> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

12 września

  • Jan Sztaudynger. Fot. PAP/CAF/Puciato

    W Krakowie zmarł Jan Sztaudynger, poeta, fraszkopisarz.

  • Piotr Skrzynecki. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Piotr Skrzynecki, założyciel kabaretu Piwnica pod Baranami, jego wieloletni konferansjer i lider.

  • W finale mistrzostw Europy w siatkówce rozgrywanych w Turcji reprezentacja Polski pokonała drużynę Francji.

  • Józef Słotwiński. Fot. PAP/CAF/A. Rybczyński

    W Warszawie zmarł Józef Słotwiński, reżyser teatralny, jeden z twórców Teatru Telewizji, autor i główny reżyser telewizyjnej „Kobry”.

  • Marek Karp. Fot. PAP/T. Gzell

    W Warszawie zmarł Marek Karp, historyk, założyciel i wieloletni dyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich.

  • NATO po raz pierwszy uruchomiło procedury związane z art. 5 traktatu, który mówi, że atak na dowolne państwo NATO równy jest z atakiem na cały Sojusz. Była to odpowiedź na zamachy terrorystyczne w USA, do których doszło 11 września 2001 roku.

  • Ustanowienie Święta Wojsk Lądowych upamiętniającego rocznicę zwycięstwa pod Wiedniem.

  • Ernest Pohl. 1984 r. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Hausach w Niemczech zmarł Ernest Pohl, piłkarz, zawodnik m.in. Górnika Zabrze i Legii Warszawa; najskuteczniejszy strzelec w historii ekstraklasy z dorobkiem 186 goli; w latach 1955–1964 wystąpił w 46 oficjalnych meczach reprezentacji Polski, w których zdobył 39 goli.

  • W Chicago zmarł Feliks Konarski, pseudonim Ref-Ren, pisarz, kierownik artystyczny i literacki teatrów rewiowych; w czasie II wojny światowej więzień sowieckich łagrów, następnie w armii gen. Władysława Andersa; autor słów pieśni „Czerwone maki na Monte Cassino”.

  • W Moskwie byłe mocarstwa okupacyjne USA, W. Brytania, Francja, ZSRS oraz oba państwa niemieckie podpisały układ 2+4 dotyczący zjednoczenia Niemiec.

  •  Irena Eichlerówna. Fot. NAC

    W Warszawie zmarła Irena Eichlerówna, jedna z najwybitniejszych polskich aktorek teatralnych, przez ponad pół wieku związana z Teatrem Narodowym w Warszawie.

  • Premier Tadeusz Mazowiecki w Sejmie w 1989 r. w Warszawie. Warszawa, 12.09.1989 r. Fot. PAP/D. Kwiatkowski

    Sejm powołał rząd Tadeusza Mazowieckiego, pierwszego niekomunistycznego prezesa Rady Ministrów w Polsce od zakończenia II wojny światowej.

  • Tadeusz Łomnicki na planie filmu ”Gdziekolwiek jesteś Panie Prezydencie” Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    Premiera filmu „Gdziekolwiek jesteś Panie Prezydencie” w reżyserii Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego.

  • W Etiopii, po 44 latach panowania, w wyniku zamachu stanu obalony został cesarz Haile Selassie.

  • Ryszard Siwiec. Źródło: IPN

    W Warszawie zmarł Ryszard Siwiec, który 8 września 1968 r., podczas centralnych dożynek na Stadionie X-lecia, podpalił się na oczach tłumów, protestując przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.

  • Sergiusz Piasecki. Źródło: Wikimedia Commons

    W Londynie zmarł Sergiusz Piasecki, pisarz, autor m.in. powieści „Kochanka Wielkiej Niedźwiedzicy”.

  • Początek działalności Warszawskiej Opery Kameralnej.

  • Wojciech Jagielski. Fot. PAP/J. Turczyk

    W Goworowie pod Ostrołęką urodził się Wojciech Jagielski, dziennikarz, reporter zajmujący się problematyką Afryki, Azji Środkowej, Kaukazu i Zakaukazia; opublikował m.in. książki „Dobre miejsce do umierania”, „Modlitwa o deszcz”, „Wieże z kamienia”, „Nocni wędrowcy”.

  • Nikita Chruszczow. Fot. PAP/CAF

    Nikita Chruszczow objął stanowisko I sekretarza KC KPZR.

  • Kard. Stefan Wyszyński. Fot. NAC

    Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński i kard. Adam Sapieha wystosowali do Bolesława Bieruta list dotyczący zwalczania Kościoła przez władze państwowe.

  • Rząd Jedności Narodowej uznał za nieobwiązujący konkordat zawarty z Watykanem w 1925 r.

  • Benito Mussolini. Fot. NAC

    Niemieccy spadochroniarze uwolnili przetrzymywanego w Abruzzach Benito Mussoliniego, włoskiego dyktatora, odsuniętego od władzy po wylądowaniu wojsk alianckich na Sycylii i aresztowanego na rozkaz króla Wiktora Emanuela III.

  • Gen. Władysław Sikorski. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski zatwierdził plan formowania Armii Polskiej na Wschodzie.

  • Helena Marusarzówna. Fot. NAC

    W Tarnowie rozstrzelana została przez Niemców Helena Marusarzówna, narciarka, wielokrotna mistrzyni Polski, w czasie II wojny światowej działała w konspiracji jako kurier tatrzański.

  • Kampania polska: pierwsze oddziały niemieckie zaatakowały Lwów.

  • Premier Wielkiej Brytanii Neville Chamberlain (2L) i premier Francji Edouard Daladier (P). Fot. NAC

    Kampania polska: francusko-brytyjska konferencja polityczno-wojskowa w Abbeville podjęła decyzję o wstrzymaniu alianckich działań zaczepnych na froncie zachodnim. Władze RP nie zostały o tym poinformowane.

  • W Genewie Litwa, Łotwa i Estonia podpisały sojusz nazywany Ententą Bałtycką.

  • Operator filmowy Jerzy Wójcik z Orłem 2009 za całokształt twórczości. Fot. PAP/L. Szymański

    W Nowym Sączu urodził się Jerzy Wójcik, operator i reżyser filmowy, współtwórca polskiej szkoły filmowej, pedagog.

  • Patrol KOP-u na pograniczu z Rosją. Fot. NAC

    Rozkaz Ministerstwa Spraw Wojskowych o utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza.

  • Stanisław Lem. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    We Lwowie urodził Stanisław Lem, klasyk literatury science fiction, filozof, futurolog i eseista; jeden z najbardziej cenionych polskich pisarzy; jego książki „Powrót z gwiazd”, „Solaris”, „Opowieści o pilocie Pirxie”, „Dzienniki Gwiazdowe”, „Cyberiada” weszły do kanonu najsłynniejszych dzieł science fiction XX w.

  • W Antwerpii zakończyły się VII Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • Członkowie Rady regencyjnej: książę Zdzisław Lubomirski, arcybiskup Aleksander Kakowski i hrabia Józef Ostrowski. Fot. NAC

    W Warszawie mocarstwa okupacyjne powołały Radę Regencyjną, która miała sprawować najwyższą władzę w Królestwie Polskim.

  • W Sankt Petersburgu zmarł Zygmunt Balicki, jeden z przywódców ruchu narodowo-demokratycznego, współtwórca Ligi Narodowej.

  • W Ryżawce w rejonie humańskim urodził się Janusz Żurakowski, pilot myśliwski, oblatywacz; uczestnik kampanii polskiej 1939 r. i Bitwy o Anglię; od 1942 r. dowódca polskiego 316. Dywizjonu Myśliwskiego; od 1944 r. pilot doświadczalny w brytyjskim ośrodku badawczym lotnictwa wojskowego w Boscombe Down; pierwszy Polak pilotujący samoloty odrzutowe i pionier odrzutowej akrobacji.

  • W Oakville w stanie Alabama urodził się Jesse Owens, lekkoatleta, czterokrotny mistrz olimpijski z Berlina (1936).

  • W Paryżu urodziła się Irene Joliot-Curie, córka Marii Skłodowskiej-Curie; fizyk, chemik; prowadziła badania z zakresu promieniotwórczości i reakcji jądrowych. W 1935 r. wspólnie z mężem Frederikiem Joliot-Curie otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.

  • W Beremianach na Podolu urodził się Kornel Ujejski, poeta, publicysta.

  • W Krobielowicach (niem. Krieblowitz) koło Wrocławia zmarł pruski feldmarszałek Gebhard Leberecht von Bluecher, dowódca Armii Śląskiej (1813); odegrał istotną rolę w zwycięskich bitwach z wojskami napoleońskimi pod Lipskiem (1813) i Waterloo (1815).

  • W Suchej koło Węgrowa na Podlasiu urodził się August Cieszkowski, filozof, ekonomista, działacz społeczny.

  • Stanisław Leszczyński - cykl Jana Matejki „Poczet królów i książąt polskich”. Fot. PAP/Reprodukcja

    Na warszawskiej Woli na sejmie elekcyjnym Stanisław Leszczyński wybrany został królem Polski. 

  • Jerzy Siemiginowski-Eleuter "Portret króla Jana III Sobieskiego". Fot. PAP/W. Kryński

    Pod Wiedniem koalicja wojsk chrześcijańskich dowodzonych przez króla Jana III Sobieskiego pokonała armię turecką.

  • W kościele św. Jana w Warszawie król Władysław IV Waza poślubił Cecylię Renatę Habsburżankę, córkę cesarza Ferdynanda II.

  • W Sztumskiej Wsi zawarty został rozejm polsko-szwedzki; zgodnie z jego postanowieniami Szwedzi wycofali się z miast i portów Pomorza Gdańskiego, pozostając jednak w Inflantach.