> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz dat

1922

  • Marek Edelman. Fot. PAP/CAF

    W Homlu w rodzinie żydowskiej związanej z Bundem urodził się Marek Edelman, ostatni przywódca Powstania w Getcie Warszawskim, uczestnik Powstania Warszawskiego; po wojnie kardiolog, opozycjonista, działacz Komitetu Obrony Robotników.; dokładna data urodzin nie jest znana, przyjęto, że przyszedł na świat 1 stycznia 1922 r.

  • We Lwowie urodził się Andrzej Hiolski, śpiewak operowy, baryton.

  • W Warszawie urodził się Konstanty Jeleński, eseista, krytyk, współpracownik paryskiej Kultury i Zeszytów Literackich.

  • Watykan wydał dekret zatwierdzający stowarzyszenie Pobożny Związek Rycerstwa Niepokalanej, którego twórcą był o. Maksymilian Kolbe.

  • W Warszawie urodził się Witold Kałuski, aktor, śpiewak.

  • Wybory do Sejmu Orzekającego na Wileńszczyźnie - tzw. Sejmu Wileńskiego.

  • W Warszawie urodził się Henryk Giedroyc, działacz emigracyjny, kierownik Instytutu Literackiego, żołnierz Brygady Strzelców Karpackich, brat Jerzego Giedroyca.

  • Jerzy Kawalerowicz. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Gwoźdźcu koło Kołomyi urodził się Jerzy Kawalerowicz, reżyser, scenarzysta, autor filmów "Pociąg", "Matka Joanna od Aniołów", "Austeria", "Faraon" i "Quo vadis"; współzałożyciel i pierwszy prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich (1966-1978).

  • W Warszawie urodził się Janusz Przymanowski, pisarz, publicysta, autor m.in. powieści dla młodzieży "Czterej pancerni i pies".

  • Andrzej Trzebiński. Źródło: Wikimedia Commons

    W Radgoszczy koło Łomży urodził się Andrzej Trzebiński, poeta, dramaturg, publicysta, redaktor naczelny "Sztuki i Narodu" (1943); rozstrzelany przez Niemców w czasie publicznej egzekucji w listopadzie 1943 r.

  • W Hadze rozpoczął działalność Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej; jego następcą od 1945 r. jest Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.

  • W Hadze rozpoczął działalność Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej; jego następcą od 1945 r. jest Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.

  • W Paryżu wydano powieść "Ulisses" Jamesa Joyce'a, uznawana jest za arcydzieło światowej literatury.

  • Kardynał Achille Ratti, arcybiskup Mediolanu, wybrany został na papieża, przyjmując imię Piusa XI.

  • Prof. Witold Kieżun. 2014 r. Fot. PAP/L. Szymański

    W Wilnie urodził się Witold Kieżun, ekonomista, członek honorowy PAN; żołnierz AK, w czasie Powstania Warszawskiego walczył w batalionie „Gustaw”.

  • Tadeusz Gajcy. Źródło: CBN Polona

    W Warszawie urodził się Tadeusz Gajcy, poeta, dramatopisarz, prozaik, współzałożyciel i redaktor konspiracyjnego pisma "Sztuka i Naród"; żołnierz AK, zginął w Powstaniu Warszawskim.

  • W Kruszwicy urodził się Czesław Łuczak, historyk.

  • Władysław Bartoszewski. Fot. PAP/G. Hawałej

    W Warszawie urodził się Władysław Bartoszewski, pisarz, historyk, więzień KL Auschwitz, pracownik BIP KG AK, działacz Rady Pomocy Żydom "Żegota", uczestnik Powstania Warszawskiego; po wojnie więziony przez władze komunistyczne; w niepodległej Polsce minister spraw zagranicznych, orędownik dialogu polsko-niemieckiego i polsko-żydowskiego.

  • Sejm Wileński podjął uchwałę o przyłączeniu Wileńszczyzny do Polski, tym samym unieważnił traktat litewsko-bolszewicki z 1920 r.

  • W Tołkaczach urodził się Wiktor Tołkin, rzeźbiarz, autor m.in. monumentalnych prac na terenie obozów Stutthof i Majdanek oraz Pomnika Walki i Męczeństwa na warszawskim Pawiaku.

  • W Krakowie urodził się Józef Kostecki, aktor teatralny i filmowy, odtwórca ról porucznika Żaka w „Eroice” Andrzeja Munka i księcia Witolda w „Krzyżakach” Aleksandra Forda.

  • W Toruniu urodził się Kazimierz Serocki, kompozytor, pianista. 

  • Lechosław Marszałek podczas realizacji filmu "Przygody błękitnego rycerzyka". 1983 r. Fot. PAP/CAF/A. Baturo

    W Suwałkach urodził się Lechosław Marszałek, reżyser i scenarzysta filmów animowanych, m.in. „Przygód Błękitnego Rycerzyka”, twórca serialu „Reksio”.

  • W Krakowie zmarła Aniela Salawa, zakonnica, mistyczka, błogosławiona Kościoła katolickiego.

  • Józef Szajna. Fot. PAP/W. Ochnio

    W Rzeszowie urodził się Józef Szajna, scenograf, reżyser teatralny, scenarzysta, teoretyk teatru, malarz i grafik; więzień niemieckiego obozu Auschwitz, gdzie dwukrotnie trafił do bloku śmierci, i obozu w Buchenwaldzie; doświadczenia obozowe i wojenne obecne są w całej jego twórczości; międzynarodowe uznanie przyniosły mu "Reminiscencje" - niemy spektakl teatralny, poświęcony pomordowanym w czasie niemieckiej okupacji artystom krakowskiej ASP.

  • W Częstochowie urodził się Józef Andrzej Gierowski, historyk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1981-1987.

  • W miejscowości Dębiec pod Poznaniem (dziś dzielnica miasta) powstał klub piłkarski Lutnia, od 1957 roku występujący pod nazwą Lech Poznań.

  • We Lwowie urodziła się Stanisława Grabska, publicystka, działaczka katolicka, współpracowniczka "Tygodnika Powszechnego", "Więzi" i "Znaku". Od 1973 r. wiceprezes, a w latach 1989-1994 prezes, warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej.

  • Józef Piłsudski przyjmuje defiladę wojsk z okazji przyłączenia Wileńszczyzny do Polski na placu Katedralnym w Wilnie. 04.1922. Fot. NAC

    Sejm Ustawodawczy przyjął do wiadomości uchwałę Sejmu Wileńskiego o wcieleniu Wileńszczyzny do Polski i wezwał rząd RP, "aby niezwłocznie objął sprawowanie władzy państwowej w Ziemi Wileńskiej".

  • Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o „objęciu władzy państwowej nad Ziemią Wileńską” – oznaczało to włączenie tzw. Litwy Środkowej w skład Rzeczpospolitej.

  • W Modlinie urodził się Jan Kryst, żołnierz Armii Krajowej, pseudonim „Alan”, w maju 1943 roku, będąc w ostatnim stadium gruźlicy zdecydował się na samobójczy atak na niemiecką restaurację „Adria” w Warszawie, w czasie którego zabił trzech i ranił dwóch funkcjonariuszy gestapo.

  • Premiera filmu „Chłopi” w reżyserii Eugeniusza Modzelewskiego.

  • W Warszawie urodziła się Maria Białobrzeska, aktorka.

  • Jerzy Lipman, fot. Maciej Billewicz. Źródło: culture

    W Brześciu nad Bugiem urodził się Jerzy Lipman, operator filmowy, jeden z twórców polskiej szkoły filmowej; autor zdjęć do filmów „Pokolenie”, „Cień”, „Lotna”, „Zamach”, „Zezowate szczęście”, „Nóż w wodzie”, „Prawo i pięść”.

  • W Warszawie urodziła się Barbara Rachwalska, aktorka.

  • Podpisanie układu w Rapallo. kanclerz Rzeszy Joseph Wirth, Walther Rathenau oraz delegacja sowiecka: Leonid Krasin, Gieorgij Cziczerin oraz Adolf Joffe. Źródło: Wikimedia Commons/Bundesarchiv

    W Rapallo podpisany został sowiecko-niemiecki układ dotyczący nawiązania stosunków dyplomatycznych, rezygnacji z wszelkich roszczeń finansowych z okresu wojny i czasów powojennych oraz równouprawnienia w stosunkach gospodarczych.

  • Tzw. Litwa Środkowa z miastem Wilnem została przyłączona do Polski; w związku z tym Litwini przenieśli stolicę do Kowna.

  • W Pucku rozpoczęły działalność Warsztaty Remontowe Marynarki Wojennej, przeniesione w 1927 r. do Gdyni, a następnie przekształcone w Stocznię Marynarki Wojennej. 

  • W Genewie podpisana została tzw. konwencja górnośląska pomiędzy Polską a Niemcami.

  • We Lwowie urodziła się Danuta Wodyńska, aktorka. 

  • Wiesław Michnikowski. Fot. PAP/CAF/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Wiesław Michnikowski, aktor filmowy i teatralny, znany m.in. z Kabaretu Starszych Panów, jako wykonawca kabaretowych piosenek, m.in. „Wesołe jest życie staruszka”, „Jeżeli kochać” czy „Addio pomidory”, odtwórca pamiętnej roli Jej Ekscelencji w „Seksmisji” Juliusza Machulskiego; wystąpił również w filmach „Gangsterzy i filantropi”, „Upał”, „Hydrozagadka”, a także w serialu „Jan Serce”.

  • Aleksander Krawczuk. Fot. PAP/CAF/I. Radkiewicz

    W Krakowie urodził się Aleksander Krawczuk, historyk, eseista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, znawca dziejów starożytnej Grecji i Rzymu; w latach 1986–1989 minister kultury i sztuki.

  • Gen. Stanisław Szeptycki. Fot. NAC

    Wojsko Polskie pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego przejęło część Górnego Śląska przyznaną Polsce decyzją Konferencji Ambasadorów.

  • Stanowisko premiera objął Artur Śliwiński.

  • W Krakowie zmarł Stanisław Koźmian, publicysta, redaktor „Czasu”, jeden z liderów konserwatywnego stronnictwa stańczyków, poseł na sejm galicyjski i deputowany do wiedeńskiej Rady Państwa; reżyser i dyrektor krakowskiego Starego Teatru, twórca tzw. szkoły krakowskiej.

  • Maria Teresa Ledóchowska. Źródło: CBN Polona

    W Rzymie zmarła Maria Teresa Ledóchowska, misjonarka, pisarka; założycielka Sodalicji Św. Piotra Klawera - zgromadzenia zakonnego prowadzącego misje w Afryce; beatyfikowana w 1975 r. 

  • Edward Puchalski. Fot. NAC

    Premiera filmu „Rok 1863” w reżyserii Edwarda Puchalskiego.

  • W Katowicach podpisano Akt Objęcia Górnego Śląska przez Polskę.

  • Bernard Ładysz. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Wilnie urodził się Bernard Ładysz, śpiewak operowy, aktor filmowy; bas-baryton Opery Warszawskiej i Teatru Narodowego, niezapomniany Skołuba w „Strasznym dworze” Stanisława Moniuszki.

  • W Rawie Mazowieckiej urodził się Andrzej Wróblewski, dziennikarz, krytyk literacki, językoznawca; w latach 1948–1987 związany z redakcją Życia Warszawy; publikował pod pseudonimem „Ibis”.

  • Sejm Ustawodawczy uchwalił nową ordynację do Sejmu i Senatu. 

  • Miron Białoszewski. Fot. PAP/H. Rosiak

    W Warszawie urodził się Miron Białoszewski, poeta, prozaik, twórca teatralny; autor „Pamiętnika z powstania warszawskiego”, zbiorów wierszy „Obroty rzeczy”, „Rachunek zachciankowy”, „Mylne wzruszenia, „Było i było”, a także „Chamowa” i „Tajnego dziennika”; współtwórca Teatru Osobnego; część źródeł jako datę urodzin poety podaje 30 czerwca 1922 r. 

  • Marszałek Józef Piłsudski podczas V Zjazd Legionistów w Kielcach. 08.1926. Fot. NAC

    W Krakowie rozpoczął się pierwszy zjazd legionistów

  • Leopold Unger. Fot. PAP/CAF/A. Rybczyński

    We Lwowie urodził się Leopold Unger, dziennikarz, publicysta; korespondent „Życia Warszawy” i Polskiej Agencji Prasowej; od 1969 r. na emigracji w Belgii, gdzie pod pseudonimem „Pol Mathil” pisał w „Le Soir”, stały współpracownik paryskiej „Kultury”, pracujący również dla Radia Wolna Europa, sekcji polskiej radia BBC oraz „International Herald Tribune”; felietonista „Gazety Wyborczej”.

  • Zofia Mrozowska. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    W Warszawie urodziła się Zofia Mrozowska, aktorka, pedagog warszawskiej PWST, przez wiele lat związana ze stołecznym Teatrem Współczesnym; wystąpiła w filmach „Zakazane piosenki”, „Ostatni etap”, „Miasto nieujarzmione”, „Prawo i pięść”, „Bilans kwartalny”, „Constans”, a także w serialu „Polskie drogi”.

  • Flagi ze znakiem Rodła używanym przez Związek Polaków w Niemczech - II Światowy Zjazd Polaków z Zagranicy w Warszawie. 1934 r. Fot. NAC

    W Berlinie założono Związek Polaków w Niemczech.

  • W Białymstoku urodził się Witold Lesiewicz, reżyser, scenarzysta; autor filmów „Kwiecień”, „Bolesław Śmiały” oraz serialu „Doktor Murek”.

  • Transatlantyki: "Batory" i "Piłsudski" przy molo w porcie w Gdyni. Źródło: NAC

    Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o budowie portu w Gdyni.

  • Gmach Sejmu Śląskiego. Fot. PAP/A. Grygiel

    Odbyły się wybory do Sejmu Śląskiego I kadencji.

  • Janusz Warmiński. Fot. PAP/T. Praźmowski

    W Warszawie urodził się Janusz Warmiński, aktor, reżyser, wieloletni dyrektor Teatru Ateneum.

  • Brytyjski archeolog Howard Carter odkrył w Dolinie Królów grobowiec egipskiego władcy Tutanchamona.

  • We Lwowie urodził się Adam Hollanek, poeta, pisarz, założyciel i długoletni redaktor naczelny miesięcznika popularno-naukowego „Fantastyka”.

  • W Wyszecinie koło Wejherowa urodził się Ryszard Pietruski, aktor, reżyser teatralny, scenarzysta; w latach 1978–1988 dyrektor Operetki Warszawskiej.

  • W Oryninie koło Kamieńca Podolskiego urodziła się Stefania Woytowicz, sopranistka.

  • W Oleszycach na Podkarpaciu urodził się Olgierd Terlecki, pisarz, publicysta; w czasie II wojny światowej żołnierz II Korpusu Polskiego.

  • W Mszczonowie urodził się Tadeusz Maklakiewicz, kompozytor, pedagog, działacz muzyczny.

  • W Warszawie urodził się Zbigniew Wójcik, historyk, badacz dziejów XVI-XVII w.

  • W Warszawie urodził się Zbigniew Safjan, pisarz, scenarzysta, dziennikarz.

  • Mumia faraona Tutanchamona odkryta w 1922 r. Fot. NAC

    Brytyjski archeolog Howard Carter odkrył grobowiec egipskiego faraona panującego w XIV wieku p.n.e. Tutanchamona. Odkrycie to uznawane jest za jedno z najważniejszych w historii archeologii.

  • W Zdołbunowie na Wołyniu urodził się Stanisław Fijałkowski, malarz, grafik, rysownik.

  • W Białymstoku urodził się Czesław Petelski, reżyser.

  • Marszałek Sejmu Maciej Rataj. Źródło: NAC

    Przeprowadzono wybory do Sejmu RP I kadencji. Blok Chrześcijańskiej Jedności Narodowej uzyskał 28,8 proc. głosów, Blok Mniejszości Narodowych 15,1 proc., PSL "Piast" 12,9 proc., PSL "Wyzwolenie" 10,9 proc., PPS 10,1 proc. Frekwencja 67,7 proc.

  • Fotografia grupowa promowanych podporuczników z komendantem Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu kmdr. Karolem Korytowskim (siedzi w środku). 1930 r. Fot. NAC
  • W Warszawie urodził się Artur Międzyrzecki, poeta, prozaik, tłumacz, krytyk literacki.

  • Kard. August Hlond. 1926 r. Fot. NAC

    Papież Pius XI nominował księdza Augusta Hlonda administratorem apostolskim w Katowicach, w części diecezji wrocławskiej, przyznanej Polsce w wyniku plebiscytu.

  • Tadeusz Borowski. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Żytomierzu urodził się Tadeusz Borowski, poeta, prozaik, publicysta, jeden z najbardziej znaczących pisarzy polskiej literatury powojennej; więzień KL Auschwitz; autor zbioru opowiadań, "Pożegnanie z Marią" i "Kamienny świat".

  • Odbyły się wybory do Senatu, w których zwyciężyła prawica uzyskując 36,1 proc. głosów (Związek Ludowo-Narodowy 26,1 proc. i klub Chrześcijańsko-Narodowy 10 proc.); centrum zdobyło 24,4 proc. mandatów (chadecja 6,3 proc., PSL "Piast" 15,3 proc. i NPR 2,8 proc.); lewica otrzymała 13,4 proc. (w tym PPS 6,2 proc.); mniejszości narodowe uzyskały 24,3 proc. miejsc.

  • Wojciech Fangor. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Wojciech Fangor, malarz, grafik, plakacista, rzeźbiarz.

  • Janusz Morgenstern. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Mikulińcach koło Tarnopola urodził się Janusz Morgenstern, reżyser, scenarzysta, producent filmowy; zrealizował m.in. filmy "Do widzenia, do jutra", "Jowita" i "Trzeba zabić tę miłość" oraz seriale "Stawka większa niż życie", "Kolumbowie" i "Polskie drogi".

  • Marcel Proust. Fot. Wikimedia Commons

    W Paryżu zmarł Marcel Proust, pisarz, autor cyklu powieściowego "W poszukiwaniu utraconego czasu".

  • Artystyczna rekonstrukcja twarzy egipskiego faraona Tutanhamona. Fot. PAP/EPA

    Otwarto wnętrze grobowca egipskiego władcy Tutanchamona, który w Dolinie Królów odnalazł brytyjski archeolog Howard Carter.

  • W Warszawie odbyło się ostatnie posiedzenie Sejmu Ustawodawczego.

  • Józef Szczepański. Źródło: Wikimedia Commons

    W Łęczycy urodził się Józef Szczepański, ps. Ziutek, poeta, członek Grup Szturmowych Szarych Szeregów; w Powstaniu Warszawskim dowodził jedną z drużyn „Parasola”, z którą walczył na Woli i Starym Mieście; ranny, zmarł 10 września 1944 r. w szpitalu powstańczym.

  • Gabriel Narutowicz. Fot. PAP/Reprodukcja

    Zgromadzenie Narodowe wybrało na prezydenta RP Gabriela Narutowicza.

  • Gabriel Narutowicz. Fot. PAP/Reprodukcja

    Gabriel Narutowicz został zaprzysiężony na prezydenta RP.

  • Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podczas rozmowy z nowo wybranym prezydentem Gabrielem Narutowiczem w Belwederze. 10.12.1922. Fot. NAC

    Prezydent Gabriel Narutowicz przejął władzę z rąk Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. „Ja oficer czynnej służby, który nigdy przed nikim nie stawał na baczność, staję na baczność przed Polską, którą Ty reprezentujesz” – powiedział Piłsudski do Narutowicza podczas uroczystości w Belwederze.

  • Gabriel Narutowicz. Fot. NAC

    Podczas zwiedzania wystawy w warszawskiej Zachęcie zastrzelony został prezydent RP Gabriel Narutowicz; zamachowcem okazał się Eligiusz Niewiadomski, malarz, krytyk sztuki, związany ideowo z Narodową Demokracją.

  • Wyprowadzanie trumny z ciałem prezydenta Gabriela Narutowicza z Belwederu. 19.12.1922 r. Źródło: Wikimedia Commons

    W Warszawie rozpoczęły się uroczystości pogrzebowe prezydenta RP Gabriela Narutowicza (19-22 XII).

  •  W Inowrocławiu urodził się Marian Biskup, historyk.

  • Prezydent Stanisław Wojciechowski. Fot. NAC
  • W Warszawie urodził się Andrzej Tymowski, socjolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, powstaniec warszawski, żołnierz batalionu „Parasol”.

  • W teatrze "Reduta" w "Pastorałce" Leona Schillera zadebiutował na deskach teatralnych Aleksander Żabczyński.

  • I Zjazd Rad zatwierdził utworzenie nowego państwa związkowego - Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich (ZSRS).

  • Eligiusz Niewiadomski. Źródło: Wikimedia Commons

    Przed Sądem Okręgowym w Warszawie stanął Eligiusz Niewiadomski - zabójca prezydenta RP Gabriela Narutowicza; po trwającej 17 godzin rozprawie skazany został na karę śmierci. Wyrok wykonano 31 stycznia 1923 r. na stoku warszawskiej Cytadeli.

  • Halina Czerny-Stefańska. Fot. PAP/CAF

    W Krakowie urodziła się Halina Czerny-Stefańska, pianistka; w 1949 r. ex aequo z reprezentantką ZSRS Bellą Dawidowicz zdobyła pierwszą nagrodę w Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina.