> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

10 listopada

  • Ludwig Fischer. Fot. NAC

    Gubernator dystryktu warszawskiego Ludwig Fischer podpisał rozporządzenie o karze śmierci za samowolne opuszczenie getta oraz udzielanie pomocy Żydom.

  • Józef Piłsudski. Fot. PAP/Reprodukcja/J. Ochoński

    Powrót do Warszawy Józefa Piłsudskiego z więzienia w Magdeburgu. Początek rozbrajania żołnierzy niemieckich na ulicach Warszawy.

  • Pomnik prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego na pl. Piłsudskiego w Warszawie. Fot. PAP/R. Pietruszka

    Na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie odsłonięto pomnik prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego.

  • W Hamburgu zmarł kanclerz Niemiec Helmut Schmidt z lat 1974–1982, socjaldemokrata, następca Willy'ego Brandta; podczas stanu wojennego wezwał obywateli RFN do wysyłania Polakom paczek z pomocą.

  • Pomnik Romana Dmowskiego w Warszawie. Fot. PAP/M. Obara

    W Warszawie u zbiegu Alei Ujazdowskich i Alei Szucha odsłonięto pomnik Romana Dmowskiego.

  • Sejm udzielił wotum zaufania rządowi Kazimierza Marcinkiewicza.

  • W Warszawie zmarła Erna Rosenstein, malarka, poetka, współzałożycielka tzw. Grupy Krakowskiej.

  • Irena Sendler. Fot. PAP/R. Pietruszka

    Irena Sendler została odznaczona przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Orderem Orła Białego.

  • Zmarła Ija Lazari-Pawłowska, filozofka, etyczka, profesorka Uniwersytetu Łódzkiego. Opowiadała się za traktowaniem norm moralnych jako obowiązujących niezależnie od sytuacji, autorka prac z matematyki i etyki współczesnej – „Etyka Gandhiego”. Kilka rozpraw poświęciła wybitnym etykom polskim – Marii Ossowskiej, Tadeuszowi Kotarbińskiemu i Leonowi Petrażyckiemu.

  • Sejm udzielił wotum zaufania rządowi Waldemara Pawlaka.

  • Premiera filmu „Kevin sam w domu” w reżyserii Chrisa Columbusa.

  • Zmarł Jalu Kurek, poeta, prozaik, tłumacz literatury włoskiej.

  • Historyczny pierwszy plakat z logo „Solidarności”, wymyślony podczas strajku w Stoczni Gdańskiej w 1980 r. Fot. PAP/S. Kraszewski

    Stan wojenny: W drugą rocznicę rejestracji Solidarności działająca w podziemiu Tymczasowa Komisja Koordynacyjna wezwała do ośmiogodzinnego strajku.

  • Leonid Breżniew. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    W Moskwie zmarł Leonid Breżniew, sekretarz generalny KC KPZR i przewodniczący Rady Najwyższej ZSRS; sprawując władzę przez osiemnaście lat odpowiedzialny był m.in. za stłumienie Praskiej Wiosny w 1968 r. i inwazję na Afganistan w 1979 r.

  • Lech Wałęsa po wpisaniu NSZZ „Solidarność” do rejestru związków zawodowych. 10.11.1980 r. Fot. PAP/J. Morek

    Sąd Najwyższy w Warszawie zarejestrował NSZZ „Solidarność”, uchylając poprawki wprowadzone przez Sąd Wojewódzki.

  • W Warszawie zmarł Tadeusz Peiper, poeta, prozaik, dramatopisarz i krytyk literacki.

  • Inauguracja Katedry Literatury Polskiej na Sorbonie.

  • W Krakowie urodził się Andrzej Iwan, piłkarz, zawodnik m.in. Wisły Kraków (1976–1985), dla której strzelił 69 bramek; reprezentant Polski – 29 występów, 11 bramek; uczestnik Mistrzostw Świata w Hiszpanii (1982), w czasie których polska drużyna zajęła trzecie miejsce.

  • Sąd Najwyższy w Warszawie zatwierdził wyrok skazujący nazistowskiego zbrodniarza Ericha Kocha na karę śmierci.

  • Wanda Gertz. Źródło: Wikimedia Commons

    W Londynie zmarła mjr Wanda Gertz, „Lena”, harcerka, w latach 1915–1916 w Legionach Polskich, członek POW; uczestniczka wojny polsko-bolszewickiej; w okresie międzywojennym współorganizatorka Przysposobienia Wojskowego Kobiet, pracowniczka Głównego Inspektoratu Sił Zbrojnych; w czasie II wojny światowej organizatorka i komendantka oddziału „Dysk” (Dywersja i Sabotaż Kobiet) przy Komendzie Głównej AK.

  • Wojska sowieckie ostatecznie stłumiły powstanie węgierskie, które wybuchło 23 października 1956 r.

  • Bogdan Lis. Fot. PAP/A. Warżawa

    W Gdańsku urodził się Bogdan Lis, działacz związkowy, członek PZPR (1975–1981); od 1978 r. współpracownik WZZ Wybrzeża; w sierpniu 1980 r. wiceprzewodniczący MKS w Stoczni Gdańskiej; jeden z sygnatariuszy Porozumienia Gdańskiego; wiceprzewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ „S” w Gdańsku; członek Krajowej Komisji Porozumiewawczej, następnie Komisji Krajowej; w stanie wojennym współorganizator TKK NSZZ „S”; aresztowany w 1984 r. i skazany na 2,5 roku więzienia; uczestnik Okrągłego Stołu; senator OKP (1989–1991); poseł z listy Lewica i Demokraci (2007–2011).

  • Gen. August Emil Fieldorf "Nil" - zdjęcie z aresztu MBP. 1950 r. Fot. Archiwum IPN

    W Łodzi władze komunistyczne aresztowały gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”, organizatora i szefa Kedywu Komendy Głównej AK, jednego z najbardziej zasłużonych żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego.

  • Rozpoczęła działalność Filharmonia Poznańska, powołana z inicjatywy kompozytora i dyrygenta Tadeusza Szeligowskiego.

  • Krzysztof Wyszkowski. Fot. PAP/W. Dąbkowski

    W Mrągowie urodził się Krzysztof Wyszkowski, działacz opozycji antykomunistycznej, współpracownik KSS KOR, współzałożyciel i działacz WZZ Wybrzeża (1978); uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r.; w latach 1991–1992 doradca premierów Jana Krzysztofa Bieleckiego i Jana Olszewskiego. Od 2016 r. członek Kolegium IPN.

  • Powołano Centralny Urząd Planowania. W 1949 r. przekształcony w Państwową Komisję Planowania Gospodarczego, w 1956 r. utworzono Komisję Planowania przy Radzie Ministrów.

  • Zginął śmiercią samobójczą Samuel Adalberg, historyk, folklorysta i wydawca tekstów staropolskich żydowskiego pochodzenia.

  • W Stambule zmarł Mustafa Kemal Ataturk, generał, przywódca ruchu narodowego, który obalił sułtanat i przekształcił Turcję w republikę; pierwszy prezydent Turcji (1923–1938); przeprowadził głębokie reformy modernizujące państwo; w 1934 r. parlament nadał mu nazwisko Ataturk – ojciec Turków.

  • Władysław Pytlasiński. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Władysław Pytlasiński, zapaśnik, mistrz świata z 1900 r.; działacz sportowy, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Atletycznego; trener, którego wychowankiem był Stanisław „Zbyszko” Cyganiewicz, trzykrotny mistrz świata.

  • Urodził się Jerzy Rosołowski, dziennikarz, lektor i spiker radiowy i telewizyjny, od 1954 r. nieprzerwanie związany z Polskim Radiem, głosu użyczał również Polskiej Kronice Filmowej.

  • Premiera filmu „Ziemia obiecana” w reżyserii Aleksandra Hertza i Zbigniewa Gniazdowskiego.

  • Edmund Fetting. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    W Warszawie urodził się Edmund Fetting, aktor, piosenkarz, muzyk jazzowy; wystąpił m.in. w filmach „Lokis. Rękopis profesora Wittembacha”, „Śmierć prezydenta”, a także w serialu „Czarne chmury”.

  • W Pontrhydyfen w Walii urodził się Richard Burton, aktor filmowy i teatralny; odtwórca m.in. roli Marka Antoniusza w słynnym filmie „Kleopatra”, w którym zagrał u boku Elizabeth Taylor.

  • W Wiedniu utworzona została Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, stanowiąca porozumienie ugrupowań z Królestwa i Galicji.

  • W Berlinie urodził się Antoni Pospieszalski, eseista, filozof, działacz emigracyjny; żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, cichociemny; wieloletni redaktor polskiej sekcji BBC.

  • W Symbirsku nad Wołgą urodził się Paweł Jasienica, właściwie Leon Lech Beynar, pisarz, publicysta, żołnierz Armii Krajowej; autor m.in. znanych esejów historycznych „Polska Piastów”, „Polska Jagiellonów” oraz „Rzeczpospolita Obojga Narodów”.

  • Car Mikołaj II wprowadził w Królestwie Polskim stan wojenny.

  • Urodził się Tadeusz Kudliński, prozaik, teatrolog, współpracownik „Tygodnika Powszechnego”.

  • W Marsylii zmarł Arthur Rimbaud, francuski poeta, symbolista; autor utworów „Sezon w piekle”, „Iluminacje”, „Statek pijany”.

  • W Głogowie urodził się Arnold Zweig, niemiecki pisarz.

  • Zofia Nałkowska. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Warszawie urodziła się Zofia Nałkowska, pisarka, publicystka; autorka powieści „Granica”. Z jej doświadczeń w pracach Komisji Badań Zbrodni Hitlerowskich w Polsce powstały „Medaliony” – dokumentacja zbrodni hitlerowskich. Przez pół wieku prowadziła „Dzienniki”.

  • W Przedczu koło Kłodawy urodził się Władysław Umiński, pisarz, autor książek fantastycznonaukowych i podróżniczych, m.in. powieści „Na drugą planetę”.

  • W Wilnie zmarł Euzebiusz Słowacki, historyk literatury, dramatopisarz, profesor Uniwersytetu Wileńskiego.

  • Urodził się Stanisław Węgrzecki, prawnik, uczestnik Powstania Kościuszkowskiego, komendant Gwardii Narodowej (1812–1815); prezydent Warszawy w latach 1807–1815 i 1830–1831.

  • We Lwowie zmarł król Michał Korybut Wiśniowiecki, panujący od 1669 r.

  • W Einsiedeln w Szwajcarii urodził się Paracelsus, lekarz, chemik, jeden z prekursorów nowożytnej medycyny; inna podawana data jego urodzin to 17 grudnia 1493 r.

  • W Eisleben w Niemczech urodził się Marcin Luter, duchowny, teolog i reformator Kościoła, inicjator Reformacji; autor 95 tez przeciwko odpustom.

  • W bitwie z armią turecką pod Warną zginął Władysław III, król Polski i Węgier; w chwili śmierci monarcha miał 20 lat.

  • W nocy z 10 na 11 listopada w klasztorze benedyktyńskim w Międzyrzeczu zamordowano Pięciu Braci Męczenników – Benedykta, Jana, Izaaka, Krystyna i Mateusza. Rok później pięciu benedyktynów zostało kanonizowanych przez Jana XVIII.