22 CZERWCA

• 1946 / 80 lat

  W Nowym Sączu urodził się Józef Oleksy, jeden z czołowych polityków lewicy po 1989 r. Marszałek Sejmu w latach 1996-1997 i 2004-2005 oraz premier w latach 1995-1996. Ustąpił z tego stanowiska w związku z oskarżeniem o działalność szpiegowską na rzecz Rosji (tzw. afera Olina). Zarzuty te nie zostały potwierdzone.

• 1926 / 100 lat

  W Nowej Wilejce urodził się Tadeusz Konwicki, pisarz, reżyser i scenarzysta; autor powieści „Rojsty”, „Sennik współczesny”, „Wniebowstąpienie”, „Kompleks polski”, „Mała Apokalipsa”, „Kronika wypadków miłosnych” i „Bohiń” oraz filmów „Ostatni dzień lata”, „Zaduszki”, „Salto”, „Jak daleko stąd, jak blisko”, „Dolina Issy” i „Lawa”.

• 2021 / 5 lat

  Zmarł Zbigniew Pełczyński, profesor filozofii na Oksfordzie (na jego wykłady chodzili m.in. Radosław Sikorski, Bill Clinton i Victor Orban) i założyciel Fundacji im. Stefana Batorego. W czasie II wojny światowej był żołnierzem AK i powstańcem warszawskim.

• 2018 / 8 lat

  W Warszawie zmarł Marek Andrzej Karewicz, artysta fotografik specjalizujący się w zdjęciach muzyków jazzowych i rockowych, dziennikarz muzyczny, animator jazzu.

• 2018 / 8 lat

  W Gdańsku zmarła Olga Krzyżanowska, działaczka opozycyjna w czasach PRL, po 1989 r. posłanka, wicemarszałek Sejmu, senator, córka generała Aleksandra Krzyżanowskiego – dowódcy Armii Krajowej na Wileńszczyźnie.

• 2016 / 10 lat

  W Warszawie zmarł Andrzej Kondratiuk – reżyser filmowy, scenarzysta i aktor; twórca filmów „Hydrozagadka”, „Wniebowzięci”, „Big Bang”, „Wrzeciono czasu”, „Słoneczny zegar”.

• 2004 / 22 lata

  W Warszawie zmarła Anna Zawadzka, harcerka, uczestniczka Powstania Warszawskiego, siostra Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”.

• 2003 / 23 lata

  W Mińsku zmarł Wasil Bykau, pisarz, autor powieści o II wojnie światowej i stalinizmie.

• 1990 / 36 lat

  W Berlinie zamknięty został Checkpoint Charlie, dawne przejście graniczne między Berlinem Zachodnim a Wschodnim, należące do najbardziej znanych symboli zimnej wojny.

• 1989 / 37 lat

  W Warszawie zmarła Halina Mikołajska, aktorka, związana m.in. z Teatrem Narodowym w Warszawie, pedagog warszawskiej PWST; działaczka opozycji demokratycznej, członek Komitetu Samoobrony Społecznej KOR, internowana w stanie wojennym.

• 1987 / 39 lat

  W Los Angeles zmarł Fred Astaire, aktor, tancerz, piosenkarz i choreograf.

• 1980 / 46 lat

  W Rzymie w finale VI Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej RFN pokonała 2:1 Belgię.

• 1973 / 53 lata

  W Milanówku urodził się Marcin Dorociński, aktor, związany z warszawskim Teatrem Ateneum; znany m.in. z filmów „Jack Strong”, „Róża”, „Obława”, „Rewers”, „Ogród Luizy”, „Boisko bezdomnych”, „Na granicy”, a także z serialu „Pitbull”.

• 1969 / 57 lat

  W Londynie zmarła Judy Garland, amerykańska aktorka, piosenkarka; znana m.in. z roli w filmie „Czarnoksiężnik z Oz”; nagrodzona honorowym Oscarem.

• 1960 / 66 lat

  W Gdańsku powstał zespół Czerwono-Czarni.

• 1949 / 77 lat

  W Summit w stanie New Jersey urodziła się Meryl Streep, aktorka; trzykrotnie nagradzana Oscarem za role w filmach „Sprawa Kramerów”, „Wybór Zofii” oraz „Żelazna Dama”; znana również z melodramatu „Pożegnanie z Afryką”.

• 1949 / 77 lat

  W Ciechanowie urodził się Ireneusz Krzemiński, socjolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

• 1948 / 78 lat

  W Lubomi koło Wodzisławia Śląskiego urodził się Franciszek Smuda, trener piłkarski, selekcjoner polskiej reprezentacji narodowej w latach 2009–2012.

• 1945 / 81 lat

  W Moskwie rozpoczęło się spotkanie przywódców Polski i Czechosłowacji dotyczące spornych kwestii granicznych.

• 1944 / 82 lata

  Armia Czerwona rozpoczęła operację Bagration, która doprowadziła do całkowitej klęski niemieckiej Grupy Armii „Środek” oraz osiągnięcia przez sowietów linii Bugu, a następnie Wisły.

• 1941 / 85 lat

  Wojna niemiecko-sowiecka: podczas odwrotu Armii Czerwonej z terenów II RP zagarniętych przez ZSRS w 1939 r., funkcjonariusze NKWD wymordowali w więzieniach tysiące Polaków, m.in. we Lwowie, w Łucku i Wilnie.

• 1941 / 85 lat

  Początek operacji „Barbarossa” – atak III Rzeszy Niemieckiej na Związek Sowiecki.

• 1940 / 86 lat

  II wojna światowa: pod Compiegne przedstawiciele pokonanej Francji i nazistowskich Niemiec podpisali zawieszenie broni.

• 1939 / 87 lat

  W Łodzi urodził się Jerzy Grzegorzewski, reżyser teatralny, scenograf, dyrektor artystyczny Teatru Narodowego w Warszawie w latach 1997–2003.

• 1938 / 88 lat

  Walery Sławek został wybrany marszałkiem Sejmu RP, zastępując zmarłego Stanisława Cara. 

• 1936 / 90 lat

  W nocy z 22 na 23 czerwca miał miejsce tzw. najazd na Myślenice, zorganizowany przez działacza Stronnictwa Narodowego Adama Doboszyńskiego, w czasie którego podpalono synagogę i niszczono sklepy żydowskie.

• 1935 / 91 lat

  W Warszawie zmarł Szymon Askenazy, historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Lwowskiego, autor książek „Napoleon a sprawa polska” i „Książę Józef Poniatowski”.

• 1915 / 111 lat

  W wyniku zwycięskiej bitwy pod Gorlicami i przełamania frontu rosyjskiego przez państwa centralne wojska austriackie wkroczyły do Lwowa.

• 1913 / 113 lat

  W Warszawie urodził się Władysław Siła-Nowicki, adwokat, żołnierz ZWZ-AK, członek Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość; więziony przez władze komunistyczne (1947–1956); członek opozycji antykomunistycznej i obrońca w procesach politycznych; prezes Chrześcijańsko-Demokratycznego Stronnictwa Pracy (1990–1992); poseł (1991–1993).

• 1906 / 120 lat

  W Suchej Beskidzkiej (wówczas Sucha na terenie zaboru austriackiego) urodził się Billy Wilder, amerykański scenarzysta, reżyser, producent; twórca m.in. „Bulwaru Zachodzącego Słońca”, „Pół żartem, pół serio” i „Pocałuj mnie, głuptasie”.

• 1904 / 122 lata

  Urodził się Michał Choromański – pisarz i dramaturg, autor powieści „Biali bracia”, „Zazdrość i Medycyna”, „Schodami w górę, schodami w dół”, „Słowacki wysp tropikalnych”, „Skandal w Wesołych Bagniskach”.

• 1898 / 128 lat

  W Inowrocławiu urodził się Zenon Kosidowski, pisarz, autor książek o religiach i kulturach starożytnych, m.in. „Gdy słońce było bogiem” i „Opowieści biblijnych”.

• 1898 / 128 lat

  W Osnabrück w Niemczech urodził się Erich Maria Remarque, pisarz, autor powieści o wymowie pacyfistycznej.

• 1897 / 129 lat

  W Jaśle urodził się Henryk Dobrzański, żołnierz Legionów Polskich, major WP, kawalerzysta, olimpijczyk; we wrześniu 1939 r. zastępca dowódcy rezerwowego 110. pułku ułanów Brygady Kawalerii „Wołkowysk”; po kapitulacji Warszawy przedostał się na Kielecczyznę; przyjmując pseudonim „Hubal” utworzył Oddział Wydzielony Wojska Polskiego prowadzący walkę z Niemcami; zginął w kwietniu 1940 r. pod Anielinem.

• 1815 / 211 lat

  Druga abdykacja Napoleona Bonaparte.

• 1812 / 214 lat

  W Wyłkowyszkach w Księstwie Warszawskim Napoleon Bonaparte w rozkazie dziennym do armii ogłosił „początek II wojny polskiej”, co oznaczało wojnę z Rosją.

• 1805 / 221 lat

  W Genui urodził się Giuseppe Mazzini, prawnik, rewolucjonista, jeden z przywódców włoskiego ruchu wolnościowego, założyciel tajnej organizacji Młode Włochy, walczącej o wolną i zjednoczoną republikę włoską, a także organizacji Młoda Europa; w okresie Wiosny Ludów wspólnie z Giuseppe Garibaldim stał na czele utworzonej w 1849 r. republiki rzymskiej.

• 1792 / 234 lata

  Na wniosek króla Stanisława Augusta dla upamiętnienia zwycięstwa nad wojskami rosyjskimi pod Zieleńcami ustanowiony został Order Virtuti Militari, przyznawany za męstwo na polu bitwy; pierwsze odznaczenia otrzymało 44 żołnierzy, którzy wyróżnili się w bitwie pod Zieleńcami.

• 1789 / 237 lat

  Sejm Czteroletni uchwalił przeprowadzenie pierwszego w Polsce spisu powszechnego.

• 1777 / 249 lat

  Urodził się Andrzej Ankwicz, duchowny katolicki rodem z Krakowa. W latach 1815-1833 był arcybiskupem lwowskim, a od 1817 do 1818 r. rektorem tamtejszego uniwersytetu. Od 1817 był prymasem Galicji i Lodomerii, zaś w latach 1833-1838 arcybiskupem praskim i prymasem Czech.

• 1596 / 430 lat

  Uroczyście otwarto Bibliotekę Rady Miasta Gdańska (Bibliotheca Senatus Gedanensis); obecnie to Biblioteka Gdańska PAN.

• 1346 / 680 lat

  Nowy Targ otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego prawa miejskie.