7 PAźDZIERNIKA

• 1986 / 40 lat

  W wieku 54 lat zmarł Jerzy Łojek, wybitny historyk, autor opracowań dotyczących m.in. Sejmu Czteroletniego, powstania listopadowego oraz wydawanych w drugim obiegu książek o Katyniu i agresji ZSRR na Polskę w 1939 r. Z powodu swojego politycznego zaangażowania szykanowany przez władze.

• 1976 / 50 lat

  Szwedzki zespół muzyczny Abba przybył z jedyną wizytą do Polski i nagrał w Warszawie koncert dla programu telewizyjnego Studio 2.

• 2023 / 3 lata

  Palestyńska grupa zbrojna Hamas (uznawana przez Unię Europejską oraz USA za organizację terrorystyczną) przeprowadziła niespodziewany atak na Izrael. Łącznie po stronie izraelskiej zginęło 1175 osób (w tym 379 żołnierzy i policjantów oraz 71 cudzoziemców), ponad 3,4 tys. osób zostało rannych, a 251 osób, również kobiety i dzieci, uprowadzono do kontrolowanej przez Hamas Strefy Gazy. Atak doprowadził do mobilizacji izraelskiej armii i rozpoczęcia operacji odwetowych.

• 2019 / 7 lat

  W Łosiu koło Warszawy zmarł Janusz Kondratiuk, reżyser i scenarzysta, autor „Dziewczyn do wzięcia” (1972), „Czy jest tu panna na wydaniu?” (1976), „Niedzieli Barabasza” (1971), „Małej sprawy” (1975), „Klakiera” (1982) i „Złotego runa” (1996).

• 2013 / 13 lat

  W Warszawie zmarła Joanna Chmielewska, pisarka, autorka powieści kryminalno-obyczajowych, m.in. „Lesio”, „Wszystko czerwone”.

• 2013 / 13 lat

  W Warszawie odsłonięty został Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy.

• 2006 / 20 lat

  W Nowym Jorku zmarł Lesław Danicki, poeta i muzyk. Występując pod pseudonimem Walek Dzedzej założył Walek Dzedzej Pank Bend – pierwszą polską grupę punk-rockową.

• 2005 / 21 lat

  Premiera filmu „Komornik” w reżyserii Feliksa Falka.

• 1996 / 30 lat

  W Warszawie zmarł Wiesław Górnicki, dziennikarz, publicysta. W latach 1981–1990 doradca i współpracownik gen. Wojciecha Jaruzelskiego.

• 1994 / 32 lata

  W wypadku samochodowym koło Rabki Zdroju zginęło czworo posłów: Maria Trzcińska-Fajfrowska (twórczyni pierwszego w Polsce domu opieki dla dzieci specjalnej troski w Katowicach-Giszowcu), Halina Licnerska, Wanda Sokołowska i Marian Korczak oraz wiozący ich kierowca

• 1991 / 35 lat

  W wypadku samochodowym pod Radomskiem zginął Walerian Pańko, prezes Najwyższej Izby Kontroli, działacz opozycji demokratycznej w PRL, doradca NSZZ „Solidarność”.

• 1985 / 41 lat

  Premiera filmu Feliksa Falka „Idol”.

• 1981 / 45 lat

  W Gdańsku zakończyła się druga tura I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”.

• 1980 / 46 lat

  Zmarł Bolesław Mierzejewski, aktor filmowy i teatralny dwudziestolecia wojennego.

• 1979 / 47 lat

  W Warszawie zmarł Jerzy Petersburski, kompozytor, pianista, autor m.in. piosenek „Tango Milonga” i „Ostatnia niedziela”.

• 1976 / 50 lat

  Popularna szwedzka grupa ABBA nagrała specjalny koncert dla Telewizji Polskiej. Emisja koncertu w popularnym programie Studio 2, stała się wydarzeniem popkulturowym.

• 1975 / 51 lat

  W Warszawie rozpoczął się IX Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Jego zwycięzcą został Krystian Zimerman.

• 1974 / 52 lata

  Początek wizyty I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka w Stanach Zjednoczonych.

• 1973 / 53 lata

  W kościele jezuitów na warszawskim Starym Mieście prymas kardynał Stefan Wyszyński dokonał koronacji obrazu patronki Warszawy Matki Bożej Łaskawej.

• 1969 / 57 lat

  Premiera filmu Janusza Majewskiego „Zbrodniarz, który ukradł zbrodnię”, wg scenariusza Krzysztofa Kąkolewskiego. W roli głównej wystąpił Zygmunt Hübner.

• 1966 / 60 lat

  Premiera filmu „Mistrz” w reżyserii Jerzego Antczaka z Januszem Warneckim w roli tytułowej.

• 1966 / 60 lat

  W Warszawie rozpoczął się Kongres Kultury Polskiej.

• 1964 / 62 lata

  Debiut teatralny Jana Nowickiego – w Starym Teatrze w Krakowie w sztuce „Zaproszenie do zamku” Jeana Anhouilla.

• 1958 / 68 lat

  W Warszawie urodził się Wojciech Drzyzga, siatkarz, trener, dziennikarz, trzykrotny wicemistrz Europy, komentator sportowy. 

• 1949 / 77 lat

  Proklamowano powstanie Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD).

• 1944 / 82 lata

  W niemieckim obozie Auschwitz wybuchł bunt Żydów z Sonderkommando, oddziału, który Niemcy zmuszali do prac przy usuwaniu ciał osób zamordowanych w komorach gazowych; w walce zginęło około 250 więźniów, około 200 zostało schwytanych, a następnie rozstrzelanych; wydarzenia te były największym w historii obozu powstaniem więźniów.

• 1944 / 82 lata

  Dekret PKWN o powołaniu Milicji Obywatelskiej. Na czele MO stanął Franciszek Jóźwiak.

• 1944 / 82 lata

  Dekret PKWN o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego.

• 1944 / 82 lata

  Podziemie niepodległościowe przeprowadziło udaną akcją odbicia więźniów politycznych w Zamościu i Rzeszowie.

• 1943 / 83 lata

  W sowieckim łagrze w Kotłasie, w obwodzie archangielskim, 900 km na północny wschód od Moskwy, z głodu i wycieńczenia zmarł Eugeniusz Bodo, aktor, piosenkarz, reżyser, scenarzysta, producent filmowy.

• 1942 / 84 lata

  Oddziały dywersyjne Armii Krajowej przeprowadziły Akcję „Wieniec”, której celem były drogi zaopatrzenia niemieckiej armii walczącej na froncie wschodnim. W wyniku akcji udało się zniszczyć tory na sześciu liniach wokół warszawskiego węzła kolejowego.

• 1937 / 89 lat

  W Warszawie urodziła się Maria Szyszkowska, filozofka, działaczka społeczna, w latach 1993–97 członek Trybunału Stanu, senator V kadencji.

• 1922 / 104 lata

  W Wyszecinie koło Wejherowa urodził się Ryszard Pietruski, aktor, reżyser teatralny, scenarzysta; w latach 1978–1988 dyrektor Operetki Warszawskiej.

• 1920 / 106 lat

  W Suwałkach podpisany został układ polsko-litewski, dotyczący m.in. przebiegu linii demarkacyjnej.

• 1918 / 108 lat

  Rada Regencyjna ogłosiła odezwę „Do Narodu Polskiego”, w której proklamowała niepodległość Polski.

• 1916 / 110 lat

  Legiony Polskie po trwających ponad rok walkach na froncie wołyńskim nad Styrem i Stochodem, zostały przetransportowane do Baranowicz. Następnie rozlokowane zostały w Łomży, Różanach, Modlinie, Pułtusku i Dęblinie.

• 1914 / 112 lat

  W Otaslavicach na Morawach urodził się Josef František, jeden z najlepszych lotników alianckich w czasie II wojny światowej, pilot Dywizjonu 303.

• 1912 / 114 lat

  W Warszawie u zbiegu ulic Krochmalnej i Karolkowej Towarzystwo „Pomoc dla Sierot”, opiekujące się żydowskimi dziećmi, otworzyło Dom Sierot; jego dyrektorem został Janusz Korczak, funkcję naczelnej wychowawczyni pełniła Stefania Wilczyńska.

• 1910 / 116 lat

  W Krakowie urodził się Juliusz Żuławski, poeta, pisarz, dwukrotny prezes polskiego PEN-Clubu, syn pisarza Jerzego Żuławskiego.

• 1905 / 121 lat

  W Krakowie w cukierni Jana Michalika rozpoczął działalność kabaret „Zielony Balonik”.

• 1900 / 126 lat

  W Poznaniu otwarto Dom Brandtów, pierwszy w mieście nowoczesny dom towarowy.

• 1900 / 126 lat

  Zmarł Władysław Małachowski, jeden z ważniejszych konstruktorów fotograficznych.

• 1897 / 129 lat

  W Wilnie założono Powszechny Żydowski Związek Robotniczy na Litwie, w Polsce i w Rosji (Bund).

• 1884 / 142 lata

  W Brandenburgu pod Berlinem urodził się Józef Unrug (Joseph von Unruh), kontradmirał - dowódca polskiej floty wojennej od 1925 r. i dowódca obrony Wybrzeża we wrześniu 1939 r. Po dostaniu się do niewoli nie skorzystał z propozycji służby w Kriegsmarine w stopniu admirała. Po wojnie pozostał na emigracji.

• 1882 / 144 lata

  Jan Matejko przekazał Muzeum Narodowemu w Krakowie „Hołd pruski”.

• 1879 / 147 lat

  W Krakowie utworzono Muzeum Narodowe; była to pierwsza na ziemiach polskich placówka tej rangi.

• 1849 / 177 lat

  W Baltimore zmarł Edgar Allan Poe, prozaik, poeta, krytyk literacki; twórca prozy detektywistycznej, autor m.in. nowel „Zagłada domu Usherów” i „Złoty żuk”.

• 1805 / 221 lat

  W Paryżu urodził się Wincenty Norblin, przemysłowiec i filantrop, założyciel Fabryki Wyrobów Platerowanych w Warszawie, wnuk malarza Jana Piotra Norblina.

• 1797 / 229 lat

  W Lachowicach urodził się Bruno Kiciński, poeta, publicysta i wydawca, założyciel "Pamiętnika Lwowskiego" (1816) i "Kuriera Warszawskiego" (1821), twórca pierwszego polskiego koncernu prasowego.

• 1765 / 261 lat

  W Guzowie niedaleko Sochaczewa urodził się Michał Kleofas Ogiński, kompozytor, autor „Pożegnania ojczyzny”; w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej członek Rady Najwyższej Litewskiej; senator rosyjski.

• 1672 / 354 lata

  Pod Niemirowem oddziały hetmana Jana Sobieskiego starły się w dwudniowej bitwie z tatarskimi czambułami dowodzonymi przez Dżiambet-Gireja-Sołtana.

• 1620 / 406 lat

  W bitwie pod Cecorą z armią turecko-tatarską zginął hetman Stanisław Żółkiewski.