> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

29 września

  • Aleksander Krzyżanowski. Fot. CAW. Źródło: Wikimedia Commons

    W więzieniu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego przy ul. Rakowieckiej w Warszawie zmarł ppłk Aleksander Krzyżanowski „Wilk”, dowódca Okręgu Wileńskiego AK; aresztowany przez UB i torturowany w czasie śledztwa; formalnego procesu w jego sprawie nigdy nie przeprowadzono.

  • Grupa Kampinos podczas Powstania Warszawskiego: mjr Alfons Kotowski „Okoń” przemawia do żołnierzy zgrupowania „Kampinos” przed wymarszem do lasów świętokrzyskich. Obok zdobyczne działko przeciwlotnicze 2 cm FlaK 38 ze sprzężonym karabinem maszynowym. 09.1944. Źródło: Wikimedia Commons

    Pod Jaktorowem wojska niemieckie rozbiły Grupę Armii Krajowej „Kampinos”; w walkach poległo około 100 żołnierzy AK, wśród nich dowódca mjr Alfons Kotowski „Okoń”, około 200 zostało rannych; straty niemieckie: około 200 zabitych i rannych.

  • Wiesław Michnikowski. Fot. PAP/F. Miller

    W Warszawie zmarł Wiesław Michnikowski, aktor, artysta kabaretowy, wykonawca słynnych przebojów Kabaretu Starszych Panów, m.in. „Wesołe jest życie staruszka”, „Addio pomidory” czy „Jeżeli kochać”, odtwórca pamiętnej roli Jej Ekscelencji w „Seksmisji” Juliusza Machulskiego. 

  • W Henderson w stanie Nevada zmarł Tony Curtis, aktor, znany z komedii „Pół żartem, pół serio” i „Wielki wyścig”, a także filmów „Trapez”, „Wikingowie”, „Ucieczka w kajdankach” i „Dusiciel z Bostonu”.

  • W Paryżu zmarł Georges Charpak, fizyk, urodzony w 1924 r. w Dąbrowicy w województwie poleskim, w rodzinie żydowskiej; laureat Nagrody Nobla w 1992 r.

  • Pomnik Juliusza Słowackiego na placu Bankowym w Warszawie. Fot. PAP/T. Gzell

    W Warszawie na placu Bankowym odsłonięto pomnik Juliusza Słowackiego.

  • Michał Pawlicki. Fot. PAP/L. Łożyński

    W Warszawie zmarł Michał Pawlicki, aktor, reżyser teatralny, pedagog; znany m.in. z filmów „Zaklęte rewiry”, „Nad Niemnem”, a także „Vabank 2, czyli riposta”.

  • W Łodzi zmarł Włodzimierz Skoczylas, aktor, pedagog, więzień niemieckiego obozu koncentracyjnego Dachau.

  • Pod Raciborzem w wypadku samochodowym zginęli twórcy programu „Sonda” – Zdzisław Kamiński i Andrzej Kurek.

  • Premiera filmu „Jeniec Europy” w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.

  • Lech Wałęsa powołał Tymczasową Radę NSZZ „Solidarność”.

  • Jerzy Wasowski. Fot. PAP/CAF/H. Rosiak

    Zmarł Jerzy Wasowski, aktor, kompozytor, dziennikarz; wspólnie z Jeremim Przyborą stworzył „Kabaret Starszych Panów”.

  • Spotkanie KSS KOR w mieszkaniu Jacka Kuronia na Żoliborzu. Nz. Antoni Macierewicz i Jacek Kuroń. Warszawa. 01.1981. Fot. PAP/T. Michalak

    Komitet Obrony Robotników został przekształcony w Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”.

  • Ukazał się pierwszy numer „Komunikatu KOR” informujący m.in. o represjach władz komunistycznych wobec uczestników protestów z 25 czerwca 1976 r.

  • Powołano Centrum Badań Kosmicznych PAN.

  • Premiera filmu „Jowita” w reżyserii Janusza Morgensterna.

  • W Warszawie zmarł Marian Wnuk, rzeźbiarz, pedagog, działacz artystyczny.

  • Elżbieta Dmoch. Fot. PAP/I. Radkiewicz

    W Warszawie urodziła się Elżbieta Dmoch, wokalistka zespołu „2 plus 1”.

  • Piotr Mroczyk. Fot. PAP/M. B. Brzozowski

    W Poznaniu urodził się Piotr Mroczyk, dziennikarz, działacz opozycji antykomunistycznej, dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w latach 1989–1994.

  • Lech Wałęsa. Fot. PAP/CAF/M. Langda

    W Popowie (powiat Lipno) urodził się Lech Wałęsa, działacz opozycji antykomunistycznej, członek Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, współzałożyciel i pierwszy przewodniczący NSZZ „Solidarność”; prezydent RP w latach 1990–1995. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1983 r.

  • II wojna światowa: Marszałek Pietro Badoglio podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji wojsk włoskich.

  • W czasie trwającej dwa dni akcji eksterminacyjnej w Babim Jarze Niemcy zamordowali blisko 34 tys. Żydów z Kijowa.

  • Polskie oddziały po kapitulacji Twierdzy Modlin. 29.09.1939. Fot. NAC

    Kampania polska: kapitulacja załogi Twierdzy Modlin.

  • Kampania polska: do Warszawy wkroczyły pierwsze oddziały niemieckie.

  • Przywódcy Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Włoch – Neville Chamberlain, Edouard Daladier, Adolf Hitler i Benito Mussolini. Okładka "Naszego Przeglądu Ilustrowanego" (dodatku do pisma "Nasz Przegląd") z 2 X 1938 r. Źródło: CBN Polona

    Na konferencji w Monachium przywódcy Niemiec, Włoch, Francji i Wielkiej Brytanii podpisali układ upoważniający III Rzeszę do zajęcia tzw. obszaru Sudetów, należącego do Czechosłowacji

  • Otwarcie stadionu Ruchu Chorzów.

  • Posiedzenie inauguracyjne Polskiej Akademii Literatury w sali Prezydium Rady Ministrów w Warszawie - przemawia premier Janusz Jędrzejewicz. 11.1933. Fot. NAC

    Ukazało się rozporządzenie Rady Ministrów powołujące Polską Akademię Literatury

  • W Warszawie urodził się Michał Pawlicki, aktor, reżyser teatralny, pedagog; znany m.in. z filmów „Zaklęte rewiry”, „Nad Niemnem”, a także „Vabank 2, czyli riposta”.

  • W Kuokkala koło Petersburga zmarł Ilja Riepin, malarz rosyjski, autor obrazów „Burłacy na Wołdze” i „Zaporożcy piszący list do sułtana tureckiego”.

  • Józef Piłsudski. Fot. NAC

    Austriackie władze wojskowe przyjęły dymisję Józefa Piłsudskiego z Legionów. Decyzją władz austriackich Legiony Polskie zostały przekształcone w Polski Korpus Posiłkowy.

  • W czasie podróży przez Kanał La Manche zginął Rudolf Diesel, niemiecki inżynier, konstruktor silnika wysokoprężnego; okoliczności jego utonięcia nie zostały wyjaśnione.

  • W Nowym Jorku urodził się Stanley Kramer, reżyser i producent filmowy.

  • W Cliftonville w Anglii urodził się Trevor Howard, aktor. 

  • Michelangelo Antonioni. Fot.PAP/CAF/F.Miller

    W Ferrarze urodził się Michelangelo Antonioni, włoski reżyser, scenarzysta i krytyk filmowy.

  • Stanisław Jankowski „Agaton”. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Warszawie urodził się Stanisław Jankowski „Agaton”, architekt, urbanista, cichociemny, oficer AK, w Powstaniu Warszawskim dowódca plutonu „Agaton”. Po wojnie pracownik Biura Odbudowy Stolicy, współautor planu generalnego zagospodarowania przestrzennego Warszawy, m.in. Trasy W-Z i MDM.

  • Michał Waszyński. Fot. NAC

    W Kowlu urodził się Michał Waszyński, reżyser i scenarzysta filmowy; jeden z najpopularniejszych twórców międzywojennego kina polskiego; autor filmów „Jego ekscelencja subiekt”, „Pieśniarz Warszawy”, „Antek policmajster”, „Bohaterowie Sybiru”, „Znachor”, „Dybuk”, „Włóczęgi”, „Wielka droga”.

  • W Rzymie urodził się Enrico Fermi - fizyk, wybitny badacz energetyki jądrowej, uruchomił pierwszy reaktor jądrowy, laureat Nagrody Nobla.

  •  Jan Rzepecki. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Warszawie urodził się Jan Rzepecki, szef Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK, komendant Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.

  • Bolesław Prus. Źródło: CBN Polona

    W warszawskim „Kurierze Codziennym” ukazał się pierwszy odcinek powieści „Lalka” Bolesława Prusa.

  • W Krakowie ukazało się pierwsze wydanie dziennika „Nowa Reforma”.

  • We Lwowie urodził się Ludwig von Mises, ekonomista austriacki, jeden z najbardziej wpływowych przedstawicieli liberalizmu gospodarczego.

  • W Warszawie zmarła Tekla Bądarzewska-Baranowska, pianistka, kompozytorka popularnych miniatur muzycznych.

  • Michał Bałucki. Źródło: CBN Polona

    W Krakowie urodził się Michał Bałucki, komediopisarz, prozaik.

  • W Smolhowie na Białorusi urodził się Władysław Syrokomla (właśc. Ludwik Kondratowicz), poeta, tłumacz.

  • Michał Czajkowski. Źródło: CBN Polona

    W Halczyńcu w okolicach Berdyczowa urodził się Michał Czajkowski, Sadyk Pasza, pisarz, uczestnik Powstania Listopadowego; po 1831 r. na emigracji we Francji; działacz niepodległościowy związany z Hotelem Lambert; od 1850 r. w armii tureckiej; przeszedł na islam; uczestnik wojny krymskiej (1853–1856); autor „Wernyhory” i „Powieści kozackich”.

  • Gen. Michał Sokolnicki. Źródło: CBN Polona

    W Wierzei w województwie poznańskim urodził się Michał Sokolnicki, generał, inżynier, uczestnik wojny z Rosją w 1792 r., Powstania Kościuszkowskiego oraz wojen napoleońskich.

  • Horatio Nelson. Źródło: Wikimedia Commons/National Maritime Museum

    W Burnham Thorpe w hrabstwie Norfolk urodził się Horatio Nelson, brytyjski admirał, wicehrabia; zwycięski dowódca w bitwach pod Abukirem (1798) i Trafalgarem (1805).

  • Józef Wybicki. Źródło: CBN Polona

    W Będominie koło Kościerzyny urodził się Józef Wybicki, polityk, pisarz, publicysta; konfederat barski, członek Komisji Edukacji Narodowej, uczestnik Powstania Kościuszkowskiego; współtwórca Legionów Polskich we Włoszech; autor „Mazurka Dąbrowskiego”, który stał się polskim hymnem narodowym.

  • Michał Tomasz Korybut Wiśniowiecki – rysunek Jana Matejki. Fot. PAP/Reprodukcja

    W katedrze na Wawelu odbyła się koronacja Michała Korybuta Wiśniowieckiego na króla Polski.

  • Wojska polskie i litewskie rozpoczęły oblężenie Smoleńska.

  • W Mediolanie urodził się Michelangelo Merisi da Caravaggio, jeden z najwybitniejszych malarzy przełomu XVI i XVII w.; do jego najważniejszych dzieł należą „Chłopiec z koszem owoców”, „Męczeństwo św. Mateusza” i „Ścięcie św. Jana Chrzciciela”.

  •  Hiszpański konkwistador Vasco Nunez de Balboa dotarł do wybrzeży Pacyfiku, któremu nadał nazwę Morza Południowego.

  • We Lwowie zmarł Jan z Dukli, teolog, kaznodzieja, franciszkanin; patron Polski; kanonizowany przez Jana Pawła II w 1997 r.