszczyźnie urodził się Witold Skaruch, aktor, reżyser teatralny; wystąpił m.in. w filmach „Zamach”, „Ostatnia akcja”, a także w serialu „Pogranicze w ogniu”.

• 1929 / 97 lat

  W Warszawie urodziła się Wanda Wiłkomirska, skrzypaczka, pedagog; laureatka m.in. Konkursu Henryka Wieniawskiego w 1952 r.

• 1927 / 99 lat

  W Józefowie koło Warszawy zmarł prof. Andrzej Gawroński, indolog, językoznawca, autor podręcznika sanskrytu.

• 1926 / 100 lat

  W Ostrowie Wielkopolskim urodził się Jerzy Ofierski, satyryk, aktor estradowy, pisarz, dziennikarz.

• 1924 / 102 lata

  Sejm uchwalił ustawę o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej.

• 1919 / 107 lat

  Dekret Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego o obowiązkowym ubezpieczeniu pracowników na wypadek choroby.

• 1919 / 107 lat

  Gen. Józef Dowbor-Muśnicki objął dowództwo nad Powstaniem Wielkopolskim.

• 1917 / 109 lat

  Na deskach poznańskiego Teatru Apollo zadebiutował Eugeniusz Bodo.

• 1915 / 111 lat

  W Lozannie zmarł Zygmunt Miłkowski, ps. Teodor Tomasz Jeż, pisarz, publicysta, działacz społeczny i niepodległościowy; współzałożyciel i prezes Ligi Polskiej.

• 1911 / 115 lat

  W Łodzi urodził się Jerzy Zarzycki, reżyser i scenarzysta, autor filmów „Żołnierz królowej Madagaskaru” (1939), „Miasto nieujarzmione” (1950), „Uczta Baltazara” (1954), „Kochankowie z Marony” (1966), uczestnik Powstania Warszawskiego.

• 1904 / 122 lata

  W Krakowie urodził się Adam Doboszyński, działacz Stronnictwa Narodowego; w 1936 r. zorganizował tzw. najazd na Myślenice, w czasie którego podpalono synagogę i niszczono sklepy żydowskie; podczas II wojny światowej przebywał w Londynie; po wojnie powrócił do Polski; aresztowany przez UB i oskarżony o współpracę z Niemcami, po brutalnym śledztwie skazany w pokazowym procesie na karę śmierci; stracony w 1949 r.

• 1899 / 127 lat

  W Monasterzyskach urodził się Horacy Safrin, pisarz, poeta, dramaturg, tłumacz pochodzenia żydowskiego.

• 1897 / 129 lat

  W Stryju na Podolu urodził się Kazimierz Nowak, podróżnik, reporter, fotograf; w 2000 r. ukazały się jego relacje prasowe z podróży w latach 30. do Afryki pt. „Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd”.

• 1893 / 133 lata

  W Sanoku urodził się Kazimierz Piech, botanik, cytolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku, więzień niemieckiego obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. 

• 1397 / 629 lat

  Papież Bonifacy IX wydał bullę o utworzeniu wydziału teologicznego przy Akademii Krakowskiej.

• 1386 / 640 lat

  W Wołkowysku poselstwo polskiej szlachty zawarło porozumienie z księciem litewskim Jagiełłą, na mocy którego Jagiełło miał poślubić Jadwigę Andegaweńską i objąć tron polski.