> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

5 listopada

  • Płk Jan Rzepecki. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    Władze komunistyczne aresztowały płk. Jana Rzepeckiego, komendanta Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

  • Kazimierz III Wielki - reprodukcja rysunku Jana Matejki. Fot. PAP/Reprodukcja

    W Krakowie zmarł Kazimierz III Wielki, król Polski panujący od 1333 r.

  • W Warszawie zmarła Irena Dziedzic, dziennikarka radiowa i telewizyjna, autorka programu „Tele-Echo”.

  • Roman Bratny. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    Zmarł Roman Bratny pisarz, autor takich powieści jak „Kolumbowie. Rocznik 20”, „Szczęśliwi torturowani”, „Śniegi płyną”, „Brulion”, „Na bezdomne psy”.

  • W Katowicach zmarł Walery Pisarek, językoznawca i prasoznawca, specjalista socjolingwistyki, inicjator Ustawy o języku polskim, uchwalonej w 1999 r.

  • Gen. broni LWP Czesław Kiszczak. 1980 r. Fot. PAP/T. Zagoździński

    W Warszawie zmarł Czesław Kiszczak, funkcjonariusz Informacji Wojskowej, od 1973 r. szef wywiadu wojskowego, jednocześnie zastępca szefa Sztabu Generalnego WP (1978); w latach 1979–1981 szef Wojskowej Służby Wewnętrznej; od lipca 1981 do 1990 r. pełnił funkcję ministra spraw wewnętrznych; należał do najbliższych współpracowników gen. Wojciecha Jaruzelskiego; współautor stanu wojennego, członek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON), odpowiedzialny za represje stosowane wobec polskiego społeczeństwa; w latach 1986–1989 członek BP KC PZPR; jeden z inicjatorów rozmów okrągłego stołu; desygnowany na premiera w lipcu 1989 r., nie zdołał utworzyć rządu; w gabinecie Tadeusza Mazowieckiego pełnił funkcję wicepremiera; w lipcu 1990 r. ustąpił ze stanowiska.

  • Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Fot. PAP/T. Gzel

    W Warszawie otwarto Centrum Nauki Kopernik.

  • W Iraku Saddam Hussein został uznany za winnego zbrodni przeciwko ludzkości i skazany na karę śmierci przez powieszenie.

  • W Łagowie zmarł Jerzy Duda-Gracz, malarz, scenograf, rysownik.

  • W Oksfordzie zmarł Isaiah Berlin, filozof, historyk idei.

  • W USA wybory prezydenckie wygrał ponownie Bill Clinton.

  • Aleksander Kwaśniewski. Fot. PAP/P. Kopczyński

    Odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich; największe poparcie uzyskali w niej: Aleksander Kwaśniewski 35,11 proc. i Lech Wałęsa 33,11 proc. Frekwencja 64,7 proc.

  • W Nowym Jorku zmarł Władimir Horowitz, jeden z najwybitniejszych pianistów XX wieku, urodzony w Berdyczowie.

  • Janina i Zbigniew Porczyńscy. Fot. PAP/T. Zagoździński

    Janina i Zbigniew Porczyńscy przekazali Muzeum Archidiecezji Warszawskiej kolekcję dzieł sztuki, obejmującą ponad 400 obrazów.

  • Prof. Zbigniew Religa. Fot. PAP/P. Kula

    W Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu prof. Zbigniew Religa przeprowadził pierwszą w Polsce udaną transplantację serca.

  • Stanisław Mazur. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Warszawie zmarł Stanisław Mazur – matematyk, współtwórca lwowskiej szkoły matematycznej, współpracownik m.in. Stefana Banacha.

  • Zmarł Aleksiej Stachanow, górnik z Donbasu, sowiecki przodownik pracy, który w 1935 r. na swojej szychcie wykonać miał 1400 proc. normy (wynik był efektem manipulacji).

  • Premiera filmu „Zapamiętaj imię swoje” w reżyserii Siergieja Kołosowa.

  • Kayah. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Warszawie urodziła się Kayah, piosenkarka, autorka tekstów.

  • W Nowej Soli urodził się Krzysztof Kiljański, wokalista.

  • Premiera serialu animowanego dla dzieci „Rozbójnik Rumcajs”.

  • W Krakowie zmarł Jan Chmurowicz, generał WP; w czasie kampanii polskiej 1939 r. dowodził obroną Przemyśla.

  • Muniek Staszczyk. Fot. PAP/W. Deska

    W Częstochowie urodził się Zygmunt „Muniek” Staszczyk, wokalista, autor tekstów, producent muzyczny, lider zespołu T.Love. 

  • W wypadku samochodowym w okolicach Błonia zginęła Ludmiła Jakubczak, piosenkarka, tancerka.

  • W Kingston w Kanadzie urodził się Bryan Adams, piosenkarz, gitarzysta, autor piosenek.

  • Uroczyście otwarto pierwszą linię tramwajową łączącą Nową Hutę z Krakowem.

  • Samochód M-20 "Warszawa". 1951 r. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    W Fabryce Samochodów Osobowych na Żeraniu rozpoczęto produkcję samochodu M-20 „Warszawa” na licencji „Pobiedy”.

  • W Zakopanem rozpoczął się proces założycieli „Goralenvolku”, kolaboracyjnej organizacji współpracującej w czasie II wojny światowej z niemieckimi władzami okupacyjnymi.

  • Włodzimierz Nahorny. Fot. PAP/M. Obara

    W Radzyniu Podlaskim urodził się Włodzimierz Nahorny, muzyk jazzowy, kompozytor, aranżer.

  • W Nowym Jorku urodził się Art Garfunkel – piosenkarz, współtwórca słynnego duetu Simon and Garfunkel.

  • Franklin D. Roosevelt po raz trzeci zwyciężył w wyborach prezydenckich w USA.

  • Jan Nowicki. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Kowalu k. Włocławka urodził się Jan Nowicki, jeden z najpopularniejszych polskich aktorów, tytułowy Wielki Szu w filmie Sylwestra Chęcińskiego, Ketling w „Panu Wołodyjowskim”, odtwórca głównej roli w „Magnacie” Filipa Bajona.

  • Armia Krajowa. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    Ukazał się pierwszy numer „Biuletynu Informacyjnego” – pisma konspiracyjnego, centralnego organu prasowego Związku Walki Zbrojnej i AK, wydawanego w latach II wojny światowej w Warszawie i Krakowie.

  • Premiera filmu „Zapomniana melodia” w reżyserii Konrada Toma i Jana Fethke.

  • Bolesław Leśmian. Źródło: NAC

    W Warszawie zmarł Bolesław Leśmian, poeta, prozaik, eseista, krytyk literacki.

  • W Sztokholmie urodził się Lennart Johansson, działacz piłkarski, prezydent UEFA w latach 1990–2007.

  •  Zygmunt Chychła. Fot. PAP

    W Gdańsku urodził się Zygmunt Chychła, bokser; w 1952 r. na igrzyskach w Helsinkach zdobył dla Polski pierwszy po II wojnie światowej złoty medal olimpijski.

  • Marszałek Sejmu Maciej Rataj. Źródło: NAC

    Przeprowadzono wybory do Sejmu RP I kadencji. Blok Chrześcijańskiej Jedności Narodowej uzyskał 28,8 proc. głosów, Blok Mniejszości Narodowych 15,1 proc., PSL „Piast” 12,9 proc., PSL „Wyzwolenie” 10,9 proc., PPS 10,1 proc. Frekwencja 67,7 proc.

  • W Białymstoku urodził się Czesław Petelski, reżyser.

  • Odczytanie aktu 5 listopada przez ppłk. Leona Berbeckiego w obozie legionowym w Baranowiczach. Z prawej por. Aleksander Łuczyński „Narbut”. 05.11.1916. Źródło: CAW

    W Warszawie i w Lublinie generał-gubernatorzy ogłosili manifest cesarzy Austrii i Niemiec o utworzeniu Królestwa Polskiego, tzw. Akt 5 listopada.

  • W Sewerynówce w wyniku ran odniesionych w bitwie pod Kamieniuchą zmarł por. Tadeusz Żuliński, lekarz, członek Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego; oficer Legionów Polskich; pierwszy komendant główny Polskiej Organizacji Wojskowej (POW).

  • I wojna światowa: Wojska rosyjskie rozpoczęły drugie oblężenie Twierdzy Przemyśl.

  • W Cieszynie urodził się Herbert Czaja, w latach 1970–1994 prezes Związku Wypędzonych (BdV), deputowany CDU do Bundestagu (1953–1990).

  • I wojna światowa: Francja i Wielka Brytania wypowiedziały wojnę Turcji.

  • Maria Skłodowska-Curie. Fot. PAP/Reprodukcja/W. Pacewicz

    W Paryżu na Sorbonie Maria Skłodowska-Curie wygłosiła pierwszy wykład z fizyki; była pierwszą kobietą profesorem na tej prestiżowej uczelni.

  • Filharmonia Warszawska. 1901 r. Źródło: CBN Polona

    Początek działalności Filharmonii Warszawskiej.

  • We Lwowie zmarł Franciszek Smolka, prawnik, członek tajnych organizacji niepodległościowych, aresztowany przez władze austriackie w 1841 r., skazany na śmierć, następnie ułaskawiony; w 1848 r. przywódca polskiego ruchu narodowego w Galicji i prezes austriackiej Rady Państwa; poseł na galicyjski Sejm Krajowy; w latach 1881–1893 stał na czele austriackiej Izby Poselskiej.

  • Wojna krymska: Porażka wojsk rosyjskich w bitwie pod Inkermanem; straty sił angielsko-francuskich: ponad 3 tys. ofiar; straty rosyjskie: ponad 10 tys. ofiar.

  • Fryderyk Chopin. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Fryderyk Chopin wyjechał z Kalisza do Drezna, następnie udał się do Monachium i do Paryża – do Polski nigdy już nie powrócił.

  • Powstanie Kościuszkowskie: przed wojskami rosyjskimi skapitulowała Warszawa.

  • W Dzikowie pod Tarnobrzegiem zwolennicy króla Stanisława Leszczyńskiego zawiązali konfederację generalną; jej celem była walka z wspierającymi Augusta III Wettina rosyjskimi i saskimi wojskami interwencyjnymi.

  • Spiskek prochowy: W nocy z 4 na 5 listopada 1605 r. jeden ze spiskowców - który stał się symbolem zamachu - Guy Fawkes został zatrzymany z beczkami prochu w podziemiach brytyjskiego parlamentu. Spiskowcy zamierzali wysadzić w powietrze parlament podczas oficjalnego otwarcia sesji z udziałem króla Jakuba I.

  • W Konstancji rozpoczął się sobór (1414–1418), który zakończył tzw. wielką schizmę zachodnią.