26 SIERPNIA

• 1944 / 82 lata

  26. dzień Powstania Warszawskiego. Żołnierze batalionów „Zośka” i „Czata 49” odbijają dolne piętra PWPW. Podczas walki przy ul. Senatorskiej 18 ginie radiowiec i poeta Juliusz Krzyżewski, ps. „Prus”. Powstańcy bronią się na barykadach przy ul. Miodowej i Świętojańskiej, a także na pozycjach w rejonie zrujnowanego ratusza oraz Banku Polskiego.

• 1871 / 155 lat

  Urodził się Alfred Zachariewicz, architekt, w biurze którego powstały projekty m.in. gmachu Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie, dworca we Lwowie i mostu na Sanie niedaleko Niska.

• 2022 / 4 lata

  W Krakowie zmarła w wieku 111 lat najstarsza Polka, najstarsza żyjąca absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego i najstarsza pianistka na świecie Wanda Szajowska.

• 2017 / 9 lat

  We Wrocławiu zmarł Adam Wójcik, wielokrotny reprezentant Polski w koszykówce, ośmiokrotny mistrz Polski, przez 20 sezonów występował w polskiej ekstraklasie; zdobył 10087 punktów.

• 2013 / 13 lat

  We Wrocławiu zmarł Józef Łukaszewicz, wybitny matematyk, uczeń Hugo Steinhausa, żołnierz 7. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, działacz opozycji antykomunistycznej.

• 2011 / 15 lat

  W Warszawie zmarła Maria Ginter, pisarka, rzeźbiarka, malarka, sportsmenka; żołnierz Armii Krajowej, uczestniczka Powstania Warszawskiego.

• 2006 / 20 lat

  „Przegląd Sportowy” opublikował tzw. listę Fryzjera. Publikacja rozpoczęła wielką aferę korupcyjną w środowisku polskiej piłki nożnej.

• 2000 / 26 lat

  W Warszawie zmarł Wojciech Żukrowski, prozaik, poeta, eseista; autor „Kamiennych tablic”, „Skąpanych w ogniu”, opowiadań wojennych „Z kraju milczenia”, a także książek dla dzieci.

• 1992 / 34 lata

  W nadleśnictwie Rudy Raciborskie wybuchł pożar, w wyniku którego w ciągu tygodnia spłonęło ponad 9 tys. hektarów lasu. W akcji gaśniczej brało udział 10 tys. osób. Było to największe takie zdarzenie w dziejach powojennej Polski.

• 1991 / 35 lat

  Polska uznała niepodległość Litwy.

• 1989 / 37 lat

  Papież Jan Paweł II mianował biskupa Józefa Kowalczyka nuncjuszem apostolskim w Polsce. Był to pierwszy po II wojnie światowej tej rangi przedstawiciel Stolicy Apostolskiej w Polsce.

• 1982 / 44 lata

  W Warszawie zmarł Adam Kreczmar, poeta, satyryk. 

• 1982 / 44 lata

  W Gdańsku zmarła Teresa Iżewska, aktorka.

• 1980 / 46 lat

  Prymas Stefan Wyszyński w kazaniu na Jasnej Górze wezwał do dialogu. „Uważam, że czasami niewiele trzeba wymagać, byleby w Polsce zapanował ład. Tym więcej, że żądania mogą być słuszne i na ogół są słuszne, ale nigdy nie jest tak, aby mogły być spełnione od razu, dziś. Ich wykonanie musi być rozłożone na raty. Trzeba więc rozmawiać” - mówił. W podporządkowanej rządowi telewizji wyemitowano tylko taki fragment, z którego mogło wynikać, że prymas apelował o umiar do strajkujących w tamtym momencie robotników Wybrzeża.

• 1976 / 50 lat

  W Warszawie zmarł gen. Roman Abraham, w czasie kampanii wrześniowej dowódca Wielkopolskiej Brygady Kawalerii i grupy operacyjnej kawalerii.

• 1974 / 52 lata

  Na hawajskiej wyspie Maui zmarł Charles Lindbergh, amerykański lotnik, który jako pierwszy w samotnym locie pokonał Atlantyk – wystartował 19 maja 1927 r. z Nowego Jorku i po 33 godzinach wylądował w Paryżu.

• 1969 / 57 lat

  W Gdańsku urodził się Tomasz Lipnicki, wokalista i gitarzysta rockowy.

• 1967 / 59 lat

  W Warszawie zmarł Marian Walentynowicz, architekt, rysownik, autor ilustracji m.in. do „Przygód Koziołka Matołka” Kornela Makuszyńskiego; korespondent wojenny.

• 1964 / 62 lata

  W Koszalinie urodził się Mariusz Bonaszewski, aktor Teatru Narodowego w Warszawie; wystąpił m.in. w filmach „Deszczowy żołnierz”, „Matka Teresa od kotów”, „Wenecja”, „Daas”, a także w serialach „Sława i chwała” oraz „Marszałek Piłsudski”.

• 1963 / 63 lata

  Zmarł biskup kielecki Czesław Kaczmarek, w latach 1951-1956 więziony pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Stanów Zjednoczonych i kolaborowania podczas wojny z Niemcami.

• 1956 / 70 lat

  W Częstochowie na Jasnej Górze odnowiono Śluby Jasnogórskie, według tekstu prymasa kard. Stefana Wyszyńskiego.

• 1948 / 78 lat

  W Grabowie urodziła się Bożena Dykiel, aktorka, wystąpiła w filmach „Awans”, „Ziemia obiecana”, „Miłość ci wszystko wybaczy”, „Znachor”, „Wyjście awaryjne”, a także w serialach „Dom”, „Alternatywy 4” i „Na Wspólnej”.

• 1943 / 83 lata

  Oddział partyzancki Okręgu Wileńskiego AK ppor. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica" został podstępnie rozbity nad jez. Narocz przez partyzantkę sowiecką; Sowieci rozstrzelali „Kmicica”, 56 partyzantów oraz 20 członków konspiracji terenowej.

• 1943 / 83 lata

  Pod Ożarowem w zasadzce zorganizowanej przez oddział Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem plut. Tomasza Wójcika ps. Tarzan zginął gen. Kurt Renner.

• 1943 / 83 lata

  W Zgłobniu niedaleko Rzeszowa urodził się Tadeusz Nalepa, gitarzysta i wokalista, legenda polskiego bluesa.

• 1939 / 87 lat

  Niemiecka grupa dywersyjna, niepoinformowana przez dowództwo o zmianie terminu agresji na Polskę, przeprowadziła atak na stację kolejową w Mostach koło Jabłonkowa na Zaolziu; atak dywersantów został odparty.

• 1939 / 87 lat

  W Warszawie eksperymentalna stacja telewizyjna w budynku Prudential wyemitowała pierwszy film – „Barbarę Radziwiłłównę” w reżyserii Józefa Lejtesa.

• 1938 / 88 lat

  W Krakowie zmarł Teodor Axentowicz, malarz, pedagog.

• 1936 / 90 lat

  W Paryżu zmarł Wojciech Stpiczyński, polityk, publicysta, jeden z przywódców radykalnego skrzydła piłsudczyków; redaktor naczelny „Głosu Prawdy” i „Kuriera Porannego”; prezes Związku Strzeleckiego.

• 1930 / 96 lat

  W prorządowej "Gazecie Polskiej" ukazał się słynny wywiad z Józefem Piłsudskim, w którym ten zaatakował Sejm i konstytucję. "A ja tego, proszę pana, nie nazywam konstytucją, ja to nazywam konstytutą. I wymyśliłem to słowo, bo ono najbliższe jest do prostytuty" - powiedział Piłsudski w rozmowie z Bogusławem Miedzińskim.

• 1920 / 106 lat

  W Poznaniu urodził się Stefan Stuligrosz, dyrygent, kompozytor, pedagog; twórca i wieloletni dyrygent Chóru Chłopięcego i Męskiego Filharmonii Poznańskiej „Poznańskie Słowiki”.

• 1914 / 112 lat

  W Płocku urodził się Witold Zacharewicz, aktor filmowy i teatralny; zamordowany w KL Auschwitz w 1943 r.

• 1897 / 129 lat

  W Warszawie urodził się Bohdan Pniewski, architekt; profesor Politechniki Warszawskiej i Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie; projektował m.in. hotel Patria w Krynicy, gmachy Sądów Grodzkich w Warszawie, Ministerstwa Komunikacji i Narodowego Banku Polskiego; autor rozbudowy zespołu budynków Sejmu oraz gmachu Teatru Wielkiego.

• 1883 / 143 lata

  W Tarnopolu urodził się Kazimierz Pużak, więzień carski, członek władz PPS, poseł na Sejm (1919-1935); podczas II wojny światowej jeden z przywódców PPS-WRN, komendant Gwardii Ludowej WRN, przewodniczący Rady Jedności Narodowej (1944-1945); aresztowany przez NKWD i sądzony w Moskwie w procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego; zmarł w 1950 r. w więzieniu.

• 1880 / 146 lat

  Urodził się Guillaume Apollinaire (Wilhelm Kostrowicki) – francuski poeta i pisarz polskiego pochodzenia, twórca terminu surrealizm.

• 1871 / 155 lat

  W rodzinie zesłańca postyczniowego urodził się Wacław Iwaszkiewicz, do 1917 roku generał w armii rosyjskiej (m.in. w wojnie z Japonią), a później w Wojsku Polskim. Wsławił się w walkach z Ukraińcami w Galicji i na Wołyniu oraz w wojnie polsko-bolszewickiej.  

• 1845 / 181 lat

  W Paryżu zmarł Philippe de Girard, inżynier, wynalazca i konstruktor maszyny do mechanicznego przędzenia lnu; założyciel fabryki wyrobów lnianych w Rudzie Guzowskiej – nazwanej od jego nazwiska Żyrardowem.

• 1813 / 213 lat

  Bitwa nad Kaczawą (około 10 km od Legnicy) – jedna z największych w trakcie wojen napoleońskich na ziemiach dzisiejszej Polski. 114-tysięczne wojska pruskie i rosyjskie dowodzone przez feldmarszałka Blüchera pokonały armię francuską.

• 1813 / 213 lat

  Przechodząca przez Kraków fala powodziowa na Wiśle zalała Stradom, Kazimierz i Podgórze, zerwała Most Karola i Most Stradomski. Była to największa powódź w historii miasta.

• 1789 / 237 lat

  Rewolucja francuska: Zgromadzenie Narodowe uchwaliło Deklarację Praw Człowieka i Obywatela.

• 1784 / 242 lata

  W Paryżu zmarł Antoni Kazimierz Ostrowski, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (1777–1784).

• 1672 / 354 lata

  Załoga twierdzy w Kamieńcu Podolskim, po kilkunastu dniach oblężenia, skapitulowała przed armią turecką.