20 SIERPNIA

• 1944 / 82 lata

  20 dzień Powstania Warszawskiego. Żołnierze batalionu „Kiliński” zdobywają gmach PAST-y (górującą nad okolicą centralę telefoniczną przy ul. Zielnej). W walkach na ul. Miodowej ginie polonistka, komendantka oddziału kobiecego Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa (PKB), Irena Nelkenowa

• 2020 / 6 lat

  W Lublinie zmarł Piotr Szczepanik, piosenkarz, gitarzysta, wykonawca jednej z najsłynniejszych polskich ballad „Kochać”; a także takich utworów jak „Goniąc Kormorany” i „Żółte kalendarze”.

• 2020 / 6 lat

  W Warszawie zmarł Andrzej Walicki, współtwórca tzw. warszawskiej szkoły historyków idei, wykładowca wielu polskich i zagranicznych uczelni wyższych. Do najważniejszych publikacji Walickiego należą: „Osobowość a historia. Studia z dziejów literatury i myśli rosyjskiej”, „Rosyjska filozofia i myśl społeczna. Od Oświecenia do marksizmu”, „Między filozofią, religią i polityką. Studia o myśli polskiej epoki romantyzmu”.

• 2008 / 18 lat

  W Warszawie sekretarz stanu USA Condoleezza Rice i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski podpisali umowę w sprawie lokalizacji w Polsce elementów amerykańskiej tarczy antyrakietowej. W 2009 r. strona amerykańska zmieniła plany w sprawie tarczy antyrakietowej i zrezygnowała z rozmieszczenia w Polsce i Czechach stacjonarnej tarczy antyrakietowej. Do planów jej budowy powrócono w 2016 r., po agresji Rosji na wschodnią Ukrainę.

• 1998 / 28 lat

  W Piszu zmarł Kazimierz Dziewanowski, dziennikarz, publicysta, pisarz, ambasador Polski w Stanach Zjednoczonych w latach 1990–1996.

• 1993 / 33 lata

  Premiera filmu „Uprowadzenie Agaty” w reżyserii Marka Piwowskiego.

• 1988 / 38 lat

  Spotkanie sekretarza KC PZPR Józefa Czyrka z przewodniczącym warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej Andrzejem Stelmachowskim, występującym z upoważnienia Episkopatu i Lecha Wałęsy. Jeden z wstępnych etapów na drodze do Okrągłego Stołu.

• 1980 / 46 lat

  Apel 64 intelektualistów do władz o rozpoczęcie rozmów z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym na Wybrzeżu.

• 1980 / 46 lat

  SB aresztowała ponad dwudziestu członków i współpracowników KOR.

• 1975 / 51 lat

  W Górze Kalwarii zmarł Adolf Dymsza, aktor, reżyser, gwiazda polskiego kina i kabaretu; znany z filmów „Antek Policmajster”, „ABC miłości”, „Dodek na froncie”, „Paweł i Gaweł”, „Sportowiec mimo woli”, „Skarb”, „Nikodem Dyzma” i „Cafe pod Minogą”.

• 1971 / 55 lat

  We własnym mieszkaniu w Warszawie zamordowany został Jan Gerhard, redaktor naczelny tygodnika „Forum”. Sąd skazał za to narzeczonego jego córki, ale niektórzy podejrzewali polityczny podtekst zabójstwa, bo Gerhard rzekomo miał wiedzę o prawdziwych okolicznościach śmierci gen. Świerczewskiego. W czasie II wojny światowej był bohaterem francuskiego ruchu oporu. Po powrocie do Polski wstąpił do wojska, brał udział w akcji „Wisła”.

• 1968 / 58 lat

  Interwencja sił zbrojnych Układu Warszawskiego w Czechosłowacji: w nocy z 20 na 21 sierpnia wojska ZSRR, Polski, Węgier, Bułgarii i NRD wkroczyły na terytorium Czechosłowacji, by stłumić "Praską wiosnę". Od władzy został odsunięty Alexander Dubček, a jego następcą został Gustáv Husák.

• 1959 / 67 lat

  Minister obrony narodowej gen. Marian Spychalski wydał rozkaz o rozformowaniu Wojskowego Korpusu Górniczego. Wcieleni do tej formacji poborowi w ramach służby wojskowej pracowali przymusowo (i praktycznie za darmo) w kopalniach.

• 1955 / 71 lat

  W Łodzi urodził się Cezary Harasimowicz, aktor, scenarzysta. Film "300 mil do nieba" według jego scenariusza zdobył w 1989 r. Nagrodę Europejskiej Akademii Filmowej.

• 1952 / 74 lata

  Proces przed Sądem Marynarki Wojennej przeciwko oficerom i podoficerom oskarżonym o przynależność do organizacji „kontrrewolucyjnej”.

• 1947 / 79 lat

  W Norymberdze zakończył się proces niemieckich lekarzy oskarżonych o przeprowadzanie zbrodniczych eksperymentów medycznych na więźniach obozów koncentracyjnych.

• 1944 / 82 lata

  W Barwisze koło Moskwy zmarł Leon Chwistek, matematyk (jeden z założycieli Polskiego Towarzystwa Matematycznego i przed II wojną światową profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie). Był też malarzem (jego obrazy znajdują się m.in. w Muzeum Narodowym w Warszawie) i teoretykiem sztuki (związanym z krakowską grupą formistów).

• 1944 / 82 lata

  Rozkaz o utworzeniu 2. Armii WP pod dowództwem gen. Karola Świerczewskiego.

• 1943 / 83 lata

  Podczas ataku na niemiecką strażnicę graniczną we wsi Sieczychy koło Wyszkowa poległ Tadeusz Zawadzki „Zośka” – harcmistrz, podporucznik Armii Krajowej, bohater książki Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec”.

• 1943 / 83 lata

  W czasie powstania w białostockim getcie zginął jego przywódca Mordechaj Tenenbaum-Tamaroff.

• 1942 / 84 lata

  Sowiecki nalot na Warszawę. Liczbę zabitych Niemców obliczano na około 60; 300 miało odnieść rany. Straty wśród ludności cywilnej były dużo wyższe: około 200 zabitych i 800 rannych.

• 1942 / 84 lata

  Niemcy przeprowadzili likwidację getta w Falenicy, wywożąc jego mieszkańców do obozu zagłady w Treblince.

• 1942 / 84 lata

  Niemcy rozpoczęli likwidację getta w Kielcach; do 24 sierpnia do obozu zagłady w Treblince wywieźli ok. 20 tys. Żydów, od 1200 do 1500 osób zamordowali na terenie getta.

• 1939 / 87 lat

  W Katowicach odbył się pogrzeb Wojciecha Korfantego, polskiego komisarza plebiscytowego na Górnym Śląsku (1920-1921) i dyktatora III Powstania Śląskiego. Po zamachu majowym szykanowany przez sanację, uwięziony w 1930 r. w twierdzy brzeskiej, zmuszony do emigracji, zaś po powrocie do kraju (wiosną 1939) ponownie aresztowany. W więzieniu ciężko zachorował i zmarł tuż po przewiezieniu do szpitala.

• 1930 / 96 lat

  W Warszawie urodził się Jan Olszewski - polityk i prawnik. W III RP premier (1991-1992) i jeden z założycieli Porozumienia Centrum, a w PRL m.in. obrońca w procesach politycznych, współpracownik KOR i doradca NSZZ „Solidarność”.

• 1920 / 106 lat

  Wojna polsko-bolszewicka: Początek odwrotu Armii Czerwonej na Froncie Południowo-Zachodnim.

• 1915 / 111 lat

  I wojna światowa: Kapitulacja rosyjskiej załogi Twierdzy Modlin przed wojskami niemieckimi.

• 1910 / 116 lat

  W Poznaniu cesarz Wilhelm II Hohenzollern dokonał uroczystego otwarcia Zamku Cesarskiego.

• 1896 / 130 lat

  Urodził się Marian Walentynowicz, rysownik, autor ilustracji do „Przygód Koziołka Matołka” Kornela Makuszyńskiego, prekursor komiksu w Polsce. Podczas II wojny światowej był korespondentem przy dywizji gen. Maczka.

• 1860 / 166 lat

  Urodził się Raymond Poincare, prezydent Francji w latach 1913–1920. 4 czerwca 1917 r. wydał dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji.

• 1847 / 179 lat

  W Hrubieszowie urodził się Bolesław Prus, właściwie Aleksander Głowacki herbu Prus, pisarz, prozaik, nowelista i publicysta okresu pozytywizmu, współtwórca polskiego realizmu, kronikarz Warszawy, myśliciel i popularyzator wiedzy; autor powieści „Lalka”, „Faraon” i „Emancypantki”.

• 1845 / 181 lat

  W Igołomi pod Krakowem urodził się Adam Chmielowski, Brat Albert, zakonnik, malarz, założyciel zgromadzeń zakonnych albertynów i albertynek oraz przytulisk dla bezdomnych; uczestnik Powstania Styczniowego. Kanonizowany przez papieża Jana Pawła II w 1989 r.

• 1742 / 284 lata

  W Hruszówce urodził się Tadeusz Reytan, konfederat barski; w 1773 r. poseł nowogródzki na Sejm nadzwyczajny w Warszawie, w czasie którego w dramatyczny sposób protestował przeciwko zatwierdzeniu I rozbioru Polski.

• 1651 / 375 lat

  W obozie wojskowym pod Pawłoczą na Ukrainie zmarł książę Jeremi Wiśniowiecki.

• 1618 / 408 lat

  Król Zygmunt III Waza wydał akt zabraniający drukowania i sprzedaży księgi „Zwierciadło Korony Polskiej” Sebastiana Miczyńskiego, ponieważ przyczyniała się do podburzania nastrojów i ataków na ludność żydowską.

• 1597 / 429 lat

  We Lwowie urodził się Józef Bartłomiej Zimorowic, poeta, satyryk, autor dzieł historycznych; burmistrz Lwowa.

• 1391 / 635 lat

  Konrad von Wallenrode został wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego; był pierwowzorem bohatera dramatu Adama Mickiewicza.

• 1390 / 636 lat

  W Malborku zmarł Konrad III Zoellner von Rotenstein, wielki mistrz zakonu krzyżackiego od 1382 r.

• 1086 / 940 lat

  Urodził się książę Bolesław III Krzywousty.