> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

1 czerwca

  • Daniel Olbrychski i Barbara Kwiatkowska-Lass na planie filmu „Jowita” w reżyserii Janusza Morgensterna. 1966 r. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    Urodziła się Barbara Kwiatkowska, aktorka, znana z filmów „Ewa chce spać” i „Jowita”.

  • Ks. Jan Twardowski. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Jan Twardowski, kapłan; autor ponad 20 tomików wierszy, m.in. „Znaki ufności”, „Niebieskie okulary”, „Który stwarzasz jagody”, „Na osiołku”, „Nie przyszedłem pana nawracać”, „Sumienie ruszyło”, „Niecodziennik”, „Nie martw się”.

  • W Warszawie zmarł Janusz Ekiert, muzykolog, autor książek poświęconych muzyce, biografii Fryderyka Chopina, historii Konkursów Chopinowskich.

  • Samolot pasażerski Airbus A330-200 linii Air France z 228 osobami na pokładzie, lecący z Rio de Janeiro do Paryża, spadł do Atlantyku; wszyscy pasażerowie i członkowie załogi ponieśli śmierć.

  • W Paryżu zmarł Yves Saint-Laurent, projektant mody.

  • Donald Tusk został wybrany przewodniczącym Platformy Obywatelskiej.

  • We Wrocławiu zmarł Eliasz Kuziemski, aktor, wystąpił m.in. w filmie „Sami swoi”, a także w serialach „Stawka większa niż życie” i „Znak orła”.

  • Papież Jan Paweł II na lotnisku wojskowym Koszalin-Zegrze Pomorskie witany przez prezydenta RP Lecha Wałęsę. 01.06.1991. Fot. PAP/J. Morek

    Początek IV pielgrzymki do Polski papieża Jana Pawła II.

  • Henryk Worcell. Fot. PAP/T. Gawałkiewicz

    We Wrocławiu zmarł Henryk Worcell, pisarz, autor powieści „Zaklęte rewiry”.

  • W USA rozpoczęła nadawanie stacja telewizyjna CNN.

  • W Argentynie rozpoczęły się XI Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej; reprezentacja Polski zajęła w nich 5-8 miejsce.

  • W Londynie zmarł Tadeusz Olsza, aktor, piosenkarz, tancerz; występował w kabaretach, teatrach rewiowych, m.in. w Qui Pro Quo, Morskim Oku i Cyruliku Warszawskim; zagrał w filmach „Uwiedziona” i „Jego wielka miłość”.

  • W Warszawie urodził się Szymon Majewski, satyryk, dziennikarz, prezenter radiowy i telewizyjny. 

  • W Kondopodze w Karelii urodziła się Łarisa Łazutina, rosyjska biegaczka narciarska; pięciokrotna złota medalistka olimpijska, jedenastokrotna mistrzyni świata, dwukrotna zdobywczyni Pucharu Świata.

  • Gen. Wojciech Jaruzelski. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Szefem Głównego Zarządu Politycznego WP został gen. Wojciech Jaruzelski.

  • W Lublinie urodził się Tomasz Wiszniewski, reżyser, scenarzysta, autor filmu „Wszystko będzie dobrze”.

  • W Łodzi urodziła się Dorota Kędzierzawska, reżyserka, scenarzystka; autorka filmów „Wrony”, „Jestem”, „Pora umierać”, „Jutro będzie lepiej” oraz „Inny świat”, którego głównym narratorem i bohaterem jest aktorka Danuta Szaflarska.

  • W Gdańsku urodziła się Dorota Stalińska, aktorka, znana m.in. z filmów „Bez miłości”, „Krzyk”, „Miłość ci wszystko wybaczy” i „Lata dwudzieste, lata trzydzieste”.

  • W „Trybunie Ludu” Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych zamieściło propagandowy komunikat o zrzuceniu na Polskę przez USA masowych ilości stonki ziemniaczanej, która następnie rozpleniła się po całym kraju.

  • Siedziba Radia Wolna Europa w Ogrodzie Angielskim w Monachium. Fot. NAC

    W Stanach Zjednoczonych zebrał się Komitet Wolnej Europy (m.in. przedstawiciele środowisk politycznych), który opowiedział się za wyzwoleniem krajów Europy Środkowo-Wschodniej spod dominacji Związku Sowieckiego. Głównym narzędziem realizacji tego celu stało się Radio Wolna Europa.

  • W Warszawie rozpoczął obrady II Kongres Związków Zawodowych, który powołał Centralną Radę Związków Zawodowych (CRZZ).

  • Jerzy Giedroyc. Fot. PAP/J. Ruciński

    W Rzymie ukazał się pierwszy numer „Kultury”, wydawanej przez Instytut Literacki prowadzony przez Jerzego Giedroycia; w 1947 r. redakcja miesięcznika została przeniesiona do Maisons-Laffitte pod Paryżem. 

  • W Krakowie ukazał się pierwszy numer miesięcznika „Znak” pod redakcją Jerzego Radkowskiego.

  • Andrzej Rosiewicz. Fot. PAP/M. Sokołowski

    W Warszawie urodził się Andrzej Rosiewicz, piosenkarz, kompozytor, satyryk, tancerz i choreograf.

  • Pacyfikacja wsi Sochy. 01.06.1943 r. Fot. ze zbiorów IPN

    We wsi Sochy na Zamojszczyźnie Niemcy zamordowali ponad 180 osób, w tym wiele kobiet i dzieci.

  • SS-mani z obozu zagłady w Treblince: Paul Bredow, Willi Mentz, Max Möller i Josef Hirtreiter. Fot. Muzeum w Treblince. Źródło: Wikimedia Commons

    W ramach akcji „Reinhardt”, której celem była zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie, Niemcy rozpoczęli budowę obozu w Treblince; do czasu likwidacji obozu w listopadzie 1943 r. Niemcy zamordowali w nim blisko 900 tys. Żydów, ogromna większość z nich, ok. 760 tys., pochodziła z Polski, wśród nich było 254 tys. ludzi z warszawskiego getta.

  • Początek kilkudniowych rozruchów antyżydowskich w Mińsku Mazowieckim.

  • W Manchesterze urodził się Norman Foster, architekt, autor przebudowy Reichstagu i British Museum, projektant wieżowca 30 St Mary Ahe i City Hall w Londynie, nowego stadionu Wembley, a także centrum Metropolitan na pl. Piłsudskiego w Warszawie.

  • W Monachium urodził się Percy Adlon, niemiecki reżyser, scenarzysta; autor filmu „Bagdad Cafe”.

  • Rozporządzenie ministra rolnictwa o utworzeniu Parku Narodowego w Pieninach.

  • Prof. Maria Bogucka. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Warszawie urodziła się Maria Bogucka, historyk, profesor Instytutu Historii PAN, autorka książki „Dzieje kultury polskiej do 1918 roku”.

  • Urodził się Ryszard Przybylski, eseista, historyk literatury.

  • Rozporządzenie Prezydenta RP o popieraniu rozbudowy i rozwoju gospodarczego miasta i portu Gdyni

  • W Los Angeles urodziła się Marilyn Monroe (właśc. Norma Jean Mortenson), amerykańska aktorka i modelka, gwiazda filmowa i legenda światowego kina lat 50. i 60. XX w.

  • Prezydent Ignacy Moscicki. Fot. PAP/CAF

    Zgromadzenie Narodowe wybrało Ignacego Mościckiego na urząd prezydenta RP.

  • W pobliżu Jutlandii doszło do największej w czasie Wielkiej Wojny bitwy morskiej pomiędzy flotą brytyjską a niemiecką; straty brytyjskie – około 6,8 tys. ofiar, trzy krążowniki liniowe i 11 innych okrętów; straty niemieckie – ponad 3 tys. ofiar, jeden krążownik liniowy i 10 innych okrętów; starcie było nierozstrzygnięte, flota brytyjska zachowała dominację na morzu.

  • W Leibnitz w Austrii urodził się Tadeusz Kalinowski, aktor, związany z Teatrem im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach; wystąpił m.in. w filmach „Znicz olimpijski”, „Czerwone berety”, „Rzeczpospolita babska”, a także w serialu „Czterej pancerni i pies”.

  • Powstało Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, którego celem było popularyzowanie urody ziem polskich i rozbudzanie patriotyzmu; w 1950 r. przekształcono je w Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze.

  • Tadeusz Bór-Komorowski. Fot. NAC

    W Chorborowie koło Brzeżan urodził się Tadeusz Bór-Komorowski, generał WP, Komendant Główny Armii Krajowej (1943–1944); wydał rozkaz rozpoczęcia w Warszawie 1 sierpnia 1944 r. powstania przeciwko Niemcom; 30 września 1944 r. mianowany przez prezydenta RP Władysława Raczkiewicza Naczelnym Wodzem; premier emigracyjnego rządu RP (1947–1949).

  • Powstanie Styczniowe: między Małkinią a Czyżewem dróżnik kolejowy dokonał sabotażu poprzez rozkręcenie szyn doprowadzając do katastrofy rosyjskiego pociągu, w wyniku której zginęło 20 oficerów i 600 żołnierzy. 

  • W Białyninie w pobliżu Sochaczewa urodził się Władysław Ślewiński, malarz, postimpresjonista.

  • W Paryżu zmarł Louis-Nicolas Davout, książę Auerstedt, książę Eckmühl, marszałek Francji, jeden z najwybitniejszych dowódców Napoleona Bonaparte.

  • W Bambergu zmarł Louis-Alexandre Berthier, książę Neuchatel i Wagram, marszałek Francji i wieloletni szef sztabu Wielkiej Armii.

  • Wojna polsko-austriacka: wojska austriackie zagrożone przez armię Księstwa Warszawskiego bez walki oddały Warszawę.

  • W Nowo-Spasskoje w guberni smoleńskiej urodził się Michaił Glinka, kompozytor.

  • Zdymisjonowano dowódcę armii litewskiej księcia Ludwika Wirtemberskiego, któremu udowodniono zdradę i współpracę z Rosją.

  • W Niemczech urodził się Carl von Clausewitz, pruski generał, pisarz, który zasłużył się jako teoretyk wojny; do dziś powszechnie używane jest jego powiedzenie, że "wojna jest jedynie kontynuacją polityki innymi środkami".

  • Józef Elsner. Źródło: CBN Polona

    W Grodkowie na Opolszczyźnie urodził się Józef Elsner, kompozytor, pedagog, nauczyciel Fryderyka Chopina.

  • Król Stanisław August Poniatowski powołał Komisję Dobrego Porządku dla Starej i Nowej Warszawy.

  • "Rzeź polskich jeńców pod Batohem”, grafika ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie. Źródło: Wikipedia

    Powstanie Chmielnickiego: Początek bitwy pod Batohem, w której wojska polskie poniosły klęskę w starciu z połączonymi siłami kozackim i tatarskimi; po bitwie wszyscy polscy jeńcy zostali wymordowani. 

  • W czasie sejmu w Piotrkowie król Jan I Olbracht w zamian za zgodę szlachty na jej udział w wyprawie mołdawskiej ogłosił tzw. statuty piotrkowskie, które zwalniały towary szlacheckie od ceł, ograniczały prawa chłopów do opuszczania wsi oraz zakazywały mieszczanom nabywania dóbr ziemskich.

  • Nieznany portret Władysława Jagiełły, odnaleziony w bazylice Katedralnej w w Sandomierzu. 2010 r. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Gródku pod Lwowem zmarł król Władysław II Jagiełło, król Polski i wielki książę litewski, panujący od 1386 r. Wspólnie z bratem Witoldem dowodził w 1410 r. w zwycięskiej bitwie nad Krzyżakami pod Grunwaldem; w 1413 r. zawarł Unię w Horodle, która zacieśniała związek Polski i Litwy.