29 SIERPNIA

• 2016 / 10 lat

  W Genewie zmarł prof. Bronisław Baczko, filozof, współzałożyciel warszawskiej szkoły historyków idei. Po marcu 1968 wyrzucony z Uniwersytetu Warszawskiego i zmuszony do emigracji. Autor prac „Rousseau: samotność i wspólnota”, „Człowiek i światopoglądy”, „Hiob, mój przyjaciel: obietnice szczęścia i nieuchronność zła” i „Jak wyjść z Terroru: Termidor a Rewolucja”.

• 1944 / 82 lata

  29. dzień Powstania Warszawskiego. Żołnierze batalionów AK „Zośka” i „Czata 49” bronią zakładów Fiata przy ul. Sapieżyńskiej. Niemcy zajmują teren Ratusza i Pałacu Blanka przy Senatorskiej. Poeta i żołnierz Batalionu „Parasol” Józef Szczepański (autor słów do piosenki „Pałacyk Michla”) pisze wiersz „Czerwona zaraza”:

  „Czekamy ciebie, czerwona zarazo, byś wybawiła nas od czarnej śmierci, byś nam Kraj przedtem rozdarwszy na ćwierci, była zbawieniem witanym z odrazą”.

• 1931 / 95 lat

  W Truskawcu w zamachu zorganizowanym przez ukraińskich nacjonalistów zginął Tadeusz Hołówko, współtwórca Polskiej Organizacji Wojskowej, utalentowany publicysta - w początkach II RP naczelnik wydziału prasowego. Był też działaczem PPS (do 1927 r.), bliskim współpracownikiem Piłsudskiego i współtwórcą BBWR. Został zamordowany, bo radykalni działacze OUN obawiali się, że głoszone przez Hołówkę hasła polsko-ukraińskiego dialogu doprowadzą do obniżenia napięć na tle narodowościowym.

• 2018 / 8 lat

  W Warszawie zmarł Sylwester Kozera, muzyk, współtwórca Kapeli Czerniakowskiej, znawca warszawskiej muzyki ulicznej.

• 2017 / 9 lat

  Sebastian Karaś jako pierwszy w historii przepłynął wpław z Kołobrzegu na duńską wyspę Bornholm.

• 2008 / 18 lat

  Zmarł Bernard Bugdoł, górnik – przodownik pracy, jeden z symboli propagandowych na przełomie lat 40. i 50. Po tym, jak wspólnie z bratem ustanowił rekord wydobycia (wyrobił 552 procent normy) mianowano go dyrektorem kopalni Zabrze – Zachód. Miał wtedy zaledwie 27 lat. 

• 1987 / 39 lat

  W Skolimowie zmarł Henryk Bąk, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Eroica”, „Kwiecień” oraz serialu „Przygody psa Cywila”.

• 1982 / 44 lata

  Służba Bezpieczeństwa aresztowała Zbigniewa Romaszewskiego, działacza opozycji antykomunistycznej, współorganizatora podziemnego Radia „Solidarność”.

• 1980 / 46 lat

  W Jastrzębiu powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, na czele którego stanął Jarosław Sienkiewicz.

• 1972 / 54 lata

  W Warszawie zmarł Jan Kreczmar, aktor, reżyser teatralny, wieloletni rektor PWST w Warszawie; wystąpił m.in. w filmach „Szyfry”, „Lalka”, „Życie rodzinne”, „Piłat i inni”, „Jeszcze słychać śpiew i rżenie koni” i „Za ścianą”.

• 1972 / 54 lata

  Premiera filmu „Dziewczyny do wzięcia” w reżyserii Janusza Kondratiuka.

• 1957 / 69 lat

  W Tczewie urodził się Grzegorz Ciechowski, muzyk, kompozytor, instrumentalista, wokalista, lider zespołu „Republika”.

• 1949 / 77 lat

  Na poligonie w Semipałatyńsku Związek Sowiecki przeprowadził pierwszą eksplozję atomową.

• 1949 / 77 lat

  W więzieniu mokotowskim w Warszawie stracony został Adam Doboszyński, inżynier, publicysta, działacz Stronnictwa Narodowego; organizator w 1936 r. tzw. najazdu na Myślenice; podczas II wojny światowej przebywał w Londynie; w 1946 r. nielegalnie powrócił do Polski; aresztowany przez UB i skazany po brutalnym śledztwie na karę śmierci za działalność antykomunistyczną.

• 1945 / 81 lat

  W Kaliszu urodziła się Zdzisława Sośnicka, piosenkarka, kompozytorka.

• 1944 / 82 lata

  II wojna światowa: wybuch Powstania Słowackiego.

• 1944 / 82 lata

  USA i Wielka Brytania ogłosiły deklaracje, na mocy których żołnierzom Armii Krajowej przyznano pełnię praw kombatanckich.

• 1944 / 82 lata

  Niemcy zakończyli likwidację łódzkiego getta; z ponad 70 tys. osób, które jeszcze w lipcu 1944 r. przebywały w getcie, ponad 60 tys. zamordowano w komorach gazowych KL Auschwitz.

• 1943 / 83 lata

  Zbrodnia Wołyńska: 29 lub 30 sierpnia oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) zamordowały w Budach Ossowskich na Wołyniu około 270 Polaków.

• 1941 / 85 lat

  W wyniku katastrofy pociągu osobowego jadącego z Mińska Mazowieckiego do Warszawy zginęło 36 osób, a 70 zostało rannych. Wśród ofiar śmiertelnych było kilkunastu niemieckich żołnierzy.

• 1936 / 90 lat

  Zmarł Alfred Biedermann - łódzki przemysłowiec, z inicjatywy którego w tym mieście uruchomiona została komunikacja tramwajowa. W II RP był prezesem Związku Przemysłu Włókienniczego. Kupił też kopalnię Saturn w Czeladzi (by uniezależnić się od wahań cen węgla). W dawnym pałacu Biedermanna w 2008 r. została urządzona Katedra Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego.

• 1930 / 96 lat

  Marszałek Józef Piłsudski, pełniąc funkcję premiera, na posiedzeniu Rady Ministrów postawił wniosek o rozwiązanie Sejmu; następnego dnia prezydent RP rozwiązał obie izby ustawodawcze.

• 1920 / 106 lat

  Wojna polsko-bolszewicka: rozpoczęła się obrona Zamościa.

• 1918 / 108 lat

  Dekretem bolszewickiej Rady Komisarzy Ludowych formalnie anulowano akty rozbiorowe Rzeczypospolitej oraz przyznano Finlandii prawo do niepodległości.

• 1913 / 113 lat

  W Krakowie urodził się Jan Ekier, pianista, pedagog, kompozytor.

• 1895 / 131 lat

  W Krakowie urodził się Jerzy Kirchmayer, w czasie kampanii 1939 r. oficer sztabu Armii „Pomorze”, następnie Komendy Głównej AK, współautor planu operacji „Burza”; generał WP, skazany na dożywocie w jednym z najgłośniejszych procesów pokazowych stalinowskiej Polski – tzw. procesie generałów.

• 1831 / 195 lat

  Bitwa pod Rogoźnicą, jeden z ostatnich polskich sukcesów podczas powstania listopadowego. Gen. Girolamo Ramorino wygrał z rosyjskimi siłami Grigorija Rosena.

• 1756 / 270 lat

  W Żninie urodził się Jan Śniadecki, astronom, matematyk, filozof.

• 1602 / 424 lata

  W Lublinie zmarł Sebastian Fabian Klonowic, poeta, burmistrz lubelski, autor m.in. satyry „Worek Judaszów” oraz poematu „Flis”.

• 1540 / 486 lat

  W Skierniewicach zmarł Jan Latalski, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (1537–1540).

• 1526 / 500 lat

  W bitwie z Turkami pod Mohaczem zginął Ludwik II Jagiellończyk, król Czech i Węgier.