21 LUTEGO

• 2005 / 21 lat

  W Warszawie zamordowany został Zdzisław Beksiński, malarz, fotograf, rzeźbiarz; jego obrazy pokazywane były w prestiżowych galeriach na całym świecie, m.in. we Włoszech, Francji, w Niemczech, Belgii. Jako jedyny Europejczyk ma stałą ekspozycję w muzeum sztuki w japońskiej Osace.

• 1975 / 51 lat

  Premiera filmu „Ziemia obiecana” w reżyserii Andrzeja Wajdy.

• 1955 / 71 lat
  W Warszawie otwarty został nowy gmach Filharmonii Narodowej. Wzniesiono go w stylu socrealistycznym na miejscu tego, który został zniszczony w trakcie II wojny światowej.
• 1945 / 81 lat

  W Tyczynie pod Rzeszowem urodziła się Katarzyna Sobczyk, piosenkarka, znana z przebojów „O mnie się nie martw”, „Trzynastego”, „Nie bądź taki szybki Bill”.

• 2021 / 5 lat

  W okolicach Pułtuska podczas spaceru z psem utonął Jan Lityński, działacz opozycji w okresie PRL, doradca władz NSZZ "Solidarność", autor uchwalonego przez I Zjazd "Solidarności" Posłania do Ludzi Pracy Europy Wschodniej. W 1989 r. uczestnik obrad Okrągłego Stołu.

• 2019 / 7 lat

  W Łowiczu zmarł biskup senior diecezji łowickiej Alojzy Orszulik. W stanie wojennym był poufnym negocjatorem z ramienia episkopatu między władzą a Solidarnością, a w 1989 r. obserwatorem podczas negocjacji w Magdalence i obrad Okrągłego Stołu, kawaler Orderu Orła Białego.

• 2011 / 15 lat

  W Krakowie zmarł Jerzy Nowosielski, jeden z najoryginalniejszych polskich malarzy, malował akty kobiece, martwe natury, pejzaże, obrazy abstrakcyjne; największy wpływ na jego twórczość miała sztuka bizantyjska; autor polichromii w wielu cerkwiach, m.in. w Zawierciu, Gródku Białostockim, Kętrzynie, Warszawie, Górowie Iławieckim oraz ikonostasów i obrazów sakralnych.

• 2010 / 16 lat

  We Wrocławiu zmarł Jacek Karpiński, inżynier, elektronik i informatyk, twórca pierwszego polskiego mikrokomputera K-202.

• 2008 / 18 lat

  W Toruniu zmarła prof. Maria Jaczynowska, historyczka, badaczka dziejów starożytnego Rzymu.

• 2003 / 23 lata

  W Encinitas w Kanadzie zmarła Nora Ney (właśc. Sonja Nejman), aktorka znana z ról w filmach dwudziestolecia międzywojennego: „Głos pustyni”, „Córka generała Pankratowa”, „Kobiety nad przepaścią”.

• 2000 / 26 lat

  W Warszawie zmarła Halina Auderska, pisarka, dramaturg, leksykograf, autorka „Ptasiego gościńca” i „Babiego lata”; członek Rady Krajowej PRON.

• 2000 / 26 lat

  W Warszawie zmarła Maria Żmigrodzka, historyczka, krytyczka literacka; zajmowała się pozytywizmem i romantyzmem w literaturze.

• 1989 / 37 lat

  W Krakowie i Warszawie odbyły się studenckie manifestacje w obronie więzionego Vaclava Havla.

• 1983 / 43 lata

  Premiera filmu „Karate po polsku” w reżyserii Wojciecha Wójcika.

• 1981 / 45 lat

  W Warszawie zmarł Wojciech Wiszniewski, scenarzysta, reżyser, autor filmów dokumentalnych, m.in. „Robotnicy ‘71”, „Elementarz”, „Stolarz”.

• 1978 / 48 lat

  W Krakowie zmarł Mieczysław Kotlarczyk, aktor, reżyser, pedagog, krytyk literacki i teatralny, twórca Teatru Rapsodycznego.

• 1978 / 48 lat

  W Lublinie zmarł ks. prof. Mieczysław Żywczyński, historyk, wieloletni wykładowca Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

• 1977 / 49 lat

  Premiera spektaklu teatru Telewizji „Turoń” wg Stefana Żeromskiego, w reżyserii Jana Kulczyńskiego z Janem Świderskim w roli Jakuba Szeli.

• 1969 / 57 lat

   Oskarżony o odział w protestach w marcu 1968 r. Antoni Zambrowski skazany został na 2 lata więzienia. 

• 1969 / 57 lat

  Premiera filmu „Człowiek z M-3” w reżyserii Leona Jeannota.

• 1960 / 66 lat

  W rozgrywanym w czasie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Squaw Valley biegu łyżwiarskim na 1500 metrów kobiet na podium stanęły dwie Polki: Elwira Seroczyńska zdobyła medal srebrny, a Helena Pilejczyk – brązowy.

• 1958 / 68 lat

  W Waszyngtonie zmarł Henryk Arctowski, geograf, geolog, podróżnik, jeden z pionierów polskich badań polarnych.

• 1952 / 74 lata

  W Warszawie urodził się Bogdan Koca, aktor, reżyser, dyrektor Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze.

• 1951 / 75 lat

  W Łodzi zmarła Katarzyna Kobro, rzeźbiarka; zajmowała się głównie rzeźbą abstrakcyjną, a także projektami scenograficznymi, rysunkami; dorobek artystyczny Kobro i jej męża Władysława Strzemińskiego stał się zalążkiem największego w Europie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Łodzi.

• 1947 / 79 lat

  We wsi Ostrowsko pod Nowym Targiem otoczony przez UB i KBW mjr Józef Kuraś „Ogień” próbował popełnić samobójstwo, śmiertelnie ranny, zmarł następnego dnia w szpitalu w Nowym Targu; Kuraś był żołnierzem Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, dowódcą oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa; od 1945 r. dowodził zgrupowaniem „Błyskawica” walczącym z władzą komunistyczną.

• 1946 / 80 lat

  Rada Ministrów powołała Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO) – organizację paramilitarną podporządkowaną MO; brała udział w pacyfikacjach protestów w okresie PRL; rozwiązana została w 1989 r.

• 1943 / 83 lata

  W Kielcach urodził się Rafał Olbiński, plastyk, portrecista, przedstawiciel tzw. polskiej szkoły plakatu.

• 1942 / 84 lata

  W Warszawie urodził się Jan Krzysztof Kelus, socjolog, działacz opozycyjny, współpracownik Komitetu Obrony Robotników, autor i wykonawca piosenki niezależnej. Współzałożyciel podziemnego wydawnictwa CDN, twórca Oficyny Fonograficznej CDN.

• 1941 / 85 lat

  W Warszawie władze niemieckie zlikwidowały trzy linie tramwajowe przeznaczone wyłącznie dla Żydów. Zamiast nich zaczął kursować tramwaj bez numeru, oznakowany tarczą z niebiesko-białą gwiazdą Dawida.

• 1937 / 89 lat

  Płk Adam Koc przedstawił deklarację ideową Obozu Zjednoczenia Narodowego – organizacji politycznej konsolidującej część obozu piłsudczykowskiego skupionego wokół marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza.

• 1931 / 95 lat

  W Warszawie urodził się Andrzej Ajnenkiel – historyk, znawca problematyki parlamentaryzmu i konstytucjonalizmu, wykładowca m.in. na uniwersytetach w Brukseli, Harwardzie, Yale, Londynie i Tybindze.

• 1931 / 95 lat

  W Warszawie urodziła się Anna Milewska, aktorka teatralna i filmowa, znana z ról w filmach „Dyrektorzy”, „Jarosław Dąbrowski”, „Gdziekolwiek jesteś, jeśliś jest”; autorka tomików poetyckich.

• 1922 / 104 lata

  W Tołkaczach urodził się Wiktor Tołkin, rzeźbiarz, autor m.in. monumentalnych prac na terenie obozów Stutthof i Majdanek oraz Pomnika Walki i Męczeństwa na warszawskim Pawiaku.

• 1918 / 108 lat

  W Krakowie zmarł Juliusz Leo, prawnik, poseł do galicyjskiego Sejmu Krajowego i austriackiej Rady Państwa; prezydent Krakowa (1904–1918), twórca tzw. Wielkiego Krakowa; pierwszy prezes Naczelnego Komitetu Narodowego (1914).

• 1916 / 110 lat

  I wojna światowa: początek bitwy pod Verdun; w trwających do końca grudnia walkach zginęło ponad 300 tys. żołnierzy francuskich i niemieckich, a 400 tys. zostało rannych; żadnej ze stron nie udało się przełamać frontu.

• 1897 / 129 lat

  W Zubsuche koło Zakopanego urodził się Franciszek Łukaszczyk, lekarz, pionier radioterapii onkologicznej, współzałożyciel i pierwszy dyrektor Instytutu Radowego.

• 1864 / 162 lata

  Powstanie Styczniowe: Pod Opatowem wojska rosyjskie rozbiły oddziały powstańcze dowodzone przez Apolinarego Kurowskiego.

• 1863 / 163 lata

  W Warszawie zmarł Henryk Marconi, architekt włoskiego pochodzenia, projektant wielu znanych warszawskich budynków, m.in. Hotelu Europejskiego oraz kościołów św. Boromeusza przy ul. Chłodnej i Wszystkich Świętych na Grzybowie.

• 1848 / 178 lat

  Karol Marks i Fryderyk Engels ogłosili w Londynie „Manifest partii komunistycznej”.

• 1846 / 180 lat

  Powstanie krakowskie: w nocy z 21 na 22 lutego w Krakowie powstańcy polscy rozpoczęli walki ze stacjonującymi w mieście oddziałami austriackimi.

• 1820 / 206 lat

  W Honoratce w guberni kijowskiej urodził się Apollo Korzeniowski, pisarz, poeta, uczestnik konspiracji niepodległościowej, związany ze stronnictwem Czerwonych; ojciec Józefa Korzeniowskiego – Josepha Conrada.

• 1809 / 217 lat

  W Pułtusku urodził się Teofil Kwiatkowski, malarz okresu romantyzmu.

• 1794 / 232 lata

  Pod naciskiem posła rosyjskiego Igelstroma Rada Nieustająca uchwaliła redukcję stanu armii polskiej o połowę i przymusowe wcielenie zwolnionych ze służby do armii pruskiej i rosyjskiej. 

• 1730 / 296 lat

  W Rzymie zmarł papież Benedykt XIII (1724–1730).

• 1657 / 369 lat

  Zmarł Jakub Wejher, wojewoda malborski, pułkownik wojsk Władysława IV, uczestnik bitwy pod Beresteczkiem (1651), założyciel Wejherowa.

• 1574 / 452 lata

  W katedrze wawelskiej odbyła się koronacja Henryka III Walezego – pierwszego króla wybranego w wolnej elekcji.

• 1513 / 513 lat

  W Rzymie zmarł papież Juliusz II, mecenas sztuki, wspierający m.in. Bramantego, Rafaela i Michała Anioła, który na jego zlecenie namalował freski zdobiące sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej; w 1506 r. Juliusz II położył kamień węgielny pod nową bazylikę św. Piotra w Rzymie.

• 1454 / 572 lata

  Król Kazimierz IV Jagiellończyk kupił Księstwo Oświęcimskie od księcia Jana IV Oświęcimskiego.