27 MAJA

• 1981 / 45 lat

  Film „Człowiek z żelaza” w reżyserii Andrzeja Wajdy zdobył główną nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes.

• 1946 / 80 lat

  Wspólny atak partyzantów polskich i ukraińskich na posterunek milicji i siedzibę NKWD w Hrubieszowie. W akcji, do której doszło w nocy z 27 na 28 maja wzięło udział 300 strzelców z UPA i 150 należących do Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Przeciwko atakującym wysłany został z miejscowych koszar zwiad, którym dowodził porucznik (przyszły generał) Wojciech Jaruzelski. 

• 2011 / 15 lat

  W Brisbane w Australii zmarła Małgorzata Dydek, jedna z najlepszych polskich koszykarek.

• 2004 / 22 lata

  W Warszawie otwarto Centrum Olimpijskie.

• 2004 / 22 lata

  W Bydgoszczy zmarł Ryszard Ber, reżyser, scenarzysta, twórca filmów „Droga”, „Cudzoziemka”, „Kamień na kamieniu”, a także seriali „Lalka” i „Kanclerz”.

• 2000 / 26 lat

  W Warszawie zmarł Kazimierz Leski „Bradl”, oficer wywiadu i kontrwywiadu Komendy Głównej ZWZ-AK; w latach 1945–1955 więziony przez władze komunistyczne.

• 1990 / 36 lat

  Odbyły się pierwsze w powojennej Polsce wolne wybory samorządowe, pierwsze w pełni demokratyczne wybory w Polsce po 1945 roku. Kandydaci Komitetów Obywatelskich „Solidarność” zdobyli ponad 53 proc. głosów.

• 1989 / 37 lat

  Na przełęczy Lho-La pod Everestem (8850 m) w lawinie zginęli polscy himalaiści: Zygmunt Andrzej Heinrich, Wacław Otręba, Mirosław Dąsal i Mirosław Gardzielewski, następnego dnia w wyniku odniesionych obrażeń zmarł Eugeniusz Chrobak.

• 1987 / 39 lat

  W Warszawie przed kościołem ss. Wizytek odsłonięto pomnik kardynała Stefana Wyszyńskiego.

• 1983 / 43 lata

  Żaglowiec „Dar Pomorza” został przekształcony w statek-muzeum.

• 1983 / 43 lata

  W Los Angeles zmarł Józef Lejtes, reżyser filmowy, jeden najważniejszych twórców polskiego kina w okresie międzywojennym; autor m.in. filmów „Barbara Radziwiłłówna”, „Dziewczęta z Nowolipek” i „Granica”.

• 1964 / 62 lata

  W New Delhi zmarł Jawaharlal Nehru, jeden z przywódców Indyjskiego Kongresu Narodowego; pierwszy premier niepodległych Indii (1947–1964).

• 1960 / 66 lat

  Polskie Radio nadało pierwszy odcinek słuchowiska „W Jezioranach”.

• 1959 / 67 lat

  W Lęborku urodził się Cezary Wodziński, filozof, znawca myśli Martina Heideggera, tłumacz i eseista; wykładowca m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Warszawskiego.

• 1957 / 69 lat

  W Warszawie urodziła się Magdalena Kuta, aktorka.

• 1955 / 71 lat

  W Warszawie urodziła się Magdalena Wołłejko, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Chłopi”, „Akcja pod Arsenałem”, „Pensja pani Latter” i „Kobieta w kapeluszu”.

• 1945 / 81 lat

  Pogrom w Przedborzu, miasteczku niedaleko Radomska. Oddział Narodowych Sił Zbrojnych zamordował i obrabował dziewięciu miejscowych Żydów (jedynych, którym udało się na tym terenie przetrwać niemiecką okupację). Ten sam oddział dokonał też masakry ukrywających się Żydów w maju 1944 r. w Giebułtowie oraz Górkach Budziszowickich. Wśród zamordowanych były kobiety i dzieci.

• 1943 / 83 lata

  Zbrodnia Wołyńska: we wsi Niemilia (Komarnia-Jackowicze) ukraińscy nacjonaliści zamordowali 126 Polaków, wiele osób zostało rannych.

• 1942 / 84 lata

  Grupa wyszkolonych w Anglii czeskich spadochroniarzy dokonała w Pradze zamachu na gen. SS i policji Reinharda Heydricha, szefa RSHA (Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy) i zastępcę protektora Czech i Moraw; w wyniku odniesionych ran Heydrich zmarł.

• 1942 / 84 lata

  W KL Auschwitz rozstrzelany został Ludwik Puget, rzeźbiarz, malarz, historyk sztuki.

• 1942 / 84 lata

  W Sieniawie urodził się Andrzej Zoll, prawnik, sędzia, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego; prezes Trybunału Konstytucyjnego (1993–1997); w latach 2000–2006 Rzecznik Praw Obywatelskich.

• 1940 / 86 lat

  W niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen zamordowany został Bolesław Roja, oficer Legionów Polskich, dowódca III Brygady (1917); generał WP, uczestnik walk z Ukraińcami w obronie Lwowa i wojny polsko-bolszewickiej; w 1922 r. przeniesiony w stan spoczynku; poseł na Sejm z ramienia Stronnictwa Chłopskiego (1928–1929).

• 1935 / 91 lat

  W Konstancinie urodził się Stefan Starczewski, socjolog, polonista, pedagog, działacz opozycji demokratycznej; redaktor niezależnej „Krytyki” (1978–1981); kierował Zespołem Oświaty i Wychowania NSZZ „S” (1981); po ogłoszeniu stanu wojennego internowany; współzałożyciel podziemnego Komitetu Helsińskiego w Polsce (1982); uczestnik obrad okrągłego stołu; wieloletni dyrektor Fundacji Kultury.

• 1931 / 95 lat

  Powołany został rząd Aleksandra Prystora.

• 1923 / 103 lata

  W Fürth w Bawarii urodził się Henry Kissinger, polityk, dyplomata, politolog; w latach 1969–1974 specjalny doradca prezydenta USA ds. bezpieczeństwa narodowego i dyrektor Rady ds. Bezpieczeństwa Narodowego; sekretarz stanu (1973–1977); laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1973 r.

• 1915 / 111 lat

  W Nowym Jorku urodził się Herman Wouk, pisarz, autor powieści „Wichry wojny”, „Wojna i pamięć” oraz „Bunt na okręcie”.

• 1914 / 112 lat

  W Warszawie urodził się Bohdan Arct, pilot myśliwski; w czasie II wojny światowej w Polskich Siłach Powietrznych w Wielkiej Brytanii, m.in. dowódca eskadry „B” w Dywizjonie 303; autor wielu publikacji historycznych i wspomnień.

• 1910 / 116 lat

  W Baden-Baden zmarł Robert Koch, lekarz, jeden z twórców bakteriologii i nauki o chorobach zakaźnych; odkrył m.in. zarazek gruźlicy; w 1905 r. otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny.

• 1895 / 131 lat

  W Nasutowie koło Lublina urodził się Karol Ziemski, „Wachnowski”, generał WP, oficer Komendy Głównej AK; w czasie Powstania Warszawskiego dowódca Grupy „Północ”, broniącej Starego Miasta.

• 1885 / 141 lat

  W Derebczynie koło Jampola urodził się Zbigniew Pronaszko, malarz, rzeźbiarz, scenograf.

• 1883 / 143 lata

  Koronacja Aleksandra III Romanowa na cara Rosji.

• 1878 / 148 lat

  W Lucynie na Łotwie urodził się Ferdynand Ossendowski, pisarz, publicysta, podróżnik, badacz.

• 1876 / 150 lat

  W Wysokiem Mazowieckiem urodził się Jan Kucharzewski, polityk, historyk, publicysta, w latach 1917–1918 premier rządu Rady Regencyjnej.

• 1862 / 164 lata

  W Wielicznej koło Węgrowa urodziła się Feliksa Magdalena Kozłowska, założycielka wspólnoty mariawitów.

• 1840 / 186 lat

  W Nicei zmarł Niccolo Paganini, włoski skrzypek i kompozytor.

• 1727 / 299 lat

  W Warszawie otwarty został dla publiczności Ogród Saski. 

• 1703 / 323 lata

  Car Piotr I założył Sankt Petersburg.

• 1643 / 383 lata

  Wojewoda malborski Jakub Wejher założył Wejherowo.

• 1638 / 388 lat

  W Łowiczu zmarł Jan Wężyk, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (1627–1638).

• 1564 / 462 lata

  W Genewie zmarł Jan Kalwin, reformator religijny, współtwórca kościoła ewangelicko-reformowanego.

• 1525 / 501 lat

  W Muehlhausen w Turyngii stracony został Thomas Muentzer, anabaptysta, przywódca duchowy i główny ideolog reformacji chłopskiej; wzięty do niewoli w bitwie pod Frankenhausen.

• 1353 / 673 lata

  W Budzie odbył się ślub króla czeskiego i niemieckiego Karola IV Luksemburskiego z Anną Świdnicką z dynastii Piastów. Od 1355 r. była Cesarzową Świętego Cesarstwa Rzymskiego.