> >

O PORTALU

Portal dzieje.pl to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy.

Więcej

Kalendarz historyczny

25 grudnia

  • Antoni Zygmund. Fot. NAC

    W Warszawie urodził się Antoni Zygmund, matematyk, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego we Lwowie, od 1940 roku na emigracji w USA, pracownik Massachusetts Institute of Technology, członek PAN i Amerykańskiej Akademii Nauk.

  • Gen. Stefan Rowecki "Grot". Fot. PAP/CAF

    W Piotrkowie Trybunalskim urodził się gen. Stefan Rowecki „Grot”, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej; w kampanii 1939 r. dowodził Warszawską Brygadą Pancerno-Motorową; komendant Główny ZWZ-AK; aresztowany 30 czerwca 1943 r. przez Niemców i umieszczony w KL Sachsenhausen; zamordowany po wybuchu Powstania Warszawskiego na rozkaz szefa SS Heinricha Himmlera.

  • W Krakowie zmarł Jerzy Bereś, rzeźbiarz i performer, uczeń Xawerego Dunikowskiego, autor wielu manifestacji artystycznych.

  • TVP 2 wyemitowała 1121, ostatni odcinek popularnej telenoweli „Złotopolscy”.

  • W Gawrych Rudzie zmarł Tytus Karpowicz, pisarz, autor książek dla dzieci i młodzieży.

  • W Izabelinie pod Warszawą zmarł Maciej Kuroń, kucharz, dziennikarz, prezenter popularnych programów o tematyce kulinarnej, syn Jacka Kuronia.

  • W Warszawie zmarł Ryszard Wojna dziennikarz i polityk, żołnierz francuskiego ruchu oporu, poseł na Sejm PRL.

  • Abp Bronisław Dąbrowski. Fot. PAP/CAF/I. Radkiewicz

    W Warszawie zmarł arcybiskup Bronisław Dąbrowski, sekretarz Konferencji Episkopatu Polski (1969–1993); przez wiele lat przewodniczył delegacji Konferencji Episkopatu ds. Stosunków z Rządem PRL; uczestnik rozmów przygotowujących Okrągły Stół.

  • W Beverly Hills (USA) zmarł Dean Martin (właśc. Dino Paul Crocetti), amerykański aktor i piosenkarz pochodzenia włoskiego.

  • W Paryżu zmarł Emmanuel Levinas, filozof francuski.

  • W Warszawie zmarł Krzysztof Świętochowski, aktor teatralny i filmowy, lektor Polskiego Radia i Polskiej Kroniki Filmowej.

  • Michaił Gorbaczow. Fot. PAP/CAF/Z. Matuszewski

    Michaił Gorbaczow ustąpił ze stanowiska prezydenta ZSRS.

  • Nicolae i Elena Ceausescu. Fot. PAP/EPA

    Przewrót w Rumunii: Rozstrzelano komunistycznego dyktatora Nicolae Ceausescu i jego żonę Elenę.

  • W Warszawie zmarł Jan Białostocki, historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, autor prac „Sztuka cenniejsza niż złoto”, „Pięć wieków myśli o sztuce”.

  • W Warszawie zmarł Janusz Odrowąż, literat i satyryk, autor tekstów popularnych przebojów, m.in. „Serduszko puka w rytmie cha-cha”, „Pikulina”, „Staropolskim obyczajem”.

  • Początek sowieckiej interwencji zbrojnej w Afganistanie.

  • W Fiszorze koło Niegowa zmarła Stanisława Umińska, siostra Benigna, samarytanka, aktorka, bohaterka jednego z najgłośniejszych skandali dwudziestolecia międzywojennego (w 1924 roku zastrzeliła swego narzeczonego dogorywającego na raka wątroby w jednym z paryskich szpitali).

  • Charlie Chaplin. Fot. NAC

    W Vevey w Szwajcarii zmarł Charlie Chaplin, aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy.

  • W Zrębinie pod Połańcem doszło do jednej z najbardziej wstrząsających zbrodni w okresie PRL. Czterech mieszkańców wsi na oczach kilkudziesięciu sąsiadów zamordowało młode małżeństwo i towarzyszącego im 12-letniego chłopca. Po dokonaniu zbrodni, sprawcy odebrali od świadków przysięgę milczenia.

  • W Londynie powstał heavy-metalowy zespół Iron Maiden.

  • Stanisław Bareja. Fot. PAP/CAF/S. Kraszewski

    Premiera filmu „Nie ma róży bez ognia” w reżyserii Stanisława Barei.

  • W Białymstoku urodził się Adam Woronowicz, aktor teatralny i filmowy.

  • Jacek Janczarski. Fot. PAP/A. Rybczyński

    Na antenie Programu Trzeciego Polskiego Radia wyemitowano pierwszy odcinek „Ilustrowanego Tygodnika Rozrywkowego”, audycji satyrycznej, wg pomysłu Jacka Janczarskiego i Adama Kreczmara, w reżyserii Jerzego Markuszewskiego.

  • Premiera filmu Wojciecha Jerzego Hasa „Szyfry”.

  • Realizacja filmu „Kapitan Sowa na tropie” w reżyserii Stanisława Barei (2L): aktorzy Wiesław Gołas (L), Leon Niemczyk (P) i Michał Szewczyk (2P). Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    Premiera pierwszego telewizyjnego serialu kryminalnego „Kapitan Sowa na tropie” z Wiesławem Gołasem w roli głównej.

  • W Warszawie zmarła Marcjanna Fornalska ps. Babcia, działaczka ruchu robotniczego, matka Małgorzaty Fornalskiej.

  • Premiera filmu „Zabić drozda” w reżyserii Roberta Mulligana. 

  • W Krakowie ponownie zaczął ukazywać się „Tygodnik Powszechny” pod redakcją Jerzego Turowicza.

  • W Aberdeen urodziła się Annie Lennox, piosenkarka, wokalistka zespołu Eurythmics.

  • Krystyna Swinarska, Eugeniusz Cękalski, Stanisław Wohl, Seweryn Kruszyński i Tadeusz Owczarek na planie filmu "Jasne łany". 1947 r. Fot. magazyn "Film" nr 24. Źródło: Wikimedia Commons

    Premiera filmu „Jasne łany” w reżyserii Eugeniusza Cękalskiego, uznawanego za pierwszy polski film socrealistyczny.

  • W Chorzowie urodził się Jerzy Sztwiertnia, reżyser seriali „Komediantka”, „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy”, „Plebania”.

  • Ponad 40 Polaków zostało zamordowanych przez oddział UPA w Janówce na Wołyniu.

  • W miejscowości Mala Hradna na Słowacji urodził się Laco Adamik, reżyser filmowy i teatralny; autor spektakli telewizyjnych.

  • Po kapitulacji brytyjskiej załogi Hongkong zajęty został przez wojska japońskie.

  • Niemcy spalili Nową Synagogę w Częstochowie.

  • W Poznaniu urodził się Andrzej Hulanicki, matematyk, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, twórca wrocławskiej szkoły analizy harmonicznej.

  • Adam Brodzisz jako Ryszard (z lewej) i Eugeniusz Bodo jako Otto w jednej ze scen filmu „Wiatr od morza”. Fot. NAC

    Premiera filmu Kazimierza Czyńskiego „Wiatr od morza”.

  • Jerzy Antczak. Fot. PAP/J. Undro

    We Włodzimierzu Wołyńskim urodził się Jerzy Antczak, reżyser, jeden z twórców Teatru Telewizji, autor nominowanej do Oscara ekranizacji „Nocy i dni”, a także filmów „Hrabina Cosel” oraz „Chopin. Pragnienie miłości”.

  • W Łowiczu urodził się Mirosław Szonert, aktor teatralny i filmowy.

  • Ester Rachel Kamińska. Źródło: Wikimedia Commons

     W Warszawie zmarła Ester Rachel Kamińska, aktorka, założycielka Teatru Żydowskiego w Warszawie.

  • W Cajamarca (Peru) urodził się Carlos Castaneda, pisarz i antropolog.

  • W Grodnie urodził się Wadim Berestowski, reżyser filmowy.

  • Car Mikołaj II w specjalnym rozkazie do armii i floty zapowiedział utworzenie „wolnej Polski z wszystkich trzech jej rozdzielonych terytoriów”.

  • Albert Chmielowski. Fot. NAC

    W Krakowie zmarł Adam Chmielowski (Brat Albert), zakonnik, malarz, założyciel zgromadzeń zakonnych albertynów i albertynek oraz przytulisk dla bezdomnych; kanonizowany w 1989 r.

  • Mieczysław Moczar. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Łodzi urodził się Mieczysław Moczar, wł. Mikołaj Demko, działacz komunistyczny, generał LWP, członek KPP, PPR i PZPR; w latach 1964–1968 minister spraw wewnętrznych.

  • W Tarnowie urodził się Stefan Bartik, drukarz, aktor teatralny i filmowy.

  • We Lwowie urodził się Karol Schayer, architekt, autor projektu gmachu Muzeum Śląskiego w Katowicach, od 1946 roku mieszkał i pracował w Libanie.

  • Humphrey Bogart. Fot. PAP/EPA

    W Nowym Jorku urodził się Humphrey Bogart, aktor, bohater legendarnej „Casablanki”, zdobywca Oscara za rolę w „Afrykańskiej Królowej” (1953).

  • Gen. Mieczysław Smorawiński. Źródło: Wikimedia Commons

    W Kaliszu urodził się Mieczysław Smorawiński, żołnierz Legionów Polskich, generał WP; we wrześniu 1939 r. dostał się do sowieckiej niewoli; przetrzymywany w obozie w Kozielsku; w kwietniu 1940 r. zamordowany przez NKWD w Katyniu.

  • We Lwowie zmarł Józef Alojzy Retzenhein, żołnierz, publicysta i pamiętnikarz, uczestnik Powstania Listopadowego, Wiosny Ludów i Powstania Styczniowego, przyjaciel i biograf Juliusza Słowackiego, współzałożyciel Biblioteki Polskiej w Paryżu.

  • W Warszawie zmarła Narcyza Żmichowska, poetka, powieściopisarka, autorka prac pedagogicznych oraz podręczników, aktywnie działająca w ruchu emancypacyjnym.

  • Namiestnikiem Królestwa Polskiego mianowany został gen. Józef Zajączek.

  • W Klęczkowie koło Chełmna urodził się Szczepan Józef Gółkowski, drukarz i wydawca, założyciel pierwszej polskiej drukarni na Pomorzu, wydawca „Szkółki narodowej” i „Nadwiślanina”, represjonowany przez władze pruskie.

  • W Belgradzie uznany za winnego klęski w bitwie pod Wiedniem były wezyr Kara Mustafa został uduszony z rozkazu sułtana Mehmeda IV.

  • Kardynał Giovanni Angelo de Medici wybrany został papieżem, przyjmując imię Piusa IV (1559–1565).

  • Baldwin z Boulogne został koronowany na króla Jerozolimy. 

  • W Gnieźnie odbyła się koronacja królewska Bolesława II Śmiałego.

  • Mieszko II. Reprodukcja rysunku Jana Matejki. Fot. PAP/W. Pacewicz

    W Gnieźnie odbyła się koronacja królewska Mieszka II.

  • Stefan I Arpad został koronowany na króla Węgier.