> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

21 lutego

  • Katarzyna Kobro. Źródło: Wikimedia Commons

    W Łodzi zmarła Katarzyna Kobro, rzeźbiarka; zajmowała się głównie rzeźbą abstrakcyjną, a także projektami scenograficznymi, rysunkami; dorobek artystyczny Kobro i jej męża Władysława Strzemińskiego stał się zalążkiem największego w Europie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Łodzi.

  • Tramwaj z tabliczką „Nur für Juden. Tylko dla Żydów”. Warszawa, 10.1940. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie władze niemieckie zlikwidowały trzy linie tramwajowe przeznaczone wyłącznie dla Żydów. Zamiast nich zaczął kursować tramwaj bez numeru, oznakowany tarczą z niebiesko-białą gwiazdą Dawida.

  • W Łowiczu zmarł biskup senior diecezji łowickiej Alojzy Orszulik. W stanie wojennym był poufnym negocjatorem z ramienia episkopatu między władzą a Solidarnością, a w 1989 r. obserwatorem podczas negocjacji w Magdalence i obrad Okrągłego Stołu, kawaler Orderu Orła Białego.

  • Jerzy Nowosielski. Fot. PAP/W. Kryński, T. Prażmowski

    W Krakowie zmarł Jerzy Nowosielski, jeden z najoryginalniejszych polskich malarzy, malował akty kobiece, martwe natury, pejzaże, obrazy abstrakcyjne; największy wpływ na jego twórczość miała sztuka bizantyjska; autor polichromii w wielu cerkwiach, m.in. w Zawierciu, Gródku Białostockim, Kętrzynie, Warszawie, Górowie Iławieckim oraz ikonostasów i obrazów sakralnych.

  • K-202, polski 16-bitowy minikomputer opracowany i skonstruowany przez inżyniera Jacka Karpińskiego (P). Międzynarodowe Targi Poznańskie 1971. Fot. PAP/CAF/L. Surowiec

    We Wrocławiu zmarł Jacek Karpiński, inżynier, elektronik i informatyk, twórca pierwszego polskiego mikrokomputera K-202.

  • W Toruniu zmarła prof. Maria Jaczynowska, historyczka, badaczka dziejów starożytnego Rzymu.

  • Zdzisław Beksiński. Fot. PAP/W. Kryński

    W Warszawie zamordowany został Zdzisław Beksiński, malarz, fotograf, rzeźbiarz; jego obrazy pokazywane były w prestiżowych galeriach na całym świecie, m.in. we Włoszech, Francji, w Niemczech, Belgii. Jako jedyny Europejczyk ma stałą ekspozycję w muzeum sztuki w japońskiej Osace.

  • Nora Ney. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Encinitas w Kanadzie zmarła Nora Ney (właśc. Sonja Nejman), aktorka znana z ról w filmach dwudziestolecia międzywojennego: „Głos pustyni”, „Córka generała Pankratowa”, „Kobiety nad przepaścią”.

  • W Warszawie zmarła Halina Auderska, pisarka, dramaturg, leksykograf, autorka „Ptasiego gościńca” i „Babiego lata”; członek Rady Krajowej PRON.

  • W Warszawie zmarła Maria Żmigrodzka, historyczka, krytyczka literacka; zajmowała się pozytywizmem i romantyzmem w literaturze.

  • Vaclav Havel. Fot. PAP/EPA

    W Krakowie i Warszawie odbyły się studenckie manifestacje w obronie więzionego Vaclava Havla.

  • Premiera filmu „Karate po polsku” w reżyserii Wojciecha Wójcika.

  • Wojciech Wiszniewski. Fot. PAP

    W Warszawie zmarł Wojciech Wiszniewski, scenarzysta, reżyser, autor filmów dokumentalnych, m.in. „Robotnicy ‘71”, „Elementarz”, „Stolarz”.

  • Mieczysław Kotlarczyk. Źródło: CBN Polona

    W Krakowie zmarł Mieczysław Kotlarczyk, aktor, reżyser, pedagog, krytyk literacki i teatralny, twórca Teatru Rapsodycznego.

  • W Lublinie zmarł ks. prof. Mieczysław Żywczyński, historyk, wieloletni wykładowca Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

  • Premiera spektaklu teatru Telewizji „Turoń” wg Stefana Żeromskiego, w reżyserii Jana Kulczyńskiego z Janem Świderskim w roli Jakuba Szeli.

  • Film „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy - na zdjęciu: Wojciech Pszoniak (L-Moryc Welt), Daniel Olbrychski (C-Karol Borowiecki) i Andrzej Seweryn (P-Maks). Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Premiera filmu „Ziemia obiecana” w reżyserii Andrzeja Wajdy.

  • Premiera filmu „Człowiek z M-3” w reżyserii Leona Jeannota.

  •  Oskarżony o odział w protestach w marcu 1968 r. Antoni Zambrowski skazany został na 2 lata więzienia. 

  • W Warszawie otwarty został nowy gmach Filharmonii Narodowej.

  • W rozgrywanym w czasie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Squaw Valley biegu łyżwiarskim na 1500 metrów kobiet na podium stanęły dwie Polki: Elwira Seroczyńska zdobyła medal srebrny, a Helena Pilejczyk – brązowy.

  • Henryk Arctowski. Fot. NAC

    W Waszyngtonie zmarł Henryk Arctowski, geograf, geolog, podróżnik, jeden z pionierów polskich badań polarnych.

  • W Warszawie urodził się Bogdan Koca, aktor, reżyser, dyrektor Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze.

  • Mjr Józef Kuraś "Ogień". Źródło: IPN

    We wsi Ostrowsko pod Nowym Targiem otoczony przez UB i KBW mjr Józef Kuraś „Ogień” próbował popełnić samobójstwo, śmiertelnie ranny, zmarł następnego dnia w szpitalu w Nowym Targu; Kuraś był żołnierzem Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, dowódcą oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa; od 1945 r. dowodził zgrupowaniem „Błyskawica” walczącym z władzą komunistyczną.

  • Zbiórka Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej (ORMO) z Ciechanowa i okolicznych powiatów. Ciechanów, 1947 r. Fot. PAP/CAF

    Rada Ministrów powołała Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO) – organizację paramilitarną podporządkowaną MO; brała udział w pacyfikacjach protestów w okresie PRL; rozwiązana została w 1989 r.

  • W Tyczynie pod Rzeszowem urodziła się Katarzyna Sobczyk, piosenkarka, znana z przebojów „O mnie się nie martw”, „Trzynastego”, „Nie bądź taki szybki Bill”.

  • W Kielcach urodził się Rafał Olbiński, plastyk, portrecista, przedstawiciel tzw. polskiej szkoły plakatu.

  • Jan Krzysztof Kelus. Fot. PAP/M. Obara

    W Warszawie urodził się Jan Krzysztof Kelus, socjolog, działacz opozycyjny, współpracownik Komitetu Obrony Robotników, autor i wykonawca piosenki niezależnej. Współzałożyciel podziemnego wydawnictwa CDN, twórca Oficyny Fonograficznej CDN.

  • Przywódca OZN płk Adam Koc w studio Polskiego Radia. 21.02.1937. Fot. NAC

    Płk Adam Koc przedstawił deklarację ideową Obozu Zjednoczenia Narodowego – organizacji politycznej konsolidującej część obozu piłsudczykowskiego skupionego wokół marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza.

  • Prof. Andrzej Ajnenkiel. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Andrzej Ajnenkiel – historyk, znawca problematyki parlamentaryzmu i konstytucjonalizmu, wykładowca m.in. na uniwersytetach w Brukseli, Harwardzie, Yale, Londynie i Tybindze.

  • Od lewej: Anna Milewska, Joanna Witter i Andrzej May w serialu „Rodzina Połanieckich” . Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie urodziła się Anna Milewska, aktorka teatralna i filmowa, znana z ról w filmach „Dyrektorzy”, „Jarosław Dąbrowski”, „Gdziekolwiek jesteś, jeśliś jest”; autorka tomików poetyckich.

  • W Tołkaczach urodził się Wiktor Tołkin, rzeźbiarz, autor m.in. monumentalnych prac na terenie obozów Stutthof i Majdanek oraz Pomnika Walki i Męczeństwa na warszawskim Pawiaku.

  • Juliusz Leo. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł Juliusz Leo, prawnik, poseł do galicyjskiego Sejmu Krajowego i austriackiej Rady Państwa; prezydent Krakowa (1904–1918), twórca tzw. Wielkiego Krakowa; pierwszy prezes Naczelnego Komitetu Narodowego (1914).

  • Francuscy żołnierze podczas bitwy pod Verdun. 1916 r. Źródło: Wikimedia Commons

    I wojna światowa: początek bitwy pod Verdun; w trwających do końca grudnia walkach zginęło ponad 300 tys. żołnierzy francuskich i niemieckich, a 400 tys. zostało rannych; żadnej ze stron nie udało się przełamać frontu.

  • W Zubsuche koło Zakopanego urodził się Franciszek Łukaszczyk, lekarz, pionier radioterapii onkologicznej, współzałożyciel i pierwszy dyrektor Instytutu Radowego.

  • Powstanie Styczniowe: Pod Opatowem wojska rosyjskie rozbiły oddziały powstańcze dowodzone przez Apolinarego Kurowskiego.

  • W Warszawie zmarł Henryk Marconi, architekt włoskiego pochodzenia, projektant wielu znanych warszawskich budynków, m.in. Hotelu Europejskiego oraz kościołów św. Boromeusza przy ul. Chłodnej i Wszystkich Świętych na Grzybowie.

  • Karol Marks i Fryderyk Engels ogłosili w Londynie „Manifest partii komunistycznej”.

  • Powstanie krakowskie: w nocy z 21 na 22 lutego w Krakowie powstańcy polscy rozpoczęli walki ze stacjonującymi w mieście oddziałami austriackimi.

  • W Honoratce w guberni kijowskiej urodził się Apollo Korzeniowski, pisarz, poeta, uczestnik konspiracji niepodległościowej, związany ze stronnictwem Czerwonych; ojciec Józefa Korzeniowskiego – Josepha Conrada.

  • W Pułtusku urodził się Teofil Kwiatkowski, malarz okresu romantyzmu.

  • Pod naciskiem posła rosyjskiego Igelstroma Rada Nieustająca uchwaliła redukcję stanu armii polskiej o połowę i przymusowe wcielenie zwolnionych ze służby do armii pruskiej i rosyjskiej. 

  • W Rzymie zmarł papież Benedykt XIII (1724–1730).

  • Zmarł Jakub Wejher, wojewoda malborski, pułkownik wojsk Władysława IV, uczestnik bitwy pod Beresteczkiem (1651), założyciel Wejherowa.

  • W katedrze wawelskiej odbyła się koronacja Henryka III Walezego – pierwszego króla wybranego w wolnej elekcji.

  • W Rzymie zmarł papież Juliusz II, mecenas sztuki, wspierający m.in. Bramantego, Rafaela i Michała Anioła, który na jego zlecenie namalował freski zdobiące sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej; w 1506 r. Juliusz II położył kamień węgielny pod nową bazylikę św. Piotra w Rzymie.

  • Król Kazimierz IV Jagiellończyk kupił Księstwo Oświęcimskie od księcia Jana IV Oświęcimskiego.