10 SIERPNIA

• 1944 / 82 lata

  Dziesiąty dzień Powstania Warszawskiego: powstańcy ze Zgrupowania Chrobry II zdobywają budynek browaru Haberbuscha w rejonie ulic Grzybowskiej i Krochmalnej. Oddział Kazimierza Czapli opanowuje budynek Wodociągów i Kanalizacji przy pl. Starynkiewicza. Niemcy po raz pierwszy ostrzeliwują powstańców z samobieżnego moździerza Karl (zdolnego do wystrzeliwania dwutonowych pocisków).

• 2016 / 10 lat

  W Warszawie zmarł Marek Kwiatkowski, historyk sztuki, muzealnik, varsavianista; wieloletni dyrektor Łazienek Królewskich.

• 2002 / 24 lata

  W Poznaniu zmarł prof. Czesław Łuczak, historyk.

• 1991 / 35 lat

  W Skierniewicach zmarł Tadeusz Nowak, poeta, prozaik.

• 1982 / 44 lata

  Stan wojenny: w Poznaniu utworzono Tymczasowy Zarząd Regionu Wielkopolska NSZZ „Solidarność”. Jego przewodniczącym został Janusz Pałubicki.

• 1979 / 47 lat

  Premiera filmu „Aktorzy prowincjonalni” w reżyserii Agnieszki Holland.

• 1965 / 61 lat

  We Frankfurcie nad Menem zakończył się II proces oświęcimski, w którym na ławie oskarżonych zasiedli członkowie SS z załogi niemieckiego obozu Auschwitz; na kary dożywotniego więzienia skazani zostali: Wilhelm Boger, Josef Klehr, Stefan Baretzki, Franz Hofman, Oswald Kaduk oraz więzień funkcyjny, Emil Bednarek.

• 1961 / 65 lat

  Zdzisław Krzyszkowiak na zawodach w Wałczu ustanowił rekord świata w biegu na 3 km z przeszkodami: 8:30,4 min.

• 1960 / 66 lat

  Na wzgórze wawelskie powrócił pomnik Tadeusza Kościuszki, zniszczony w czasie II wojny światowej przez Niemców; po wojnie pomnik został zrekonstruowany w Dreźnie i przewieziony do Krakowa.

• 1959 / 67 lat

  Premiera filmu „Baza ludzi umarłych” w reżyserii Czesława Petelskiego.

• 1952 / 74 lata

  W Jaworznie urodził się Bogdan Tosza, reżyser teatralny; dyrektor Teatru Śląskiego w Katowicach (1992–2003), i Teatru Polskiego we Wrocławiu (2004–2006).

• 1952 / 74 lata

  W Białej Podlaskiej urodził się Jacek Kaspszyk, dyrygent; w 1998 r. objął stanowisko dyrektora artystycznego Teatru Wielkiego Opery Narodowej w Warszawie, w latach 2002–2005 był również jego dyrektorem naczelnym; od 2013 r. dyrektor artystyczny Filharmonii Narodowej w Warszawie.

• 1952 / 74 lata

  W Wiśle urodził się Jerzy Pilch, prozaik, publicysta, wieloletni felietonista „Tygodnika Powszechnego”, dramaturg; autor powieści „Spis cudzołożnic”, „Marsz Polonia”, „Miasto utrapienia”, „Pod Mocnym Aniołem”, zbiorów opowiadań „Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej” i „Moje pierwsze samobójstwo”, „Monologu z lisiej jamy”, „Dziennika”, a także dramatu „Narty Ojca Świętego”.

• 1944 / 82 lata

  Dekret Prezydium Rady Najwyższej ZSRR o amnestii dla uwięzionych obywateli polskich.

• 1942 / 84 lata

  Początek akcji likwidacyjnej w getcie lwowskim; do 23 sierpnia do obozu zagłady w Bełżcu Niemcy wywieźli 50 tys. Żydów.

• 1942 / 84 lata

  W Brzozowie koło Krosna podczas likwidacji miejscowego getta Niemcy zamordowali około 1400 Żydów.

• 1942 / 84 lata

  Do getta warszawskiego dotarł Dawid Nowodworski – pierwszy uciekinier z niemieckiego obozu zagłady w Treblince.

• 1942 / 84 lata

  Niemcy rozpoczęli akcję likwidacji getta w Krzemieńcu, w czasie której zamordowali około 6,5 tys. Żydów.

• 1942 / 84 lata

  Likwidacja przez Niemców „małego getta” w Warszawie – na południe od ul. Chłodnej.

• 1942 / 84 lata

  W Baranowiczach urodził się Andrzej Różycki, fotograf, filmowiec, znawca i kolekcjoner polskiej sztuki ludowej.

• 1928 / 98 lat

  W Czortkowie urodził się Jerzy Janicki, pisarz, dramaturg, scenarzysta, dziennikarz; współautor powieści radiowych „Matysiakowie” i „W Jezioranach”; autor scenariuszy filmowych do seriali „Polskie drogi”, „Ballada o Januszku” i „Dom”.

• 1921 / 105 lat

  W Warszawie urodził Bohdan Tomaszewski, dziennikarz sportowy, uczestnik Powstania Warszawskiego; autor książek „Dziesięć moich olimpiad”, „Łączymy się ze stadionem”, „Pożegnalna defilada”, „Przeżyjmy to jeszcze raz”, „Romantyczne mecze”, „Do ostatniego tchu”, „Wimbledon”.

• 1914 / 112 lat

  W Warszawie urodził się Witold Małcużyński, pianista; w 1937 r. został laureatem Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina – III nagroda.

• 1913 / 113 lat

  W Jagielnie na Dolnym Śląski urodził się Edmund Osmańczyk, dziennikarz, publicysta, politolog; w latach 30. redaktor pisma „Młody Polak w Niemczech”; do 1939 r. kierował Centralą Prasową Związku Polaków w Niemczech; w czasie wojny pracował w konspiracyjnym radiu; podczas Powstania Warszawskiego nadawał codzienne audycje „Dzień walki”; relacjonował konferencję w Poczdamie i proces norymberski; poseł na Sejm PRL; senator I kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego.

• 1898 / 128 lat

  W Okuniewie na Witebszczyźnie urodził się Tadeusz Dołęga-Mostowicz, pisarz, scenarzysta; autor m.in. powieści „Kariera Nikodema Dyzmy” i „Znachor”.

• 1896 / 130 lat

  W Warszawie otwarto Park Ujazdowski.

• 1896 / 130 lat

   W Warszawie urodził się Stefan Wiechecki „Wiech”, satyryk, felietonista, scenarzysta, piewca gwary warszawskiej.

• 1887 / 139 lat

  W Krasnosielcu, obecnie w woj. mazowieckim, urodził się Sam Warner, współzałożyciel i dyrektor wytwórni filmowej Warner Bros.

• 1874 / 152 lata

  W West Branch w stanie Iowa urodził się Herbert Hoover, polityk Partii Republikańskiej, sekretarz handlu (1921–1928); prezydent USA w latach 1929–1933; w czasie I wojny światowej i po jej zakończeniu kierował amerykańską pomocą charytatywną dla Europy, organizując m.in. transporty żywności, odzieży i lekarstw do Polski.

• 1702 / 324 lata

  Szwedzkie wojska zdewastowały i podpaliły Zamek na Wawelu.

• 1530 / 496 lat

  Zmarł książę Konstanty Ostrogski, hetman wielki litewski, wojewoda trocki; w 1514 r. pod Orszą dowodzone przez niego oddziały polsko-litewskie zwyciężyły wojska moskiewskie.

• 1109 / 917 lat

  Książę Bolesław Krzywousty pokonał Pomorzan w bitwie pod Nakłem.