> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

28 grudnia

  • Kopalnia Węgla Kamiennego "Piast". Fot. PAP/R. Guz

    Stan wojenny: Zakończył się najdłuższy w powojennym górnictwie strajk, podjęty przez załogę kopalni węgla "Piast" w Bieruniu po wprowadzeniu stanu wojennego. Do końca protestu 650 metrów pod ziemią wytrwało ponad tysiąc górników, którzy spędzili na dole dwa tygodnie.

  • Cytadela na przedwojennej mapie Poznania. Źródło: CBN Polona

    Powstańcy wielkopolscy zdobyli poznańską Cytadelę, wyzwolili Gniezno, Szamotuły i Wrześnię.

  • W Łodzi zmarł piłkarz reprezentacji Polski, ŁKS i Legii Warszawa Stanisław Terlecki.

  • Susan Sontag. Fot. PAP/EPA

    W Nowym Jorku zmarła Susan Sontag, autorka esejów, opowiadań i powieści, zaliczana do grona twórców i teoretyków postmodernizmu; uważana za jedną z najbardziej znaczących intelektualistek XX w.

  • W Norwegii otwarto ośmiokilometrowy podmorski tunel Bomlafjord, łączący wyspę Foyno ze stałym lądem. W swoim najniższym miejscu tunel schodzi na głębokość 262,5 metra pod poziomem morza.

  • W Warszawie zmarł Ludwik Perski, reżyser filmów dokumentalnych.

  • Leszek Balcerowicz. 1989 r. Fot. PAP/P. T. Walczak

    Sejm przyjął dziesięć ustaw z tzw. planu Balcerowicza, dotyczących reform gospodarczo-ustrojowych; miały one umożliwić transformację gospodarki sterowanej centralnie w rynkową.

  • Oddano do użytku Centralną Magistralę Kolejową, łączącą Zawiercie z Grodziskiem Mazowieckim. 

  • W Katowicach urodziła się Anna Kańtoch, pisarka nurtu fantasy, pięciokrotna laureatka Nagrody im. Janusza A. Zajdla.

  • Katarzyna Adamik. Fot. PAP/R. Guz

    W Warszawie urodziła się Katarzyna Adamik, reżyser, plastyk. 

  • W Warszawie zmarł Zdzisław Stroński, historyk, polityk, działacz Związku Naprawy Rzeczpospolitej i Obozu Zjednoczenia Narodowego, trzykrotny poseł na Sejm II RP.

  • W Holis (USA) zmarł Józef Obrębski, etnolog, socjolog, uczeń profesora Bronisława Malinowskiego.

  • Kazimierz Świtalski. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Kazimierz Świtalski, żołnierz Legionów Polskich, jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego,  minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (1928-1929), premier (1929), marszałek Sejmu RP (1930-1935), następnie senator; w latach 1939-1945 w niemieckiej niewoli; po wojnie więziony przez władze komunistyczne (1948-1956).

  • Premiera filmu "Historia żółtej ciżemki" w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.

  • Powstały Zakłady Górnicze "Lubin", dwa lata później przekształcone w Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi - KGHM.

  • W Madrycie zmarł Ante Pavelić, chorwacki polityk, założyciel nacjonalistycznego ruchu ustaszy; w latach 1941-1945 przywódca Niezależnego Państwa Chorwackiego, podporządkowanego III Rzeszy; odpowiedzialny za masowe zbrodnie popełnione na Serbach, Żydach i Romach; od 1945 r. na emigracji.

  • Bp Czesław Kaczmarek. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Najwyższy Sąd Wojskowy uchylił wyrok z 1953 r. w sprawie biskupa Czesława Kaczmarka.

  • W Brighton w Wielkiej Brytanii urodził się Nigel Kennedy, skrzypek, znany m.in. z brawurowego wykonania „Czterech pór roku” Antonio Vivaldiego.

  • W Changchun urodził się Lu Xiaobo, chiński literaturoznawca, pisarz, uczestnik protestów na placu Tiananmen w 1989, sygnatariusz Karty 08, więzień polityczny, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2010 roku.

  • W Mount Vernon w stanie Nowy Jork urodził się Denzel Washington, aktor, dwukrotnie nagradzany Oscarem, za role w filmach „Chwała” (1990) i „Dzień próby” (2001); znany również z „Raportu Pelikana”, „Karmazynowego przypływu”, „Malcolma X” i „Huraganu”.

  • W Krakowie zmarł Wincenty Lustosławski, filozof, działacz polityczny społeczny, prekursor ruchów abstynenckich i propagator jogi.

  • Polska została członkiem UNICEF (Funduszu Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom).

  • W Hollywood zmarł Theodore Dreiser, pisarz amerykański, autor „Finansisty” i „Tragedii amerykańskiej”.

  • W Sanoku urodził się Orest Lenczyk, trener piłkarski.

  • Wacław Makowski. Fot. NAC

    W Bukareszcie zmarł prof. Wacław Makowski, prawnik, minister sprawiedliwości w kilku rządach II RP, poseł na Sejm z listy BBWR (1928-1935), od 1931 r. wicemarszałek Sejmu; w latach 1935-1938 wicemarszałek Senatu; od 1938 r. pełnił funkcję marszałka Sejmu; 2 września 1939 r. przewodniczył ostatnim obradom Sejmu II RP. 

  • W niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen zmarł Stanisław Estreicher, historyk prawa, bibliograf, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 1919-1921 jego rektor; aresztowany w ramach Sonderaktion Krakau w listopadzie 1939 r.

  • W Paryżu zmarł Maurice Ravel, francuski kompozytor, pianista i dyrygent.

  • W Poznaniu urodził się Jerzy Krasuski, historyk, specjalista w dziedzinie historii stosunków polsko-niemieckich.

  • W Krynicy założone zostało Krynickie Towarzystwo Hokejowe. 

  • W Grabocinie w powiecie będzińskim urodził się Edward Babiuch, działacz komunistyczny, w latach 1970-1980 członek Biura Politycznego i sekretarz KC PZPR; premier PRL w 1980 r.

  • Sejm przyjął Ustawę o wykonaniu reformy rolnej.

  • W Konstantinowie (Rosja) urodził się Siergiej Aleksandrowicz Jesienin, poeta rosyjski.

  • Prof. Gerard Labuda z tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego. 1997 r. Fot. PAP/CAF/P. Wierzchowski

    W Nowej Hucie koło Kartuz urodził się Gerard Labuda, historyk, mediewista, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w latach 1962-65, prezes PAN i PAU.

  • W Śniatyniu koło Stanisławowa urodził się Roman Palester, kompozytor. 

  • We Lwowie odbyła się prapremiera widowiska „Betlejem polskie” Lucjana Rydla.

  • Eugeniusz Bodo. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Genewie urodził się Eugeniusz Bodo, część źródeł jako miejsce jego urodzenia podaje Warszawę, jeszcze inne Łódź; jedna z największych gwiazd polskiego kina przedwojennego, aktor, piosenkarz, reżyser, scenarzysta i producent filmowy; znany z filmów "Czy Lucyna to dziewczyna?", "Paweł i Gaweł", "Piętro wyżej" oraz jako wykonawca piosenek "Ach, śpij kochanie", "Umówiłem się z nią na dziewiątą", "Już taki jestem zimny drań".

  • Bracia Lumiere: August (L) i Louis. Fot. NAC

    W paryskiej kawiarni Grand Café odbył się pierwszy komercyjny pokaz filmowy. Bracia Lumiere pokazali paryskiej publiczności cztery filmy: „Wyjście robotników z fabryki Lumiere w Lyonie”, „Śniadanie”, "Polewacz polany" oraz "Wjazd pociągu na stację w La Ciotat".

  • Wilhelm Roentgen opublikował pierwszy artykuł opisujący działanie tzw. promieni X.

  • W Krakowie zmarł Henryk Rodakowski, malarz, portrecista, przedstawiciel nurtu romantycznego.

  • W Przyszowej urodził się Tytus Czyżewski, krytyk sztuki, poeta, malarz.

  • Szymon Askenazy. Fot. NAC

    W Zawichoście urodził się Szymon Askenazy, historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Lwowskiego.

  • Zmarła Maryla Wereszczakówna, primo voto Puttkamer, szlachcianka litewska, ukochana i muza Adama Mickiewicza.

  • Thomas Woodrow Wilson. Fot. Biblioteka Kongresie USA. Źródło: Wikimedia Commons

    W Stanach Zjednoczonych urodził się Thomas Woodrow Wilson – prezydent USA w latach 1913-1921; w orędziu do Kongresu z 8 stycznia 1918 r. przedstawił program pokojowy, znany jako 14 punktów Wilsona; 13. punkt dotyczył kwestii powstania niepodległej Polski.

  • Z inicjatywy przebywających na emigracji Joachima Lelewela i Józefa Zaliwskiego powstał komitet Zemsta Ludu. Jego celem było przygotowanie i wywołanie kolejnego powstania na ziemiach polskich.

  • Prawa miejskie otrzymały Toruń i Chełmno; prawo lokacyjne wystawił mistrz Zakonu Krzyżackiego Hermann von Salza.

  • W Londynie konsekrowano Kolegiatę św. Piotra w Westminsterze, znaną powszechnie jako Opactwo Westminsterskie.