> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

22 listopada

  • Walki polsko-ukraińskie - obrona Lwowa. Żołnierze i mieszkańcy miasta na rynku. 11.1918. Fot. NAC

    W wyniku ofensywy wojsk polskich oddziały ukraińskie zostały zmuszone do wycofania się ze Lwowa; w mieście doszło do pogromu ludności żydowskiej.

  • Józef Piłsudski. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Józef Piłsudski zatwierdził „Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej”; na mocy dekretu, będącego swego rodzaju ustawą zasadniczą, Piłsudski obejmował jako Tymczasowy Naczelnik Państwa „Najwyższą Władzę Republiki Polskiej” i miał ją sprawować do czasu zebrania się Sejmu Ustawodawczego.

  • We Wrocławiu zmarł Paweł Jarodzki, malarz i rysownik, wykładowca ASP. Artysta był współzałożycielem grupy artystycznej Luxus, która powstała we Wrocławiu u schyłku PRL. Był wieloletnim kuratorem wrocławskiego Biura Wystaw Artystycznych oraz autorem podręczników i komiksów dla dzieci.

  • Przewodnicząca CDU Angela Merkel została nowym kanclerzem Niemiec, pierwszą w historii kraju kobietą na tym stanowisku.

  • Rafał Gan-Ganowicz. Fot. PAP/CAF/A. Rybczyński

    W Lublinie zmarł Rafał Gan-Ganowicz ps. „Jerzy Rawicz”, najemnik, dziennikarz, korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, działacz polityczny i społeczny, członek Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej. Walczył w kilku konfliktach zbrojnych przeciwko siłom wspieranym przez Związek Sowiecki.

  • Prezydent Aleksander Kwaśniewski wyraził zgodę na udział polskiego kontyngentu wojskowego w operacji antyterrorystycznej w Afganistanie; z wnioskiem o wysłanie wojska do Afganistanu zwrócił się do prezydenta – w imieniu rządu – premier Leszek Miller.

  • W Warszawie zmarł Mikołaj Kozakiewicz, socjolog, pedagog; członek ZSL, od 1990 r. w PSL; marszałek Sejmu w latach 1989–1991.

  • Czołgi na poznańskich ulicach - kadr z filmu „Poznański Czerwiec” w reż. Filipa Bajona. Fot. PAP/CAF/R. Sikora

    Premiera filmu „Poznań `56” w reżyserii Filipa Bajona.

  • Polska stała się pełnoprawnym członkiem OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju).

  • Margaret Thatcher ustąpiła ze stanowiska premiera Wielkiej Brytanii; szefową brytyjskiego rządu była od 1979 r.

  • W Hongkongu Aneta Kręglicka zdobyła tytuł Miss World.

  • Gen. Wojciech Jaruzelski, pełniący funkcję premiera, ustąpił ze stanowiska ministra obrony narodowej, które zajmował od 1968 r.; jego następcą został gen. Florian Siwicki.

  • Stanisław Ostrowski. Źródło: Wikimedia Commons

    W Londynie zmarł Stanisław Ostrowski, prezydent Lwowa (1936–1939), więziony w ZSRS (1939–1941); prezydent RP na uchodźstwie w latach 1972–1979.

  • Jacek Kuroń i Adam Michnik, współtwórcy Klubów Samorządnej Rzeczypospolitej „Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość”. Fot. PAP/T. Michalak

    W Warszawie utworzono Kluby Samorządnej Rzeczypospolitej „Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość”.

  • Premiera filmu „Przepraszam, czy tu biją?” w reżyserii Marka Piwowskiego.

  • Konstanty Ildefons Gałczyński z żoną Natalią. Fot. PAP/CAF

    Zmarła Natalia Gałczyńska, pisarka i tłumaczka, autorka książek dla dzieci i młodzieży, tłumaczka literatury rosyjskiej, podróżniczka. Żona poety Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego.

  • Król Hiszpanii Juan Carlos pozdrawia rodaków z Pałacu Królewskiego w Madrycie. 22.11.1975 r. Fot. PAP/EPA

    Juan Carlos I został królem Hiszpanii.

  • John Fitzgerald Kennedy. Fot. NAC

    W wyniku ran postrzałowych odniesionych w zamachu w Dallas zmarł 35. prezydent USA John Fitzgerald Kennedy.

  • W Moskwie urodził się Wiktor Pielewin, pisarz.

  • Telewizja Polska wyemitowała premierowe wydanie programu dla dzieci z serii "Miś z okienka".

  • W Warszawie zakończył się II Kongres Obrońców Pokoju, który powołał Światową Radę Pokoju; jej przewodniczącym został Frederic Joliot-Curie.

  • Górale oraz niemieccy oficerowie podczas wizyty Hansa Franka w Zakopanem. 11.1939. Fot. NAC

    W Zakopanem ogłoszono wyroki na działaczy Goralenvolku – nazistowskiej akcji germanizacyjnej na Podhalu podczas II wojny światowej.

  • Dekret PKWN o utworzeniu Przedsiębiorstwa Państwowego „Polskie Radio”.

  • W Kairze rozpoczęła się konferencja z udziałem Franklina D. Roosevelta, Winstona Churchilla i Czang Kaj-szeka.

  • Napis „Arbeit macht frei” nad bramą wjazdową do KL Auschwitz. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W KL Auschwitz Niemcy dokonali pierwszej egzekucji przez rozstrzelanie – stracono 40 Polaków.

  • Andrzej Żuławski. Fot. PAP/R. Guz

    We Lwowie urodził się Andrzej Żuławski, reżyser, scenarzysta, pisarz; autor filmów „Na srebrnym globie”, „Diabeł”, „Szamanka”.

  • Zmarł Wacław Berent; inne źródła podają datę śmierci również jako 19.11. Pisarz, poeta, eseista i tłumacz.

  • Emanuel Ringelblum. Fot. Wikimedia Commons

    W Warszawie w mieszkaniu Emanuela Ringelbluma przy ul. Leszno 18 odbyło się inauguracyjne spotkanie konspiracyjnego zespołu badawczo-dokumentacyjnego pod kryptonimem „Oneg Szabat”, czyli „Radość Soboty”. Efektem jego działań było utworzenie Podziemnego Archiwum Getta.

  • W Kaliszu urodził się Waldemar Kuczyński, ekonomista, publicysta; członek PZPR (1959–1966); w marcu 1968 r. aresztowany pod zarzutem organizowania studenckich protestów, zwolniony po pół roku; współzałożyciel Towarzystwa Kursów Naukowych; w sierpniu 1980 r. doradca MKS w Stoczni Gdańskiej; zastępca redaktora naczelnego „Tygodnika Solidarność” (1981); internowany w stanie wojennym; zwolniony w 1982 r. wyemigrował do Paryża; minister przekształceń własnościowych (1990–1991); członek Unii Demokratycznej, następnie Unii Wolności.

  • Prezydent Ignacy Mościcki wydał dekret o rozwiązaniu zrzeszeń wolnomularskich i lóż masońskich.

  • Edward Hulewicz. Fot. PAP/R. Okoński

    W Bereźnie na Wołyniu urodził się Edward Hulewicz, piosenkarz, kompozytor, aranżer, dziennikarz muzyczny, założyciel zespołu „Tarpany”.

  • Stefan Bratkowski. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Wrocławiu urodził się Stefan Bratkowski, pisarz; członek ZMP i PZPR (1954–1981), dziennikarz „Po prostu” (1956–1957), redaktor naczelny „Życia i Nowoczesność” (1970–1973; 1980–1981); prezes Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1980–1982; 1989–1990), następnie prezes honorowy; w stanie wojennym zaangażowany w działalność opozycyjną; w latach 1983–1988 tworzył niezależną „Gazetę Dźwiękową”; członek Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ „S” (1988–1990); uczestnik obrad Okrągłego Stołu; prezes Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” (1991–1992); autor książek o tematyce ekonomicznej, historycznej i społecznej.

  • W Dęblinie urodziła się Krystyna Siesicka, pisarka, autorka powieści dla młodzieży.

  • Dekoracja herbu Lwowa srebrnym krzyżem Virtuti Militari: marszałek Józef Piłsudski wraz z oficerami i żołnierzami Wojska Polskiego; widoczni m.in.: gen. Edward Rydz-Śmigły (4. z prawej za marszałkiem) i ppłk Bolesław Wieniawa-Długoszowski (za gen. Rydzem-Śmigłym). Fot. NAC

    Lwów jako pierwsze i jedyne miasto w II RP został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari; uroczystej dekoracji dokonał marszałek Józef Piłsudski.

  • Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. Lata 1919-1939. Źródło: NAC

    Uniwersytet we Lwowie otrzymał imię Jana Kazimierza.

  • W Kanadzie założono NHL (National Hockey League) – zawodową ligę hokeja na lodzie.

  • W Kalifornii zmarł Jack London, pisarz, dziennikarz, autor takich książek jak „Biały kieł”, „Martin Eden”, „Maleńka pani wielkiego domu”.

  • I wojna światowa: zakończyła się pierwsza bitwa pod Ypres; straty aliantów: 126 tys. ofiar; straty niemieckie: 134 tys. ofiar.

  • Józef Lejtes. Fot. NAC

    W Warszawie urodził się Józef Lejtes, reżyser, jeden z najbardziej znanych twórców polskiego kina międzywojennego, autor filmów „Barbara Radziwiłłówna”, „Dziewczęta z Nowolipek” i „Granica”.

  • Gen. Charles de Gaulle. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Lille urodził się Charles de Gaulle, francuski generał, w czasie II wojny światowej współzałożyciel i przywódca Komitetu Wolnej Francji, a następnie Francuskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego; premier Tymczasowego Rządu (1944–1946); prezydent Republiki Francuskiej w latach 1959–1969; twórca politycznego systemu V Republiki.

  • W Nowym Jorku urodził się Adolph Arthur Marx, znany jako Harpo, aktor, komik, jeden z pięciu słynnych braci Marx, występujących w rewiach i filmach.

  • Ludwik Mierosławski. Źródło: CBN Polona

    W Paryżu zmarł Ludwik Mierosławski; uczestnik Powstania Listopadowego; działacz emigracyjny; wódz naczelny oddziałów powstańczych w Wielkopolsce w 1848 r.; dowódca rewolucyjnych wojsk na Sycylii (1849); dyktator Powstania Styczniowego (1863); historyk wojskowości, pisarz.

  • W Paryżu urodził się Andre Gide, pisarz, autor „Lochów Watykanu”, „Fałszerzy” oraz „Dziennika”; laureat literackiej Nagrody Nobla (1947).

  • W Warszawie uroczyście otwarto Most Aleksandryjski (Kierbedzia); zaprojektowany przez inżyniera Stanisława Kierbedzia most był jednym z najnowocześniejszych w ówczesnej Europie.

  • Urodził się Bolesław Wysłouch, działacz ruchu ludowego w Galicji, publicysta.

  • W Krakowie urodził się Karol Estreicher, bibliotekarz, bibliograf, historyk literatury i teatru.

  • Urodził się Feliks Łubieński, działacz polityczny – minister sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego. Na Sejmie Wielkim – zwolennik Konstytucji 3 Maja 1791.

  • Portugalskie okręty pod dowództwem Vasco da Gamy dotarły do Przylądka Dobrej Nadziei.

  • W Namysłowie Kazimierz III Wielki oraz król niemiecki i czeski Karol IV Luksemburski podpisali pokój kończący wojnę o Śląsk.