> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

2 grudnia

  • Maria Fołtyn. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie zmarła Maria Fołtyn, śpiewaczka, reżyser operowa, propagatorka twórczości Stanisława Moniuszki.

  • Ludwik Mierosławski. Źródło: CBN Polona

    W Berlinie zapadły wyroki w największym procesie polskiego ruchu narodowego – tzw. procesie moabickim, w którym władze pruskie oskarżyły o zbrodnię stanu 254 osoby. Ośmiu oskarżonych, wśród nich Ludwika Mierosławskiego, skazano na karę śmierci, 23 na dożywocie, a kilkudziesięciu na długoletnie więzienie. Wybuch rewolucji w marcu 1848 r. uniemożliwił wykonanie wyroków i doprowadził do uwolnienia skazanych.

  • W Olsztynie zmarł Stefan Połom, poeta, historyk, promotor kultury Warmii i Mazur.

  • Prof. Jerzy Kłoczowski. Fot. PAP/T. Gzell

    Zmarł Jerzy Kłoczowski, historyk, żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, senator I kadencji, współzałożyciel i wieloletni dyrektor Instytutu Europy Środkowo - Wschodniej w Lublinie. W 2004 r. odznaczony Orderem Orła Białego.

  • W Zurychu Komitet Wykonawczy FIFA zadecydował, że piłkarskie mistrzostwa świata w 2018 r. odbędą się w Rosji, a w 2022 r. w Katarze.

  • Zmarł Władysław Pawelec, skrzypek, kompozytor muzyki rozrywkowej.

  • Zmarł Stefan Morawski, filozof kultury i sztuki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Polskiej Akademii Nauk, redaktor naczelny pisma „Studia estetyczne”.

  • W Warszawie rozpoczął się proces Lwa Rywina; Rywin oświadczył, że nie jest winny płatnej protekcji wobec Agory oraz że „padł ofiarą intrygi”.

  • W Kioto w Japonii na posiedzeniu UNESCO wpisano Stare Miasto we Lwowie na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego.

  • Polska i ukraińska flaga. Fot. PAP/D. Delmanowicz

    Polska jako pierwsze państwo na świecie uznała niepodległość Ukrainy.

  • Powstała Unia Demokratyczna, jej przywódcą został Tadeusz Mazowiecki.

  • W Krakowie zmarł Marian Eile, dziennikarz, satyryk; twórca tygodnika „Przekrój” i jego redaktor naczelny (1945–1969).

  • Premiera filmu „Krzyk” w reżyserii Barbary Sass.

  • Strajk w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarnictwa - jednostki specjalne MO przed gmachem uczelni. Warszawa 12.1981. Fot. PAP/PAI/W. Kryński

    W Warszawie odziały milicji, m.in. przy pomocy desantu helikopterowego, dokonały pacyfikacji trwającego od 25 listopada strajku okupacyjnego w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej.

  • W Paryżu zmarł Romain Gary, właściwie Romain Kacev, urodzony w Wilnie pisarz, dyplomata, dwukrotny laureat Nagrody Goncourtów, najbardziej prestiżowego francuskiego wyróżnienia literackiego.

  • Edward Gierek. Fot. PAP/L. Łożyński

    Edward Gierek został usunięty z Komitetu Centralnego PZPR.

  • W Moskwie zmarł Klimient Woroszyłow, sowiecki komisarz obrony (1925–1940); od 1926 r. członek Biura Politycznego KC WKP (b); w 1935 r. uzyskał stopień marszałka ZSRS; współodpowiedzialny za stalinowskie „czystki”; po wojnie fińskiej (1940) odwołany z Komisariatu Obrony i mianowany zastępcą przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych; następnie w składzie Państwowego Komitetu Obrony i Kwatery Głównej; po 1945 r. odsuwany na dalszy plan; w 1953 r. został przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej ZSRS; w 1960 r. odwołany ze wszystkich stanowisk.

  • Zmarł Witold Orłowski, lekarz, profesor Uniwersytetu w Kazaniu, Uniwersytetu Jagiellońskiego, II Kliniki Wewnętrznej w Warszawie, pionier fizjopatologii.

  • Sejm uchwalił ustawę o powołaniu Komitetu do spraw Radia i Telewizji „Polskie Radio i Telewizja”; na jego czele stanął Włodzimierz Sokorski.

  • W Krakowie urodził się Jan Prochyra, aktor; w latach 2003–2011 dyrektor artystyczny Teatru Rampa na Targówku.

  • Zmarł Stanisław Łempicki, historyk literatury polskiej, redaktor naczelny „Pamiętnika Literackiego”.

  • W Nowym Jorku władze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii podpisały porozumienie o utworzeniu w Niemczech amerykańsko-brytyjskiej strefy okupacyjnej tzw. Bizonii; porozumienie weszło w życie 1 stycznia 1947 r.

  • Joanna Sobieska w sztuce Karola Wojtyły pt. Przed sklepem jubilera. Polska prapremiera spektaklu w kaplicy w kościele św. Anny. Warszawa, 16.02.1981. Fot. PAP/I. Jarosińska

    Urodziła się Joanna Sobieska, aktorka związana z warszawskimi teatrami Narodowym i Polskim.

  • W Lublinie ukazało się pierwsze wydanie Polskiej Kroniki Filmowej.

  • W Bellagio we Włoszech zmarł Filippo Marinetti, pisarz, autor pierwszego manifestu futurystycznego (1909); zwolennik faszyzmu i Benito Mussoliniego.

  • Icchak (Antek) Cukierman, współzałożyciel ŻOB. 1946 r. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    Uchwalono statuty Komisji Koordynacyjnej Żydowskiego Komitetu Narodowego i powołanej przez nią Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB).

  • W Goleszowie na Śląsku Cieszyńskim urodził się Ryszard Gabryś, kompozytor, pedagog. 

  • W Warszawie urodził się Marek Ałaszewski, kompozytor, gitarzysta, wokalista, założyciel grupy rockowej Klan; artysta malarz. 

  • Gen. Władysław Sikorski. Fot. PAP/Archiwum

    Gen. Władysław Sikorski rozpoczął wizytę w Stanach Zjednoczonych, w czasie której prowadził rozmowy z prezydentem USA Franklinem Delano Rooseveltem.

  • Józef Stalin, Władysław Sikorski (siedzi), Wiaczesław Mołotow, ambasador polski Stanisław Kot i gen. Władysław Anders. Moskwa, 4.12.1941. Fot. PAP/CAF

    Gen. Władysław Sikorski przybył do Moskwy. W trakcie wizyty dwukrotnie spotkał się ze Stalinem.

  • Marszałek Polski Edward Rydz-Śmigły. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł marszałek Edward Śmigły-Rydz; pochowany został na Cywilnym Cmentarzu na Powązkach pod nazwiskiem Adama Zawiszy.

  • Wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski przedstawił w Sejmie założenia 15-letniego programu gospodarczego, którego jednym z celów było zatarcie różnic pomiędzy tzw. Polską A i B.

  • W Romano Canavese urodził się Tarcisio Bertone, salezjanin, kardynał; sekretarz Kongregacji Nauki i Wiary (1995–2002); arcybiskup Genui (2002–2006); w latach 2006–2013 sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej.

  • Urodził się Włodzimierz Plaskota, muzyk, kompozytor, kabareciarz, szef muzyczny magazynu Polskiego Radia „Studio 202” oraz kabaretu „Elita”.

  • Maria Callas 1967 r. Fot. PAP/EPA

     W Nowym Jorku urodziła się Maria Callas, śpiewaczka operowa.

  • I wojna światowa: początek bitwy pod Limanową, w której Legiony Polskie u boku wojsk austro-węgierskich walczyły przeciwko armii rosyjskiej.

  • Marion Doenhoff 2002 r. Fot. PAP/EPA

    Na zamku Friedrichstein pod Królewcem urodziła się Marion Doenhoff, dziennikarka, redaktorka naczelna i wydawca tygodnika „Die Zeit”, zwolenniczka pojednania niemiecko-polskiego.

  • Urodziła się Helena Bechlerowa, pisarka i tłumaczka literatury rosyjskiej, autorka utworów dla dzieci.

  • Urodził się Sylwester Czosnowski, kompozytor, dyrygent i pedagog.

  • Intronizacja ostatniego cesarza Chin, którym został urodzony w 1906 r. Puyi z dynastii Qing. 

  • Wincenty Pol. Źródło: CBN Polona

    W Krakowie zmarł Wincenty Pol, poeta, badacz geografii ziem polskich; uczestnik Powstania Listopadowego

  • W Krakowie urodził się Franciszek Stefczyk, nauczyciel, założyciel pierwszej na ziemiach polskich wiejskiej spółdzielni oszczędnościowo-pożyczkowej.

  • Pionier przemysłu naftowego Jan Zeh otrzymał patent na destylację ropy naftowej. 

  • Po abdykacji cesarza Austrii Ferdynanda I władzę w monarchii habsburskiej objął jego bratanek Franciszek Józef I, który panował do 1916 r. 

  • W Sławucie na Wołyniu zmarł gen. Eustachy Sanguszko, ziemianin, poseł na Sejm Czteroletni; brał udział w wojnie z Rosją w 1792 r., odznaczony za bitwę pod Zieleńcami jednym z pierwszych krzyży Virtuti Militari; uczestnik Powstania Kościuszkowskiego i wyprawy na Moskwę w 1812 r.

  • Prezydent Stanów Zjednoczonych James Monroe wygłosił orędzie do Kongresu, w którym ostrzegał europejskie mocarstwa przed dalszymi podbojami na kontynencie amerykańskim, a nawet rozszerzaniem swoich wpływów na tym obszarze; jednocześnie deklarował niewtrącanie się Stanów Zjednoczonych do polityki europejskiej.

  • Pod Austerlitz w starciu nazywanym „bitwą trzech cesarzy” armia Napoleona Bonaparte pokonała wojska austriacko-rosyjskie dowodzone przez cara Aleksandra I i cesarza Franciszka II; straty sprzymierzonych – około 16 tys. zabitych i rannych oraz ponad 10 tys. jeńców; straty francuskie – ponad 8 tys. zabitych i rannych.

  • W paryskiej katedrze Notre-Dame Napoleon Bonaparte został koronowany na cesarza Francuzów.

  • Jan Dekert. Źródło: CBN Polona

    W Warszawie w czasie obrad Sejmu Wielkiego odbyła się manifestacja przedstawicieli miast królewskich, tzw. czarna procesja; jej uczestnicy, na czele z prezydentem Starej Warszawy Janem Dekertem, złożyli na ręce króla prośbę o przywrócenie i rozszerzenie dawnych przywilejów miejskich.

  • W Oprawczykach na Podlasiu urodził się Franciszek Ksawery Dmochowski, poeta, publicysta; w czasie Powstania Kościuszkowskiego kierownik Wydziału Insurekcji w Radzie Najwyższej Narodowej; współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

  • W Jedlińsku koło Radomia urodził się Andrzej Stanisław Załuski, kanclerz wielki koronny (1735–1746); mecenas sztuki, współfundator Biblioteki Załuskich w Warszawie.

  • W Castilleja de la Cuesta koło Sewilli zmarł Hernan Cortes, konkwistador, zdobywca Meksyku. 

  • Abp Mikołaj Trąba. Źródło: Wikimedia Commons

    W Lubicy na Spiszu zmarł Mikołaj Trąba, arcybiskup gnieźnieński, pierwszy prymas Polski.