> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

1 maja

  • Budynek Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Fot. PAP/P. Kula

    Polska weszła w skład Unii Europejskiej. Do wspólnoty dołączyły także Czechy, Słowacja, Węgry, Litwa, Łotwa, Estonia, Słowenia, Cypr i Malta.

  • Stanisław Skarżyński. Fot. NAC

    W Warcie urodził się Stanisław Skarżyński, pilot, ppłk WP; w 1933 r. ustanowił lotniczy rekord świata przelatując samotnie samolotem RWD-5 nad południowym Atlantykiem; w czasie II wojny światowej m.in. w 305 dywizjonie bombowym „Ziemi Wielkopolskiej”; zginął w czerwcu 1942 r. na Morzu Północnym.

  • W Warszawie zmarła Wanda Wiłkomirska, wybitna skrzypaczka, solistka Filharmonii Narodowej w Warszawie, znana z prawykonań wielu polskich utworów, m.in. Grażyny Bacewicz i Krzysztofa Pendereckiego.

  • Papież Jan Paweł II. Fot. PAP/P. Kopczyński

    W Rzymie odbyły się uroczystości beatyfikacyjne papieża Jana Pawła II.

  • Wszedł w życie Traktat Amsterdamski.

  • W stulecie encykliki Leona XIII „Rerum Novarum” Jan Paweł II ogłosił encyklikę „Centesimus annus”.

  • Utworzono Parki Narodowe: Poleski i Drawieński.

  • W Warszawie zmarł Edward Ochab, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PZPR w 1956 r., przewodniczący Rady Państwa w latach 1964–1968.

  • Edyta Stein – św. Teresa Benedykta od Krzyża. Źródło: Wikimedia Commons

    Papież Jan Paweł II beatyfikował Edytę Stein – niemiecką filozofkę pochodzenia żydowskiego, karmelitankę zamordowaną w 1942 r. w KL Auschwitz-Birkenau.

  • W Nowym Tomyślu urodził się Mateusz Kościukiewicz, aktor teatralny i filmowy, laureat Nagrody im. Zbyszka Cybulskiego za rolę w filmie „Matka Teresa od kotów”.

  • Atak ZOMO na ludzi zgromadzonych przed katedrą Świętego Jana Chrzciciela na warszawskiej Starówce. 01.05.1983. Fot. PAP/A. Rybczyński

    Stan wojenny: na wezwanie TKK NSZZ „Solidarność” odbyły się niezależne pochody i demonstracje. W Gdańsku, Gdyni, Warszawie, Wrocławiu, Szczecinie, Poznaniu, Krakowie i Nowej Hucie manifestantów zaatakowały oddziały ZOMO; w wyniku działań milicji śmierć ponieśli dwaj robotnicy: Ryszard Smagur i Bernard Łyskawa; zatrzymano około 1000 osób.

  • Kontrdemonstracja w Warszawie. 01.05.1982. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Stan wojenny: w wielu miastach Polski odbyły się kontrpochody pierwszomajowe organizowane przez podziemną „Solidarność”.

  • Jacek Dehnel. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Gdańsku urodził się Jacek Dehnel, poeta, pisarz, tłumacz; autor m.in. powieści „Lala”, „Balzakiana”, „Saturn. Czarne obrazy z życia mężczyzn z rodziny Goya” i „Matka Makryna”.

  • Premiera filmu Jerzego Kawalerowicza „Cień”.

  • Powstał Zespół Filmowy „Kadr”.

  • Teatr Komedia w Warszawie, 1957 r. - sztuka "Jim i Jill". Od lewej: Alina Dzierzbicka (Lady Lancaster), Ryszard Kierczyński (Sir George Lancaster), Danuta Guzińska (Gość na balu), Mieczysław Kulczewski (Gośc na balu), Stanisława Górzyńska (Gość na balu), Barbara Krafftówna (Jill, córka milionera Henry'ego Kempa), Bogdan Kamiński (Gość na balu) i Kazimierz Dembowski (Henry Kemp, milioner). Fot. NAC

    Rozpoczął działalność warszawski Teatr Komedia.

  • W Warszawie oddano do użytku Dom Partii, w którym mieściła się siedziba KC PZPR, a w latach 1991–2000 Giełda Papierów Wartościowych.

  • Joanna Szczepkowska. Fot. PAP/J. Kamiński

    W Warszawie urodziła się Joanna Szczepkowska, aktorka, pisarka, prezes ZASP (2010); wystąpiła m.in. w filmach „Jezioro Bodeńskie”, „Kronika wypadków miłosnych”, „Cudzoziemka”, „Dwa księżyce”, a także w serialach „Dom” oraz „Sława i chwała”.

  • Michał Kwieciński. Fot. PAP/R. Guz

    W Warszawie urodził się Michał Kwieciński, reżyser i producent filmowy; twórca m.in. filmu „Jutro idziemy do kina”.

  • Klemens Szeptycki. Źródło: Wikimedia Commons

    W więzieniu NKWD we Włodzimierzu nad Klaźmą zmarł Klemens Szeptycki, przełożony greckokatolickiego klasztoru studytów w Uniowie pod Przemyślanami, błogosławiony Kościoła katolickiego; Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

  • Konstanty Rokossowski. Fot. PAP

    Rozkaz marszałka Konstantego Rokossowskiego dotyczący „czystki” i rusyfikacji dowództwa WP.

  • Utworzono Świętokrzyski Park Narodowy.

  • Tadeusz Huk. Fot. PAP/PAI/J. Ochoński

    W Krakowie urodził się Tadeusz Huk, aktor, przez wiele lat związany ze Starym Teatrem w Krakowie; wystąpił m.in. w filmach „Aktorzy prowincjonalni”, „Danton”, „Demony wojny wg Goi”, „Operacja Samum”, a także w serialu „Z biegiem lat, z biegiem dni”.

  • Wyścig Pokoju. Warszawa, 01.05.1948. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    Rozpoczął się pierwszy kolarski „Wyścig Pokoju”.

  • Krzysztof Knittel. Fot. PAP/L. Szymański

    W Warszawie urodził się Krzysztof Knittel, kompozytor, pedagog. 

  • Grażyna Barszczewska. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Warszawie urodziła się Grażyna Barszczewska, aktorka, od 1983 r. związana z Teatrem Polskim w Warszawie; wystąpiła m.in. w filmach „Anioł w szafie”, „Łabędzi śpiew”, „Wszystko, co najważniejsze”, a także w serialu „Kariera Nikodema Dyzmy”.

  • Adolf Hitler (L) w rozmowie z Josephem Goebbelsem. 07.1944. Fot. NAC

    W Berlinie samobójstwo popełnił Joseph Goebbels, niemiecki zbrodniarz wojenny, od 1924 r. w NSDAP, gauleiter Berlina, minister propagandy III Rzeszy, jeden z najbliższych współpracowników Adolfa Hitlera, według jego testamentu kanclerz Rzeszy; Goebbels wraz z żoną podali truciznę swoim sześciorgu dzieciom, a następnie zastrzelili się.

  • W nocy z 1 na 2 maja oddział Narodowych Sił Zbrojnych por. Romana Dziemieszkiewicza ps. Pogoda uwolnił z aresztu Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krasnosielcu koło Makowa Mazowieckiego kilkudziesięciu żołnierz NSZ i Armii Krajowej, przeznaczonych do wywiezienia do ZSRS.

  • Icchak Kacenelson. Źródło: Wikimedia Commons

    W KL Auschwitz zamordowany został Icchak Kacenelson, żydowski poeta i dramaturg, autor poematu „Pieśń o zamordowanym żydowskim narodzie”.

  • Do warszawskiego getta przyjechała niemiecka ekipa filmowa przygotowująca antyżydowski film propagandowy.

  • Edward Redliński. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Frampolu koło Białegostoku urodził się Edward Redliński, pisarz, autor „Konopielki”.

  • W Wilnie urodziła się Elwira Seroczyńska, łyżwiarka, wicemistrzyni olimpijska ze Squaw Valley (1960), mistrzyni świata (1962).

  • Stanisław Mikulski. Fot. PAP/A. Starus

    W Łodzi urodził się Stanisław Mikulski, aktor, odtwórca roli Hansa Klossa w serialu „Stawka większa niż życie”, wystąpił również m.in. w filmach „Kanał”, „Ewa chce spać”, „Pan Samochodzik i templariusze”.

  • W Lisku nad Biebrzą urodził się Mirosław Milewski, działacz komunistyczny, w czasach PRL-u funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa, szef wywiadu i minister spraw wewnętrzny PRL.

  • Polska została członkiem Światowego Związku Pocztowego (UPU).

  • Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie urodził się Zbigniew Uniłowski, pisarz.

  • Krystyna Skarbek. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie urodziła się Krystyna Skarbek, Polka pracująca w czasie II wojny światowej dla brytyjskiego SOE – Special Operations Executive (Kierownictwa Operacji Specjalnych); jedna z najwybitniejszych agentek wywiadu w historii.

  • W Warszawie wojsko rosyjskie zmasakrowało demonstrację pierwszomajową. Zginęło 37 osób, a kilkadziesiąt zostało rannych. Równie dramatycznie przebiegły manifestacje w Lublinie i Łodzi, gdzie zginęło po kilkanaście osób.

  • Aleksander Wat. Fot. PAP/CAF

    W Warszawie urodził się Aleksander Wat (właść. Aleksander Chwat), poeta, prozaik, tłumacz; przedstawiciel polskiego futuryzmu; autor „Ja z jednej strony i Ja z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka”; od 1940 r. więziony przez NKWD, następnie wywieziony do Kazachstanu; wnikliwą analizą komunizmu jest jego „Mój wiek. Pamiętnik mówiony”; redaktor „Miesięcznika Literackiego”.

  • W Petersburgu urodził się Nikołaj Jeżow, w latach 1936–1938 ludowy komisarz spraw wewnętrznych (NKWD); bezpośredni wykonawca rozkazów Stalina w okresie Wielkiego Terroru; odpowiedzialny m.in. za przeprowadzenie tzw. operacji polskiej (1937–1938), w czasie której w ZSRS zginęło około 140 tys. Polaków; rozstrzelany w 1940 r. w Moskwie, po tajnym procesie.

  • Manufaktura bawełniana Ludwika Geyera w Łodzi. Fot. PAP/CAF

    Bunt łódzki – pierwszomajowe demonstracje robotników z Łodzi i okolic przerodziły się w krwawo stłumiony sześciodniowy strajk powszechny; był on  jednym z największych strajków powszechnych i wywarł duży wpływ na rozwój zorganizowanego ruchu robotników (m.in. powstanie SDKPiL oraz PPS).

  • Na ziemiach polskich po raz pierwszy obchodzono Święto Pracy.

  • W Rusinowie koło Kozienic urodził się Stanisław Patek, prawnik, związany z PPS, obrońca w procesach politycznych przed carskimi sądami; uczestnik konferencji pokojowej w Paryżu (1919); minister spraw zagranicznych (1920–1921); poseł RP w Japonii (1921–1926), w Związku Sowieckim (1926–1932), ambasador w USA (1933–1935); senator (1936–1939); zginął w czasie Powstania Warszawskiego.

  • W Księstwie Warszawskim wszedł w życie Kodeks Napoleona. 

  • W katedrze wawelskiej odbył się ślub oraz wspólna koronacja Anny Jagiellonki i Stefana Batorego.