19 PAźDZIERNIKA

• 1991 / 35 lat

  W Warszawie zmarł ksiądz Jan Zieja, kapelan wojskowy w czasie wojny polsko-bolszewickiej, kampanii 1939 r. i Powstania Warszawskiego. Naczelny kapelan Szarych Szeregów, współpracownik Rady Pomocy Żydom „Żegota”. Współtwórca i członek Komitetu Obrony Robotników.

• 2020 / 6 lat

  W Warszawie zmarł Wojciech Pszoniak, wybitny aktor teatralny i filmowy. W swej karierze zagrał w ok. 100 filmach, m.in.: „Weselu”, „Ziemi obiecanej”, „Dantonie”, „Korczaku”, „Arii dla atlety”.

• 2017 / 9 lat

  W Warszawie zmarła Zofia Bartoszewska, harcerka Szarych Szeregów, uczestniczka Powstania Warszawskiego, działaczka opozycji antykomunistycznej i Prymasowskiego Komitetu Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom, wieloletnia współpracowniczka Państwowego Instytutu Wydawniczego.

• 2017 / 9 lat

  Na Placu Defilad w Warszawie 54-letni Piotr Szczęsny dokonał samospalenia (zmarł dziesięć dni później w szpitalu). W liście - manifeście, jaki sporządził zaznaczył, że powodem samobójstwa był protest przeciwko polityce rządzącego w tym momencie PiS.

• 2011 / 15 lat

  W Czechówce koło Myślenic zmarł Bohdan Osadczuk, ukraiński historyk, politolog, intelektualista, publicysta, współpracownik paryskiej „Kultury”, orędownik pojednania polsko-ukraińskiego.

• 2011 / 15 lat

  W kanadyjskiej prowincji Ontario zmarł gen. Tadeusz Sawicz, polski pilot myśliwski biorący udział w Bitwie o Anglię.

• 2010 / 16 lat

  W Łodzi Ryszard Cyba wtargnął do siedziby PiS i zastrzelił Marka Rosiaka – działacza partii i asystenta europosła Janusza Wojciechowskiego oraz ranił nożem Pawła Kowalskiego – asystenta posła Jarosława Jagiełły; za zbrodnię Cyba został skazany na dożywotnie więzienie.

• 2005 / 21 lat

  Prezydent Aleksander Kwaśniewski desygnował na stanowisko premiera Kazimierza Marcinkiewicza.

• 2001 / 25 lat

  Leszek Miller został premierem. Stanął na czele koalicyjnego rządu SLD-PSL.

• 1991 / 35 lat

  Sejm podjął ustawę o likwidacji Państwowych Gospodarstw Rolnych.

• 1987 / 39 lat

  W Warszawie zmarł Igor Abramow-Newerly, pisarz, współpracownik Janusza Korczaka, w 1932 r. przejął od niego redakcję „Małego Przeglądu”, którą kierował do 1939 r.; w czasie II wojny światowej więziony w niemieckich obozach koncentracyjnych na Majdanku i w Auschwitz; autor książek „Chłopiec z Salskich Stepów”, „Pamiątka z Celulozy” oraz „Zostało z uczty Bogów”.

• 1987 / 39 lat

  Premiera filmu „W zawieszeniu” w reżyserii Waldemara Krzystka.

• 1984 / 42 lata

  W pobliżu wioski Górsk koło Torunia funkcjonariusze IV Departamentu MSW, zajmującego się zwalczaniem Kościoła katolickiego, uprowadzili a następnie zamordowali księdza Jerzego Popiełuszkę, duszpasterza ludzi pracy, kapelana Solidarności, organizatora Mszy św. za Ojczyznę odprawianych w kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu w Warszawie.

• 1976 / 50 lat

  W Warszawie urodził się Michał Zadara, reżyser teatralny, scenarzysta.

• 1970 / 56 lat

  Zmarł Jacek Woszczerowicz, aktor, reżyser teatralny.

• 1970 / 56 lat

  Premiera filmu „Rejs” w reżyserii Marka Piwowskiego.

• 1969 / 57 lat

  Ił-18 lecący z Warszawy-Okęcie na znajdujące się we Wschodnim Berlinie lotnisko Schonefeld został uprowadzony przez dwóch młodych mieszkańców Berlina, Peter Klemta i Ulricha von Hofa.

• 1969 / 57 lat

  W Poznaniu zmarł prof. Józef Kostrzewski, archeolog, muzeolog, współtwórca uniwersytetu w Poznaniu; kierował m.in. badaniami w Biskupinie.

• 1968 / 58 lat

  W Warszawie zmarł Anatol Stern, poeta, prozaik, współtwórca polskiego futuryzmu.

• 1956 / 70 lat

  Do Warszawy bez uzgodnienia z władzami Polski przyleciała delegacja władz ZSRR z Nikitą Chruszczowem na czele. Powodem była obawa Moskwy, że przemiany w Polsce i szykowane objęcie władzy przez Władysława Gomułkę zagrażają jej interesom.

• 1953 / 73 lata

  W Poznaniu zmarł Wojciech Trąmpczyński, prawnik, polityk związany z Narodową Demokracją, poseł na sejm pruski i do parlamentu niemieckiego; w II RP marszałek Sejmu (1919–1922) oraz marszałek Senatu (1922–1927).

• 1949 / 77 lat

  W Strzelnie urodził się Stanisław Gądecki, arcybiskup metropolita poznański; od 2014 r. przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski.

• 1943 / 83 lata

  W Moskwie rozpoczęła się konferencja ministrów spraw zagranicznych Związku Sowieckiego, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii.

• 1942 / 84 lata

  W Warszawie zmarł Cyryl Ratajski, adwokat, przedwojenny prezydent Poznania, w czasie niemieckiej okupacji Delegat Rządu na Kraj (1940–1942).

• 1941 / 85 lat

  W warszawskim getcie zmarł Leo Belmont (właściwie Leopold Blumental), założyciel Polskiego Towarzystwa Esperantystów, adwokat, obrońca polityczny, publicysta, krytyk literacki, poeta, autor powieści.

• 1940 / 86 lat

  W Częstochowie urodził się Jerzy Kulej, pięściarz, dwukrotny mistrz olimpijski – z Tokio (1964) i Meksyku (1968).

• 1937 / 89 lat

  W Brodni w woj. łódzkim urodziła się Teresa Ciepły, lekkoatletka, trzykrotna medalistka olimpijska, rekordzistka świata i Europy.

• 1927 / 99 lat

  Założono Aeroklub Warszawski.

• 1926 / 100 lat

  Urodził się Stanisław Gorgolewski, fizyk i astronom, specjalizujący się w radioastronomii.

• 1925 / 101 lat

  Urodził się Czesław Kiszczak, czołowa postać obozu władzy za rządów Wojciecha Jaruzelskiego - szef MSW, a w stanie wojennym także członek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. W 1989 r. był jednym z inicjatorów Okrągłego Stołu, a w rządzie Tadeusza Mazowieckiego przez kilka miesięcy wicepremierem. Później kilka razy był sądzony w procesach związanych z pacyfikacją kopalni "Wujek" - oskarżony o przyczynienie się do śmierci 9 górników. Ostatni z tych procesów skończył się jego uniewinnieniem. 

• 1921 / 105 lat

  Urodził się Bogusław Klimczuk, kompozytor, pianista, autor utworów fortepianowych, pieśni i kantat.

• 1918 / 108 lat

  Rada Regencyjna przejęła od niemieckich władz zwierzchnictwo nad wojskami polskimi stacjonującymi na terenach niemieckiej okupacji.

• 1918 / 108 lat

  We Lwowie Ukraińska Rada Narodowa proklamowała powstanie niezależnego państwa ukraińskiego.

• 1918 / 108 lat

  Powołano Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego, na czele której stanęli ksiądz Józef Londzin, Jan Michejda i Tadeusz Reger.

• 1914 / 112 lat

  I wojna światowa: Początek I bitwy pod Ypres (do końca I wojny światowej w okolicach tej belgijskiej miejscowości stoczono ich pięć). Oddziały brytyjskie, francuskie i belgijskie powstrzymały niemieckie natarcie, co zapoczątkowało wojnę pozycyjną (na wyniszczenie).

• 1914 / 112 lat

  Zwycięskie walki 2 pułku Legionów Polskich na froncie karpackim pod Zieloną i Rafajłową.

• 1914 / 112 lat

  Niemiecki sterowiec zbombardował Warszawę (wtedy znajdującą się pod kontrolą rosyjskiego wojska). 12 bomb spadło m.in. na Bracką, Al. Jerozolimskie, Pawią, Chłodną i Nalewki, a także na Pragę. Zginęło 18 osób, a 38 zostało rannych, był to najpoważniejszy nalot na Warszawę podczas tej wojny

• 1901 / 125 lat

  Urodził się Aleksander Maliszewski, poeta, dramatopisarz, tłumacz, prozaik, krytyk teatralny i filmowy.

• 1871 / 155 lat

  W Wielogórze koło Radomia urodził się Karol Adwentowicz, aktor, reżyser teatralny. Reprezentant szkoły Tadeusza Pawlikowskiego przełomu XIX i XX wieku.

• 1834 / 192 lata

  Urodził się książę Ferdynand Radziwiłł, głowa berlińskiej linii tego rodu, przez kilkadziesiąt lat poseł do Reichstagu, w którym był szefem Koła Polskiego. W lutym 1919 r. przewodniczył pierwszym obradom Sejmu Ustawodawczego jako marszałek senior.

• 1813 / 213 lat

  Koniec bitwy pod Lipskiem (nazywanej bitwą narodów, bo z armią Napoleona starły się w niej siły złożonej z wielu państw koalicji – głównie Austrii, Prus i Rosji). Klęska 175-tysięcznych wojsk francuskich z dwa razy większymi wojskami przeciwnika. W trakcie osłaniania odwrotu w nurtach Elstery zginął książę Józef Poniatowski, naczelny wódz wojsk Księstwa Warszawskiego, mianowany przez Napoleona na początku bitwy marszałkiem.

• 1798 / 228 lat

  Bulla papieża Piusa VI erygująca diecezję warszawską.

• 1655 / 371 lat

  Stefan Czarniecki po honorowej kapitulacji opuścił Kraków, a wkroczył do niego na czele wojsk szwedzkich król Karol Gustaw.

• 1466 / 560 lat

  W Toruniu zawarty został pokój polsko-krzyżacki kończący wojnę trzynastoletnią; na jego mocy Pomorze Gdańskie, zachodnie Prusy z Malborkiem i Elblągiem, a także Warmia oraz ziemia chełmińska zostały przyłączone bezpośrednio do Polski jako Prusy Królewskie; część wschodnia Prus – Prusy Zakonne – ze stolicą w Królewcu – stała się lennem Polski.

• 1335 / 691 lat

  W Brnie zmarła Elżbieta Ryksa, córka polskiego króla Przemysła II i Ryksy szwedzkiej; żona Wacława II, królowa czeska i polska (1303–1305).