12 PAźDZIERNIKA

• 1976 / 50 lat

  Oddano do użytku trasę Warszawa-Katowice, tzw. gierkówkę.

• 1796 / 230 lat

  Urodził się Michaił Murawiow, owiany złą sławą „wieszatiel”, rosyjski generał-gubernator Litwy w latach 1863-1865. Przydomek zawdzięczał drakońskim represjom wobec uczestników powstania styczniowego. Z powodu tych metod spotkał się z ostracyzmem nawet części elit Petersburga, a tamtejszy generał-gubernator (wnuk sławnego marszałka Suworowa) nazwał go ludożercą. 

• 1736 / 290 lat

  Urodził się Michał Jerzy Poniatowski, ostatni prymas I Rzeczpospolitej (w latach 1784-1794), młodszy brat i najbliższy współpracownik króla Stanisława Augusta. Jeden z założycieli i fundatorów Cmentarza Powązkowskiego, prezes Komisji Edukacji Narodowej i czołowa postać Rady Nieustającej - pierwszego nowoczesnego rządu w dziejach Polski (zależnego jednak od Rosji).

• 2010 / 16 lat

  W Warszawie zmarła Mirosława Dubrawska, aktorka teatralna, telewizyjna i filmowa.

• 1996 / 30 lat

  Zmarł Stefan Knapp, malarz, którego prace zdobią między innymi londyńskie lotnisko Heatthrow, siedzibę ONZ w Genewie, centrum handlowe Aleksander’s w Paramus, New Jersey.

• 1990 / 36 lat

  Sejm powołał Straż Graniczną.

• 1969 / 57 lat

  W Warszawie zmarł Zygmunt Kamiński, malarz i grafik, twórca obowiązującego wzoru godła Polski. Wykonał również ilustracje do powieści Stefana Żeromskiego i Władysława Reymonta.

• 1964 / 62 lata

  W Duesseldorfie rozpoczął się pierwszy proces załogi niemieckiego obozu zagłady w Treblince; na ławie oskarżonych zasiadł m.in. Kurt Hubert Franz – zastępca komendanta obozu Franza Stangla.

• 1963 / 63 lata

  W Warszawie odsłonięto Pomnik Żołnierza 1. Armii Wojska Polskiego.

• 1963 / 63 lata

  Rada Państwa mianowała Mariana Spychalskiego marszałkiem Polski.

• 1961 / 65 lat

  Premiera filmu „Ogniomistrz Kaleń” w reżyserii Ewy i Czesława Petelskich.

• 1953 / 73 lata

  Internowany prymas Stefan Wyszyński został przewieziony z Rywałdu do Stoczka koło Lidzbarka Warmińskiego.

• 1952 / 74 lata

  W Warszawie urodził się Andrzej Krzysztof Kunert, historyk, publicysta, w latach 2010–2016 sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (ROPWiM).

• 1944 / 82 lata

  Pierwsza masowa dezercja w LWP: w nocy z 12 na 13 października z 31 pułku piechoty 7 Dywizji Piechoty zdezerterowało 636 żołnierzy.

• 1943 / 83 lata

  1. Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki rozpoczęła bój pod Lenino. W walkach zginęło ponad pół tysiąca żołnierzy polskich, a prawie 1800 odniosło rany, co stanowiło ok. 20 proc. stanu osobowego formacji.

• 1942 / 84 lata

  W okupowanej przez Niemców Warszawie kilkanaście organizacji konspiracyjnych założyło Społeczną Organizację Samoobrony (SOS), działającą we współpracy z Kierownictwem Walki Cywilnej.

• 1939 / 87 lat

  Okupacja niemiecka: dekret Adolfa Hitlera o utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa.

• 1935 / 91 lat

  Premier Walery Sławek podał się do dymisji.

• 1931 / 95 lat

  W Rio de Janeiro odsłonięto znany na całym świecie 38-metrowy pomnik Chrystusa Odkupiciela; monument zaprojektował francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia Paul Landowski.

• 1921 / 105 lat

  Rada Ligi Narodów podjęła decyzję o podziale Górnego Śląska.

• 1920 / 106 lat

  Gen. Lucjan Żeligowski proklamował powstanie Litwy Środkowej, nad którą sprawował władzę jako naczelny dowódca.

• 1920 / 106 lat

  Wojna polsko-bolszewicka: w Rydze delegacje polska i sowiecka podpisały preliminaria pokojowe oraz umowę rozejmową.

• 1919 / 107 lat

  W Hotelu Francuskim w Krakowie odbył się zjazd założycielski Polskiego Komitetu Olimpijskiego.

• 1918 / 108 lat

  Rada Regencyjna Królestwa Polskiego wprowadziła nową rotę przysięgi i przejęła władzę nad Polską Siłą Zbrojną.

• 1915 / 111 lat

  W Krakowie urodziła się Irena Orska, aktorka.

• 1901 / 125 lat

  W Warszawie wmurowano kamień węgielny pod budowę kościoła Najświętszego Zbawiciela.

• 1891 / 135 lat

  We Wrocławiu urodziła się Edyta Stein, filozofka, teolożka, pochodzenia żydowskiego, karmelitanka - imię zakonne Teresa Benedykta od Krzyża; zamordowana w niemieckim obozie zagłady Auschwitz-Birkenau w 1942 r.; kanonizowana w 1998 r.

• 1844 / 182 lata

  Wmurowano kamień węgielny pod budowę dworca kolejowego Kraków Główny.

• 1842 / 184 lata

  W Roszkowej Woli koło Rawy Mazowieckiej, urodziła się Franciszka Siedliska, zakonnica, założycielka zgromadzenia nazaretanek; beatyfikowana w 1989 r.

• 1840 / 186 lat

  Urodziła się Helena Modrzejewska, najwybitniejsza aktorka w dziejach polskiego teatru, początkowo związana ze Lwowem i Galicją, potem z Warszawą, zaś od lat 80. XIX wieku z sukcesami występowała też w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. 

• 1794 / 232 lata

  Po klęsce bitwy pod Maciejowicami i dostaniu się do niewoli rosyjskiej Tadeusza Kościuszki naczelnikiem insurekcji został Tomasz Wawrzecki.