28 WRZEśNIA

• 2024 / 2 lata

  Na terenie Cytadeli Warszawskiej otwarto siedzibę Muzeum Historii Polski.

• 2019 / 7 lat

  W Warszawie zmarł Jan Kobuszewski, wybitny aktor teatralny (przez 37 lat w warszawskim teatrze Kwadrat) i filmowy (komedie „Poszukiwany, poszukiwana”, „Nie ma róży bez ognia”, „Hallo Szpicbródka” oraz seriale „Wojna domowa” i „Alternatywy 4”). Komik w kabarecie w telewizyjnym programie „Wielokropek” (z Janem Kociniakiem), kabarecie „Dudek” i Kabarecie Olgi Lipińskiej.

• 2007 / 19 lat

  W Lusace w Zambii zmarł kardynał Adam Kozłowiecki, jezuita, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz i Dachau; od 1946 r. przebywał w Rodezji Północnej (obecnie Zambia), gdzie jako misjonarz, a następnie pierwszy metropolita Lusaki, spędził ponad 60 lat.

• 2003 / 23 lata

  W Krakowie zmarł Tadeusz Zieliński, senator, minister, w latach 1992–1996 Rzecznik Praw Obywatelskich.

• 2001 / 25 lat

  Premiera filmu „Cześć Tereska” w reżyserii Roberta Glińskiego.

• 1995 / 31 lat

  W Waszyngtonie premier Izraela Icchak Rabin i przywódca OWP Jaser Arafat podpisali układ w sprawie rozszerzenia autonomii palestyńskiej na Zachodnim Brzegu Jordanu.

• 1994 / 32 lata

  Na Morzu Bałtyckim podczas sztormu zatonął płynący z Tallina do Sztokholmu estoński prom „Estonia” – zginęły 852 osoby.

• 1990 / 36 lat

  Nadawanie rozpoczęło Radio Gazeta (dziś: Radio Zet) – druga po RMF FM komercyjna stacja radiowa w Polsce.

• 1987 / 39 lat

  W Poznaniu zmarł Roman Brandstaetter, poeta, dramaturg, tłumacz.

• 1986 / 40 lat

  W Warszawie zmarła Ewa Szelburg-Zarembina, pisarka, autorka utworów dla dzieci.

• 1978 / 48 lat

  Przy próbie aresztowania przez KGB zginął August Sabbe – ostatni estoński partyzant, żołnierz oddziału „leśnych braci”, działającego na terenie włączonej do ZSRR Estonii.

• 1978 / 48 lat

  Po 33 dniach pontyfikatu zmarł papież Jan Paweł I.

• 1970 / 56 lat

  W Kairze zmarł Gamal Abdel Naser, egipski polityk, pułkownik; współzałożyciel tajnej organizacji „Wolni Oficerowie”, która w 1952 r. obaliła egipską monarchię; w latach 1954–1956 premier; od 1956 r. do śmierci prezydent Egiptu, sprawujący rządy autorytarne.

• 1970 / 56 lat

  W Baltimore zmarł John Dos Passos, amerykański pisarz, autor powieści „Trzej żołnierze” i „Manhattan Transfer”, a także trylogii „USA”.

• 1960 / 66 lat

  W Nowym Jorku urodziła się Jennifer Rush, piosenkarka, wykonawczyni przeboju „Power of Love”.

• 1958 / 68 lat

  W katedrze wawelskiej Karol Wojtyła otrzymał sakrę biskupią z rąk arcybiskupa krakowskiego Eugeniusza Baziaka.

• 1956 / 70 lat

  W Zakopanem urodził się Waldemar Dziki, reżyser, producent filmowy.

• 1954 / 72 lata

  Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa i Głos Ameryki rozpoczęły nadawanie relacji Józefa Światły, byłego wicedyrektora X Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, który uciekł na Zachód.

• 1953 / 73 lata

  Biskupi, pod naciskiem władz komunistycznych, wybrali nowego przewodniczącego Episkopatu Polski, został nim ordynariusz łódzki biskup Michał Klepacz.

• 1944 / 82 lata

  Do Moskwy przybyła delegacja uznawanego przez Stalina za jedyny legalny polski rząd Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN). 

• 1939 / 87 lat

  W Zakroczymiu koło Nowego Dworu Niemcy zamordowali wziętych do niewoli 500 żołnierzy polskich z Twierdzy Modlin oraz grupę 100 cywilów.

• 1939 / 87 lat

  Gen. Władysław Sikorski objął dowództwo Armii Polskiej we Francji.

• 1939 / 87 lat

  W Moskwie ministrowie spraw zagranicznych Niemiec Joachim von Ribbentrop i ZSRR Wiaczesław Mołotow podpisali układ „o granicy i przyjaźni”, ustalający linię graniczną na obszarze Polski wzdłuż linii: Pisa-Narew-Bug-San, co oznaczało niewielką korektę w stosunku do uzgodnień z 23 sierpnia. Niemcy otrzymały nieco większą część Polski, a w zamian zgodziły się na oddanie Litwy do strefy wpływów ZSRR.

• 1939 / 87 lat

  Rozpoczęła się trzydniowa bitwa pod Szackiem na Wołyniu. Licząca ok. 4 tys. żołnierzy grupa gen. Wilhelma Orlika-Rueckemanna starła się z 52 Dywizją Strzelecką Armii Czerwonej. Za cenę dużych strat przedarła się na zachodni brzeg Bugu.

• 1939 / 87 lat

  Kampania wrześniowa - wojna obronna 1939 r. O godz. 13.15 gen. Tadeusz Kutrzeba podpisał akt kapitulacji Warszawy. W wyniku kilkutygodniowych walk bitwy zginęło 5–6 tys. polskich żołnierzy oraz co najmniej 10 tys. osób cywilnych.

• 1937 / 89 lat

  W Muzeum Narodowym w Warszawie otwarto pierwszą wystawę wykopalisk ekspedycji polskich w Egipcie.

• 1936 / 90 lat

  W Rouvroy we Francji urodziła się Stenia Kozłowska, piosenkarka.

• 1930 / 96 lat

  W Lublinie urodził się Mieczysław Czechowicz, aktor, znany m.in. z występów w Kabarecie Starszych Panów, komediowych ról w filmach „Poszukiwana, poszukiwany”, „Nie ma róży bez ognia”, a także serialu „Janosik”; swojego głosu użyczył serialowej postaci Misia Uszatka.

• 1929 / 97 lat

  W Warszawie urodził się Jan Matyjaszkiewicz, aktor teatralny, radiowy i telewizyjny; przez wiele lat związany z warszawskim Teatrem Ateneum.

• 1924 / 102 lata

  W Fontana Liri urodził się Marcello Mastroianni, włoski aktor, jedna z gwiazd europejskiego kina, znany m.in. z ról w filmach „Słodkie życie” oraz „Osiem i pół” Federico Felliniego, a także „Nocy” Michelangelo Antonioniego.

• 1901 / 125 lat

  W Łodzi uroczyście otwarto Teatr Wielki, wśród gości honorowych byli m.in. Henryk Sienkiewicz i Henryk Siemiradzki.

• 1896 / 130 lat

  W Łodzi urodził się Wacław Lipiński, historyk, żołnierz Legionów Polskich, członek POW, działacz piłsudczykowski; w czasie II wojny światowej współorganizator Konwentu Organizacji Niepodległościowych (1942); po wojnie założyciel i przewodniczący podziemnego Stronnictwa Niezawisłości Narodowej (1946), członek Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Polski Podziemnej (1946–1947); aresztowany przez władze komunistyczne w 1947 r. i skazany na karę śmierci, zamienioną na dożywocie; zmarł w więzieniu we Wronkach w 1949 r., niewykluczone, że został zamordowany.

• 1884 / 142 lata

  Urodził się Wacław Kostek-Biernacki, żołnierz Legionów Polskich, członek POW, a w II RP piłsudczyk i znany z sadyzmu wobec więźniów komendant twierdzy brzeskiej. Organizator obozu w Berezie Kartuskiej. W 1953 r. skazany na śmierć za "faszyzowanie kraju", wyroku nie wykonano, Kostek-Biernacki wyszedł z więzienia w 1955 r. z powodu złego stanu zdrowia.

• 1883 / 143 lata

  Władze carskie aresztowały Ludwika Waryńskiego, działacza rewolucyjnego, założyciela i przywódcę I Proletariatu.

• 1878 / 148 lat

  W Krakowie w sali ratuszowej zaprezentowano publiczności obraz Jana Matejki „Bitwa pod Grunwaldem”.

• 1873 / 153 lata

  W Warszawie urodził się Wacław Berent, powieściopisarz, eseista, tłumacz.

• 1865 / 161 lat

  W Operze Warszawskiej odbyła się prapremiera „Strasznego Dworu” Stanisława Moniuszki, która zakończyła się manifestacją patriotyczną.

• 1864 / 162 lata

  W Londynie utworzono Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników, nazwane I Międzynarodówką.

• 1651 / 375 lat

  Po bitwie pod Białą Cerkwią podpisana została krótkotrwała ugoda pomiędzy Rzeczpospolitą a Kozakami.

• 1466 / 560 lat

  Wojna trzynastoletnia: wojska polskie zdobyły Chojnice.