19 CZERWCA

• 1926 / 100 lat

  W Warszawie odbyła się prapremiera opery „Król Roger” Karola Szymanowskiego.

• 2024 / 2 lata

  Zmarła Halina Bortnowska, współzałożycielka Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (w latach 2007-2012 była przewodniczącą), wieloletnia redaktorka miesięcznika „Znak”, założycielka pierwszego w Polsce hospicjum, w stanie wojennym krótko internowana.

• 1994 / 32 lata

  W Polsce odbyły się wybory samorządowe.

• 1993 / 33 lata

  W Perranarworthal w Anglii zmarł William Golding, pisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla w 1983 r.

• 1991 / 35 lat

  Węgry opuścili ostatni żołnierze Armii Radzieckiej, która stacjonowała na terytorium tego kraju od zakończenia drugiej wojny światowej.

• 1982 / 44 lata

  W Warszawie zmarła Lidia Zamkow, aktorka, reżyserka teatralna, pedagog.

• 1974 / 52 lata

  Na piłkarskich mistrzostwach świata w RFN reprezentacja Polski pokonała Haiti 7:0.

• 1972 / 54 lata

  W Muzeum Narodowym w Warszawie otwarto stałą ekspozycję fresków z Faras.

• 1972 / 54 lata

   Wizytę w Polsce rozpoczął prezydent Jugosławii Josip Broz Tito.

• 1970 / 56 lat

  W Zakopanem urodził się Krzysztof Trebunia-Tutka, muzyk, założyciel i lider zespołu Trebunie-Tutki.

• 1967 / 59 lat

  W czasie VI Kongresu Związków Zawodowych I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka odnosząc się do wojny na Bliskim Wschodzie powiedział: „W związku z tym, że agresja Izraela na kraje arabskie spotkała się z aplauzem w syjonistycznych środowiskach Żydów – obywateli polskich, pragnę oświadczyć co następuje: nie czyniliśmy przeszkód obywatelom polskim narodowości żydowskiej w przeniesieniu się do Izraela, jeśli tego pragnęli. Stoimy na stanowisku, że każdy obywatel polski powinien mieć tylko jedną ojczyznę – Polskę Ludową”.

• 1964 / 62 lata

  W Warszawie zmarł Antoni Kolczyński „Kolka”, bokser, mistrz Europy z Dublina z 1939 r.

• 1963 / 63 lata

  Rozpoczął się I Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu, jego laureatami zostali Ewa Demarczyk (m.in. za piosenkę "Czarne anioły") i Bohdan Łazuka (za piosenkę Charleston). Nagrodzeni zostali też twórcy "Piosenki o okularnikach" - Agnieszka Osiecka i Jarosław Abramow.

• 1963 / 63 lata

  Statek kosmiczny Wostok 6 z pierwszą w historii kosmonautką Walentiną Tierieszkową zakończył trwający 70 godzin lot po orbicie okołoziemskiej.

• 1957 / 69 lat

  Reaktywowano krakowski „Znak”. Jego redaktorem naczelnym został Jacek Woźniakowski.

• 1955 / 71 lat

  Na Górze św. Anny odsłonięto Pomnik Czynu Powstańczego, zaprojektowany przez Xawerego Dunikowskiego.

• 1955 / 71 lat

  W Białymstoku zmarł Romuald Jałbrzykowski, sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski (1925–1926), arcybiskup metropolita wileński w latach 1926–1955.

• 1953 / 73 lata

  W więzieniu Sing Sing niedaleko Nowego Jorku stracono Ethel i Juliusa Rosenbergów, skazanych na karę śmierci za szpiegostwo na rzecz Związku Sowieckiego; małżeństwo Rosenbergów przekazało sowieckiemu wywiadowi tajne dokumenty dotyczące budowy bomby atomowej.

• 1949 / 77 lat

  W Warszawie rozpoczął się proces Adama Doboszyńskiego, przedwojennego działacza Obozu Wielkiej Polski i Stronnictwa Narodowego. W 1936 r. zorganizował atak endeckiej bojówki na synagogę oraz policję w Myślenicach, w czasie wojny nawoływał do obalenia premiera Sikorskiego i został internowany na Wyspie Węży. W 1946 r. wrócił do kraju, licząc na wybuch nowej wojny. Został oskarżony o współpracę z obcym wywiadem, skazany na śmierć i stracony.

• 1947 / 79 lat

  W ambasadzie polskiej w Londynie zdeponowano ponad 200 kg złota pochodzącego z przedwojennego Funduszu Obrony Narodowej. Przekazali je wbrew woli rządu polskiego na uchodźstwie gen. Stanisław Tatar i płk Marian Utnik, którzy wkrótce potem wrócili do kraju.

• 1947 / 79 lat

  W Bombaju urodził się Salman Rushdie, angielski prozaik i eseista, pochodzenia indyjskiego.

• 1945 / 81 lat

  W Petnjicy w Czarnogórze urodził się Radovan Karadżić, lekarz psychiatra, przywódca Serbów bośniackich w okresie wojny domowej w BiH w latach 1992–1995; oskarżony o zbrodnie wojenne i ludobójstwo; po zakończeniu działań wojennych ukrywał się; w 2008 r. aresztowany w Belgradzie; w 2016 r. w Hadze skazany przez Międzynarodowy Trybunał ONZ ds. Zbrodni Wojennych w byłej Jugosławii na łącznie 40 lat więzienia za zbrodnie wojenne, przeciwko ludzkości oraz ludobójstwo w Srebrenicy podczas wojny bośniackiej w latach 1992–1995.

• 1945 / 81 lat

  W Rangunie urodziła się Aung San Suu Kyi, birmańska opozycjonistka, działaczka polityczna; laureatka Pokojowej Nagrody Nobla (1991).

• 1943 / 83 lata

  Na Pawiaku zmarł zakatowany przez Niemców Jan Piekałkiewicz, ekonomista, działacz Stronnictwa Ludowego; od 1940 r. w SL „Roch”; od sierpnia 1942 r. Delegat Rządu RP na Kraj.

• 1935 / 91 lat

  W Krakowie urodził się Krzysztof Litwin, aktor, grafik i malarz.

• 1933 / 93 lata

  W Szopienicach urodził się Janusz Sidło, najlepszy oszczepnik w historii polskiej lekkoatletyki, rekordzista świata, srebrny medalista olimpijski z Melbourne (1956).

• 1932 / 94 lata

  W Antwerpii Janusz Kusociński pobił rekord świata w biegu na 3000 m; jego wynik wynosił 8 minut 18,8 sekundy.

• 1930 / 96 lat

  Do portu w Gdyni wpłynął zakupiony we Francji (początkowo niemiecki) żaglowiec szkolny „Dar Pomorza”.

• 1926 / 100 lat

  W Krakowie urodził się Tadeusz Zieliński, prawnik, senator I kadencji, Rzecznik Praw Obywatelskich.

• 1924 / 102 lata

  Urodził się Wasil Bykau, pisarz, autor powieści o II wojnie światowej i stalinizmie.

• 1831 / 195 lat

  Dwie bitwy powstania listopadowego, przegrane przez wojska polskie. Nieudana próba wyparcia z Lubelszczyzny rosyjskiego korpusu Fiodora Rydygiera. Pod Budziskami dowodził gen. Antoni Jankowski, zaś pod Łysobykami - Girolamo Ramorino. 

• 1831 / 195 lat

  Bitwa pod Ponarami w okolicy Wilna w trakcie powstania listopadowego. Porażka wojsk polskich dowodzonych przez gen. Antoniego Giełguda. Dwa tygodnie później siły polskie przekroczyły granicę z Prusami, gdzie zostały internowane.

• 1768 / 258 lat

  Konfederacja barska: wojska rosyjskie zdobyły Bar.

• 1669 / 357 lat

  Michał Korybut Wiśniowiecki został wybrany na króla Polski. Popularność zawdzięczał ojcu, Jeremiemu, który obronił Zbaraż podczas powstania Chmielnickiego, a głosy zdobył, bo szlachta widziała w nim gwaranta zachowania dawnych przywilejów. Zwalczało go stronnictwo malkontentów, na czele którego stał przyszły król Jan Sobieski.

• 1623 / 403 lata

  W Clermont we Francji urodził się Blaise Pascal, filozof, matematyk, fizyk i pisarz.

• 1431 / 595 lat

  Zakon krzyżacki zawarł przymierze z buntującym się przeciwko Polsce wielkim księciem litewskim Świdrygiełłą, co doprowadziło do wybuchu trwającej cztery lata wojny polsko-krzyżackiej.

• 1205 / 821 lat

  Pod Zawichostem polskie wojska Leszka Białego i Konrada Mazowieckiego pokonały oddziały ruskie księcia halicko-włodzimierskiego Romana, który poległ w bitwie.